H Κούβα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή ανθρωπιστική και ενεργειακή κρίση, η οποία έχει οδηγήσει τη χώρα στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
Οι πρώτες θριαμβευτικές δηλώσεις των ΗΠΑ μετά την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του Σίλιας Φλόρες (3 ιανουαρίου2026) δεν άφησαν καμία αμφιβολία για τις προθέσεις της Ουάσιγκτον να εργαστεί, μετά το Καράκας, για μια αλλαγή εξουσίας στην Αβάνα.
Ο Μάρκο Ρούμπιο, του οποίου η επιρροή στις ενέργειες της κυβέρνησης Τραμπ στην Καραϊβική και τη Λατινική Αμερική είναι καθοριστική, γεννήθηκε από Κουβανούς γονείς που μετανάστευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ακροδεξιός κι αντικομμουνιστής θα αναγνωριστεί από τον Ντόναλντ Τραμπ, στις 12 Ιανουαρίου, ως ο μελλοντικός «πρόεδρος της Κούβας».
Η κρίση επιδεινώθηκε ραγδαία μετά τις 29 Ιανουαρίου από τις νέες κυρώσεις των ΗΠΑ που στοχεύουν τις εταιρείες μεταφοράς και ασφάλισης πετρελαίου προς το νησί. Ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε το καθεστώς ως «καταρρέον». Τις επόμενες εβδομάδες, μέσω δηλώσεων στον Τύπο ή στο δίκτυό του Truth Social, ο αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε το δικό του σενάριο για να ρίξει ένα δεύτερο ντόμινο μετά τον Μαδούρο:
«Δεν θα υπάρχει πλέον πετρέλαιο ή χρήματα για την Κούβα. Τίποτα!» Προκαλεί επίσης την κομμουνιστική εξουσία της Αβάνας: «Κάντε μια συμφωνία! ΠΡΙΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΑΡΓΑ!»
Η κουβανική εξουσία, είναι αλήθεια, ήταν ήδη σε δύσκολη θέση πριν από αυτό το επεισόδιο. Εδώ και σχεδόν πέντε χρόνια, στην Κούβα όλα είναι δύσκολα, σε βαθμό που η νήσος δεν έχει γνωρίσει ποτέ στην πρόσφατη ιστορία τους από το 1959. Ακόμη και η «ειδική περίοδος» μετά το τέλος τους Σοβιετικής Ένωσης το 1991, που είχε οδηγήσει σε τεράστιες ελλείψεις, φαίνεται πλέον ασήμαντη, σύμφωνα με όσους έζησαν αυτή τη φάση.
🚨🇨🇺 ARCHIVE — 🇺🇳 UN:
Who Supports Ending Embargo on Cuba? pic.twitter.com/SnagBBEiBp
— ✦✦✦ 𝙿𝚊𝚖𝚙𝚑𝚕𝚎𝚝𝚜 ✦✦✦ (@PamphletsY) March 9, 2026
Το εμπάργκο πετρελαίου που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ, προς όλους τους εξωτερικούς προμηθευτές οδηγεί σε αλυσιδωτές συνέπειες: δυσκολία μετακίνησης, μεταφοράς και διάθεσης αγαθών, συντήρησης τροφίμων, με φόντο διακοπές νερού και κατάρρευση των κρατικών υπηρεσιών.
Περισσότερο από το 60% της χώρας αντιμετωπίζει ταυτόχρονες διακοπές ρεύματος κατά τις ώρες αιχμής. Στις ανατολικές επαρχίες, οι κάτοικοι έχουν ηλεκτροδότηση μόλις για 2-4 ώρες την ημέρα. Στην Αβάνα οι διακοπές ρεύματος είναι 4-10 ώρες ημερησίως.
Οι μετακινήσεις είναι αρκετά δυσχερείς, λόγω έλλειψης βενζίνης και της παράλυσης του συστήματος δημόσιων μεταφορών, εντός Αβάνας και προς την επαρχία.
Λόγω έλλειψης καυσίμων, τα απορριμματοφόρα στην Αβάνα υπολειτουργούν (μόνο 44 από τα 106 είναι σε κίνηση), με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται σκουπίδια στους δρόμους. Ο ΟΗΕ και ανθρωπιστικές οργανώσεις εκφράζουν σοβαρή ανησυχία για τη λειτουργία των νοσοκομείων και την πρόσβαση σε καθαρό νερό, καθώς το 80% των αντλιών εξαρτάται από το ηλεκτρικό ρεύμα.
