Συνέντευξη με την Χαλίντα Τζαράρ
Πηγή: Jacobin
Το Ισραήλ έχει φυλακίσει πέντε φορές τη Χαλίντα Τζαράρ, μια ιστορική, ηγετική μορφή της παλαιστινιακής Αριστεράς, σχεδόν πάντα χωρίς κατηγορία ή δίκη. Η ίδια μιλάει στο Jacobin για το πώς οι γυναίκες κρατούμενες αντέγραψαν μια βιβλιοθήκη με το χέρι καθώς και για το ότι οι ισραηλινοί λογοκριτές δεν επέτρεψαν ποτέ την είσοδο έργων του Αντόνιο Γκράμσι.
Γεννημένη στη Ναμπλούς το 1963, η Χαλίντα Τζαράρ είναι μία από τις σημαντικότερες φωνές της παλαιστινιακής Αριστεράς — φεμινίστρια, κοσμική, σοσιαλίστρια — και μία από τις εμβληματικότερες προσωπικότητες του κινήματος των πολιτικών κρατουμένων. Για περισσότερο από μια δεκαετία ηγήθηκε της «Ανταμίρ», της κύριας παλαιστινιακής οργάνωσης υποστήριξης κρατουμένων. Το 2006, οι ψηφοφόροι την εξέλεξαν στο Παλαιστινιακό Νομοθετικό Συμβούλιο, όπου προήδρευσε της επιτροπής κρατουμένων, ενώ αργότερα συμμετείχε στην εθνική επιτροπή που προετοίμασε την ένταξη της Παλαιστίνης στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Σήμερα είναι ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Muwatin του Πανεπιστημίου Μπιρ Ζεΐτ, όπου διεξάγει μια πρωτοποριακή μελέτη σχετικά με τις ταξικές και έμφυλες διαστάσεις του κινήματος των γυναικών κρατουμένων από το 1967.
Έχει πληρώσει για κάθε έναν από αυτούς τους ρόλους με την ίδια της την ελευθερία. Το Ισραήλ την έχει φυλακίσει πέντε φορές, για συνολικά περισσότερα από έξι χρόνια πίσω από τα κάγκελα. Σχεδόν κάθε φορά, το Ισραήλ την έθετε υπό «διοικητική κράτηση», ένα σύστημα που κληρονόμησε από τον βρετανικό αποικιακό νόμο έκτακτης ανάγκης. Αυτός ο νόμος επιτρέπει την αόριστης διάρκειας φυλάκιση βάσει ενός «μυστικού φακέλου», χωρίς απαγγελία κατηγοριών, χωρίς δίκη και χωρίς δικηγόρο ικανό να αμφισβητήσει αυτό που δεν μπορεί να διαβαστεί.
Το 2014, όταν ο ισραηλινός στρατός διέταξε την απέλαση της Τζαράρ από τη Ραμάλα προς την Ιεριχώ, εκείνη αρνήθηκε και έζησε για ένα μήνα σε μια σκηνή διαμαρτυρίας μέχρι να ανακληθεί η διαταγή. Το 2015, οι δώδεκα κατηγορίες εναντίον της αφορούσαν πολιτικές πράξεις: ομιλίες, συμμετοχή σε έκθεση βιβλίου και επίσκεψη σε αποφυλακισμένο κρατούμενο. Το 2021, κατά τη διάρκεια μιας ακόμη κράτησης, η κόρη της Σούχα, τριάντα ενός ετών ερευνήτρια, πέθανε ξαφνικά — και το Ισραήλ αρνήθηκε στη μητέρα της το δικαίωμα να την αποχαιρετήσει.
Οι ισραηλινές δυνάμεις τη συνέλαβαν για πέμπτη φορά τις πρώτες πρωινές ώρες της 26ης Δεκεμβρίου 2023, την ημέρα πριν από την προγραμματισμένη δημόσια παρουσίαση μιας μελέτης της σχετικά με τις παραβιάσεις του Ισραήλ εναντίον Παλαιστινίων κρατουμένων κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας στη Γάζα. Ακολούθησαν δεκατρείς μήνες διοικητικής κράτησης. Πέρασε τους τελευταίους έξι μήνες σε πλήρη απομόνωση, σε ένα κελί διαστάσεων δυόμισι επί ενός μέτρου, χωρίς παράθυρο ή εξαερισμό. Οι Αρχές των φυλακών την μετέφεραν εκεί λίγες ημέρες αφότου ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, επισκέφθηκε τις φυλακές Ντέιμον.
