15 C
Athens
Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου, 2024

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Η επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ασία είναι η μήτρα καταστροφικών ιδεών, του Μπράνκο Μάρκετιτς


Μετάφραση απόδοση: Αντωνία Πάνου

Πηγή: Jacobin

Αμερικανοί νομοθέτες λένε ότι η μετακίνηση της συμμαχίας προς την Ασία είναι “αναπόφευκτη”. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια εντελώς κακή ιδέα η οποία πρέπει να αποφευχθεί πάση θυσία.

Για τη στροφή του ΝΑΤΟ προς Ασία

Λίγο πριν από έναν αιώνα, οι αυξανόμενες ενδοϊμπεριαλιστικές συγκρούσεις–σε συνδυασμό με ένα περίπλοκο, σύνολο συμμαχιών– έσυραν την Ευρώπη στον πιο καταστροφικό, άσκοπο πόλεμο που είχε δει ποτέ ο κόσμος μέχρι τότε, τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σήμερα, απειλείται κάτι το αντίστοιχο, καθώς οι σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας επιδεινώνονται και η συμμαχία του ΝΑΤΟ αρχίζει να αναμιγνύεται σημαντικά  στην Ασία, σχεδόν έξι χιλιάδες μίλια μακριά από την έδρα της στις Βρυξέλλες.

Σε πρόσφατη ερώτηση σε κοινή τους εμφάνιση σε εκπομπή για το αν η επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ασία είναι “αναπόφευκτη”,δύο γερουσιαστέςη ΤάμιΝτάκγουόρθ(Δημοκρατική του Ιλινόις) και ο ΝτανΣάλιβανDan (Ρεπουμπλικανός της Αλάσκας) απάντησαν ναι.

Λογικά. Το επίσημο ανακοινωθέν της φετινής Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιουςανέφερε την Κίνα περισσότερες από δώδεκα φορές–ενώ πέρυσι στη δήλωση της Συνόδου Κορυφής της Μαδρίτης–υπήρχε μόνο μία φορά(η αναφορά στην Κίνα). Το προπέρσινο ανακοινωθέν της Συνόδου Κορυφής των Βρυξελλών, το οποίο θεωρήθηκε αρκετά απειλητικό για εκείνη την εποχή, προειδοποιούσε ότι οι πολιτικές του Πεκίνου “μπορεί να παρουσιάσουν προκλήσεις”, αλλά τότε καλούσε σε εποικοδομητικό διάλογο και εμπλοκή.

ΗΣτρατηγική Αντίληψη της Συμμαχίας του 2010 συζητούσε μόνο για τη Ρωσία,ενώ   η επανάληψή της του 2022 ανέφερε την Κίνα εννέα φορές.

Τρία χρόνια αφότου η συμμαχία προσκάλεσε για πρώτη φορά τους “εταίρους της στον Ινδο-Ειρηνικό” –την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα – να συμμετάσχουν σε συνάντηση υπουργών Εξωτερικών για να συζητήσουν την άνοδο της Κίνας,  τους προσκάλεσε τώρα  μαζί με τα νεοσύστατα πια μέλη του ΝΑΤΟ, τη Φινλανδία και τη Σουηδία, να συμμετέχουν σε σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ για δεύτερη συνεχόμενη φορά.

 Και οι τέσσερις είχαν προηγουμένως υπογράψει τις δικές τους ξεχωριστές συμφωνίες για το Ατομικό Πρόγραμμα Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας με το ΝΑΤΟ, και οι προσκλήσεις αυτές αποσκοπούν στην περαιτέρω ενσωμάτωση στη συμμαχία, ακόμη και αν παραμένουν εκτός αυτής. Εν τω μεταξύ, επί μήνες τα κράτη μέλη συζητούσαν για το άνοιγμα ενός γραφείου συνδέσμου του ΝΑΤΟ στο Τόκιο, το οποίο μπλοκάρεται προς το παρόν λόγω  γαλλικών  αντιρρήσεων.

