Ανακοίνωση της Πρεσβείας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν σχετικά με την Διάσκεψη Αναθεώρησης της Συνθήκης NPT
Λάβαμε και δημοσιεύουμε την ακόλουθη επιστολή από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν σχετικά με την φιλο-ισραηλινή στάση της ελληνικής διπλωματίας στη Διάσκεψη Αναθεώρησης της Συνθήκης για την Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων.
Αναφορικά με την τοποθέτηση του σεβαστού Β’ Γραμματέα της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελληνικής Δημοκρατίας στα Ηνωμένα Έθνη, κ. Κωνσταντίνου Χριστόγλου, κατά τη Διάσκεψη Αναθεώρησης της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT) στη Νέα Υόρκη (27 Απριλίου – 21 Μαΐου 2026), η Πρεσβεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν στην Αθήνα επιθυμεί να επισημάνει τα εξής:
Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, τονίζοντας την πάγια δέσμευσή της στη μη διάδοση, τον πυρηνικό αφοπλισμό και την εξάλειψη όλων των όπλων μαζικής καταστροφής, θεωρεί ότι η δημιουργία ζωνών απαλλαγμένων από πυρηνικά όπλα αποτελεί σημαντική και συμπληρωματική διαδικασία στην πορεία προς τον πλήρη παγκόσμιο αφοπλισμό, με στόχο την επίτευξη διαρκούς διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Ωστόσο, η δημιουργία τέτοιων ζωνών δεν θα πρέπει να υποκαθιστά τις ευθύνες των κρατών που διαθέτουν πυρηνικά όπλα για την πλήρη εξάλειψη τους.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, ως μέλος της Συνθήκης NPT, και σύμφωνα με τις θέσεις αρχής της που αντιτίθενται στην παραγωγή, κατοχή και χρήση πυρηνικών όπλων, αλλά και με βάση τη θρησκευτική απόφαση (φετβά) του μάρτυρα Ιμάμη Αγιατολλάχ Χαμενεΐ, έχει πάντοτε τονίσει την ανάγκη πλήρους εξάλειψης αυτών των όπλων.
Δυστυχώς, λόγω της μη συμμόρφωσης των πυρηνικών κρατών με τις υποχρεώσεις και δεσμεύσεις τους βάσει του άρθρου 6 της Συνθήκης ΝΡΤ για τον γενικό και πλήρη πυρηνικό αφοπλισμό, δεν έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα ουσιαστική πρόοδος στον τομέα αυτό. Στην πραγματικότητα, τα τελευταία χρόνια, τα πυρηνικά κράτη, επικαλούμενα τη σημασία των πυρηνικών όπλων στο πλαίσιο των αμυντικών δογμάτων τους και υιοθετώντας πολιτικές που έρχονται σε αντίθεση με τις διατάξεις της Συνθήκης ΝΡΤ — η οποία έχει ως απώτερο στόχο έναν κόσμο απαλλαγμένο από πυρηνικά όπλα — επιδιώκουν συστηματικά την ποιοτική και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ποσοτική αναβάθμιση των πυρηνικών τους οπλοστασίων. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι ο πυρηνικός αφοπλισμός αποτελεί τον πλέον σημαντικό πυλώνα τόσο της Συνθήκης ΝΡΤ όσο και των Διασκέψεων Αναθεώρησής της.
Παράλληλα, η εφαρμογή δύο μέτρων και δύο σταθμών στον τομέα της μη διάδοσης έχει εκθέσει την περιοχή της Μέσης Ανατολής σε σοβαρές απειλές που πηγάζουν από πυρηνικά όπλα. Το Ισραηλινό καθεστώς, ο μοναδικός κάτοχος πυρηνικών όπλων στην περιοχή, αποτελεί σοβαρό εμπόδιο στην πορεία δημιουργίας μιας ζώνης απαλλαγμένης από πυρηνικά όπλα και λοιπά όπλα μαζικής καταστροφής στη Μέση Ανατολή, καθώς και στην εφαρμογή του Ψηφίσματος 1995 για το σχετικό θέμα. Ενός ψηφίσματος του οποίου η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν υπήρξε βασικός εισηγητής. Το Ισραηλινό καθεστώς δεν είναι μέλος κανενός από τις Συνθήκες αφοπλισμού και μη διάδοσης, συμπεριλαμβανομένης της Συνθήκης ΝΡΤ, ενώ τα πυρηνικά του προγράμματα και εγκαταστάσεις δεν έχουν υπαχθεί ποτέ στις συμφωνίες διασφαλίσεων της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA).