Έλλειψη τροφίμων
Ο πληθυσμός, που δεν έχει πρόσβαση σε εμβάσματα από συγγενείς στο εξωτερικό (κι αυτά τώρα τα απαγορεύει ο Τραμπ από ΗΠΑ) παίνεται γιατί δεν μπορεί να εξασφαλίσει τα ελάχιστα τρόφιμα – προς στοιχειώδη επιβίωση – από μικρά ιδιωτικά μαγαζιά, ενώ τα κρατικά δεν έχουν τίποτα στα ράφια.
Ακόμα και από τα πιο σοβαρά είναι η δολαριοποίηση της οικονομίας που εξαντλεί ένα μέρος του πληθυσμού.
Ακόμα, Η υγεία στο νησί βρίσκεται σε οριακό σημείο λόγω των παρατεταμένων διακοπών.
Πολλά νοσοκομεία βασίζονται σε γεννήτριες που ξεμένουν από καύσιμα, με αποτέλεσμα να αναβάλλονται προγραμματισμένες επεμβάσεις σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (World Health Organization.)
Επι πλέον καταγράφεται έλλειψη σε πάνω από το 70% των βασικών φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένων των αντιβιοτικών και των παυσίπονων.
Ενώ, χωρίς ρεύμα, οι αντλίες νερού δεν λειτουργούν, δυσχεραίνοντας την αποστείρωση και την υγιεινή στις κλινικές UNICEF. Σύμφωνα με ανακοίνωση των Αρχών Δημόσιας Υγείας της Κούβας, η τρέχουσα επιδημιολογική κατάσταση χαρακτηρίζεται από συνδυασμό εξάπλωσης του δάγκειου πυρετού, των ιών zika και oropouche, αλλά και πρόσφατης εξάπλωσης του υιού chicungunya, οι οποίοι μεταδίδονται από δήγμα κουνουπιού.
Τα πρώτα κρούσματα καταγράφηκαν τον παρελθόντα Ιούλιο στην επαρχία Matanzas και έχουν πλέον εξαπλωθεί σε ολόκληρη την επικράτεια.
Η συνολική οικονομική κρίση είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, από τις συνέπειες του αμερικανικού εμπάργκο (το οποίο επιβλήθηκε το 1962 και οι όροι του οποίου έγιναν πιο αυστηροί από τον Ντόναλντ Τραμπ) έως τις επιπτώσεις της πανδημίας Covid-19 ή του πολέμου στην Ουκρανία, περνώντας από μια καταστροφική νομισματική μεταρρύθμιση το 2021 και την πτώση του τουρισμού, τομέα στον οποίο είχε συγκεντρωθεί μεγάλο μέρος των ξένων επενδύσεων. Η μεταρρύθμιση οδήγησε σε καταστροφικό πληθωρισμό. Το 90% της αγοραστικής δύναμης των συνταξιούχων εξαφανίστηκε σε μόλις τέσσερα χρόνια, ενώ η οικονομία στο σύνολό της συρρικνώθηκε κατά περισσότερο από 11 % την ίδια περίοδο.
Με τη σπανιότητα των συναλλαγματικών διαθεσίμων, έγινε όλο και πιο δύσκολο να εισαχθούν ορισμένα προϊόντα και τρόφιμα, ιδίως οι εισροές για τη γεωργία.
Σε αυτό το πλαίσιο κατάρρευσης, από το 2020 και εξής σημειώθηκε μια μαζική έξοδος. Σύμφωνα με αρκετούς δημογράφους μεταξύ 2 και 3 εκατομμυρίων Κουβανών έχουν εγκαταλείψει το νησί από το 2020, αριθμός που αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα τέταρτο του πληθυσμού Η Κούβα είναι ένα αποδυναμωμένο νησί, αλλά ίσως όχι ένα νησί που βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης, όπως ελπίζουν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, των οποίων η στρατηγική, προς το παρόν, φαίνεται να είναι η οικονομική ασφυξία.
Από την απαγωγή του Νικολά Μαδούρο, το πετρέλαιο της Βενεζουέλας δεν φτάνει πλέον στην Κούβα. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του πρώην προέδρου Ούγκο Τσάβες (1999-2013) και στη συνέχεια του Νικολά Μαδούρο, το Καράκας προμήθευε στην Αβάνα φορτία αργού πετρελαίου σε ποσότητες επαρκείς για να καλύψουν το ήμισυ των αναγκών της, επιτρέποντας παράλληλα στην κυβέρνηση του Κάστρο να πουλήσει μέρος του στο εξωτερικό προκειμένου να προμηθευτεί συνάλλαγμα. Σε αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες που παρείχαν Κουβανοί γιατροί, καθηγητές και στρατιωτικοί. Βασικό συνάλλαγμα για τα δημοσιονομικά έξοδα του κουβανικού κράτους.
