Πηγή: Η Εποχή
Έζησα το φοιτητικό κίνημα του ’06-’07 σε δύο διαφορετικές σχολές. Το καλοκαίρι του 2006 ως τελειόφοιτος Παντείου και τον χειμώνα του 2007 στη δεύτερη σχολή μου, τη Φιλοσοφική. Ήμουν 24 ετών και ήδη θεωρούμουν «μεγάλος» για τα φοιτητικά αμφιθέατρα. Έως τότε, είχα ζήσει φοιτητικά χρόνια σχετικής κινηματικής νηνεμίας. Φυσικά, τα αγωνιστικά ραντεβού δεν έλειπαν: το κίνημα ενάντια στην «ανωτατοποίηση» των ΤΕΙ, οι αντιπολεμικές κινητοποιήσεις, η εμπειρία του κινήματος κατά της παγκοσμιοποίησης με ορόσημο τις κινητοποιήσεις του 2003 που κορυφώθηκαν στη Θεσσαλονίκη, ο αγώνας ενάντια στην έξωση των φοιτητ(ρι)ών από τις εστίες του ΕΚΠΑ για χάρη των Ολυμπιακών Αγώνων, καθώς και οι μικροί αλλά σημαντικοί αγώνες της κάθε σχολής, διαπαιδαγωγούσαν τα πιο προωθημένα τμήματα του φοιτητικού σώματος. Όλα τα παραπάνω βέβαια συντελούνταν σε ένα ιδιαίτερα δυσμενές πολιτικό σκηνικό που χαρακτηριζόταν από τους πανηγυρισμούς για την είσοδο της χώρας στην Ευρωζώνη, το πάρτυ γύρω απ’ τη μεγάλη ιδέα των Ολυμπιακών Αγώνων και την παντοδυναμία του δικομματισμού που εκλογικά (τουλάχιστον) αποτυπωνόταν και στις φοιτητικές εκλογές.
Και όμως, σε μια εποχή γενικής ευφορίας και μεγάλων προσδοκιών, οι 20άρες και 20άρηδες καταφέραμε να βάλουμε φρένο σε ένα μεγάλο σχέδιο της τότε κυβέρνησης που είχε πιστέψει ότι η «ισχυρή Ελλάδα» των ευημερούντων δεικτών ήταν έτοιμη να μπει στην εποχή του νεοφιλελεύθερου, επιχειρηματικού πανεπιστημίου, γκρεμίζοντας τους «αναχρονισμούς» του άρθρου 16. Και φυσικά δεν ήταν μόνο το άρθρο 16. Η κατάργησή του πήγαινε πακέτο με ένα «νόμο-πλαίσιο» για τη λειτουργία των πανεπιστημίων που δημιουργούσε το κατάλληλο έδαφος για την επικράτηση της νεοφιλελεύθερης καπιταλιστικής λογικής στα ΑΕΙ.
Είναι πολλά αυτά που αξίζει να θυμηθούμε από εκείνο το έτος αγώνων. Θα ήθελα να εστιάσω στα ακόλουθα:
- Δεν ήταν κοινός τόπος, ούτε ανάμεσα στις αριστερές δυνάμεις, ότι το κίνημα μπορούσε και έπρεπε να ξεσπάσει, μετά τις φοιτητικές εκλογές και πριν την εξεταστική του εαρινού εξαμήνου του 2006. Οι πρώτες δύο τρεις εβδομάδες –και οι αντίστοιχοι «γύροι» γενικών συνελεύσεων– αποτέλεσαν πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, κατά βάση με τις δυνάμεις της Πανσπουδαστικής που είχαν τη λογική «όχι εντός της εξεταστικής, από Σεπτέμβρη». Μπροστά στον πολλαπλασιασμό των συμμετεχόντων/ουσών στις γενικές συνελεύσεις και τις διαδηλώσεις αναγκάστηκαν να αναθεωρήσουν. Για να σταθεί και να προχωρήσει αυτό το σχέδιο ήταν κρίσιμο στοιχείο η ύπαρξη μιας αντικαπιταλιστικής, ριζοσπαστικής, αγωνιστικής λογικής που λειτούργησε ως πυροκροτητής.
- Ο οριζόντιος συντονισμός των γενικών συνελεύσεων και καταλήψεων λειτούργησε σαν πολλαπλασιαστής αλλά και σαν πολιτικό εργαστήρι που κατάφερε να υποστηρίξει και να συντονίσει ένα πραγματικά πανελλαδικό κίνημα.
- Η ενότητα στη δράση πάνω σε ένα αναβαθμισμένο πολιτικό πλαίσιο, όπως αυτό που ψηφιζόταν από τις περισσότερες γενικές συνελεύσεις, δεν απέκλεισε κόσμο. Αντιθέτως, η πολιτικοποίηση της συζήτησης και της πολιτικής αντιπαράθεσης στις γενικές συνελεύσεις και τα συντονιστικά, σε ένα προνομιακό πεδίο όπως τα φοιτητικά αμφιθέατρα, ισχυροποίησε το κίνημα. Ναι, όλα κορυφώνονταν σε 1-2 αιχμές, όμως τα βάζαμε με μια ολόκληρη πολιτική ενώ προσπαθούσαμε να περιγράψουμε μια άλλη πραγματικότητα για τα ελληνικά πανεπιστήμια.
- Η υιοθέτηση συγκρουσιακών πρακτικών, η ρήξη με την «ιερότητα» της εξεταστικής (χάθηκαν δύο τότε) και η υπερίσχυση μιας αντίληψης ότι εύκολοι δρόμοι προς τις μεγάλες νίκες δεν υπάρχουν έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην αντοχή του κινήματος και στη στράτευση ενός πρωτοπόρου δυναμικού που αποτελούσε τον πυρήνα του συντονιστικού κατάληψης της κάθε σχολής.
