ΕΛΛΑΔΑ: Η πιο φτωχή ενεργειακά χώρα της ΕΕ εξάγει ενέργεια αντί να αποθηκεύει, του Φάμπιαν Δημητρίου

«Η Ελλάδα ανήκει στους παγκόσμιους πρωταθλητές στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Όταν μιλάμε για το μερίδιο της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας στην παραγωγή ηλεκτρισμού, είμαστε τρίτοι στην ηλιακή ενέργεια και ένατοι στην αιολική»

Ο υπουργός Ενέργειας Στ. Παπασταύρος παρέλειψε να επισημάνει και άλλες σημαντικές, θλιβερές, πρωτιές που κατέχει η χώρα μας.

Η Ελλάδα πρωταθλήτρια στην ενεργειακή φτώχεια

• Το 2023 η Ελλάδα κατείχε την 5^η χειρότερη θέση σχετικά με το ποσοστό ενεργειακής φτώχειας, ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ.
• Το 2025, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα «κατέκτησε» την 1^η θέση, ως η χώρα με το μεγαλύτερο ποσοστό ενεργειακής φτώχειας στην ΕΕ. Δηλαδή ενώ η εγκατάσταση των ΑΠΕ αυξανόταν, οι Έλληνες έγιναν πιο φτωχοί.

Συγκεκριμένα το 18,1% του πληθυσμού της χώρας αδυνατεί να κρατήσει θερμό το σπίτι του. Ο μέσος όρος της ΕΕ για το 2025 ανερχόταν σε 8,8%.

• Το 2025, η Ελλάδα ήταν πρώτη στην ΕΕ, σχετικά με το ποσοστό του πληθυσμού που αδυνατούσε να πληρώσει τους λογαριασμούς ρεύματος λόγω οικονομικής δυσκολίας.

Το ποσοστό για την Ελλάδα ανερχόταν σε 32%, με δεύτερη χώρα τη Ρουμανία με ποσοστό 17,7%. Ο μέσος όρος της ΕΕ για το 2025 ήταν μόλις 7 %.

Από τις τελευταίες χώρες στην αποθήκευση ενέργειας

• Σύμφωνα με τα στοιχεία του Joint Research Centre (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέχρι και τον Ιούλιο του 2026, η εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης ενέργειας σε μπαταρίες στην Ευρώπη άγγιζε τα 25 GW, ενώ η χωρητικότητα των μπαταριών ανερχόταν στις 58 GWh.
• Η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις όσον αφορά τις εγκαταστάσεις συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.

Από το σύνολο το 25 GW  της συνολικής ισχύος των μπαταριών στην Ευρώπη, στην Ελλάδα ανήκει μόλις το 1,2% και συγκεκριμένα 0,32 GW.

Η εικόνα δεν είναι διαφορετική σχετικά με τη χωρητικότητα των μπαταριών. Η χωρητικότητα των μπαταριών της Ελλάδας είναι 0,85 GWh, δηλαδή κατέχουμε το «εντυπωσιακό» ποσοστό του 1,4% επί του συνόλου της χωρητικότητας των μπαταριών της ΕΕ.

Σχετικά με τα παραπάνω στοιχεία, πρέπει να επισημανθούν τα εξής:

• Το Joint Research Centre της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει δημοσιεύσει στοιχεία για τις 24 από τις 27 χώρες που ανήκουν στην ΕΕ. Οι χώρες οι οποίες απουσιάζουν είναι η Κύπρος, το Λουξεμβούργο και η Μάλτα.
• Τα στοιχεία που αναφέρονται παραπάνω αφορούν αποκλειστικά μπαταρίες (electromechanical energy storage) και όχι άλλες μορφές αποθήκευσης ενέργειας όπως για παράδειγμα η αντλησιοταμίευση. Από τα στοιχεία εξαιρούνται οικιακές μπαταρίες (residential batteries).
• Έχουν ληφθεί υπόψη εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας οι οποίες βρίσκονται ήδη σε λειτουργία και εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας που βρίσκονται υπό κατασκευή.

Για κάθε 1 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ, η Ελλάδα διαθέτει μόλις 0,02 GW ισχύος αποθήκευσης

Σύμφωνα με τα στοιχεία από το IRENA, το 2025 η Ελλάδα είχε εγκατεστημένη ισχύς Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας 20,45 GW. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει μόλις 0,02 GW ισχύος αποθήκευσης ενέργειας σε μπαταρίες για κάθε 1 GW εγκαταστημένης ισχύος ΑΠΕ.

Ουσιαστικά δεν μπορούμε να αποθηκεύσουμε την περίσσεια ενέργειας που παράγεται από τις ΑΠΕ.