Κατά τη διάρκεια των ετών της κρίσης στη Βενεζουέλα, αυτή η πηγή εισοδήματος είχε ήδη μειωθεί σημαντικά. Στο αποκορύφωμά της, τη δεκαετία του 2000, έφτανε τα 100.000 βαρέλια την ημέρα. Ο όγκος αυτός μειώθηκε σε περίπου 30.000 βαρέλια στα τέλη του 2024, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Χόρχε Πινιόν, του Ινστιτούτου Ενέργειας του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Ώστιν. Σε αυτό θα προστεθούν, κατά μέσο όρο, περίπου 5.000 βαρέλια την ημέρα από το Μεξικό και 7.500 από τη Ρωσία, συν μια μικρή τοπική παραγωγή. Λόγω της έλλειψης πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, η Κούβα απειλείται πλέον με γενικευμένη διακοπή ρεύματος όπως συνέβη την Δευτέρα 16/3, ακόμη και αν το Μεξικό -προς τιμήν του- προσφέρεται να τη βοηθήσει με κάθε τρόπο.
🚨🇨🇺 BREAKING —
Cuban Power Grid Back Online.
Every Day Solar Capacity Increases. https://t.co/cnyAGVbmHq pic.twitter.com/OHtGDADyGk
— ✦✦✦ 𝙿𝚊𝚖𝚙𝚑𝚕𝚎𝚝𝚜 ✦✦✦ (@PamphletsY) March 17, 2026
Διεθνείς αντιδράσεις
Η Κούβα έχει μετατραπεί σε πεδίο διπλωματικής αντιπαράθεσης:
- Η κυβέρνηση των ΗΠΑ διατηρεί τις κυρώσεις, υποστηρίζοντας ότι η κρίση οφείλεται στην κακοδιαχείριση του κομμουνιστικού καθεστώτος.
- Ειδικοί του ΟΗΕ καταδίκασαν τον «αποκλεισμό καυσίμων» ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
- Στη Ρωσία, ο Βλαντιμίρ Πούτιν χαρακτήρισε το εμπάργκο απαράδεκτο, ενώ η Μόσχα επιχειρεί την αποστολή πετρελαιοφόρων για τη σταθεροποίηση της κατάστασης.
- Αλληλεγγύη: Πραγματοποιούνται συγκεντρώσεις αλληλεγγύης σε διάφορες πόλεις του κόσμου (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας) και συλλογή φαρμάκων.
Η Ρωσία και η Κίνα έχουν υποσχεθεί αποστολές καυσίμων και τεχνική βοήθεια για την επισκευή των απαρχαιωμένων θερμοηλεκτρικών σταθμών, επιδιώκοντας να ενισχύσουν την επιρροή τους στην περιοχή-σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters. Η Κίνα επιχειρεί τη συνέχεια της αποστολής φωτοβολταϊκών για την ενίσχυση της παραγωγής ενέργειας και ηλεκτρικών σκούτερ.
🚨🇨🇺🇨🇳 BREAKING —
Cuba installs 5,000 Chinese Solar Systems. pic.twitter.com/bymQt0gJJu
— ✦✦✦ 𝙿𝚊𝚖𝚙𝚑𝚕𝚎𝚝𝚜 ✦✦✦ (@PamphletsY) March 17, 2026
Η ΕΕ απέναντι στην Κούβα
Εδώ υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα αντίφαση ανάμεσα στην επίσημη πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην πράξη. Ενώ η ΕΕ ως θεσμός διαφωνεί με την πολιτική της “μέγιστης πίεσης”, εκφράζει ανησυχία για την ανθρωπιστική κατάσταση και ζητά πολιτικό διάλογο, στην πραγματικότητα οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τράπεζες την εφαρμόζουν.
Πολλές ΜΚΟ στέλνουν ιατρικό υλικό μέσω του International Committee of the Red Cross.
Έτσι, δημιουργείται το εξής παράδοξο: Η ΕΕ ως πολιτική οντότητα στέλνει ανθρωπιστική βοήθεια και διπλωμάτες στην Αβάνα, αλλά οι ευρωπαϊκές τράπεζες αρνούνται να εκτελέσουν ακόμα και τις πληρωμές για αυτή τη βοήθεια!
