Ύστερα από μακρά περίοδο αναμονής, παραδόθηκε στη δημοσιότητα το σχέδιο νόμου για τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και πριν λίγες μέρες έληξε η δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση. Το ν/σ έχει εισαχθεί στην κοινοβουλευτική επιτροπή και αναμένεται η ολοκλήρωση της διαδικασίας προετοιμασίας και η εισαγωγή του στην Ολομέλεια της Βουλής στις 23.6.2026 για ψήφιση.
Αποτελείται από 774 άρθρα, επιχειρεί εκτεταμένη και πλήρη διατύπωση σε όλο το φάσμα των όρων συγκρότησης, αρμοδιοτήτων, πόρων, λειτουργίας των Ο.Τ.Α. και σχέσης τους με την κεντρική εξουσία, υπηρεσιών, εργασιακών σχέσεων κ.α. και εξαγγέλλει την κωδικοποίηση σε ένα ενιαίο κείμενο των σχετικών διατάξεων και απαλειφή των 500 και πλέον διάσπαρτων νομοθετημάτων. Στις καταργούμενες διατάξεις αναφέρονται 232 άρθρα η ομάδες άρθρων νόμων. Και ακολουθείται από πολυσέλιδο παράρτημα καταγραφής εκατοντάδων συμπληρωματικά εφαρμοζόμενων διατάξεων.
Ως αιτία για τη σύνταξη του νομοσχεδίου εμφανίσθηκε η αντιμετώπιση της πολυνομίας και η ανάγκη κωδικοποίησης σε ενιαίο κείμενο των διάσπαρτων διατάξεων που υπάρχουν για την Τοπική Αυτοδιοίκηση με κυριότερους τους ν. 3463/2006 (Κώδικας Δήμων), 3852/2010 («Καλλικράτης») και 4555/2018 («Κλεισθένης»). Στο θέμα του νοικοκυρέματος της νομοθεσίας της αποκατάστασης της νομοτεχνικής τάξης και της κωδικοποίησης, δεν θα είχε κανείς αντίρρηση. Η πολυνομία μαστίζει την Ελλάδα και δεν έχει αντιμετωπιστεί ποτέ, εκτός από μεμονωμένες περιπτώσεις. Ύστερα απ’ αυτά, προέκυψε, μετά από πολύμηνη νομοτεχνική επεξεργασία, ένα σχέδιο νόμου 774 άρθρων το οποίο επί πολλούς μήνες αποκρύφθηκε από την δημοσιότητα, μέχρι που τελικά δόθηκε σ’ αυτήν πριν ένα μήνα.
Ωστόσο το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται στην ενοποίηση, την κωδικοποίηση και τη νομοτεχνική αποκατάσταση της «αυτοδιοικητικής» νομοθεσίας, στόχους τους οποίους δεν είναι βέβαιο ότι εκπληρώνει με πληρότητα. Επιχειρεί σοβαρές αναδιαρθρώσεις, μεταβολές και τροποποιήσεις με προφανέστατους πολιτικούς κυρίως και οικονομικούς στόχους.
Ακόμα, ο όγκος του και το μέγεθος της επιχειρούμενης παρέμβασης δικαιολογούν την επί ένα τουλάχιστον χρόνο προετοιμασία του από πολιτικά, οικονομικά και νομικά επιτελεία. Όχι όμως και την έλλειψη δημοσιοποίησης των προθέσεων του νομοθέτη και την παράλειψη διάθεσης ανάλογου χρόνου διαβούλευσης, η οποία εκ των πραγμάτων έχει υπερσυμπιεσθεί σε λίγες εβδομάδες. Ο νομοθετικός αιφνιδιασμός προφανώς υπηρετεί τις πολιτικές σκοπιμότητες του νομοθέτη, ο οποίος πλέον επιχειρεί με αξιώσεις την πλήρη επιδρομή στο νομοθετικό αντικείμενο.
Επισκοπώντας συνοπτικά τις κυριότερες από τις ρυθμίσεις του, επισημαίνουμε τα εξής κατά είδος ρυθμίσεων :
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ
Με το άρθρο 18 η δημοτικότητα παρέχεται μόνο σε Έλληνες πολίτες ή πολίτες κράτους – μέλους της Ε.Ε. και για μία ακόμη φορά αποστερείται το δικαίωμα αυτό σε μετανάστες.
Το νομοσχέδιο αρνείται την ψήφο στους μετανάστες (άρθρο 36).