Η Ελλάδα βρίσκεται στην 18^η θέση, ανάμεσα στις 24 χώρες που εξετάζουμε, ως προς την αναλογία ισχύος αποθήκευσης προς την εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ, με ποσοστό μόλις 2%. Πρώτη στον αντίστοιχο κατάλογο είναι η γειτονική Βουλγαρία με ποσοστό 19%.

Εικόνα 1: Αναλογία εγκατεστημένης ισχύος αποθήκευσης ενέργειας σε μπαταρίες προς εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ στις χώρες της ΕΕ (%)

Υπάρχει ανάγκη εγκατάστασης μπαταριών στην Ελλάδα;

Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα προϋποθέτει την εξέταση της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ισχύος της Ελλάδας και του κατά πόσο αυτή ανταποκρίνεται στην ζήτηση.

Τα στοιχεία που ακολουθούν προέρχονται από τα μηνιαία δελτία του ΑΔΜΗΕ και από το ενεργειακό ισοζύγιο που δημοσιεύεται από τον ΑΔΜΗΕ.

Στο διάγραμμα καταγράφεται η μέση ωριαία ηλεκτροπαραγωγή ισχύος (λιγνίτης, φυσικό αέριο, υδροηλεκτρικά, ΑΠΕ) καθώς και η ζήτηση ηλεκτρικής ισχύος στην Ελλάδα (MW) για το πρώτο εννιαήμερο του Σεπτεμβρίου.

Εικόνα 2: Μέση ωριαία ηλεκτροπαραγωγή και ζήτηση ισχύος (MW)

• Τις πρωινές και μεσημβρινές ώρες, στο διάστημα 09:00 -17:00, η ωριαία παραγόμενη ισχύς είναι σημαντικά μεγαλύτερη από την ωριαία ζήτηση ισχύς.

Για το χρονικό διάστημα 09:00-17:00 κύριος παραγωγός ηλεκτρικής ισχύος είναι οι ΑΠΕ, καθώς το 82% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής προέρχεται από ΑΠΕ.

• Τις απογευματινές και νυχτερινές ώρες, από τις 20:00 έως τις 05:00, η παραγόμενη ηλεκτρική ισχύς είναι σημαντικά μικρότερη από τη ζήτηση.

Σε αυτό το χρονικό διάστημα, κύριος παραγωγής ηλεκτρικής ισχύος είναι το φυσικό αέριο.

Στο ακόλουθο διάγραμμα αποτυπώνεται η μέση ωριαία περίσσεια ηλεκτροπαραγωγής και το ισοζύγιο διασυνδέσεων. Οι αρνητικές τιμές υποδηλώνουν εξαγωγές ηλεκτρικής ισχύος, ενώ οι θετικές τιμές υποδηλώνουν εισαγωγές ηλεκτρικής ισχύος.

Εικόνα 3: Μέση ωριαία περίσσεια ηλεκτροπαραγωγής και ισοζύγιο διασυνδέσεων (MW)

• Τις ώρες που έχουμε περίσσεια ηλεκτροπαραγωγής, οι εξαγωγές προς τη Β. Μακεδονία, τη Βουλγαρία, την Αλβανία, τη Τουρκία και την Ιταλία είναι ιδιαίτερα αυξημένες.
• Αντίθετα, τις ώρες κατά τις οποίες η παραγόμενη ισχύς δεν επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών, εισάγουμε ισχύ από τις γειτονικές χώρες.

Εξάγουμε αντί να αποθηκεύουμε

Για το διάστημα 01/09-09/09 η περίσσεια ηλεκτροπαραγωγής ανερχόταν στα 20.366 MWh. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής, συγκεκριμένα τα 15.372 MWh, εξήχθη προς τις γειτονικές χώρες. Δηλαδή εξαγάγαμε το 75% της περίσσειας ηλεκτρικής ισχύος επειδή δεν είχαμε τη δυνατότητα να την καταναλώσουμε αλλά ούτε να την αποθηκεύσουμε.

Η ενέργεια αυτή θα μπορούσε να αποθηκευτεί και να αξιοποιηθεί εγχώρια είτε στις ώρες αυξημένης ζήτησης είτε τις βραδινές ώρες αντί του ακριβού φυσικού αερίου.

Πανάκριβο το ρεύμα όταν λειτουργούν οι μονάδες φυσικού αερίου

Το παρακάτω γράφημα παρουσιάζει τη μέση ωριαία ηλεκτροπαραγωγή ισχύος ανά πηγή (MW) και την μέση χονδρική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας (€/ΜWh) για την χρονική περίοδο 01/09/2026-09/09/2026. Τα δεδομένα έχουν αντληθεί από το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας.