Όταν ρώτησε γιατί, ένας φρουρός της απάντησε: «Δεν θα μάθεις τον λόγο της απομόνωσής σου, ούτε πόσο θα διαρκέσει». Βγήκε από τη φυλακή στις 19 Ιανουαρίου 2025, στο πλαίσιο της πρώτης ανταλλαγής κρατουμένων μετά την κατάπαυση του πυρός.
Η παρακάτω συνομιλία πραγματοποιήθηκε στα αγγλικά, στα μέσα Αυγούστου. Η πολιτική του Ισραήλ για την καταστροφή των προσφυγικών καταυλισμών επεκτείνεται από το βόρειο τμήμα της Δυτικής Όχθης έως τις πύλες της Ιερουσαλήμ. Το Ισραήλ ψήφισε στις κοινοβουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, ενώ οι Παλαιστίνιοι προγραμματίζουν εκλογές τον Νοέμβριο, στις οποίες πολλοί δεν πιστεύουν. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τζαράρ μιλά για φυλακές και βιβλιοθήκες, για ιμπεριαλισμό και οξυγόνο — και για το τι κάνει ένας άνθρωπος, κλειδωμένος μόνος σε ένα σκοτεινό κελί, προκειμένου να μην τρελαθεί.
Jacobin: Το Ισραήλ σε συνέλαβε για πρώτη φορά στις 8 Μαρτίου 1989 — την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, στο αποκορύφωμα της πρώτης Ιντιφάντα. Σε ένα δοκίμιο, ξεκινάς την ιστορία του κινήματος των κρατουμένων όχι με μια μάχη, αλλά με ένα τραγούδι για τις γυναίκες της εξέγερσης του 1936 που, έξω από τις φυλακές της Βρετανικής Εντολής, έκρυβαν μηνύματα σε κωδικοποιημένες συλλαβές δημοτικών τραγουδιών. Επίσης, εντοπίζεις μια αδιάσπαστη νομική γραμμή από τους βρετανικούς αποικιακούς νόμους έκτακτης ανάγκης μέχρι τα σημερινά στρατιωτικά δικαστήρια — και το Ισραήλ έχει κρατήσει περίπου ένα εκατομμύριο Παλαιστινίους από το 1967, περισσότεροι από πενήντα χιλιάδες εκ των οποίων είναι παιδιά. Πώς εξηγείς το γεγονός ότι ένας νόμος έκτακτης ανάγκης, παλαιότερος από την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, εξακολουθεί, το 2026, να βάζει ανθρώπους σε κελιά χωρίς απαγγελία κατηγοριών;
Χαλίντα Τζαράρ: Όταν μιλάμε για το αποικιακό σύστημα, πρέπει να μιλάμε για το αποικιακό σύστημα σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην περίπτωση της Παλαιστίνης, υπάρχει άμεση συνέχεια με το βρετανικό σύστημα: η Βρετανική Εντολή κυβερνούσε μέσω νόμων έκτακτης ανάγκης — κατεδαφίσεις σπιτιών, απαγορεύσεις κυκλοφορίας, συλλογικές τιμωρίες, διοικητική κράτηση. Όταν ήρθε το Ισραήλ, συνέχισε αυτό το σύστημα, έμαθε από αυτό, το ανέπτυξε — και σήμερα το εξάγει σε ολόκληρο τον κόσμο. Μιλάμε για ένα σύστημα που συνδέεται με όλα τα καπιταλιστικά και ιμπεριαλιστικά συστήματα.
Από το 1967, περίπου ένα εκατομμύριο Παλαιστίνιοι έχουν περάσει από τις ισραηλινές φυλακές, μεταξύ των οποίων παιδιά και γυναίκες. Και το σωφρονιστικό σύστημα είναι ίδιο με αυτό της Βρετανικής Εντολής. Στην έρευνά μου, διαπίστωσα ότι είναι επίσης πολύ παρόμοιο με την ιρλανδική εμπειρία και με το αμερικανικό σύστημα.