Ο νόμος Helms-Burton (1996) είναι το πιο ισχυρό «όπλο» των ΗΠΑ, καθώς δίνει τη δυνατότητα σε Αμερικανούς πολίτες να μηνύουν στα αμερικανικά δικαστήρια εταιρείες από οποιαδήποτε χώρα «εκμεταλλεύονται» περιουσίες που κατασχέθηκαν από την κυβέρνηση Κάστρο μετά το 1959. Το 2019 όμως, η κυβέρνηση Τραμπ τον ενεργοποίησε πλήρως, με στόχο να γίνει η Κούβα «τοξική» για τους ξένους επενδυτές.
Αρκετοί ευρωπαϊκοί κολοσσοί έχουν ήδη αντιμετωπίσει δικαστικές περιπέτειες: Meliá Hotels και Iberostar (Ισπανία), Air France & KLM έχουν βρεθεί στο στόχαστρο για τη χρήση του αεροδρομίου «José Martí» της Αβάνας, το οποίο επίσης τελεί υπό διεκδίκηση.
Οι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες βρίσκονται στην «πρώτη γραμμή» αυτού του μετώπου, καθώς η Κούβα εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από τη θάλασσα για τα καύσιμά της. Οι ΗΠΑ παρακολουθούν στενά μέσω δορυφόρων και του Lloyd’s List Intelligence κάθε πλοίο που προσεγγίζει κουβανικά λιμάνια. Λόγω της πολιτικής μέγιστης πίεσης, οι περισσότεροι μεγάλοι Έλληνες παίκτες έχουν αποσυρθεί από το εμπόριο με την Κούβα για να μην ρισκάρουν τον αποκλεισμό τους από την παγκόσμια αγορά.
Η Ρωσική «λύση» και η «σκιώδης ναυτιλία»
Επειδή οι παραδοσιακοί Έλληνες εφοπλιστές αποφεύγουν πλέον το ρίσκο, η μεταφορά καυσίμων στην Κούβα γίνεται πλέον μέσω του σκιώδης στόλου των Ρωσικών δεξαμενόπλοιων. Με την είσοδο της ρωσικής Novikombank στην Αβάνα, η χρηματοδότηση των ναύλων γίνεται εκτός δολαρίου, παρακάμπτοντας το δυτικό τραπεζικό σύστημα που χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες.
Έτσι, το 2026, η ελληνική παρουσία στις μεταφορές προς την Κούβα έχει ελαχιστοποιηθεί. Τη θέση των ελληνικών πλοίων έχουν πάρει ρωσικά και κινεζικά πλοία, τα οποία δεν φοβούνται τις κυρώσεις καθώς είναι ήδη στοχοποιημένα.
Το αποτέλεσμα είναι η Κούβα να βιώνει τη χειρότερη ενεργειακή κρίση της ιστορίας της, με το 90% των καυσίμων να μεταφέρεται πλέον αποκλειστικά από κρατικά πλοία της Ρωσίας ή της Βενεζουέλας, τα οποία έχουν “ανοσία” στις αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις επειδή είναι ήδη πλήρως αποκομμένα από το δολάριο.
Όμως η κυβέρνηση, οι κρατικές και δημόσιες επιχειρήσεις παλεύουν με νύχια και με δόντια για τη διατήρηση του πολιτεύματός τους.
Οι εναλλακτικές οδοί το 2026
Ελλείψει ενός “Ευρωπαϊκού INSTEX” για την Κούβα, το κενό καλύπτεται πλέον από τρεις μηχανισμούς:
Το Ρωσικό Σύστημα SPFS: Μετά τον αποκλεισμό της από το SWIFT, η Ρωσία προωθεί το δικό της σύστημα (SPFS) στην Αβάνα. Πολλές συναλλαγές για πετρέλαιο και σιτάρι το 2026 γίνονται απευθείας μεταξύ της Central Bank of Cuba και ρωσικών τραπεζών, παρακάμπτοντας πλήρως την Ευρώπη.
Ψηφιακά Νομίσματα (CBDCs) & Crypto: Η Κούβα πειραματίζεται με το “ψηφιακό πέσο” και τη χρήση κρυπτονομισμάτων για τις εισαγωγές. Ωστόσο, η υψηλή μεταβλητότητα και η έλλειψη τεχνολογικών υποδομών περιορίζουν αυτή τη λύση σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Τριγωνικό εμπόριο μέσω τρίτων χωρών: Ευρωπαϊκές εταιρείες (κυρίως από Ισπανία και Ιταλία) χρησιμοποιούν ενδιάμεσες εταιρείες σε χώρες που δεν εφαρμόζουν τις κυρώσεις (π.χ. Παναμάς ή ΗΑΕ) για να στείλουν εμπορεύματα στην Κούβα, αν και αυτό αυξάνει το κόστος κατά 30-40%.
