Πηγή: Facebook
Πριν από λίγες ημέρες ανακοινώθηκε η πρόθεση των κινημάτων Χαμάς και Ισλαμική Τζιχάντ, του μεταρρυθμιστικού ρεύματος στη Φατάχ, του Εθνικού Δημοκρατικού Φόρουμ, των Ταξιαρχιών του Νασέρ Σαλάχ αλ-Ντιν και άλλων να σχηματίσουν μια ευρεία πολιτική εκλογική συμμαχία, προκειμένου να συμμετάσχουν στις επόμενες παλαιστινιακές βουλευτικές εκλογές. Παράλληλα, πολιτικές προσωπικότητες, λαϊκά κινήματα και οργανώσεις, μεταξύ των οποίων το Λαϊκό και το Δημοκρατικό Μέτωπο και η Παλαιστινιακή Πρωτοβουλία, εξετάζουν το ενδεχόμενο να προσχωρήσουν σε αυτήν.
Εάν συγκροτηθεί, η συμμαχία αυτή μπορεί να επιδεινώσει τον παλαιστινιακό διχασμό, εφόσον μετατραπεί απλώς σε εκλογική παράταξη απέναντι στη Φατάχ. Από την άλλη, μπορεί να ανοίξει ένα παράθυρο ελπίδας, εάν εξελιχθεί σε ευρύτερη εθνική συναίνεση σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των κινδύνων και των προκλήσεων που απειλούν όλους.
Η είδηση της συμμαχίας έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία στην επίσημη Φατάχ, καθώς ανατρέπει τους εκλογικούς υπολογισμούς που βασίζονταν στην πιθανότητα νίκης μέσω ενός ενιαίου ψηφοδελτίου με τις οργανώσεις της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι εκλογές μπορεί να μετατραπούν από μέσο συνεργασίας και ανανέωσης της νομιμοποίησης σε σκληρή μάχη με στόχο την επικράτηση και την επιβολή της θέλησης της μιας πλευράς επί της άλλης.
Από την άλλη, δεν υπάρχει λόγος να θεωρείται η συμμαχία της Χαμάς με το μεταρρυθμιστικό ρεύμα του Μοχάμεντ Νταχλάν κάτι αδύνατο ή αφύσικο. Η πολιτική δεν βασίζεται σε αιώνιες φιλίες ή αιώνιες εχθρότητες, αλλά σε μεταβαλλόμενα συμφέροντα. Οι σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών έχουν γνωρίσει τα τελευταία χρόνια σταδιακή εξέλιξη: από την κοινωνική και ανθρωπιστική συνεργασία στον πολιτικό συντονισμό. Οι πρώτοι σπόροι της συνεργασίας μπήκαν στο περιθώριο μιας συνάντησης στο Κάιρο, η οποία αποσκοπούσε στον τερματισμό του διχασμού. Εκεί συμφωνήθηκε η δημιουργία μιας ένωσης κοινωνικής αλληλεγγύης και αποκατάστασης για τις οικογένειες που έχασαν μέλη τους κατά τις παλαιστινιακές εσωτερικές συγκρούσεις, με στόχο να αποτραπεί η συνέχιση του κύκλου της εκδίκησης και της αντεκδίκησης.
Στη συνέχεια, η συνεργασία επεκτάθηκε στους κοινωνικούς και οικονομικούς τομείς και αργότερα στη διευκόλυνση της εισόδου ανθρωπιστικής βοήθειας στη Λωρίδα της Γάζας, συμπεριλαμβανομένης βοήθειας από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Παλαιστίνη χρειάζεται μια βαθιά αλλαγή στο όραμα, την προσέγγιση και την πρακτική της, καθώς και μια εθνική συναίνεση ικανή να αντιμετωπίσει τους κινδύνους και να προστατεύσει τον λαό, την υπόθεση και τα εθνικά δικαιώματα.
Με την πάροδο του χρόνου, η συνεργασία πέρασε σε ένα πιο σαφές πολιτικό επίπεδο, ιδιαίτερα μετά τις συναντήσεις που είχαν ο Γιαχία αλ-Σινουάρ και ο Μοχάμεντ Νταχλάν στο Κάιρο το 2017. Οι συναντήσεις αυτές οδήγησαν σε συνεννοήσεις για την αναδιοργάνωση του παλαιστινιακού εσωτερικού μετώπου, την ενοποίηση της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας και τον σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Παρότι οι συνεννοήσεις αυτές δεν διατηρήθηκαν, αποκάλυψαν από νωρίς τη δυνατότητα ύπαρξης κοινών σημείων μεταξύ των δύο πλευρών, παρά τη δύσκολη ιστορία της μεταξύ τους σύγκρουσης.
