Πηγή: Rproject
Η οµιλία στο φεµινιστικό φεστιβάλ 2026
Θα ήθελα, λοιπόν, να ξεκινήσω µιλώντας λίγο για το γενικό κλίµα µέσα στο οποίο βρισκόµαστε. Ποια είναι η γενική πολιτική κατάσταση στην οποία βρισκόµαστε σήµερα και µέσα στην οποία πρέπει να κινηθούµε;
Μπορούµε να χαρακτηρίσουµε την πολιτική αυτή στιγµή ως µια στιγµή επιτάχυνσης των καταστροφικών τάσεων του κεφαλαίου. Αυτό οδηγεί, από τη µία, σε αύξηση των ενδοϊµπεριαλιστικών εντάσεων και, από την άλλη, σε επιτάχυνση του µιλιταρισµού, της πολεµοκαπηλίας και στην εµφάνιση νέων εξορυκτικών τάσεων.
Αυτό συµβαίνει σε µια στιγµή εξαφάνισης των αριστερών δυνάµεων της προηγούµενης περιόδου, παρά τα όποια ξεσπάσµατα στα οποία θα αναφερθούµε προς το τέλος.
Συναντάµε παρόµοιες καταστάσεις σε όλη την Ευρώπη αλλά, αν κοιτάξουµε πέρα από αυτήν, και στη Λατινική Αµερική, στις ασιατικές χώρες: παρατηρούµε µια υποχώρηση, τόσο σε επίπεδο µορφής όσο και πολιτικά, των αγώνων και των κοινωνικών κινηµάτων. Αυτό συµβαίνει παρά τα όποια ξεσπάσµατα. Σε γενικές γραµµές αυτή είναι η εικόνα.
Μια αναδίπλωση που αγγίζει και το φεµινιστικό κίνηµα και που συµβαίνει την ίδια στιγµή µε τη διεθνή άνοδο της ακροδεξιάς. Με µια διαδικασία που µπορούµε να ονοµάσουµε «εκ-δεξιοποίηση» της κοινωνίας.
Ο ιµπεριαλισµός, για να ενισχυθεί στο εξωτερικό, χρειάζεται τάξη στο εσωτερικό. Δηλαδή, χρειάζεται να συσπειρώσει κοινωνικά και πολιτικά στρώµατα του πληθυσµού γύρω από το δικό του σχέδιο.
Παράγεται, εποµένως, µια νέα οριοθέτηση της εθνικής κοινότητας και, ταυτόχρονα, µια κινητοποίηση όλων των δυνατών δυνάµεων υπέρ του. Και εδώ βλέπουµε να εµφανίζονται τάσεις όπως ο φεµοεθνικισµός -όρος που χρησιµοποιεί η Σάρα Φάρις- ή αυτό που η Σόφι Λιούις ονοµάζει εχθρικούς φεµινισµούς.
Δύο πολύ καθαρά παραδείγµατα του πώς δρουν αυτές οι τάσεις. Η πρώτη περίπτωση είναι σε σχέση µε τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη: πώς επιχειρήθηκε να εργαλειοποιηθούν τα δικαιώµατα υπέρ των γυναικών και των κουήρ ατόµων ενάντια, ακριβώς, στον παλαιστινιακό πληθυσµό.
Και ένα δεύτερο παράδειγµα: στη δική µας περίπτωση το βλέπουµε πολύ καθαρά µε τη µεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, όπου επίσης µοχλεύονται όλοι οι υποτιθέµενοι φεµινιστικοί λόγοι από τις ακροδεξιές [δυνάµεις], για να ενισχυθούν οι ρατσιστικές επιθέσεις και για να ενισχυθεί η ισλαµοφοβία.
Η κατάσταση σε ευρωπαϊκό επίπεδο µου φαίνεται σηµαντική και θα δώσω µια εικόνα της, πολύ σύντοµα. Μου φαίνεται σηµαντικό να λάβουµε υπόψη τον ρόλο του µιλιταρισµού, δηλαδή το πώς οι λόγοι περί του Rearm, οι πολιτικές επανεξοπλισµού, ενισχύουν όλες αυτές τις τάσεις.
Ένα ευρωπαϊκό σχέδιο που βασίζεται στην επαναοριοθέτηση της εθνικής κοινότητας, σε κάτι που θα µπορούσαµε να ονοµάσουµε προνοιακό σοβινισµό. Στην ισλαµοφοβία και στο µίσος κατά των µεταναστ(ρι)ών.