Πρόκειται για ένα αποικιακό σύστημα που επιδιώκει πάντα το ίδιο πράγμα — να αποικίσει, να εγκατασταθεί. Στο πλαίσιο του φιλελεύθερου μηχανισμού του, ανέπτυξε κάτι που αποκαλώ «να το ωραιοποιήσει»: να καταστήσει τη βία αποδεκτή μέσω του νόμου, μέσω νόμων έκτακτης ανάγκης, μέσω στρατιωτικών διαταγών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υπάρχει η διοικητική κράτηση: συλλαμβάνουν οποιονδήποτε με βάση ένα λεγόμενο μυστικό φάκελο, και υπάρχουν άνθρωποι που περνούν επτά χρόνια έτσι, χωρίς κανείς να τους κατηγορήσει ποτέ για τίποτα.
Αυτός ο αγώνας ενάντια στους αποικιακούς νόμους έκτακτης ανάγκης δεν αφορά πλέον μόνο τους Παλαιστινίους — έχουν μετατραπεί σε έναν παγκόσμιο μηχανισμό, και πρέπει να τους αντιπαλέψουμε όλοι μαζί. Και όταν στρεφόμαστε στο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, διαπιστώνουμε ότι το Ισραήλ το έχει παραβιάσει στο σύνολό του: το δικαίωμα στη ζωή, τις συμβάσεις για τη μεταχείριση των κρατουμένων, το δικαίωμα σε μια δίκαιη δίκη. Σήμερα τίθεται ένα μεγάλο ερώτημα σχετικά με αυτό το σύστημα: Είναι το διεθνές δίκαιο για τους αδύναμους ή μια δικαιολογία για τους ισχυρούς; Πιστεύω ότι χρειαζόμαστε ένα διεθνές δίκαιο για τα θύματα, όχι για το αποικιακό σύστημα — ένα παγκόσμιο σύστημα στην υπηρεσία των αδύναμων και των θυμάτων, ώστε να προστατεύεται, τελικά, η ανθρωπότητα.
Jacobin: Το Ισραήλ κρατά σήμερα περισσότερους από 9.600 Παλαιστίνιους πολιτικούς κρατούμενους, εκ των οποίων πάνω από 3.500 χωρίς κατηγορία και περίπου 350 εξ’ αυτών να είναι παιδιά. Περισσότεροι από εκατό έχουν πεθάνει υπό κράτηση. Το Ισραήλ απαγορεύει τις επισκέψεις της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού, ενώ ένας νέος νόμος θεσπίζει ειδικό δικαστήριο για τους Παλαιστινίους, με την επιβολή της θανατικής ποινής. Βγήκες από έξι μήνες απομόνωσης στην ελευθερία και κατευθείαν δήλωσες ότι οι συνθήκες είναι οι χειρότερες από το 1967 — ότι ο Μπεν-, υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, «μεταχειρίζεται τους κρατούμενους σαν να μην είναι άνθρωποι». Τι έχει αλλάξει;
Χαλίντα Τζαράρ: Κατά τη διάρκεια της τελευταίας μου φυλάκισης, πέρασα δεκατρείς μήνες σε διοικητική κράτηση, εκ των οποίων τους έξι σε απομόνωση. Η πολιτική του Μπεν-Γκβιρ χρησιμοποιεί τα μέσα τιμωρίας απροκάλυπτα, όχι κρυφά. Και νιώθει υπερηφάνεια όταν μπαίνει στα κελιά των κρατουμένων για να τους απειλήσει. Είναι περήφανος για τον νόμο περί θανατικής ποινής — την ίδια στιγμή που ο κόσμος κινείται προς την κατάργηση αυτής της τιμωρίας, επειδή είναι απάνθρωπη.
Έχει ανοίξει ξανά κελιά και φυλακές που το Ισραήλ είχε κλείσει εδώ και δεκαετίες. Στο Ράμλε υπάρχει μια υπόγεια φυλακή, η «Ρακέβετ», την οποία το Ισραήλ χρησιμοποιούσε από το 1967 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970 και στη συνέχεια την έκλεισε, επειδή ήταν υπερβολικά φρικτή. Ο Μπεν-Γκβιρ την ξανάνοιξε και έβαλε εκεί ανθρώπους από τη Γάζα. Για τους κρατούμενους της Γάζας, υπάρχει στην πραγματικότητα ένα είδος διοικητικής κράτησης που ονομάζεται νόμος των «παράνομων μαχητών»: έξι μήνες, ανανεώσιμοι για άλλους έξι, και άλλους έξι, χωρίς κανείς να γνωρίζει μέχρι πότε.