Οι συγκλίσεις αυτές ενισχύθηκαν μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023, με τη συνέχιση του πολέμου και την επιδείνωση της ανθρωπιστικής καταστροφής στη Γάζα, καθώς και την αποτυχία των επανειλημμένων προσπαθειών παλαιστινιακής συμφιλίωσης: από τη Συμφωνία του Καΐρου έως τις συναντήσεις στη Ντόχα, την παραλία Αλ-Σάτι, το Αλγέρι, τη Μόσχα και το Ελ-Αλαμέιν, μέχρι και την ανακοίνωση του Πεκίνου. Παράλληλα, η μονοπώληση της λήψης αποφάσεων από την επίσημη παλαιστινιακή ηγεσία και η έλλειψη διαβούλευσης με τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις ώθησαν αρκετές πλευρές να αναζητήσουν κοινό έδαφος έξω από το επίσημο πλαίσιο.
Η επίσημη ηγεσία βασιζόταν στην εκτίμηση ότι οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές για τη διεξαγωγή εκλογών μέσω των οποίων η Φατάχ θα μπορούσε να ανανεώσει τη νομιμοποίησή της, επωφελούμενη από την υποχώρηση της δημοτικότητας των αντιπάλων της, την αδυναμία της Χαμάς και την πιθανότητα ορισμένες δυνάμεις είτε να μην συμμετάσχουν είτε να μην τους επιτραπεί να συμμετάσχουν. Ωστόσο, οι εξελίξεις κινήθηκαν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η Χαμάς αποφάσισε να συμμετάσχει στις εκλογές και στη συνέχεια άρχισαν οι επαφές για τον σχηματισμό μιας ευρείας συμμαχίας, ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν αισθητή υποχώρηση της δημοτικότητας των δύο βασικών πολιτικών δυνάμεων.
Την ίδια στιγμή, η Παλαιστινιακή Αρχή και η επίσημη ηγεσία αντιμετωπίζουν συσσωρευμένες πολιτικές, οικονομικές και οργανωτικές κρίσεις, μέσα σε ένα περιβάλλον επέκτασης των εποικισμών, σταδιακής προσάρτησης και αυξανόμενων επιθέσεων, με τον πόλεμο στη Γάζα να συνεχίζεται. Αντιμετωπίζουν επίσης τη χρηματοπιστωτική κρίση της Αρχής, τη μειωμένη ικανότητά της να καταβάλλει πλήρεις μισθούς, τη συσσώρευση χρεών, καθώς και τις συνέπειες του όγδοου συνεδρίου της Φατάχ και το ενδεχόμενο εμφάνισης πολλαπλών ψηφοδελτίων που θα προέρχονται από τη Φατάχ.
Έτσι, το εκλογικό τοπίο δεν είναι πλέον αυτό που αναμενόταν. Αντίθετα, το ενδεχόμενο αναβολής των εκλογών έχει γίνει ιδιαίτερα ισχυρό, ιδίως λόγω της ισραηλινής αντίθεσης σε οποιεσδήποτε εκλογές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα ενιαίο νομοθετικό συμβούλιο για τη Δυτική Όχθη και τη Γάζα και να αποκαταστήσουν την ενότητα του παλαιστινιακού λαού και των θεσμών του. Η ηγεσία μπορεί να βρει νέα δικαιολογία για την αναβολή, επικαλούμενη την αδυναμία της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής να λειτουργήσει ελεύθερα στη Γάζα ή στις περιοχές που χαρακτηρίζονται «C», τις συλλήψεις και την παρεμπόδιση υποψηφίων και παρατηρητών ή οποιοδήποτε άλλο ισραηλινό εμπόδιο.
Υπό το φως των πληροφοριών για επικείμενη επίσκεψη αντιπροσωπείας της Φατάχ στο Κάιρο, η επίσημη ηγεσία φαίνεται να έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται ότι οι εκλογικοί υπολογισμοί έχουν αλλάξει. Το καθήκον πλέον δεν περιορίζεται στο να πείσει τις οργανώσεις της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης να ενταχθούν σε ένα ενιαίο ψηφοδέλτιο, αλλά περιλαμβάνει επίσης την προσπάθεια αποτροπής της συγκρότησης μιας ευρείας εκλογικής συμμαχίας και, ενδεχομένως, την αναζήτηση συνεννόησης με τη Χαμάς και το μεταρρυθμιστικό ρεύμα.
Σε περίπτωση αναβολής των εκλογών, οι υπολογισμοί μπορεί να αλλάξουν ακόμη περισσότερο, ιδιαίτερα εάν σημειωθούν εξελίξεις στην ισραηλινή πολιτική σκηνή. Ωστόσο, οι εκλογές θα εξακολουθήσουν να συνδέονται με ένα μεγαλύτερο ερώτημα, που αφορά το μέλλον του παλαιστινιακού πολιτικού συστήματος και τη σχέση μεταξύ της Παλαιστινιακής Αρχής και της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, καθώς και οποιεσδήποτε νέες ρυθμίσεις αφορούν τη Λωρίδα της Γάζας.
