Το Μεγάλο Πράσινο Τείχος της Αφρικής: Ένα κολοσσιαίο δημιουργικό έργο, της Αντωνίας Πάνου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τετάρτη, 21 Σεπτεμβρίου 2022 17:22 Συντάκτης:
Βαθμολογήστε το άρθρο
(0 ψήφοι)
Το Μεγάλο Πράσινο Τείχος της Αφρικής: Ένα κολοσσιαίο δημιουργικό έργο, της Αντωνίας Πάνου

 

Το Μεγάλο Πράσινο Τείχος είναι η εμβληματική πρωτοβουλία της Αφρικανικής Ένωσης για την καταπολέμηση των αρνητικών κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και της ερημοποίησης στην Αφρική.

Η πρωτοβουλία στοχεύει να μεταμορφώσει τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων δημιουργώντας μια πληθώρα πράσινων και παραγωγικών οικοσυστημάτων στη Βόρεια Αφρική, το Σαχέλ και το Κέρας της Αφρικής.

 

Το Μεγάλο Πράσινο Τείχος : Ένα κολοσσιαίο έργο αφρικανικής πρωτοβουλίας: Acied, ESA, Le Monde

Συνεχής πράσινη γραμμή: Το έργο του Μεγάλου Πράσινου Τείχους

Διαγραμμισμένη περιοχή: Οι 11 χώρες που λαβαίνουν μέρος αρχικά στην Παναφρικανική Υπηρεσία του Μεγάλου Πράσινου Τείχους.

Κίτρινο χρώμα: Περιοχές Ερήμου

Μωβ χρώμα: Γεωργικές γαίες

Ανοιχτό Πράσινο χρώμα: Περιοχές με ποώδη βλάστηση

Σκούρο Πράσινο χρώμα: Πυκνά Δάση

Αρχικά σχεδιασμένο ως μια ζώνη πλάτους 16 km που διασχίζει ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο (πάνω από 7.800 km) περνώντας από 11 χώρες, (Σενεγάλη, Μαυριτανία, Μάλι, Μπουργκίνα Φάσο, Νίγηρα, Νιγηρία, Τσαντ, Σουδάν, Ερυθραία, Αιθιοπία, Τζιμπουτί) το τείχος θα συνδέει το Ντακάρ (Σενεγάλη) με το Τζιμπουτί καλύπτοντας μια έκταση 15 εκατομμυρίων εκταρίων.

Η πρωταρχική ιδέα γεννήθηκε το 2002, την Παγκόσμια ημέρα ενάντια στην ερημοποίηση και την ξηρασία. Η ιστορική πρωτοβουλία εγκρίθηκε από τη Διάσκεψη των Ηγετών και των Αρχηγών Κυβερνήσεων της Κοινότητας των Κρατών Σαχέλ Σαχάρας (CEN-SAD) στη Σύνοδο Κορυφής της Ουαγκαντούγκου, πρωτεύουσας της Μπουρκίνα Φάσο, τον Ιούνιο του 2005.

Το Πρόγραμμα, που ξεκίνησε επίσημα τον Ιανουάριο του 2007, εξελίσσεται σε ένα σύνολο παρεμβάσεων που στοχεύουν στην αντιμετώπιση της βασικής πρόκλησης που αντιμετωπίζουν οι πληθυσμοί του Σαχέλ και της Σαχάρας: της πείνας, γενεσιουργού αιτίας όλης της κακοδαιμονίας τους.

Το 2007, οι πρώτες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είχαν αρχίσει να γίνονται αισθητές: η γη να χάνει τη γονιμότητά της, οι βροχές να είναι σπάνιες ή πολύ βίαιες, τα χωριά να αρχίζουν να στερούνται τροφής ξανά... Ήταν απαραίτητο να καταπολεμηθεί αυτή η μάστιγα, αναχαιτίζοντας την προέλαση της ερήμου, φυτεύοντας δέντρα. Μόνη ικανή δραστηριότητα για την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων. Για να γίνει η ζώνη του Σαχέλ μια εύφορη και τροφοδότρα γη ξανά.

Σήμερα οι χώρες που έχουν υπογράψει και δεσμευτεί στο εγχείρημα είναι 21 και μερικές έχουν ήδη τα πρώτα αποτελέσματα: 12 εκατομμύρια δέντρα φυτεύτηκαν στη Σενεγάλη, 150 εκατομμύρια στην Αιθιοπία, 3 εκατομμύρια στη Μπουρκίνα, 5 εκατομμύρια στη Νιγηρία και τον Νίγηρα. Το πρόγραμμα βασίζεται στην Ατζέντα 2030 και στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ.

 

Παρουσίαση του Μεγάλου Πράσινου Τείχους του Σαχέλ

Αρχικά θεωρήθηκε ως έργο αναδάσωσης, η πρωτοβουλία όμως, με τα χρόνια, εξελίχθηκε σε ένα τεράστιο πρόγραμμα για τη βιώσιμη διαχείριση των οικοσυστημάτων και την καταπολέμηση της φτώχειας, της επισιτιστικής ανασφάλειας και της υγείας όχι μόνο των κατοίκων της περιοχής αλλά και ολόκληρου του κόσμου.

Η διατάραξη της ισορροπίας μεταξύ άγριας ζωής και ανθρώπινης παρουσίας, που προκαλείται από την υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, σε ένα πλαίσιο παγκοσμιοποίησης και κλιματικής αλλαγής είναι αυτή που προκαλεί τις ασθένειες Έμπολα, SARS, MERS-CoV, γρίπη των πτηνών και πιο πρόσφατα Covid-19, (ακόμα κι αν η ακριβής προέλευσή του εξακολουθεί να συζητείται). Αυτές οι μολυσματικές ασθένειες που μεταδίδονται από τα ζώα στον άνθρωπο ή το αντίστροφο, πολλαπλασιάζονται στον πλανήτη από τη Δεκαετία του 1970.