Εικόνα 4: Μέση ωριαία ηλεκτροπαραγωγή ισχύος ανά πηγή (MW) και μέση χονδρική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας (€/ΜWh)

Το χρονικό διάστημα 09:00-17:00 όπου η συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή είναι σημαντική, η μέση τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας είναι 65,10 €/MWh. Τις υπόλοιπες ώρες όπου κυριαρχούν οι  μονάδες φυσικού αερίου, η μέση τιμή της ενέργειας εκτοξεύεται στα 206 €/ MWh.

Μείωση έως και 65% των μονάδων Φυσικού Αερίου, εάν είχαμε εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας

Στις ώρες όπου η ζήτηση υπερβαίνει τη παραγωγή, οι μονάδες φυσικού αερίου παράγουν 23.647 MW.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι, κατά την ίδια χρονική περίοδο, εξαγάγαμε 15.372 MWh ισχύος που δεν μπορούσαμε να αποθηκεύσουμε, προκύπτει ότι σημαντικό μέρος ισχύος που απαιτείται για τη κάλυψη της ζήτησης θα μπορούσε να καλυφθεί από την αποθηκευμένη ενέργεια.

Συγκεκριμένα το 65% της ισχύος που παράγεται από το φυσικό αέριο στις ώρες αιχμής, θα μπορούσε να αντικατασταθεί από την ενέργεια που εξάγεται.

Βέβαια, αυτό θα μπορούσε να συμβεί μόνο στην περίπτωση κατά την οποία η ενεργειακή πολιτική της χώρας έθετε στο προσκήνιο τον καταναλωτή και όχι τους βιομήχανούς του καρτέλ καυσίμων οι οποίοι κερδίζουν υπέρογκα ποσά από την λειτουργία των μονάδων του φυσικού αερίου.

Η ενεργειακή πολιτική της χώρας ενάντια σε κάθε επιστημονική τεκμηρίωση

Πρόσφατα, ο Στ. Παπασταύρου, παρουσίαση το σχέδιο μείωσης της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2029. Ο πρώτος άξονας αφορούσε την συνέχιση των επενδύσεων στις ΑΠΕ και ο δεύτερος άξονας την επίσπευση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενέργειας με 400 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και 200 εκατομμύρια ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής. Προκύπτουν κάποια ερωτήματα:

1. Θα συνεχίσουμε να εγκαθιστούμε ΑΠΕ χωρίς να έχουμε αναπτύξει εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας;

Σύμφωνα με δημοσίευμα του capital.gr το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι περικοπές πράσινης ηλεκτροπαραγωγής έφθασαν περίπου τις 1,6 TWh, ενώ στο σύνολο του έτους μπορούν να εκτοξευτούν στις 3-3,2 TWh.

Ο στόχος της κυβέρνησης είναι η εγκατάσταση μπαταριών ισχύος 1 GW μέχρι το τέλος του έτους. Ακόμα και αυτό το νούμερο φαντάζει πολύ μικρό στο σύνολο των 20,46 GW εγκατεστημένης ισχύος από ΑΠΕ που διαθέτουμε αυτή τη στιγμή. Η κυβέρνηση επιδιώκει να κινηθεί στο γνωστό μοτίβο, το οποίο εξυπηρετεί αποκλειστικά τους μεγάλους ενεργειακά ομίλους. Η φθηνή πράσινη ενέργεια των μεσημβρινών ωρών να εξάγεται προς γειτονικές χώρες και το βράδυ το σύστημα να στηρίζεται στη λειτουργία των ακριβότερων μονάδων φυσικού αερίου.

Η συνέχιση εγκατάστασης ΑΠΕ, χωρίς την ανάπτυξη ταυτόχρονα των δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, με ένα πλάνο εξηλεκτρισμού όλης της χώρας, και των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, δεν θα ωφελήσει τον καταναλωτή παρά μόνο τις μεγάλες ενεργειακές εταιρίες.

2. Αφού παράγουμε περισσότερο γιατί δεν έχουμε εγκαταστήσει μπαταρίες;

Ο υπουργός Στ. Παπασταύρου και η κυβέρνηση, έχουν «ξεχάσει» να απαντήσουν στο παραπάνω ερώτημα. Ο πρώτος νόμος ο οποίος αφορούσε την αδειοδότηση δραστηριοτήτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας ήταν ο Ν.4951/2022 (ΦΕΚ Α΄129/04.07.2022). Κατά το χρονικό διάστημα 2015 – 2021 η Ελλάδα είχε αύξηση των εγκατεστημένων ΑΠΕ κατά 13,37%, ενώ ταυτόχρονα υπήρχαν υπό αδειοδότηση εκατοντάδες καινούργιες εγκαταστάσεις ΑΠΕ. Συνεχίζαμε να εγκαθιστούμε ΑΠΕ χωρίς να υπάρχει σχεδιασμός για την αποθήκευση της ενέργειας που αυτές παράγουν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία από τη SolarPowerEurope, η χωρητικότητα των μπαταριών στην Ευρώπη το 2023 ήταν 94% μεγαλύτερη συγκριτικά με αυτή του 2022. Αντίθετα, στην Ελλάδα η αύξηση ήταν μηδενική.