Όσο για τις δυνάμεις της παλαιστινιακής Αριστεράς, φαίνεται να βρίσκονται μπροστά σε δύσκολες επιλογές: να ενταχθούν στην ευρεία συμμαχία, να συμμετάσχουν σε ψηφοδέλτιο της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης ή να σχηματίσουν ένα ανεξάρτητο δημοκρατικό αριστερό ψηφοδέλτιο. Ωστόσο, η περιορισμένη εκλογική τους επιρροή και η αποτυχία των προηγούμενων προσπαθειών ενοποίησης της Αριστεράς περιορίζουν τα περιθώριά τους. Ορισμένες από αυτές τις οργανώσεις ενδέχεται να θεωρήσουν ότι η ένταξη σε μια ευρεία συμμαχία, που αποσκοπεί στον τερματισμό της μονοπώλησης της εξουσίας και του διχασμού, είναι πιο αποτελεσματική από την αυτόνομη κάθοδο στις εκλογές.
Η Παλαιστινιακή Αρχή και η επίσημη ηγεσία αντιμετωπίζουν συσσωρευμένες πολιτικές, οικονομικές και οργανωτικές κρίσεις, εν μέσω της επέκτασης των εποικισμών, της σταδιακής προσάρτησης και των αυξανόμενων επιθέσεων, ενώ ο πόλεμος στη Γάζα συνεχίζεται.
Τελικά, η παλαιστινιακή υπόθεση περνά μια κρίσιμη ιστορική φάση. Ο παλαιστινιακός λαός βρίσκεται αντιμέτωπος με γενοκτονία, εκτοπισμό, προσάρτηση, εποικισμό, καθεστώς απαρτχάιντ και επιθέσεις από την κατοχή και τους εποίκους. Γι’ αυτό οι εκλογές δεν πρέπει να μετατραπούν σε αυτοσκοπό. Μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο για την ανανέωση της νομιμοποίησης και την ανοικοδόμηση του πολιτικού συστήματος, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως μέσο για την οριστική διευθέτηση της εσωτερικής σύγκρουσης ή για τον αποκλεισμό μιας πλευράς προς όφελος μιας άλλης.
Το ζητούμενο δεν είναι εκλογές που θα αναπαράγουν τον διχασμό ούτε εκλογές για την ανανέωση της νομιμοποίησης της μιας πλευράς εις βάρος της άλλης. Χρειάζονται εκλογές που θα αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης εθνικής διαδικασίας για την ανασυγκρότηση του πολιτικού συστήματος στη βάση της συνεργασίας και της δημοκρατίας, τον τερματισμό της μονοπώλησης της εξουσίας και του διχασμού και την ανασυγκρότηση της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης και των θεσμών της σε αντιπροσωπευτική βάση.
Γι’ αυτό, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι: ποιος θα κερδίσει τις εκλογές; Αλλά: τι είδους εκλογές θέλουμε, για ποιον σκοπό και στο πλαίσιο ποιου παλαιστινιακού εθνικού σχεδίου;
Εάν συγκροτηθεί η ευρεία εκλογική συμμαχία, δεν πρέπει να θεωρηθεί απλώς μια συμμαχία για τον αποκλεισμό της Φατάχ και του προέδρου Μαχμούντ Αμπάς. Θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένδειξη βαθύτερων μεταβολών στον παλαιστινιακό πολιτικό χάρτη. Μπορεί να αποτελέσει την απαρχή μιας αναδιαμόρφωσης του πολιτικού συστήματος ή απλώς μια εκλογική συμμαχία που θα διαλυθεί μετά το τέλος των εκλογών.
Η διαφορά ανάμεσα στα δύο ενδεχόμενα θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των συμμετεχουσών δυνάμεων να μετατρέψουν τα κοινά εκλογικά τους συμφέροντα σε κοινό πολιτικό όραμα και να αντιμετωπίσουν τις εκλογές ως μέσο ανασυγκρότησης του πολιτικού συστήματος και όχι απλώς ως μάχη για τις έδρες και την εξουσία.
Η ειρωνεία είναι ότι οι δύο ανταγωνιστικές πλευρές μπορεί να συγκλίνουν, σε διαφορετικό βαθμό, στην έμφαση στη διαχείριση της καθημερινής ζωής και στην εφαρμογή των ρυθμίσεων του σχεδίου Τραμπ, καθώς και στην αναβολή του πολιτικού ορίζοντα. Έτσι, ο ανταγωνισμός θα αφορά το ποιος θα κερδίσει και ποιος θα κυβερνήσει, αντί να αφορά το ποιο σχέδιο μπορεί να διασώσει την παλαιστινιακή υπόθεση.
Η Παλαιστίνη δεν χρειάζεται να αντικαταστήσει απλώς κάποια πρόσωπα με άλλα. Χρειάζεται μια βαθιά αλλαγή στο όραμα, την προσέγγιση και την πρακτική, καθώς και μια εθνική συναίνεση ικανή να αντιμετωπίσει τους κινδύνους και να προστατεύσει τον λαό, την υπόθεση και τα εθνικά δικαιώματα.