Στα προσόντα εκλογιμότητας (άρθρο 41) δεν θεσπίζεται απαγόρευση συμμετοχής σε περίπτωση καταδικαστικών αποφάσεων, αν δεν είναι αμετάκλητες. Κατά συνέπεια, το νομικό καθεστώς που επιτρέπει συμμετοχές τύπου Κασιδιάρη διατηρείται αλώβητο. Και παραμένει προς εξήγηση η εμμονή στη διαφοροποίηση των όρων εκλογιμότητας στις αυτοδιοικητικές εκλογές σε σχέση με βουλευτικές και ευρωεκλογές.
Ορίζεται διενέργεια αυτοδιοικητικών εκλογών (άρθρο 35) κάθε 5 (πέντε) χρόνια, διατηρούμενου έτσι του μέτρου που ισχύει από το 2014 κατ’ εφαρμογή του «Καλλικράτη», παρότι ακόμα και οι βουλευτικές εκλογές διεξάγονται, σύμφωνα με το Σύνταγμα, κάθε τέσσερα χρόνια. Και προβλέπεται ο Νοέμβριος ως χρόνος διεξαγωγής των εκλογών.
Με τα άρθρα 38-40 καθιερώνει την ηλεκτρονική ψήφο. Αυτή θα γίνεται σε 400 ειδικά εκλογικά τμήματα σε όλη την Ελλάδα η ψήφος θα γίνονται με τάμπλετ του εκλογέα πίσω από το παραβάν με αυτό τον τρόπο διευκολύνεται η εξ αποστάσεως ψήφος. Δηλαδή ψήφος για όσους ζουν η βρίσκονται εκτός, ενώ αποκλείεται η ψήφος των μεταναστών που ζουν στην πόλη.
Με το άρθρο 47 («Κατάρτιση συνδυασμών, υποβολή υποψηφιοτήτων») :
Αποκλείονται συνδυασμοί με μικρό αριθμό υποψηφίων αφού απαιτείται τουλάχιστον ίσος των εδρών, έως και διπλάσιος και σε υποψήφιους δημοτικούς και σε υποψήφιους συμβούλους δημοτικών κοινοτήτων και ίσος έως και τριπλάσιος σε περιφερειακούς συμβούλους. Ενθαρρύνονται συνεπώς οι μεγάλοι συνδυασμοί.
Καθιερώνεται η κατόπιν προεπιλογής του συνδυασμού να προσθέτει στο ψηφοδέλτιο 1-3 συμβούλους στους Δήμους και 2-5 στις Περιφέρειες, που εκλέγονται χωρίς σταυρό προτίμησης, κατά προτεραιότητα και πριν την εκλογή οποιουδήποτε συμβούλου με σταυρό (άρθρο 72).
Και θεσπίζονται εξοντωτικά παράβολα συμμετοχής, π.χ. 7.000€ για τον Δήμο Αθήνας. Το ίδιο ποσό ισχύει και για συμμετοχή σε Περιφερειακές εκλογές.
Διατηρείται (άρθρα 90 – 96) ο ασφυκτικός έλεγχος του τρόπου προβολής των υποψηφίων, του ύψους των επιτρεπόμενων δαπανών και των σχετικών παραστατικών με απειλή εξοντωτικών προστίμων σε περίπτωση παράβασης (5-10.000 €). Συντηρείται ένα καθεστώς αναπόδραστων γραφειοκρατικών υποχρεώσεων οι οποίες προϋποθέτουν ιδιαίτερα έξοδα λογιστικής υποστήριξης, δηλώσεων, διατυπώσεων κλπ, από συνδυασμούς και υποψηφίους.
Ακόμα, ουσιαστικά η προβολή των συνδυασμών και υποψηφίων περιορίζεται στις τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εμφανίσεις και την προβολή εντύπων αποκλειστικά από τους χώρους που επιτρέπονται στους δήμους. Απαγορεύεται και απειλείται με τα ίδια πρόστιμα η αφισσοκόλληση και η ανάρτηση ή επικόλληση αεροπανό, πανό, αφισών και γιγαντοαφισών και κάθε άλλου είδους υλικού προβολής. Ενώ απαγορεύεται η διακίνηση φυλλαδίων σε καταστήματα δημοσίων υπηρεσιών (άρθρο 96).
Με το άρθρο 56 επαναφέρεται το ποσοστό 42% (+1) ως όριο εκλογής Δημάρχου ή Περιφερειάρχη από τον 1ο γύρο (το ποσοστό αυτό είχε προβλεφθεί με το νόμο Παυλόπουλου, ν. 3463/2006), στην συνέχεια καταργήθηκε με το ν. 3852/2010, ενώ με το «Νόμο Βορίδη» θεσπίστηκε το 43% και τώρα ξαναγίνεται 42%.