Τα σχετικά λεγόμενα του Γ.Γ. του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους

“Ό,τι συμβαίνει στην ευρωατλαντική περιοχή έχει σημασία για τον Ινδο-Ειρηνικό, και ό,τι συμβαίνει στον Ινδο-Ειρηνικό έχει σημασία για τον Ευρω-Ατλαντικό”, δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ στο Βίλνιους.

Ο Στόλτενμπεργκ έχει πει ότι:

“η ασφάλεια δεν είναι πλέον περιφερειακή, η ασφάλεια είναι παγκόσμια” και θεωρεί ότι ” η ιδέα ότι μπορούμε να πούμε πως η Κίνα δεν έχει σημασία για το ΝΑΤΟ είναι λάθος”.

Για το σκοπό αυτό, το ΝΑΤΟ “αναζητάει νέες σχέσεις με χώρες σε όλη τη Λατινική Αμερική, την Αφρική και την Ασία”, εξήγησε, και “καθώς τα αυταρχικά καθεστώτα πλησιάζουν το ένα το άλλο, όσοι από εμάς πιστεύουμε στην ελευθερία και τη δημοκρατία πρέπει να είμαστε ενωμένοι”.

Η αποστολή της συμμαχίας, η οποία αρχικά σχεδιάστηκε ως γραμμή άμυνας της Δυτικής Ευρώπης σε περίπτωση που ο σοβιετικός στρατός διέσχιζε την ήπειρο, φαίνεται να έχει εξελιχθεί σε αγώνα για τη «δημοκρατία» σε όλο τον κόσμο ενάντια στην απειλή της απολυταρχίας. (Μερικές απολυταρχίες, τουλάχιστον.)

Ένα πανάρχαιο δίλημμα

Ο καταστατικός χάρτης του ΝΑΤΟ αναφέρει ρητά ότι, τα νέα μέλη μπορούν να προέρχονται μόνο από την Ευρώπη και ότι μόνο οι επιθέσεις στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική (καθώς και ορισμένες υπερπόντιες αποικίες των μελών του) πληρούν τις προϋποθέσεις της ρήτρας συλλογικής άμυνας.

Αλλά τα τραγικά γεγονότα στην Ουκρανία δείχνουν πώς, ακόμη και πριν γίνει επίσημο μέλος, η αυξανόμενη εγγύτητα ενός κράτους –και  το σημαντικότερο, η στρατιωτική διαλειτουργικότητα με τη συμμαχία– μπορεί δημιουργήσει προβλήματα  και να προκαλέσει αντίπαλες, εθνικιστικές κυβερνήσεις να κάνουν απερίσκεπτα και τρομερά πράγματα σε μια εποχή αυξανόμενων εντάσεων, στο πλαίσιο ενός κλασικού διλήμματος ασφάλειας.

Σύμφωνα με την ίδια τη γερουσιαστή Ντακγουόρθ, οι ονομαστικά μη ΝΑΤΟϊκές ως συμμαχίες στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού, όπως η Τετράδα, που έχουν δημιουργήσει οι Ηνωμένες Πολιτείες, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της κίνησης της συμμαχίας στην περιοχή. Εξηγώντας γιατί πιστεύει ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ασία είναι “αναπόφευκτη”, δήλωσε στο NBC ότι “έχει ήδη αρχίσει να το κάνει αυτό με την επιτυχημένη συμφωνία AUKUS μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου, της Αυστραλίας και των Ηνωμένων Πολιτειών”.

Οι αντίπαλες δυνάμεις στην περιοχή -δηλαδή η Κίνα, η Βόρεια Κορέα και η Ρωσία– έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν είναι ευχαριστημένες με την ιδέα αυτή, και  το Πεκίνο δηλώνει ότι   -στην περίπτωση που το ΝΑΤΟ μετακινηθεί στη γειτονιά – θα εισπράξει “αποφασιστική απάντηση”. Και οι τρεις αυξάνουν τη δική τους στρατιωτική και πολιτική συνεργασία εν μέρει και ως απάντηση στην Ουάσινγκτον που ενισχύει τις δικές της συμμαχίες.