Η αποκατάσταση της οικολογικής ισορροπίας ανταποκρίνεται κατά προτεραιότητα στην πρόληψη αυτών των πανδημιών.

Η δασική κάλυψη:

Προστατεύει τα χωράφια και τα χωριά από τον άνεμο και τη διάβρωση. Αποτελεί φίλτρο περιορισμού της εισπνοής σκόνης από τους πληθυσμούς και συνεπώς προλαμβάνει τις σχετικές ασθένειες.

Παρέχει θρεπτικές ουσίες σε ένα σχεδόν νεκρό έδαφος. Τα νεκρά φύλλα δημιουργούν φυσικό λίπασμα που προστατεύει και εμπλουτίζει τα εδάφη στους αγρούς. Ακόμα τα δέντρα βοηθούν το έδαφος να αυξήσει την ικανότητά του να συγκρατεί νερό.

Δημιουργεί αύξηση της τοπικής υγρασίας και των βροχοπτώσεων λόγω της εξατμισοδιαπνοής από τα φυτεμένα δέντρα και,

Απόθεμα ποιοτικής χορτονομής για τα ζώα, επειδή το γρασίδι αναπτύσσεται καλύτερα στη σκιά των δέντρων.

Η ιδέα του Μεγάλου Πράσινου Τείχους ενσωματώνει την επιβίωση των τοπικών κοινοτήτων μέσα τόσο από τη δυνατότητα επανακαλλιέργειας των αποκαταστημένων εκτάσεων με διάφορα δέντρα, οπωροφόρα, λαχανικά και λοιπά φυτά με βρώσιμους καρπούς, όσο και την οργανωμένη, με επίβλεψη και περιφρουρημένη νομή των κοπαδιών -ιδιαίτερα αγελάδων- των νομαδικών πληθυσμών που παράλληλα εκμεταλλεύονται συνολικά τα προϊόντα του δάσους.

Καταπολεμάται η πείνα, ενώ μέσω της πώλησης του πλεονάσματος, μπορούν οι πληθυσμοί να έχουν ένα μικρό αλλά πολύτιμο εισόδημα.

Βελτιώνονται οι περιβαλλοντικοί παράγοντες συνολικά και επανέρχεται στις αναζωογονημένες περιοχές πλήθος μικρών ζώων του δάσους μέχρι και αντιλόπες, καμηλοπαρδάλεις και διάφορα έντομα που βοηθούν στις επικονιάσεις.

Το εγχείρημα δεν είναι καθόλου εύκολο.

Με οκτώ χώρες στη ζώνη σε κατάσταση πολεμικών συγκρούσεων, το συνολικό έργο του Μεγάλου Πράσινου Τείχους παρουσιάζει μεγάλες δυσκολίες στην εφαρμογή. Συνολικά, μόνο 4% της έκτασης –που έχει προγραμματιστεί στόχος ως το 2030 –έχει αποκατασταθεί το 1922 (στα 15 χρόνια από την έναρξη).

H διήγηση της Ίνα Μόντια από την κοινότητα των Φελλάχων , καλλιτέχνιδας και πρώην μοντέλου από το Μάλι, πρέσβειρας της αναγκαιότητας του ΜΠΤ στην Αφρική, συγκλονίζει:

«Μια βίαιη ξηρασία έχει εγκατασταθεί σε εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Στο χωριό Κόλι Άλφα, όπου πήγα, συνάντησα κοριτσάκια που έσκιζαν άδειους σάκκους τσιμέντου για να ταΐσουν τα βόδια , ανακατεύοντας τους με λίγο φλοιό baobab[1], Μια σκηνή που με συγκλόνισε. Συνάντησα επίσης ορφανά που επέζησαν από οικογένειες διασκορπισμένες από την Μπόκο Χαράμ[2]. Παιδιά που έπεσαν θύματα απαγωγής και εξαναγκάστηκαν να σκοτώσουν ή σκοτωθούν από την ίδια τρομοκρατική ομάδα. Σε αυτά τα εδάφη που έχουν γίνει στείρα, οι τζιχαντιστικές ομάδες είναι σχεδόν οι μόνες που προσφέρουν μια εναλλακτική στην πείνα! Λίγα μόνο χρήματα για να στρατευτούν και να πολεμήσουν ό,τι απομένει από τους κρατικούς θεσμούς. Συνάντησα στην πορεία, μετανάστες καθηλωμένους στην έρημο, περιπλανώμενους, πολύ ντροπιασμένους που δεν κατάφεραν να φτάσουν στην Ευρώπη για να τολμήσουν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Θα μπορούσα να ήμουν εγώ ή αντίστοιχα η κόρη μου μεταξύ των ορφανών της Μπόκο Χαράμ».

Από αυτές τις συναντήσεις, η Ίνα αντλεί ένα όνειρο: «Δώστε πίσω ένα όνειρο στην Αφρική, σε κάθε Αφρικανό παιδί. Στα μάτια του, το να πετύχεις το Μεγάλο Πράσινο Τείχος είναι να επιτρέψεις στον εαυτό σου να ονειρευτεί ξανά. Μια αφρικανική ιδέα, φτιαγμένη από Αφρικανούς».

Στο φυτώριο δενδρυλλίων- Σενεγάλη (AFP)