Από τη δική μου εμπειρία, σας λέω: σε αντιμετωπίζουν σαν ζώο. Επιτίθενται στην ανθρωπιά σου — θέλουν να νιώσεις ότι δεν είσαι άνθρωπος. Δεν θέλω να μπω σε λεπτομέρειες σχετικά με το φαγητό, τους ξυλοδαρμούς, τις σωματικές έρευνες, τις τιμωρίες.
Όμως φανταστείτε: έξι μήνες σε ένα κελί διαστάσεων δυόμισι επί ενός μέτρου, χωρίς παράθυρα, το καλοκαίρι, γεμάτο υγρασία. Τους πρώτους τρεις μήνες το φως ήταν πάντα αναμμένο· μετά άρχισαν να το σβήνουν κατά τη διάρκεια της ημέρας και να το αφήνουν αναμμένο όλη τη νύχτα. Δεν υπήρχε οξυγόνο.
Αυτή η τιμωρία είναι εκδίκηση, γιατί το μόνο που έκανα ήταν να δώσω μερικές ομιλίες για την πολιτική κατάσταση. Φυσικά είμαι Παλαιστίνια, είμαι ενάντια στην κατοχή και επιδιώκω την ελευθερία του λαού μου, όπως επιδιώκω την ελευθερία όλων των λαών του κόσμου — πιστεύω σε αυτή τη σύνδεση. Και όποιος ζει κάτω από το καπιταλιστικό σύστημα γνωρίζει επίσης τους μηχανισμούς που συνθλίβουν τους ανθρώπους: να τρέχεις για να φας, να τρέχεις για να βρεις σπίτι, να ζεις μόνο για να επιβιώσεις. Αυτό που μου έκαναν είναι ένα μικρό παράδειγμα του πώς αυτό το σύστημα, γεμάτο βία, αντιμετωπίζει τους ανθρώπους με απάνθρωπο τρόπο.
Jacobin: Όσοι μελετούν τον εγκλεισμό — στην Παλαιστίνη και σε όλο τον κόσμο — λένε ότι η απομόνωση δεν αποτελεί έναν επιπλέον βαθμό σκληρότητας: είναι ένα ξεχωριστό εργαλείο που λειτουργεί αφαιρώντας το συλλογικό πνεύμα που οι Παλαιστίνιοι κρατούμενοι χτίζανε για εξήντα χρόνια. Το ερώτημα δεν είναι πώς άντεξες τον πόνο — είναι πώς διατήρησες άθικτη την πολιτική σου συνείδηση, την ψυχική σου υγεία, όταν σου αφαίρεσαν ακριβώς αυτό που την καθιστά πολιτική. Και κάτι ακόμα: ο αείμνηστος κρατούμενος και συγγραφέας Ουαλίντ Ντακκά έγραψε ότι ο κατακτητής είχε περάσει από την πειθαρχία των σωμάτων στην προσπάθεια διάλυσης της ίδιας της συνείδησης. Αυτό ένιωσες ότι προσπαθούσαν να σου κάνουν;
Χαλίντα Τζαράρ: Ναι, φυσικά — αυτός είναι ο στόχος τους. Από την πρώτη στιγμή που μπήκα στην απομόνωση, η οποία είναι μια εξαιρετικά δύσκολη εμπειρία, πήρα δύο αποφάσεις. Η πρώτη: πώς να βοηθήσω το σώμα μου να επιβιώσει· η δεύτερη: πώς να κρατήσω το μυαλό μου σε λειτουργία. Διότι ο στόχος τους είναι να σε τρελάνουν ή να βλάψουν τη σκέψη σου.
Το σώμα μου το έσωσα με νερό — πίνοντας νερό, το μόνο πράγμα που είχα. Και μερικές φορές μου το έκοβαν, ως τιμωρία: δύο ή τρεις μέρες χωρίς νερό, χωρίς να μπορώ να κάνω ντους. Μερικές φορές μου έφερναν ένα μπουκάλι· άλλες φορές το «ξεχνούσαν» — γιατί το βασικό είναι να σε αναιρέσουν, να προσποιούνται ότι δεν υπάρχεις. Όταν οι φρουροί περνούσαν από την πόρτα του κελιού μου, έστρεφαν το βλέμμα τους αλλού· δεν με κοιτούσαν.