Το «κρυφό» τραπεζικό δίκτυο στην Ευρώπη: Υπάρχουν ακόμη ελάχιστες, μικρές ευρωπαϊκές τράπεζες (συχνά συνεταιριστικές ή εξειδικευμένες) που δέχονται να εκτελέσουν πληρωμές για την Κούβα, αλλά υπό αυστηρούς όρους, όπως:
Μηδενική έκθεση στις ΗΠΑ: Η τράπεζα δεν πρέπει να έχει υποκαταστήματα ή μεγάλες επενδύσεις στην Αμερική.
Μόνο σε Ευρώ: Οι συναλλαγές γίνονται αποκλειστικά σε ευρώ, αποφεύγοντας κάθε σύνδεση με το σύστημα ανταπόκρισης δολαρίου.
Υψηλές προμήθειες: Λόγω του τεράστιου κόστους ελέγχου (compliance), οι προμήθειες για μια απλή μεταφορά μπορεί να είναι απαγορευτικές.
Η μοναδική πραγματική “διέξοδος” αυτή τη στιγμή φαίνεται να είναι η γεωπολιτική στροφή της Κούβας προς την Ευρασία, η οποία απομακρύνει το νησί από τα ευρωπαϊκά πρότυπα εμπορίου και διακυβέρνησης.
Η στροφή της Κούβας προς τη Ρωσία το 2026 ανατρέπει πλήρως τις ισορροπίες στον τουριστικό τομέα, φέρνοντας τις ευρωπαϊκές αλυσίδες (όπως η Meliá, η Iberostar και η Barceló) μπροστά σε ένα υπαρξιακό δίλημμα. Έτσι προκύπτουν
Ο «Εκρωσισμός» του κουβανικού τουρισμού
Αποκλειστικά Θέρετρα: Ορισμένα ξενοδοχεία σε περιοχές όπως το Varadero και το Cayo Coco λειτουργούν πλέον σχεδόν αποκλειστικά για Ρώσους τουρίστες, με τις συναλλαγές να γίνονται μέσω της κάρτας Mir.
Ρωσική Διαχείριση: Υπάρχουν πληροφορίες για συνομιλίες της κουβανικής κυβέρνησης με ρωσικούς ομίλους για την παραχώρηση της διαχείρισης κρατικών ξενοδοχείων (Gaviota), τα οποία παραδοσιακά διαχειρίζονταν Ευρωπαίοι.
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες βρίσκονται μεταξύ σφύρας και άκμονος:
Ο Κίνδυνος των διαύλων (Helms-Burton): Οι οικογένειες Κουβανοαμερικανών συνεχίζουν τις πιέσεις στα δικαστήρια των ΗΠΑ. Το 2026, οι πιέσεις αυτές επεκτείνονται και σε τραπεζικούς λογαριασμούς των εταιρειών στις ΗΠΑ, αναγκάζοντάς τες να διαχωρίσουν πλήρως τις κουβανικές τους δραστηριότητες.
Συντήρηση Υποδομών: Λόγω του εμπάργκο, οι ευρωπαϊκές αλυσίδες δυσκολεύονται να εισάγουν ακόμη και βασικά υλικά (κλιματιστικά, ανταλλακτικά, τρόφιμα), οδηγώντας σε υποβάθμιση των υπηρεσιών τους.
Η Ρωσική προστασία ως αντίβαρο;
Η κουβανική κυβέρνηση προσπαθεί να καθησυχάσει τους Ευρωπαίους επενδυτές χρησιμοποιώντας τη ρωσική παρουσία για εγγυήσεις Καυσίμων και Νέο Νομικό Πλαίσιο: Το 2026 αναμένεται η θέσπιση ειδικών «Τουριστικών Ζωνών» όπου οι ξένοι επενδυτές θα έχουν μεγαλύτερη ελευθερία στις εισαγωγές, σε μια προσπάθεια της Αβάνας να κρατήσει την Meliá και την Iberostar στο νησί.
Το Σενάριο της «Μεγάλης Εξόδου»
Αν οι ΗΠΑ εντείνουν περαιτέρω τις κυρώσεις μέσα στο 2026 (π.χ. επιβάλλοντας δασμούς σε όποια ευρωπαϊκή εταιρεία δραστηριοποιείται στην Κούβα), οι αναλυτές προβλέπουν πώληση συμβολαίων, υποβάθμιση σε τοπικές αλυσίδες.