- Το διαδίκτυο –κάτι σχετικά νέο στην Ελλάδα εκείνη την εποχή– αξιοποιήθηκε κι αυτό υπέρ του αγώνα, καθώς η ενημέρωση για τα τεκταινόμενα σε κάθε σχολή και κάθε πόλη ταξίδευαν γρήγορα και ενέτειναν την αίσθηση μιας πανελλαδικής φοιτητικής κοινότητας αγώνα.
Στο τέλος κερδίσαμε. Όχι ολοκληρωτικά (ο νόμος-πλαίσιο ψηφίστηκε), αλλά η ηχώ εκείνων των αγώνων κράτησε τόσο ώστε δυο δεκαετίες μετά να συζητιέται ακόμα στην κεντρική πολιτική σκηνή η ανάγκη κατάργησης ή υπεράσπισης του άρθρου 16. Προσωπικά, ως κομματικά ανένταχτος φοιτητής της τότε ΕΑΑΚ και φίλα προσκείμενος στο ΝΑΡ, ήμουν από εκείνους που υποστήριζαν πως έπρεπε «να αντέξουμε μια μέρα παραπάνω» ώστε να τα πάρουμε όλα. Και ακόμα θεωρώ πως, παρά την αναμενόμενη φθορά από τις πολύμηνες καταλήψεις, ήταν κατά κύριο λόγο η πολιτική βούληση άλλων αριστερών πολιτικών δυνάμεων που έβαλαν τελεία σε εκείνο το κίνημα και όχι η ενεργοποίηση του «αντι-κατάληψη» μπλοκ και η όξυνση της καταστολής. Ωστόσο, πέρα από τη διαφορετική θέση που έπαιρναν οι πολιτικές δυνάμεις εντός του φοιτητικού κινήματος μας έλειψαν συνολικά πράγματα όπως ένα πανεκπαιδευτικό μέτωπο, ένα σχέδιο που θα έβαζε παράλληλες φωτιές δίπλα σε αυτή που είχε ανάψει το φοιτητικό κίνημα. Αυτή η λογική είναι ο καταλύτης που συνήθως φέρνει νίκες γύρω από μεγάλες πολιτικές αντιπαραθέσεις όπως εκείνη. Δυστυχώς, ακόμα επικρατεί η λογική των αποσπασμένων και περιχαρακωμένων αγώνων ανά κλάδο/κοινωνικό χώρο, χωρίς πολιτικό σχέδιο συντονισμένης «πολιορκίας» των κυβερνήσεων.
Σήμερα, δυο δεκαετίες μετά, η φοιτητική Αριστερά του 2006-7 έχει κλείσει τον κύκλο της. Επιπλέον, πολλά πράγματα έχουν αλλάξει στο φοιτητικό κίνημα και στα πανεπιστήμια. Εκλογικά, οι δίδυμοι πύργοι του αστισμού, ΔΑΠ-ΠΑΣΠ, έχουν υποχωρήσει σημαντικά, η Πανσπουδαστική είναι πρώτη δύναμη, και τα διάφορα «εξωκοινοβουλευτικά» ψηφοδέλτια κινούνται επίσης σε υψηλά ποσοστά, με μια διαρκώς μειούμενη συμμετοχή βέβαια. Ωστόσο, οι εκλογικές πρωτιές και νίκες δε συνοδεύονται από αντίστοιχες κατακτήσεις και επιτυχίες. Η νεοφιλελεύθερη, καπιταλιστική, επιχειρηματική λογική επελαύνει, το ποσοστό των φοιτητών/ριών που εργάζεται αυξάνεται –και άρα η «φοιτητική ζωή» είναι κάτι άλλο απ’ αυτό που βιώναμε τότε εμείς–, η αστυνομία μπαινοβγαίνει στα πανεπιστήμια, οι συνελεύσεις είναι συνήθως άμαζες και χωρίς διάρκεια, και οι καταλήψεις ποινικοποιούνται και σπανίζουν. Όμως τα ελληνικά πανεπιστήμια εξακολουθούν να αποτελούν φορείς του μικροβίου της πολιτικής και η μάχη ενάντια στην ιδιωτικοποίηση και αποστείρωσή τους δεν έχει χαθεί. Ίσως μάλιστα κερδηθεί.
Η αντικαπιταλιστική Αριστερά στα πανεπιστήμια –που αντικειμενικά πρωταγωνίστησε στους φοιτητικούς αγώνες των προηγούμενων δεκαετιών– διέρχεται μακρά περίοδο κρίσης, με αποτέλεσμα τον κατακερματισμό της και τα θλιβερά εκφυλιστικά φαινόμενα που παρακολουθούμε τελευταία, γεγονός που ενισχύει το μπλοκ της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης στα ΑΕΙ. Άρα, χρειάζεται πολιτικό υποκείμενο εντός του φοιτητικού κινήματος που να δρα ως πυροκροτητής και όχι ως διαχειριστής ή κυματοθραύστης των αγωνιστικών διαθέσεων.
Τέλος, εμείς οι παλαίμαχοι/ες της γενιάς του ’06-’07 πρέπει να μετατρέψουμε τη νοσταλγία μας σε κίνητρο για να ξανασυναντήσουμε τα όνειρά μας στο μέλλον. Οι γενιές που μάχονται τώρα οφείλουν να μελετήσουν την ιστορία του φοιτητικού κινήματος και «να κρατήσουν τη φλόγα, όχι τις στάχτες».
Γιώργος Μιχαηλίδης, τότε φοιτητής, τώρα εκπαιδευτικός