Την ίδια στιγμή, πολυάριθμες εκθέσεις της IAEA, ιδίως μετά τη Συμφωνία JCPOA (Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης), έχουν υπογραμμίσει ότι οι ειρηνικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τελούσαν υπό το αυστηρότερο καθεστώς επαληθεύσεων της Υπηρεσίας. Το Ιράν έχει δεχτεί τον υψηλότερο αριθμό επιθεωρήσεων μεταξύ των κρατών μελών και η Υπηρεσία δεν έχει αναφέρει καμία ένδειξη εκτροπής από τους ειρηνικούς πυρηνικούς σκοπούς.
Από την έναρξη εφαρμογής της Συμφωνίας JCPOA τον Ιανουάριο του 2016 έως την αποχώρηση των ΗΠΑ από αυτήν και την παθητική στάση των ευρωπαϊκών χωρών, που οδήγησαν το Ιράν στην απόφαση να μειώσει τις δεσμεύσεις του στο πλαίσιο του JCPOA, οι περισσότερες δραστηριότητες επαλήθευσης των συμφωνιών διασφαλίσεων της Υπηρεσίας εξακολουθούσαν να διεξάγονται στο Ιράν. Ωστόσο, η λεγόμενη συνολική έκθεση της ΙΑΕΑ του 2025, αγνοώντας αυτή τη διευρυμένη συνεργασία και τις εκτεταμένες επιθεωρήσεις των ειρηνικών πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, και παραβλέποντας την τελική αξιολόγηση του 2015 και το Ψήφισμα του Διοικητικού Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 2015, χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα για την υιοθέτηση του Ψηφίσματος Ιουνίου 2025 κατά του Ιράν στο Διοικητικό Συμβούλιο. Λιγότερο από 24 ώρες μετά την ψήφιση αυτού του Ψηφίσματος, το Ισραηλινό καθεστώς εξαπέλυσε στρατιωτική επίθεση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και στη συνέχεια οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν έγιναν στόχος στρατιωτικών επιθέσεων των ΗΠΑ. Γεγονός που έχει θέσει υπό σοβαρή αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα της Συνθήκης ΝΡΤ, του καθεστώτος μη διάδοσης και του συστήματος των συμφωνιών διασφαλίσεων της ΙΑΕΑ.
Οι παράνομες και εκτεταμένες στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραηλινού καθεστώτος κατά των ειρηνικών πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, οι οποίες τελούσαν υπό την εποπτεία της ΙΑΕΑ, χαρακτηρίστηκαν ως πρωτοφανείς στην ιστορία της Υπηρεσίας, σύμφωνα με την ίδια την Υπηρεσία και τον Αναπληρωτή Διευθυντή Διασφαλίσεων της. Το Ισραηλινό καθεστώς είχε επιτεθεί σε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράκ στη δεκαετία του 1980, ωστόσο εκείνες βρίσκονταν υπό κατασκευή και δεν περιείχαν πυρηνικά υλικά. Ενώ στο Ιράν, επλήγησαν ενεργές εγκαταστάσεις που περιείχαν πυρηνικά υλικά και τελούσαν υπό καθεστώς διασφαλίσεων της ΙΑΕΑ.
Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν παραμένει προσηλωμένη στην θέση αρχή της υπέρ της συνέχισης της τεχνικής συνεργασίας με την ΙΑΕΑ, την ανάγκη αποφυγής πολιτικοποίησης των ζητημάτων των συμφωνιών διασφαλίσεων και τη διαχείριση των εκκρεμών θεμάτων στο πλαίσιο τεχνικών διαδικασιών. Ωστόσο, όσον αφορά τη συνέχιση των επιθεωρήσεων μετά από στρατιωτικές επιθέσεις κατά πυρηνικών εγκαταστάσεων, δεν προβλέπεται σχετικό κανονιστικό πλαίσιο στην Υπηρεσία. Ως εκ τούτου, η συνέχιση της συνεργασίας του Ιράν εξαρτάται από την καταδίκη των παράνομων επιθέσεων κατά των ειρηνικών πυρηνικών εγκαταστάσεων της χώρας, την παροχή εγγυήσεων για τη μη επανάληψη στρατιωτικών επιθέσεων στο μέλλον και τη διασφάλιση της ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων και του συνόλου των εκεί εργαζομένων.
Αναμένεται από την διεθνή κοινότητα να λαμβάνει υπόψη τα πραγματικά γεγονότα, μέρος των οποίων παρατέθηκαν ανωτέρω, και να καταδικάσει τις στρατιωτικές επιθέσεις κατά των ειρηνικών πυρηνικών υποδομών του Ιράν, οι οποίες συνιστούν κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των κανονισμών της ΙΑΕΑ, ενώ ταυτόχρονα θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο την ασφάλεια των λαών της περιοχής.