Δεν έχουν άδικο:

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ είναι το πιο επιθετικό κράτος στον κόσμο, υπεύθυνη για περισσότερες από πεντακόσιες ξένες στρατιωτικές επεμβάσεις από την ίδρυσή της, με περισσότερες από το ένα τρίτο αυτών να λαμβάνουν χώρα μετά το 1999 – πολύ μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου – με μόνο έξι από τους πολέμους της μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 να ευθύνονται για 4,5 εκατομμύρια θανάτους. Το ίδιο το ΝΑΤΟ έχει χρησιμεύσει πολλές φορές ως αιχμή του δόρατος για πολέμους και επιχειρήσεις αλλαγής καθεστώτος υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, όπως στο Αφγανιστάν και τη Λιβύη.

Δεν είναι δε μόνο οι αντίπαλοι των ΗΠΑ που ανησυχούν από αυτή την πιθανή επέκταση του ΝΑΤΟ. Αν και ο Τύπος πλαισιώνει την ύπαρξη των τεσσάρων εταίρων της συμμαχίας στον Ινδο-Ειρηνικό ως απόδειξη ότι η περιοχή “αγκαλιάζει” το ΝΑΤΟ, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μεγάλη αμφιθυμία στις ασιατικές χώρες απέναντι στις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ συμμαχίες στην περιοχή, με το δεδομένο ότι προορίζονται ως εργαλεία κατά της Κίνας.

Μια παλιά ιδέα για μια νέα σύγκρουση

Για πολλά χρόνια, η ιδέα της απλής επέκτασης του ΝΑΤΟ στην ανατολική Ευρώπη, όλο και περισσότερο αποτελούσε αντικείμενο διαμάχης. Ξαφνικά, η συμμαχία πιέζει να κάνει άλμα σε μια εντελώς διαφορετική ήπειρο και δεν υπάρχει καν συζήτηση. Πώς φτάσαμε ως εδώ;

Η επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ασία δεν είναι μια νέα ιδέα

 Ήταν τον Ιούνιο του 1990, μήνες μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, όταν η Ιαπωνία, με την πρόθυμη συγκατάθεση των ΗΠΑ, κάθισε για πρώτη φορά στο τραπέζι με αξιωματούχους της συμμαχίας για να διερευνήσουν πώς θα μπορούσαν να επεκτείνουν τη συνεργασία τους στον τομέα της ασφάλειας. Απηχώντας τη μετέπειτα αντίθεσή της σε ένα γραφείο του Τόκιο για το ΝΑΤΟ, η Γαλλία μποϊκοτάρισε τη συνάντηση, διαμαρτυρόμενη ότι παραβίαζε τον καταστατικό χάρτη της συμμαχίας.

Το 2007, ο συνταξιούχος συνταγματάρχης Ζόζεφ, που υπηρετούσε τότε με πολιτική ιδιότητα στο Ιράκ, ζήτησε “τουλάχιστον έξι” κλώνους του ΝΑΤΟ για την Αφρική, την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, τη Νότια Ασία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια και Νότια Αμερική.

Έτσι έφθασαν  σήμερα μέχρι την αντίληψη του Στόλτενμπεργκ για το ΝΑΤΟ ως ένα παγκόσμιο οπλοστάσιο της «δημοκρατίας». Χωρίς έναν επιτακτικό λόγο ύπαρξης μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η συμμαχία αναζήτησε έναν νέο, ξεκινώντας πιο κοντά στο σπίτι της με την επέμβασή της στο Κοσσυφοπέδιο, προτού μετακινηθεί στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο πλαίσιο του “πολέμου κατά της τρομοκρατίας” του Τζορτζ Μπους.

Το ίδιο συνέβη και με το επικερδές εμπόριο όπλων. Ο ρόλος των κατασκευαστών όπλων στην τροφοδότηση της αρχικής επέκτασης του ΝΑΤΟ προς ανατολάς ήταν καθοριστικός, αλλά η πιθανή μετακίνηση της συμμαχίας σε μια νέα ήπειρο σήμερα αναμένεται να είναι εξίσου κερδοφόρα για τον τομέα, με την Ασία και την Ωκεανία να αποτελούν πλέον τη μεγαλύτερη περιοχή για εισαγωγές όπλων, η τελευταία σε μεγάλο βαθμό λόγω αφενός της στρατιωτικής ενίσχυσης της Αυστραλίας, και αφετέρου των  Ηνωμένων Πολιτειών που λειτουργεί ως ο  μεγαλύτερος προμηθευτή της περιοχής.