Το μυαλό ήταν η δεύτερη μάχη. Σε εκείνα τα λίγα μέτρα, περπατούσα όλη την ημέρα. Αποφάσισα να μην κοιμάμαι κατά τη διάρκεια της ημέρας — μόνο τη νύχτα.
Δεν υπήρχαν βιβλία· δεν υπήρχε τίποτα μέσα στο κελί. Έτσι, διεξήγαγα συζητήσεις μέσα στο κεφάλι μου. Έλεγα στην εαυτή μου: θέλουν να σε καταστρέψουν, αλλά είσαι μέρος ενός λαού που αγωνίζεται για την ελευθερία του και είσαι μέρος των αγωνιστών ολόκληρου του κόσμου — όπως ο Μπόμπι Σαντς, όπως η Άντζελα Ντέιβις. Ανήκεις σε αυτούς τους ανθρώπους.
Και δούλεψα. Στο Πανεπιστήμιο Μπιρζέιτ, πραγματοποιώ μια σημαντική έρευνα σχετικά με την ταξική και έμφυλη ανάλυση των γυναικών κρατουμένων από το 1967 έως σήμερα — είχα ήδη γράψει τμήματα της. Έτσι, συζητούσα την έρευνα με την εαυτή μου.
Και υπάρχει και κάτι άλλο: αυτό που έκαναν αποκαλύπτει τον φασισμό τους, αλλά δεν με μετατρέπει σε θύμα. Δεν είμαι ένα μεμονωμένο άτομο· πιστεύω στη συλλογική εμπειρία. Γι’ αυτό, όταν οι άνθρωποι μου λένε: «Θέλουμε να γράψουμε την ιστορία σου», απαντώ: όχι. Γράφω για τη συλλογική εμπειρία, επειδή είμαστε μέρος μιας παγκόσμιας συλλογικής εμπειρίας.
Η ρίζα του φασιστικού καπιταλιστικού συστήματος περιέχει βία. Η βία αποτελεί μέρος του περιεχομένου του — όχι η ελευθερία και η δημοκρατία, που είναι τα συνθήματα που θέλουν να μας διδάξουν. Πρόσφατα επέστρεψα στην ανάγνωση του «Κεφαλαίου» του Καρλ Μαρξ, στις σελίδες που αναφέρονται στη βία των αποικιακών συστημάτων, στον αριθμό των ανθρώπων που σκότωσαν.
Έτσι διαχειριζόμουν την εαυτή μου εσωτερικά: πιστεύοντας πάντα ότι είμαι μέρος ενός συνόλου, ότι δεν είμαι μόνη. Αυτά ήταν τα λόγια που χρησιμοποιούσα στην εαυτή μου: Χαλίντα, δεν είσαι μόνη.
Jacobin: Ο ακτιβιστής Μούνθερ Αμίρα αφηγείται την εξής ιστορία: όταν οι ισραηλινές αρχές τον μετέφεραν σε φυλακή υψίστης ασφαλείας, βρήκε στην αυλή έναν αδύνατο, εξασθενημένο άνδρα που μόλις και μετά βίας αναγνώρισε και ο οποίος τον φώναξε με το όνομά του. Ήταν ο Μαργουάν Μπαργκούτι. Την επόμενη μέρα, οι κρατούμενοι κάθονταν σε κύκλο και άκουγαν τον Μπαργκούτι να δίνει διάλεξη — επειδή οι φρουροί είχαν αδειάσει τη βιβλιοθήκη της φυλακής και οι άνδρες απάντησαν διδάσκοντας ο ένας τον άλλον.
Ο Μπαργκούτι του έδειξε μια καρέκλα: «Είναι η σειρά σου. Θέλουμε να ακούσουμε για τη μη βίαιη αντίστασή σου». Και όταν τον ρώτησαν τι γνώμη είχε γι’ αυτό, απάντησε: «Ονομάστε το όπως θέλετε, αρκεί να αντιστέκεστε». Αργότερα, ο Μπαργκούτι έστειλε μήνυμα, μέσω της συζύγου του, ότι ο Αμίρα θα έπρεπε να επιστρέψει στη φυλακή για άλλους έξι μήνες, για να δώσει περισσότερες διαλέξεις.
