Η αντιπαράθεση που έχει αρχίσει να στήνεται ενόψει της ΔΕΘ ανάμεσα στη ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ και την ΕΛ.Α.Σ. του Τσίπρα για το ποιος διαθέτει το πιο «ρεαλιστικό», «υπεύθυνο» και κυρίως «κοστολογημένο» πρόγραμμα, σηματοδοτεί σε μεγάλο βαθμό και το περιεχόμενο της εκλογικής μάχης που έρχεται. Οι πρωταγωνιστές της αστικής πολιτικής σκηνής λοιπόν θα αναμετρηθούν πέρα από τα γνωστά διλήμματα και στο ποιος μπορεί να διαχειριστεί καλύτερα μια πραγματικότητα που φτωχοποιεί τους εργαζομένους.
Αναπόφευκτα διαβάζοντας τις διάφορες διαρροές για το τι θα περιέχουν τα κοστολογημένα προγράμματα έρχεται στο μυαλό η ταινία του Λουκίνο Βισκόντι ο «Γατόπαρδος». Εκεί, ο νεαρός αστός απευθυνόμενος στον θείο του πρίγκιπα Φαμπρίτσιο λέει την γνωστή φράση: «αν θέλουμε να μείνουν τα πάντα όπως είναι, πρέπει τα πάντα να αλλάξουν». Η ρήση του υποδήλωνε την καιροσκοπική προσαρμογή των αστικών ελίτ στο νέο πεδίο που στην ουσία αφήνει ανέγγιχτα όλα τα παλιά προνόμια τους.
Και οι τρεις λοιπόν έχουν τα κοστολογημένα προγράμματα τους, με την ΝΔ να αμφισβητεί την κοστολόγηση των άλλων δυο εμφανιζόμενη ως ο υπεύθυνος διαχειριστής που γνωρίζει το πόσο «αντέχει» η οικονομία. Εδώ λοιπόν, σε αυτό το «αντέχει» βρίσκεται η ουσία. Γιατί το βασικό ερώτημα δεν είναι αν ένα πρόγραμμα είναι κοστολογημένο. Αλλά το με ποια κριτήρια κοστολογείται και ποιος πληρώνει το «μάρμαρο».
Γιατί όταν ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και Τσίπρας μιλούν για «κοστολόγηση» έχουν ήδη αποδεχθεί μια σειρά από όρια που το αστικό πολιτικό σύστημα θεωρεί αδιαπραγμάτευτα. Έχουν δηλαδή συμφωνήσει εκ των προτέρων για το τι είναι «διαθέσιμο» και τι δεν μπορεί να ακουμπήσεις. Αυτά τα όρια φυσικά δεν τα βάζουν οι ανάγκες της κοινωνικής πλειοψηφίας, αλλά οι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ, οι απαιτήσεις της καπιταλιστικής ανάπτυξης, η πολεμική εμπλοκή και η προστασία των κερδών του μεγάλου κεφαλαίου.
Κοστολόγηση με το βλέμμα στις ΝΑΤΟικές δαπάνες
Οι αμυντικές – Νατοϊκές δαπάνες το 2025 δαπάνες έφτασαν τα 7 δισ. ευρώ, αύξηση 46% σε μια δεκαετία, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε ο «Ριζοσπάστης». Ενώ σύμφωνα με στοιχεία της Εφημερίδας των Συντακτών συνολικά από το 2014 η αύξηση είναι 95%. Το πιο συγκλονιστικό στοιχείο όμως είναι ότι το 2026 το ΝΑΤΟ προβλέπει πως οι στρατιωτικές δαπάνες της Ελλάδας ως ποσοστό του ΑΕΠ θα φτάσουν το 4,75%, προσεγγίζοντας από τώρα τον στόχο 5% που έχει τεθεί για το 2035.
Πρόκειται για ένα τεράστιο ποσό, το οποίο δεν αφορά γενικώς κάποια αφηρημένη «εθνική άμυνα», αλλά τη συμμετοχή της χώρας στα σχέδια της πολεμικής μηχανής του ΝΑΤΟ ενάντια στη Ρωσία. Ενώ μόνο στην Ουκρανία φέτος θα δοθούν σαν ενίσχυση 600 εκατομμύρια.
Τα παραπάνω ποσά είδατε κανένα από τα δυο κόμματα της αντιπολίτευσης να τα αμφισβητεί; Όχι!
Ψηφίζουν με ελάχιστες επιφυλάξεις, διαχειριστικού χαρακτήρα, όλους τους προϋπολογισμούς για τις αμυντικές δαπάνες.
Έτσι όταν ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ. κάνουν τις προτάσεις τους για τους μισθούς, τις συντάξεις, τις δαπάνες για υγεία, παιδεία κλπ. το συγκεκριμένο ποσό που δίνεται για τις Νατοϊκές ανάγκες θεωρείται δεδομένο και αδιαπραγμάτευτο. Δεν μπαίνει καν έστω η παλιά θέση του ΣΥΡΙΖΑ του 2010 -2015 για μείωση των δαπανών κατά 5% στο τραπέζι, ως μια πηγή χρηματοδότησης, αλλά αναζητούνται τα λεγόμενα «δημοσιονομικά περιθώρια» για να δοθούν τα ψίχουλα σε μισθούς συντάξεις, διαφωνώντας φυσικά για το ύψος αυτής ή της άλλης παροχής.
