Ο Βασίλης Τσιράκης είναι ένας πολυσχιδής και δημιουργικός άνθρωπος. Σπούδασε Φυσική και εργάστηκε επί σειρά ετών ως καθηγητής, ενώ παράλληλα ασχολήθηκε με τη συγγραφή θεατρικών έργων και σεναρίων για ταινίες μικρού μήκους, τις οποίες σκηνοθέτησε ο ίδιος, αποσπώντας διακρίσεις σε διεθνή φεστιβάλ. Παράλληλα, έχει σημαντική παρουσία στον χώρο της λογοτεχνίας, με έργα που ξεχωρίζουν για τη βαθιά ιστορική και κοινωνική τους ματιά.
Μετά την τριλογία των ιστορικών μυθιστορημάτων για την αγαπημένη του Θεσσαλονίκη — Σελανίκ, Τα Χρόνια Ανάμεσα και Οι Αλώβητοι — ο συγγραφέας επιστρέφει με ένα νέο έργο, το οποίο αυτή τη φορά κινείται στα όρια της μυθιστορηματικής βιογραφίας. Πρόκειται για το βιβλίο Ο Κοσμοπολίτης, από τις εκδόσεις Τόπος, που εστιάζει στη ζωή του ιστορικού στελέχους του ΚΚΕ και διευθυντή του «Ριζοσπάστη», Κώστα Καραγιώργη, κατά κόσμον Κώστα Γυφτοδήμου.
Ο Τσιράκης, μελετώντας εξονυχιστικά τις ιστορικές πηγές, αποδίδει με εντυπωσιακή ακρίβεια το πολιτικό, κοινωνικό και ιστορικό τοπίο της εποχής μέσα στην οποία έζησε ο Καραγιώργης. Από τα νεανικά του χρόνια στην Κύμη Ευβοίας και τις σπουδές του στην Ιατρική Σχολή Αθηνών, μέχρι την ένταξή του στο ΚΚΕ και τις συνέπειες που αυτή είχε στη ζωή του: παρανομία, συλλήψεις, φυλακίσεις, εξορίες, αποδράσεις, βουνό, Αντίσταση και, αργότερα, τη δράση του ως δημοσιογράφου και διευθυντή της εφημερίδας του κόμματος, μέχρι το άδοξο τέλος του.
Ιδιαίτερη θέση στο βιβλίο κατέχει η αγάπη του ήρωα για τη γνώση, τη λογοτεχνία και την τέχνη. Η πολιτική του δράση τον οδηγεί σε πολλές γωνιές του κόσμου — από το Βερολίνο, το Παρίσι, τη Βιέννη και τη Μόσχα μέχρι τη Νέα Υόρκη και το Σαν Φραντζίσκο — καθιστώντας τον μάρτυρα κομβικών ιστορικών εξελίξεων του 20ού αιώνα.
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της γραφής του Τσιράκη είναι η διαλεκτική προσέγγιση των ιστορικών προσώπων και γεγονότων. Ο συγγραφέας αποφεύγει τόσο την εξιδανίκευση όσο και τη δαιμονοποίηση ανθρώπων και καταστάσεων. Αντιμετωπίζει την ιστορία ως ένα σύνθετο και αντιφατικό πεδίο, που απαιτεί γνώση, οξυδέρκεια και κριτική σκέψη. Μακριά από μανιχαϊστικές λογικές, επιχειρεί να φωτίσει τις αντιθέσεις και τα διλήμματα της εποχής, προσφέροντας μια ουσιαστική συμβολή στον δημόσιο διάλογο μέσα από το σύνολο του έργου του.
Αυτό που προσωπικά με συγκίνησε περισσότερο στο βιβλίο, πέρα από τη λιτή και ουσιαστική λογοτεχνική γραφή του, είναι ένα ερώτημα που θέτει στον νεαρό Καραγιώργη ο καθηγητής Φυσικής του την τελευταία μέρα φοίτησης του στο γυμνάσιο:
«Τι σκοπεύεις να κάνεις µε τον κόσμο που ανοίγεται μπροστά σου και σε λίγο θα αντιμετωπίσεις ως ενήλικας; Να τον αλλάξεις, να τον γνωρίσεις ή να τον κατανοήσεις;»
«Και τα τρία», του είχε απαντήσει τότε αυθόρμητα ο Κώστας, χωρίς δεύτερη σκέψη.
Η απάντηση αυτή συνοψίζει ολόκληρη τη ζωή και τη διαδρομή του. Οι σπουδές του, η επαφή του με τα μεγάλα έργα του πολιτισμού, τα ταξίδια του, οι εμπειρίες του σε διαφορετικές κοινωνίες και κυρίως η πολιτική και αγωνιστική του δράση μέσα από τις γραμμές του κομμουνιστικού κινήματος, αποτελούν την προσπάθειά του να μείνει πιστός σε αυτή την επιλογή ζωής.
Με το έργο αυτό, ο συγγραφέας μάς δίνει μια σημαντική αφορμή να αναστοχαστούμε το πρόσφατο παρελθόν, να συζητήσουμε τις ανοιχτές πληγές της ιστορίας και ιδιαίτερα τα ζητήματα που αφορούν τον χώρο της κομμουνιστικής Αριστεράς. Ταυτόχρονα, μας καλεί να επανατοποθετηθούμε απέναντι στα μεγάλα ερωτήματα του σήμερα, πράγμα καθόλου εύκολο αλλά απολύτως αναγκαίο.
Γι’ αυτό και τον ευχαριστούμε.