Αυτό ακριβώς έκανες και εσύ στον τομέα των γυναικών — και το κατέγραψες: «Μεταμορφώνουμε τη φυλακή σε σχολείο». Οι λογοκριτές επέτρεψαν έργα των Γκασάν Καναφάνι, Μαξίμ Γκόρκι και Ντέιβις — και δεν επέτρεψαν ποτέ έργα του [Αντόνιο] Γκράμσι. Πώς λειτουργεί αυτός ο κόσμος από μέσα; Και γιατί ο δεσμοφύλακας φοβάται έναν Ιταλό διανοούμενο που έχει πεθάνει εδώ και σχεδόν ενενήντα χρόνια;
Χαλίντα Τζαράρ: Όταν το Ισραήλ με συνέλαβε το 2015, ήμασταν είκοσι τρεις γυναίκες στη φυλακή. Οι περισσότερες ήταν κάτω των δεκαοκτώ ετών, μαθήτριες — και ορισμένες αντιμετώπιζαν βαριές ποινές: δέκα, δεκαπέντε χρόνια. Άρχισα να σκέφτομαι ότι η εκπαίδευση ήταν απαραίτητη για αυτές ώστε να μην περάσουν αυτά τα δέκα χρόνια απλώς μέσα σε ένα κελί.
Συζητήσαμε πώς να το κάνουμε: πρώτα ένα μικρό σχολείο, μετά ένα πανεπιστήμιο. Επτά γυναίκες ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους και, μετά την αποφυλάκισή τους, κάνουν τώρα μεταπτυχιακές σπουδές.
Αντιμετωπίσαμε δύο προβλήματα: πρώτον, δεν υπήρχαν βιβλία· δεύτερον, οι επίσημοι όροι απαιτούσαν δύο γυναίκες με μεταπτυχιακό για να διδάξουν — και εκείνη τη στιγμή ήμουν η μόνη γυναίκα στη φυλακή με μεταπτυχιακό. Εκείνη την εποχή ήταν ακόμα δυνατό να συζητάμε θέματα μέσω των δικηγόρων, και οι οικογένειές μας μας επισκέπτονταν — αυτό έληξε μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023.
Και παρουσιάστηκε μια ευκαιρία: η φυλακή για ανήλικα αγόρια βρισκόταν δίπλα στη δική μας, και οι αρχές της φυλακής αποφάσισαν να μεταφέρουν τα αγόρια σε άλλες φυλακές. Μέσω της εκπροσώπου των γυναικών, καταφέραμε να μας αφήσουν τη βιβλιοθήκη τους — με τα επίσημα σχολικά βιβλία. Μας μετέφεραν στον τομέα των αγοριών, και τα βιβλία παρέμειναν εκεί.
Όμως σκεφτήκαμε: μπορεί να έρθουν και να τα κατασχέσουν ανά πάσα στιγμή. Έτσι, αντιγράψαμε τα βιβλία με το χέρι, ολόκληρα. Μοιράσαμε τις ευθύνες — κάθε γυναίκα αντέγραψε ένα τμήμα. Είχαμε μολύβια και τετράδια, και ξεκινήσαμε.
Μέσω των δικηγόρων επικοινωνήσαμε με το Παλαιστινιακό Υπουργείο Παιδείας, το οποίο συμφώνησε να με αναγνωρίσει επίσημα ως δασκάλα. Διδάξαμε μαθήματα στα οποία συνδέαμε τη μελέτη με τη ζωή — τη θεωρία με την πράξη. Και τα καταφέραμε: έδωσαν τις εξετάσεις και αποφοίτησαν από το λύκειο. Πριν από την αποφυλάκισή μου, επέλεξα δύο γυναίκες, τους έδειξα πώς δουλεύαμε και τις προετοίμασα να συνεχίσουν.