H ενεργειακή πολιτική της χώρας δεν είχε στόχο ούτε την παραγωγή φθηνής ενέργειας, ούτε και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, όπως συνεχίζουν να αναφέρουν τα κυβερνητικά στελέχη.

Αντίθετα, η ενεργειακή μετάβαση η οποία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τη διακοπή λειτουργίας των μονάδων λιγνίτη, την εγκατάσταση ΑΠΕ χωρίς κανένα όρο και προϋπόθεση και την ραγδαία αύξηση λειτουργίας των μονάδων φυσικού αερίου,  επιτελούσε δυο βασικούς σκοπούς. Πρώτον την συνέχιση της κερδοφορίας των μεγάλων ενεργειακών ομίλων και δεύτερον την εξάρτηση της χώρας από το αμερικάνικο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2023 η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τις μονάδες φυσικού αερίου ήταν 14.631 GWh, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, ποσοστό 33% επί τους συνόλου της παραγόμενης ενέργειας, ενώ το 2025 η παραγωγή ενέργειας από μονάδες φυσικού αερίου εκτοξεύτηκε στις 22.095 GWh, ποσοστό 41% επί του συνόλου.

Ποιοι κερδίζουν από την λειτουργία θερμικών μονάδων φυσικού αερίου;

Στην Ελλάδα βρίσκονται σε λειτουργία οχτώ μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο. Οι μονάδες αυτές ανήκουν στην Enerwave (πρώην Elpedison), στον ΗΡΩΝ (Όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ), στη Motor Oil και στη Metlen. Το 2025 τέθηκε σε λειτουργεία η «Θερμοηλεκτρική Κομοτηνής», σύμπραξη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και Motor Oil, με ισχύ 877 MW, γεγονός το οποίο υποδηλώνει ότι η ενεργειακή πολιτική της κυβέρνησης ευνοεί τις επενδύσεις σε μονάδες παραγωγής ρεύματος με φυσικό αέριο.

Από την λειτουργία των συγκεκριμένων μονάδων δεν επωφελείται ο καταναλωτής ούτε το περιβάλλον.

Μοναδικοί κερδισμένοι είναι οι μεγάλοι ενεργειακά όμιλοι.

Ενεργειακή πολιτική με διαφορετικό πρόσημο

Σε ανάλυση του IEEFA (Ινστιτούτο Οικονομικών της Ενέργειας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης) το οποίο δεν φημίζεται για τις ριζοσπαστικές του ιδέες, σχετικά με την ενεργειακή πολιτική της Ελλάδας, οι αναλυτές καταλήγουν στα εξής συμπεράσματα:

• Η ανάπτυξη των μονάδων φυσικού αερίου στην Ελλάδα δεν οφείλεται στην ανησυχία για τη διασφάλιση της τροφοδοσίας, αλλά από έναν ευκαιριακό οικονομικό στόχο του να γίνει εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας.
• Εάν η Ελλάδα επενδύσει σε περισσότερες υποδομές φυσικού αερίου για να γίνει περιφερειακός κόμβος εξαγωγής ενέργειας, αυτό δεν θα ήταν συμβατό με τους στόχους της απανθρακοποίησης.
• Οι Έλληνες καταναλωτές θα πρέπει ενδεχομένως να αντιμετωπίσουν υψηλότερα τιμολόγια ενέργειας εάν συνεχιστεί η έντονη εξάρτηση της χώρας από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου.

Η ενεργειακή πολιτική της Ελλάδας δεν πρέπει να ρυθμίζεται από τις προτεραιότητες του καρτέλ καυσίμων και των Αμερικάνων. Αντίθετα, κριτήριο της, πέραν του σεβασμού στο περιβάλλον, θα πρέπει να είναι ο καταναλωτής, δηλαδή χαμηλές τιμές στην κιλοβατώρα, και η ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας.

Σήμερα είναι απόλυτα εφικτό να δημιουργήσουμε ένα ενεργειακό μοντέλο το οποίο θα συνδυάζει την προστασία του περιβάλλοντος με την πρόσβαση σε φτηνή ενέργεια για το σύνολο του πληθυσμού. Αλλά αυτή η επιλογή προϋποθέτει πολιτική θέληση και σύγκρουση με τα ιδιωτικά συμφέροντα. Την επόμενη χρονικά περίοδο, εν όψει βουλευτικών εκλογών αλλά και παγκόσμιων εξελίξεων, η συζήτηση σχετικά με την ενεργειακή πολιτική της χώρας πρέπει να βρεθεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης και να πάψει να είναι θέμα συζήτηση μεταξύ ειδικών σε κλειστές συσκέψεις…