Αξιωματούχοι του Πενταγώνου πανηγυρίζουν βλέποντας ότι οι αμερικανικές πωλήσεις όπλων εκτοξεύτηκαν –κατά σχεδόν 50% το 2022– στα 52 δισεκατομμύρια δολάρια.

Είναι ανοιχτό ερώτημα αν η κίνηση του ΝΑΤΟ προς την Ασία είναι καν βιώσιμη. Παρά την ώθηση που έδωσε στη συμμαχία η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να υστερούν στην εκπλήρωση των στρατιωτικών τους υποχρεώσεων μόνο και μόνο για την άμυνα της Ευρώπης. Ο ίδιος πόλεμος, εν τω μεταξύ, έχει προκαλέσει αμέτρητα παράπονα για ελλείψεις όπλων μεταξύ των συμμάχων ένα χρόνο μετά, με ακόμη και αξιωματούχους των ΗΠΑ να φοβούνται ότι η μάχη της Ρωσίας έχει τόσο πολύ στραγγίξει τα αποθέματα όπλων τους, που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο οποιαδήποτε μελλοντική προσπάθεια να βοηθήσουν την Ταϊβάν ενάντια σε μια κινεζική εισβολή. Αυτό θα πρέπει να εγείρει σοβαρές αμφιβολίες για την ικανότητα της συμμαχίας να λειτουργήσει με κάποιο τρόπο σε δύο ξεχωριστές ηπείρους εναντίον δύο ισχυρών στρατών, τουλάχιστον χωρίς μια μαζική σπάταλη και ρυπογόνα αύξηση των όπλων.

Υπάρχουν και άλλα κόστη. Ένας πόλεμος με την Κίνα, ακόμη και διαμεσολαβημένος, θα ήταν απίστευτα καταστροφικός οικονομικά, σε όλο τον κόσμο – συμπεριλαμβανομένων των εργαζόμενων Αμερικανών, οι οποίοι, παρά τις επίσημες ύβρεις, βασίζονται στην Κίνα ως σημαντικό και αυξανόμενο εμπορικό εταίρο. Στρατιωτικά, ένας πόλεμος ΗΠΑ-Κίνας θα ήταν καταστροφικός και για τις δύο χώρες.

Η καλύτερη πορεία δράσης είναι να δράσουμε τώρα για να αποφύγουμε αυτό το σενάριο πριν συμβεί – κάτι που περιλαμβάνει όχι μόνο διάλογο, αλλά και προθυμία από την Ουάσινγκτον και τους συμμάχους να αποδεχτούν κάποια όρια στο στρατιωτικό τους αποτύπωμα.

 Δυστυχώς, ο διάλογος της εποχής του Ντόναλντ Τραμπ γύρω από το ΝΑΤΟ και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τη στροφή του πολιτικού λόγου προς τον Μακαρθισμό, που έχει πάρει διαστάσεις μετά την εισβολή στην Ουκρανία, έχει καταστήσει την κριτική στο ΝΑΤΟ ουσιαστικά ταμπού στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Και έτσι, έχοντας αποτύχει να κατανοήσουμε τον ρόλο της στρατιωτικής επέκτασης των ΗΠΑ που συνέβαλε στο να οδηγηθούμε σε έναν καταστροφικό πόλεμο, φαινόμαστε έτοιμοι να επαναλάβουμε την ίδια γκάφα ξανά και ξανά αλλού…

 

Ο BrankoMarcetic είναι συντάκτης του Jacobin και συγγραφέας του βιβλίου Yesterday’sMan: The CaseAgainstJoeBiden

Ζει στο Σικάγο του Ιλινόις.

 

0ΥποστηρικτέςΚάντε Like

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ ΑΠΟ ΣΥΝΤΑΚΤΗ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