Το όνειρο όσων εξέτιαν ισόβια ποινή ήταν το πανεπιστήμιο — οι φυλακισμένοι άνδρες σπούδαζαν στο πανεπιστήμιο· οι γυναίκες, ποτέ. Μετά την αποφυλάκισή μου, πήγα να το συζητήσω με τον υπουργό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Μου είπαν: «Απαιτούνται τρεις κάτοχοι μεταπτυχιακού τίτλου».
Απάντησα: Τι να κάνουμε, αν δεν υπάρχουν γυναίκες με μεταπτυχιακό τίτλο στη φυλακή; Είναι οι άνδρες που σας φαίνονται έξυπνοι… [γέλια] Συμφωνήσαμε σε μια μέθοδο για να παρακάμψουμε το πρόβλημα.
Και τότε το Ισραήλ με συνέλαβε ξανά. Ξέρεις τι μου είπαν οι γυναίκες; «Λυπούμαστε που είσαι πάλι στη φυλακή — αλλά, εδώ μέσα, είμαστε χαρούμενες: μπορούμε να συνεχίσουμε τις σπουδές μας. Και σε συμπαθούμε».
Αυτό ακριβώς ήταν το μήνυμα που έστειλε ο Μπαργκούτι στον Αμίρα: γύρνα πίσω, θέλουμε να συνεχίσουμε τα μαθήματα. Οι κρατούμενοι θέλουν πίσω τους δασκάλους τους.
[Γέλια.] Τα καταφέραμε. Εκείνη την εποχή, οι αρχές της φυλακής επέτρεπαν σε κάθε γυναίκα τρία βιβλία το μήνα, τα οποία έφερναν οι οικογένειές μας. Οι φρουροί τα έψαχναν πάντα, και οι λογοκριτές τα διάβαζαν πάντα. Και τον Γκράμσι τον κατάσχεαν πάντα· δεν άφηναν ποτέ τον Γκράμσι να περάσει.
Jacobin: Γιατί;
Χαλίντα Τζαράρ: Δεν ξέρω — είναι μια ερώτηση που θέτω στην εαυτή μου, όχι σε αυτούς: Φοβάστε τον Γκράμσι; Πέθανε πριν από τόσο καιρό. Επέτρεψαν τα έργα της Ντέιβις —μιας εν ζωή επικρίτριας του σωφρονιστικού συστήματος, μιας ενεργής φωνής για την Παλαιστίνη. Τον νεκρό Ιταλό, όχι.
Jacobin: Ας μιλήσουμε για την πολιτική κατάσταση στην Παλαιστίνη. Τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων είναι σκληρά: περίπου το 80% των Παλαιστινίων επιθυμεί την απομάκρυνση του Προέδρου της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς. Ο Μπαργκούτι προηγείται σε όλες τις προεδρικές δημοσκοπήσεις μέσα από το κελί του· οι εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τις 28 Νοεμβρίου, αλλά το 60% δεν πιστεύει ότι θα πραγματοποιηθούν.
Το 2016, είπες ότι οι εκλογές στο πλαίσιο που ισχύει σήμερα «δεν θα λύσουν τίποτα» — ότι η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στο Παλαιστινιακό Εθνικό Συμβούλιο και στην ανασύσταση της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ). Εξακολουθείς να υποστηρίζεις το ίδιο; Και όσον αφορά τον συντονισμό σε θέματα ασφάλειας με το Ισραήλ: Μπορεί η Παλαιστινιακή Αρχή να τον μετασχηματίσει ή μόνο να τον τερματίσει;
Χαλίντα Τζαράρ: Αν χρειαζόμαστε εκλογές, χρειαζόμαστε πραγματικές εκλογές — όχι εκλογές που σχεδιάζουν η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί για να διαμορφώσουν το σύστημα σύμφωνα με τις επιθυμίες τους. Θέλουν, για παράδειγμα, ένα σύστημα χωρίς τα πολιτικά κόμματα που δεν αποδέχτηκαν τις Συμφωνίες του Όσλο. Δείτε τι συνέβη στις δημοτικές εκλογές: το Ισραήλ παρενέβη άμεσα — τηλεφώνησαν σε ανθρώπους για να τους πουν: «αν θέσετε υποψηφιότητα, θα συλληφθείτε». Και συνέλαβαν πολλούς.