Ο ευρωπαϊκός τουρισμός στην Κούβα το 2026 επιβιώνει μόνο χάρη στη γεωπολιτική “ασπίδα” που προσφέρει η Ρωσία, αλλά με βαρύ τίμημα: την απώλεια του ελέγχου και τον συνεχή φόβο των αμερικανικών δικαστηρίων.
Το 2026, η κατάσταση για έναν Ευρωπαίο (και Έλληνα) πολίτη που επιθυμεί να επισκεφθεί την Κούβα έχει γίνει εξαιρετικά περίπλοκη λόγω της αυστηροποίησης της αμερικανικής πολιτικής και γραφειοκρατίας.
Η Κούβα βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή, όπου η ρωσική οικονομική διείσδυση, η ουσιαστική ευρωπαϊκή πολιτική και οι αμερικανικές κυρώσεις έχουν ουσιαστικά εξοβελίσει τον παραδοσιακό ρόλο των ευρωπαϊκών τραπεζών και επιχειρήσεων.
Η Havin Bank στο Λονδίνο παρέμενε το τελευταίο «κάστρο» του κουβανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος στην Ευρώπη, αλλά η λειτουργία της είναι πλέον περισσότερο συμβολική παρά ουσιαστική για το ευρύ εμπόριο όπως έδειξε η πρόσφατη σχετική απόφαση της ΕΕ. Οι ευρωπαίοι εταίροι αδιαφορούν για την τύχη του πιο περήφανου λαού στον κόσμο – των Κουβανών.
Είναι σαφές ότι η Κούβα το 2026 είναι πιο απομονωμένη από τη Δύση από ποτέ, λειτουργώντας πλέον ως ένα «κλειστό οικοσύστημα» υπό τη σκιά των Ρώσων και των Κινέζων επενδυτών.
Βέβαια στο νησί, επικρατεί κατάσταση συναγερμού. Παρόλο τον ενεργούμενο από τις ΗΠΑ στραγγαλισμό της ενέργειας και γενικά της Οικονομίας, ο πρόεδρος, Μιγκέλ Ντίαζ-Κανέλ, ένας από τους πιο διαφανείς αξιωματούχους, έχει πλέον φορέσει τη στρατιωτική στολή του. Στις 18 Ιανουαρίου, προήδρευσε ενός συμβουλίου εθνικής άμυνας «αρμόδιου να αναλάβει τα ηνία της χώρας σε περίπτωση έκτακτης κατάστασης, όπως μια σύγκρουση ή μια φυσική καταστροφή», σύμφωνα με ένα ανακοινωθέν, το οποίο διευκρινίζει ότι η συνάντηση αυτή πραγματοποιείται στο πλαίσιο των «προετοιμασιών της χώρας για την εφαρμογή της στρατηγικής αντίληψης του πολέμου όλου του λαού».
Από τότε, ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίαζ-Κανέλ επέβλεψε στρατιωτικές ασκήσεις με τη συμμετοχή μονάδας αρμάτων μάχης, το Σάββατο 24 Ιανουαρίου. Η επίδειξη δύναμης με στόχο να υπενθυμίσει στον πληθυσμό ότι το κόμμα που κυβερνά δεν είναι διατεθειμένο να παραχωρήσει την αλλαγή του καθεστώτος, η κυβέρνηση, ο στρατός και οι δυνάμεις ασφαλείας κρατούν τη χώρα υπό αυστηρό έλεγχο και ενισχύουν ψυχολογικά τις κυβερνητικές-κρατικές και λαϊκές δυνάμεις που αντιστέκονται.
Στο παρασκήνιο, ο 94χρονος Ραούλ Κάστρο, σε καλή φυσική κατάσταση και χωρίς συγκεκριμένα καθήκοντα, θεωρείται ότι ασκεί σημαντική επιρροή στην εξουσία, και ειδικά στις ένοπλες δυνάμεις. Το δίκτυο των υπηρεσιών ασφαλείας και οι δεκαετίες προετοιμασίας για την άμυνα της Κούβας, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η εξουσία δεν θα πέσει με ένα απλό χτύπημα. Η κουβανική κυβέρνηση, ο στρατός, η ασφάλεια και οι κρατικές επιχειρήσεις κάνουν το παν δυνατό για να ελαφρύνουν τους κουβανούς πολίτες και να παρέχουν κατά το δυνατό ολοκληρωμένες κρατικές εξυπηρετήσεις.
Διεθνής αλληλεγγύη
Οι ΗΠΑ τιμωρούν την Κούβα προκειμένου να επιβάλουν την παγκόσμια υπεροχή τους. Για κανέναν άλλο λόγο. Επομένως, η αντίσταση ενάντια σε αυτό, η αλληλεγγύη προς την Κούβα, έχει επίσης ως στόχο να εμποδίσει την κυβέρνηση των ΗΠΑ να απομονώνει και να τιμωρεί όποιον τολμά να της αντισταθεί.