Αυτό συνδέεται µε έναν επανα-ορισµό µε όρους φύλου. Βλέπουµε πώς αναδύονται νεοαρρενωπότητες και ένας συγκεκριµένου είδους νεοφιλελεύθερος φεµινισµός ή µια νεοφιλελεύθερη θηλυκότητα. Πρόκεται για µια προσπάθεια νέου ορισµού του φύλου.
Εποµένως, οι δεξιές και οι ακροδεξιές [δυνάµεις] είναι φορείς ενός σχεδίου συνολικής κοινωνικής αναδιοργάνωσης της κοινωνίας. Και το ερώτηµα είναι: απέναντι σε αυτό, εµείς οι φεµινίστριες τίνος πράγµατος είµαστε φορείς;
Στο Ισπανικό Κράτος, έπειτα από οκτώ χρόνια προοδευτικής κυβέρνησης, είναι σηµαντικό να κάνουµε και έναν απολογισµό για το ποιο είναι το αποτέλεσµα.
Χαρακτηρίζουµε αυτόν τον κύκλο προοδευτικών κυβερνήσεων ως κύκλο ενός ρεφορµισµού χωρίς µεταρρυθµίσεις. Μια σχετικά «συµπονετική» διαχείριση του καπιταλισµού.
Μια απουσία δοµικής πολιτικής αλλαγής, καµουφλαρισµένη µε εκτεταµένη νοµοθετική δραστηριότητα στο πολιτισµικό πεδίο και στο πεδίο των ατοµικών δικαιωµάτων. Εδώ βρισκόµαστε ενώπιον της παλιάς, γνωστής αντίληψης ότι για κάθε ρεφορµισµό είναι πιο εύκολο να περνά νόµους παρά να κάνει πραγµατικές µεταρρυθµίσεις.
Αυτό δηµιουργεί µια κατάσταση αποπροσανατολισµού ή αµηχανίας στο κίνηµα, που δεν ξέρει πολύ καλά πώς να σχετιστεί ή πώς να αντιδράσει απέναντι σε αυτή την πολιτική κατάσταση.
Μετά το κορυφαίο ξέσπασµα που αποτέλεσαν οι φεµινιστικές απεργίες στο Ισπανικό Κράτος, και µετά την ψήφιση, από την κυβέρνηση PSOE και του Podemos, δύο φεµινιστικών νόµων, του νόµου για τη σεξουαλική συναίνεση και του νόµου για τα τρανς άτοµα, το φεµινιστικό κίνηµα βρίσκεται σε µια κατάσταση όπου λέει: «και τώρα τι;».
Και απέναντι σε αυτό το «και τώρα τι;», πολλές τάσεις κατρακυλούν προς µια αµυντική στάση, έτσι; Να τοποθετηθούµε, ως φεµινισµός, σε µια αµυντική στιγµή. Ποιες είναι οι συγκεκριµένες εκφράσεις αυτής της αµυντικής τοποθέτησης; Ένας φεµινισµός που ουσιαστικά αντιδρά στη βία, βρίσκεται σε επιφυλακή απέναντι στη βία, προσπαθεί να δώσει µια απάντηση. Και που υπάρχει ο κίνδυνος να καταλήξει να γίνει ένας φεµινισµός του ηθικού πανικού, ένας φεµινισµός του τρόµου, ένας ασφαλειοκρατικός φεµινισµός και ένας τιµωρητικός φεµινισµός.
Αυτή η πιθανότητα ενός αντιδραστικού φεµινισµού, που ήδη επανεµφανίζεται σε ορισµένα µέρη, ταιριάζει καλά µε τη γενική αντιδραστική µετατόπιση της κοινής λογικής.
Γιατί, όταν µιλάµε για «εκ-δεξιοποίηση» της κοινωνίας, δεν µιλάµε µόνο για το ότι η ακροδεξιά γίνεται όλο και πιο ισχυρή, αλλά για το ότι όλες οι κοινωνικές οµάδες/τµήµατα της κοινωνίας µετακινούνται όλο και πιο δεξιά.