Χρειαζόμαστε εκλογές που να δίνουν στον παλαιστινιακό λαό το δικαίωμα να αποφασίζει ο ίδιος, και όχι τις Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε το Ισραήλ, ούτε την Ευρωπαϊκή Ένωση να αποφασίζουν για τους Παλαιστινίους. Και από αυτή την οπτική γωνία πιστεύω στην ανασυγκρότηση της ΟΑΠ: μέσω εκλογών για το Εθνικό Συμβούλιο της Παλαιστίνης, όχι για το Νομοθετικό Συμβούλιο. Σήμερα δεν είναι δυνατές ελεύθερες εκλογές: παρεμβαίνουν στους υποψηφίους, θέλουν να διαμορφώσουν το παλαιστινιακό σύστημα σύμφωνα με τη δική τους βούληση. Γι’ αυτό δεν πιστεύω ότι θα πάνε καλά τα πράγματα.
Jacobin: Επίτρεψε μου να κλείσω με το παράδοξο της παρούσας στιγμής. Ο παλαιστινιακός αγώνας δεν υπήρξε ποτέ τόσο δημοφιλής στη Δύση: για πρώτη φορά εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα, οι Αμερικανοί συμπάσχουν περισσότερο με τους Παλαιστινίους παρά με το Ισραήλ· περίπου 160 κράτη αναγνωρίζουν την Παλαιστίνη. Ο Ζοχράν Μαμντάνι είναι δήμαρχος της Νέας Υόρκης. Η Ρασίντα Τλάιμπ και η Ιλχάν Ομάρ κατέχουν έδρες στο Κογκρέσο.
Ο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ κέρδισε τις προκριματικές εκλογές για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν, παρά τα 30 εκατομμύρια δολάρια που δαπανήθηκαν από φιλοϊσραηλινές δυνάμεις. Η Κάθριν Κόννολι κέρδισε την προεδρία της Ιρλανδίας με την Παλαιστίνη στο επίκεντρο της προεκλογικής της εκστρατείας. Η Ρίμα Χασάν, γεννημένη σε προσφυγικό καταυλισμό, είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Και όμως, τα ευρωπαϊκά όπλα και το εμπόριο τους συνεχίζεται, ενώ η βρετανική αστυνομία συλλαμβάνει χιλιάδες ανθρώπους, βάσει των νόμων κατά της τρομοκρατίας, επειδή κρατούν ένα πλακάτ.
Από τις φυλακές Ντέιμον το 2020 έγραψες ότι αυτές οι χειρονομίες αλληλεγγύης «μας ενδυναμώνουν εμάς τους κρατούμενους, από μέσα». Τι ζητάς από αυτή τη γενιά εκλεγμένων αξιωματούχων στο εξωτερικό;
Χαλίντα Τζαράρ: Ονειρεύομαι έναν νέο κόσμο. Και πιστεύω ότι οι αλλαγές έρχονται: θετικές αλλαγές. Αυτές που περιγράφεις στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι αλλαγές στη ρίζα.
Δεν έχουμε φτάσει ακόμα στο σημείο όπου τα πράγματα καταρρέουν, αλλά αυτές οι συσσωρευμένες αλλαγές μετατρέπονται σε μεγάλες αλλαγές. Πιστεύω ότι, μετά τη γενοκτονία, ο κόσμος συνειδητοποίησε ότι αυτή η φασιστική γενοκτονία μπορεί να φτάσει και στα δικά του σπίτια και στις δικές του πόλεις.
Γι’ αυτό πιστεύω, και ονειρεύομαι, ότι ο κόσμος θα αλλάξει προς το δίκαιο, προς μια πραγματική δημοκρατία, όχι αυτή τη δημοκρατία. Ονειρεύομαι, φυσικά, την αυτοδιάθεση του λαού μου, την ελευθερία μας, χωρίς κατοχή. Και ονειρεύομαι, για ολόκληρο τον κόσμο, την ειρήνη, την πραγματική δικαιοσύνη και την ισότητα μεταξύ όλων των λαών.
Και ελπίζω ότι το σοσιαλιστικό σύστημα θα είναι η λύση. Γνωρίζω ότι η πρακτική εμπειρία, σε ορισμένες χώρες, δεν απέδωσε, αλλά πιστεύω στις ιδέες και στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να εφαρμοστούν, γιατί πιστεύω στην ισότητα και στην κοινωνική δικαιοσύνη.