Η Διεθνής αλληλεγγύη οργανώνεται
Ξέχωρα από Ρωσία και Κίνα , πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής, με εμφανείς ή αφανείς διαύλους είναι στο πλευρό της: το Μεξικό, η Κολομβία, η Βραζιλία, από την ίδια την Αμερική.
Σχέση της Κούβας με Μεξικό
Η σχέση με το Μεξικό και με τη πρόεδρό του Κλαούντια Σέινμπαουμ είναι αγαστή. Η Κλαούντια Σέινμπαουμ είναι το αντίθετο του Αμερικανού προέδρου: επιστήμονας, ειδική σε θέματα κλιματικής αλλαγής, αυστηρή, εργατική και υποστηρίκτρια των ιδεών της αριστεράς. Παραδόξως, οι δύο ηγέτες κατάφεραν να ξεκινήσουν διάλογο και, σύμφωνα με τις δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, κατά την επίσκεψή του στο Μεξικό στις 3 Σεπτεμβρίου, έχουν μιλήσει στο τηλέφωνο 14 φορές από τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ.
- Τρεις φορές η μεξικανή πρόεδρος πέτυχε αναστολή των δασμών που ο ομόλογός της ήθελε να επιβάλει στο Μεξικό. Κάθε φορά το πέτυχε τηλεφωνώντας του και εξηγώντας του, σημείο προς σημείο, τις αρνητικές συνέπειες αυτών των φόρων για την αμερικανική οικονομία.
- Τελικά, ο Αμερικανός πρόεδρος συμφώνησε να περιορίσει την αύξηση των δασμών με τους Βορειοαμερικανούς εταίρους του. Κατά την παρουσίαση του απολογισμού της στην έθνος την 1η Σεπτεμβρίου, η επικεφαλής του κράτους υπενθύμισε: «Επιτύχαμε το χαμηλότερο ποσοστό δασμών σε σύγκριση με τις άλλες χώρες και είμαι πεπεισμένη ότι, στο πλαίσιο της συνθήκης, μπορούμε να επιτύχουμε ακόμη καλύτερους όρους».
«Το Μεξικό δεν είναι το παιχνιδάκι κανενός», δήλωνε η πρόεδρος τον Ιούνιο, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις σε μεξικανικές τράπεζες για δραστηριότητες που σχετίζονται με το ξέπλυμα χρήματος. «Από το 2000, οι μεξικανικές κυβερνήσεις πάντα προσπαθούσαν να μην ενοχλούν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η μόνη αξιοσημείωτη εξαίρεση ήταν η άρνηση συμμετοχής στην εισβολή στο Ιράκ μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001»1. Ωστόσο, δεν μπορεί να ειπωθεί ότι η Κλαούντια Σέινμπαουμ είναι πιο συμβιβαστική από τους προκατόχους της, ειδικά απέναντι στον Τραμπ, ο οποίος προβαίνει σε εντελώς πρωτόγνωρες απειλές, όπως η διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων στο μεξικανικό έδαφος».
Προς το παρόν, το Μεξικό φαίνεται να έχει γλιτώσει από την απειλή διεξαγωγής στρατιωτικών ασκήσεων των ΗΠΑ στο έδαφός του, υπογράφοντας με τον Μάρκο Ρούμπιο, λίγες ημέρες μετά τη συνέντευξη, μια συμφωνία ασφάλειας στην οποία κάθε χώρα δεσμεύεται να ενεργεί στο έδαφός της.
Ακόμα το Μεξικό ως κυβέρνηση, λαός και αυτόνομη κυβέρνηση των Ζαπατίστας μαζεύει τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης για τον Κουβανέζικο λαό, που τα στέλνει με ρώσικα και κινεζικά πλοία.
Ένα από τα αξιοσημείωτα στοιχεία της τρέχουσας κατάστασης στην Κούβα είναι η ταχύτητα με την οποία ο κουβανικός λαός και η ηγεσία του προσπαθούν να ανταποκριθούν ακόμη και στις πιο αντίξοες συνθήκες που τους ασφυκτιούν. Ας πάρουμε για παράδειγμα την επιταχυνόμενη παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας: την απεξάρτηση από το πετρέλαιο και την προσπάθεια χρήσης ηλιακής ενέργειας για την τροφοδοσία σπιτιών, σχολείων, νοσοκομείων και άλλων παρόμοιων εγκαταστάσεων.