Απέναντι σε αυτό, τι να κάνουµε; Να δώσουµε µια µάχη για να ανακτήσουµε την πολιτική φαντασία, για να ανακτήσουµε τον φεµινισµό της φαντασίας και της επιθυµίας.
Έναν φεµινισµό που θα είναι χρήσιµο εργαλείο και που θα είναι φορέας ενός ορίζοντα του επιθυµητού για το σύνολο της ανθρωπότητας. Αυτό υπήρξε ο φεµινισµός των φεµινιστικών απεργιών. Αυτό υπήρξε ο φεµινισµός του Ni Una Menos (ούτε µια λιγότερη). Αυτό κάνει ο φεµινισµός όλων των µεγάλων εκρήξεων του τελευταίου αιώνα. Άρα: να έρθουµε σε ρήξη µε τον φόβο, να ενεργοποιηθούµε πολιτικά µε αφετηρία την επιθυµία και όχι τον φόβο, και να έρθουµε σε ρήξη µε την ταυτοτική αντίληψη, να οικοδοµήσουµε έναν εγκάρσιο, διαθεµατικό φεµινισµό.
Να κρατήσουµε από τον τελευταίο κύκλο αυτό: τον φεµινισµό ως εργαλείο πολιτικοποίησης και ως πύλη εισόδου στη στράτευση. Αυτό είναι που πρέπει να ανακτήσουµε.
Εποµένως, και για να ολοκληρώνω σιγά σιγά, χρειάζεται να σκεφτούµε ποιοι είναι οι µοχλοί, ποιες είναι οι κοινωνικές κατηγορίες που δυνητικά µπορούν να αποσταθεροποιήσουν την υπάρχουσα κοινωνική τάξη πραγµάτων και τις πολιτικές της συναινέσεις.
Ποια είναι τα τµήµατα εκείνα που είναι ικανά να παραγάγουν κοινωνικές πλειοψηφίες µε βάση την κοινή αντίληψη για το συµφέρον της µεγάλης πλειοψηφίας; Τα οποία είναι ικανά να βρουν στον φεµινισµό έναν δρόµο για έναν ευρύτερο πολιτικό µετασχηµατισµό;
Εποµένως, αντί να κατανοούµε τον φεµινισµό ως «γυναικεία» υπόθεση, δηλαδή αντί να κατανοούµε τον φεµινισµό ως έναν ξεχωριστό, ειδικό αγώνα, πρέπει να κατανοήσουµε τους αγώνες για τους όρους της παραγωγής και της αναπαραγωγής της ζωής ως κάτι πολύ ευρύτερο.
Και αυτό έχει να κάνει µε το πώς εννοιολογούµε τις συµµαχίες. Ποιες είναι οι συµµαχίες µας ως φεµινίστριες; Είναι το κίνηµα για τη στέγαση, είναι οι αγώνες των εργατριών και των εργατών της εκπαίδευσης, της υγείας. Είναι οι οµάδες στις γειτονιές που διεκδικούν παιδιάτρους στις συνοικίες. Και αυτό έχει να κάνει επίσης µε το πάνω σε ποιες βάσεις θέλουµε να κατευθύνουµε την πολιτική ανασυγκρότηση της τάξης ως πολιτικού υποκειµένου. Αν κατανοήσουµε ότι όλες οι µεγάλες κοινωνικές εκρήξεις, όπως ήταν οι φεµινιστικές απεργίες, όπως υπήρξε το φεµινιστικό κίνηµα σε πολλές περιπτώσεις, είναι εν δυνάµει και µια διαδικασία υποκειµενοποίησης και συγκρότησης της τάξης.
Γι’ αυτό µου φαίνεται ενδιαφέρων ο τίτλος των εκδηλώσεων, αυτό το «είµαστε παντού», γιατί επιτρέπει να σκεφτούµε και το εξής: για τι πράγµα µιλάµε όταν µιλάµε για φεµινιστικό κίνηµα;
Και αν κατανοήσουµε το φεµινιστικό κίνηµα ως οργανική διαδικασία, µπορούµε να αντιληφθούµε ότι οι φεµινίστριες οικοδοµούµε όλες τις µεγάλες κινητοποιήσεις που ανοίγουν σήµερα πόρτες δυνατοτήτων. Θέλω να κλείσω µε δύο εικόνες. Η πρώτη είναι µια συνέντευξη Τύπου που δώσαµε ως φεµινιστικό κίνηµα για να καλέσουµε στην απεργία της 8ης Μάρτη του 2018.