Κοστολόγηση με τον στενό κορσέ της ΕΕ
Ο Μητσοτάκης συχνά επικαλείται, και λίγο πολύ το ίδιο κάνουν ΠΑΣΟΚ – ΕΛ.Α.Σ, την δημοσιονομική πειθαρχία που επιβάλλεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όλες οι κοινωνικές ανάγκες περνούν από το φίλτρα των «αντοχών της οικονομίας». Κάθε αύξηση μισθού πρέπει να είναι «βιώσιμη». Κάθε ενίσχυση των συνταξιούχων πρέπει να είναι «κοστολογημένη». Κάθε κοινωνική δαπάνη πρέπει να έχει «ισοδύναμα». Σε αυτή την αντιπαράθεση επικεντρώνονται οι διαφορετικές προσεγγίσεις, του ΠΑΣΟΚ και της ΕΛ.Α.Σ του Τσίπρα, αλλά οι μικρές και μεγάλες πλειοδοσίες για το ύψος των μισθών και των συντάξεων δεν φτάνουν σε καμία περίπτωση στην αγοραστική δύναμη των μισθών του 2010.
Το αντίστροφο ερώτημα βέβαια είναι το πόσο κοστίζει στον λαό και τους εργαζόμενους η δημοσιονομική πειθαρχία. Πόσο κοστίζει στα νοσοκομεία που δεν έχουν προσωπικό, μηχανήματα, υποδομές κλπ. Στα σχολεία όπου οι υποδομές τους δεν εξυπηρετούν τις ανάγκες των μαθητών. Στις λαϊκές οικογένειες που πληρώνουν όλο και μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους στα ενοίκια, την ενέργεια και το σούπερ μάρκετ.
Τα «κοστολογημένα» προγράμματα της ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΕΛ.Α.Σ συνεπώς έχουν μια κοινή βάση: Θεωρούν ως κόστος τις λαϊκές ανάγκες, ενώ αναπτυξιακή δυνατότητα τις φορολογικές απαλλαγές του μεγάλου κεφαλαίου, των εφοπλιστών, τα επενδυτικά κίνητρα, τις επιδοτήσεις, τις κρατικές ενισχύσεις, τις ιδιωτικοποιήσεις. Αυτή είναι η πραγματική πολιτική αντιπαράθεση την οποία επιχειρούν να κρύψουν πίσω από τις παρουσιάσεις, τα Power Point και τους πίνακες κόστους που θα μας παρουσιάσουν στην ΔΕΘ. Φυσικά υπάρχουν διαφορές μεταξύ τους, δεν ταυτίζονται ούτε ως προς το ύψος των παροχών, ούτε ως προς τη φορολογία, ούτε ως προς τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται το κράτος και την κοινωνική πολιτική. Το ζήτημα όμως είναι να δούμε μέχρι πού φτάνουν αυτές οι διαφορές και πού σταματούν.
Γιατί μπορείς να κοστολογείς με ακρίβεια την 13η σύνταξη, αλλά να μην κοστολογείς την απώλεια εισοδήματος που έχουν υποστεί οι συνταξιούχοι από τις μνημονιακές περικοπές των συντάξεων. Να βρίσκεις δισεκατομμύρια για φρεγάτες και εξοπλισμούς, αλλά να λες ότι δεν υπάρχουν χρήματα για νοσοκομεία. Να θεωρείς αναγκαία τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, αλλά να αντιμετωπίζεις ως «μαξιμαλισμό» την απαίτηση για φθηνή ενέργεια, δημόσια Υγεία και Παιδεία.
Η Αριστερά και το εργατικό κίνημα πρέπει να βρίσκεται σε συνεχή αντιπαράθεση με την λογιστικοποίηση της πολιτικής.
Οι εργαζόμενοι και ο λαός πρέπει να κατανοήσουν πως τα 7 δισ. των ΝΑΤΟικών δαπανών δεν είναι φυσικός νόμος.
Ότι τα 600 εκατομμύρια για τους Ναζί της Ουκρανίας δεν είναι υποχρεωτική θυσία.
Ότι τα προνόμια και τα κέρδη των τραπεζών και των μεγάλων επιχειρήσεων δεν είναι ιερά και απαραβίαστα.
Ότι η Υγεία, η Παιδεία, η στέγη, δεν είναι «κόστος», αλλά κοινωνικά δικαιώματα.
Ότι οι μισθοί δεν πρέπει να αυξάνονται μόνο όσο δήθεν αντέχει η οικονομία, αλλά όσο απαιτούν οι ανάγκες των εργαζομένων.