Οι απειλές που εκτοξεύονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες απειλούν να επιστρέψουν και να επηρεάσουν όλους τους λαούς σε όλο τον κόσμο.
Η λογική είναι ότι η Κούβα αποτελεί εθνική απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ποια απειλή αποτελεί η Κούβα; Είναι η υποστήριξή της στα κινήματα κατά του απαρτχάιντ; Η διαρκής αλληλεγγύη της προς τον παλαιστινιακό λαό; Το γεγονός ότι παρέχει δωρεάν υγειονομική περίθαλψη σε φτωχές κοινότητες στις λεγόμενες χώρες του Τρίτου Κόσμου, ενώ οι ΗΠΑ και η Ευρώπη προτιμούν να προστατεύουν τα κέρδη των φαρμακευτικών εταιρειών τους;
Οι ενέργειες του Τραμπ τοποθετούνται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αντιποίνων για όλες τις χώρες που τόλμησαν να υπερασπιστούν την Παλαιστίνη. Eπιδιώκει ενεργά να εκδικηθεί όσους τολμούν να αντιδράσουν. Και καμία χώρα, καμία επανάσταση, κανένα πολιτικό σχέδιο δεν έχει αντιδράσουν περισσότερο ενάντια σε αυτή την αυτοκρατορική βία από την Κούβα. Αυτό ισχύει είτε πρόκειται για άμεση αντιπαράθεση, όπως στην περίπτωση του αγώνα κατά του απαρτχάιντ, είτε για έμμεση αντιπαράθεση, όπως για παράδειγμα όταν η Κούβα παρείχε φθηνά εμβόλια COVID-19 που ανταγωνίζονταν άμεσα τα πολύ πιο ακριβά προϊόντα που προσφέρονταν από αμερικανικές και ευρωπαϊκές φαρμακευτικές εταιρείες.
Οι ΗΠΑ τιμωρούν την Κούβα προκειμένου να επιβάλουν την παγκόσμια υπεροχή τους. Επομένως, η αντίσταση ενάντια σε αυτό, η αλληλεγγύη προς την Κούβα, έχει επίσης ως στόχο να σταματήσει την ικανότητα της αμερικανικής κυβέρνησης να απομονώνει και να τιμωρεί όποιον τολμά να της αντισταθεί.
Έτσι οι προοδευτικοί πολίτες της Αμερικής έχουν συγκροτήσει οργάνωση τη Νuestra America σε αλληλεγγύη με την Κούβα. Το Nuestra América είναι κάτι περισσότερο από μια απλή αποστολή. Είναι ένα παγκόσμιο κίνημα. Ενθαρρύνει αντιπροσωπείες από όλο τον κόσμο να συγκεντρώσουν ανθρωπιστική βοήθεια. Αυτό είδαμε, για παράδειγμα, στο Μεξικό, όπου οι πλατείες γέμισαν με περίπτερα για να ενημερώσουν τους γείτονες, τους φίλους και τους συναδέλφους μας για τα όσα συμβαίνουν στην Κούβα.
Το κρίσιμο στοιχείο αυτής της αποστολής δεν είναι μόνο η παράδοση ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά και η παρουσία των λαών του κόσμου, στο νησί, όπου υπάρχει πραγματικός κίνδυνος οι Ηνωμένες Πολιτείες να προετοιμάζουν μια πιο επιθετική μορφή επέμβασης που θα προσβάλλει άμεσα την κυριαρχία της Κούβας.
Θα συγκεντρωθούν στο Malecón της Αβάνας στις 21 Μαρτίου, σε μια μεγάλη πράξη αλληλεγγύης προς τον κουβανικό λαό, όπου θα διανείμουν την ανθρωπιστική βοήθεια και θα πορευτούν για να υπερασπιστούν όχι μόνο τον κουβανικό λαό, όχι μόνο το διεθνές δίκαιο, αλλά και τις πιο βασικές αρχές της ανθρωπότητας και της αξιοπρέπειας.
Είναι τώρα ή ποτέ για την Κουβανική Επανάσταση, ενάντια σε μια αποφασιστική αμερικανική κυβέρνηση και έναν αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, του οποίου το όνειρο μιας ζωής ήταν να υψώσει ξανά την αμερικανική σημαία στην καρδιά της Αβάνας. Αν η Ουάσιγκτον επιτύχει στις προσπάθειές της για αλλαγή καθεστώτος στην Κούβα, εμείς μπορεί να είμαστε οι επόμενοι.
Πηγές: Διαδiκτυο, LeMonde /International.fr, Al Jazeera, Jacobin.com