Λοιπόν, διαβάσαµε τις βασικές µας διεκδικήσεις και το µανιφέστο. Εκείνη τη χρονιά υπήρχε συµφωνία ότι ο κύριος άξονας δουλειάς ήταν η αντιρατσιστική δουλειά και ότι, εποµένως, οι δύο βασικές µας διεκδικήσεις ήταν η κατάργηση του Νόµου περί Αλλοδαπών (Ley de Extranjeria) και το κλείσιµο των CIE (Κέντρων Κράτησης Αλλοδαπών).
Και όταν τελειώσαµε την παρουσίαση, ένας από τους δηµοσιογράφους είπε: «Ναι, ναι, όλα αυτά είναι πολύ ωραία, αλλά έχετε και κάτι που να αφορά τις γυναίκες;» Ε, και η απάντηση ήταν: «Μα τα CIE είναι γεµάτα γυναίκες».
Και η δεύτερη εικόνα, που νοµίζω ότι επίσης αποδίδει αρκετά καλά αυτό το «είµαστε παντού», συνέβη σήµερα το πρωί στη Μαδρίτη, όπου η κινητοποίηση διεκδίκησης γενικής απεργίας, µε αφορµή τη στεγαστική κρίση, συγκέντρωσε µισό εκατοµµύριο ανθρώπους.
Και στην τελική συγκέντρωση µε τις οµιλίες, εκτός από την Αλίθια (Alicia), την εκπρόσωπο του Σωµατείου Ενοικιαστριών, µίλησε µια καθηγήτρια δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης στη Μαδρίτη. Ξεκινούν τώρα απεργία διαρκείας οι εκπαιδευτικοί της δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης.
Μίλησε επίσης µια συντρόφισσα που είναι εκπρόσωπος των εκπαιδευτικών και που είναι παιδαγωγός για παιδιά από 0 έως 3 ετών. Οι παιδαγωγοί της ηλικίας 0 έως 3 ετών βρίσκονται έξι µήνες σε απεργία στην Αυτόνοµη Κοινότητα της Μαδρίτης, απέναντι σε µια εξαιρετικά επισφαλή κατάσταση, και µπορείτε να φανταστείτε πόσο δύσκολο είναι να απεργεί ένας κλάδος µε τέτοια χαρακτηριστικά.
Και τέλος, µίλησε επίσης η Ραφαέλα Πιµεντέλ (Rafaela Pimentel), που είναι µία από τις εκπροσώπους και ένα από τα πιο γνωστά πρόσωπα της Φεµινιστικής Συνέλευσης της Μαδρίτης. Είναι οικιακή εργάτρια. Και είναι µετανάστρια, µε πολύ σηµαντική παρουσία και στον αντιρατσιστικό αγώνα.
Νοµίζω, λοιπόν, ότι αυτή είναι η εικόνα. Δηλαδή, εκεί βρισκόµαστε οι φεµινίστριες. Να ηγούµαστε και να κλείνουµε µια διαδήλωση µισού εκατοµµυρίου ανθρώπων που καλεί σε Γενική Απεργία, όπου µιλούν τέσσερις γυναίκες: µια συνδικαλιστική ηγέτιδα, µια καθηγήτρια, µια παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας και µια οικιακή εργάτρια. Και νοµίζω ότι αυτή είναι η εικόνα προς την οποία πρέπει να πάµε και την οποία πρέπει να οικοδοµήσουµε παντού.
*Η Χούλια είναι ιστορικός, βιβλιοθηκονόµος, συνδικαλίστρια και ακτιβίστρια της οργάνωσης Anticapitalistas και του φεµινιστικού κινήµατος στην Ισπανία. Είναι µέλος της φεµινιστικής συλλογικότητας Φεµινιστική Οµπρέλα στην Σαραγόσα. Συµµετέχει στη συµβουλευτική επιτροπή του περιοδικού Viento Sur. Υπήρξε εκπρόσωπος των φεµινιστικών απεργιών (ένας θεσµός της φεµινιστικής απεργίας) την περίοδο 2017-2020 και έχει αναπτύξει σηµαντική διεθνιστική δράση, βασισµένη στον φεµινισµό και τον επαναστατικό µαρξισµό