Διατηρείται το 3% ως όριο για την εκπροσώπηση σε δημοτικό ή περιφερειακό συμβούλιο, συνεπώς και η πολιτική σκοπιμότητα αποκλεισμού της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς, που είναι η βασική δύναμη που σε όλες σχεδόν τις περιφέρειες και σε όλους τους μεγάλους Δήμους συμμετέχει και κινείται σε ποσοστά πάνω και κάτω από το όριο αυτό.
Καταργείται ο δεύτερος γύρος των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών και, αντί αυτού, προβλέπεται «δεύτερο στάδιο προσμέτρησης» των ψήφων οι οποίες εκφράζονται σε ειδική θέση στο ίδιο ψηφοδέλτιο ως η δεύτερη εναλλακτική ψήφος, κάθε ψηφοφόρος δηλαδή, εκτός από τον δημοτικό ή περιφερειακό συνδυασμό της επιλογής του, ψηφίζει και τον αντίστοιχο συνδυασμό της δεύτερης επιλογής του. Μεταξύ των δύο πρώτων συνδυασμών που έχουν τις περισσότερες δεύτερες επιλογές, εκλέγεται ακόμα και με σχετική πλειοψηφία, Δήμαρχος ή Περιφερειάρχης εκείνος που έχει τις περισσότερες εναλλακτικές ψήφους στα ψηφοδέλτια των υπόλοιπών συνδυασμών.
Ας σημειωθεί ότι αυτό έχει ευρύτατες επιπτώσεις στην ούτως ή άλλως στρεβλή και πλειοψηφική εκπροσώπηση σε όλα τα δημοτικά όργανα, τα περισσότερα από τα οποία απαρτίζονται κατά τα 3/5 από πρόσωπα προσκείμενα στον πλειοψηφούντα συνδυασμό, ενώ οι περισσότερες παρατάξεις της αντιπολίτευσης δεν προβλέπεται να εκπροσωπούνται.
Τώρα πλέον η πλειοψηφική υπερεκπροσώπηση των συνδυασμών που επικρατούν στις εκλογές γίνεται ακόμα περισσότερο ασφυκτική και με λιγότερα δημοκρατικά εχέγγυα. Διότι κατάργηση του δεύτερου γύρου σημαίνει κατάργηση του πολιτικού μηνύματος των εκλογών, κατάργηση της αμεσότητας της ψήφου, κάποιες φορές αλλοίωση του εκλογικού αποτελέσματος, (π.χ. στις περιπτώσεις που πρώτος στις δεύτερες ψήφους έρχεται κάποιος συνδυασμός που στην πρώτη κάλπη δεν ανήκει στους δύο πρώτους), αλλά και αφαίρεση από το εκλογικό σώμα να πιέζει με διεκδικήσεις τους υποψηφίους δημάρχους πριν τον δεύτερο γύρο. Η εκλογή μάλιστα στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης είναι δυνατό να γίνει και με σχετική πλειοψηφία.
Όλες οι ρυθμίσεις για το εκλογικό σύστημα, τον τρόπο ανάδειξης και τη σύνθεση των δημοτικών συμβουλίων και λοιπών δημοτικών οργάνων και τις αρμοδιότητές τους αποτελούν σημαντικές υποχωρήσεις από δημοκρατικές κατακτήσεις, αλλοιώνουν τη σύνθεση και τη βούληση του εκλογικού σώματος, παραβιάζουν την αρχή της ισότητας και της αμεσότητας της ψήφου και μειώνουν την αντιπροσωπευτικότητα των αυτοδιοικητικών οργάνων.
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΥΣ ΣΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ
Διατηρείται η πλειοψηφική κατανομή εδρών υπέρ του πλειοψηφήσαντος συνδυασμού (3/5) στα συμβούλια.
Δημιουργείται ένα νέο δημοτικό όργανο με τον τίτλο «Αποφασιστικού χαρακτήρα επιτροπή του Δημοτικού η Περιφερειακού Συμβουλίου» σε δήμος πάνω από 200.000 κατοίκους (άρθρο 108). Σε αυτό εκπροσωπούνται μόνο οι δύο μεγαλύτερες παρατάξεις και αποτελεί υποδοχέα μεταβίβασης σημαντικών αρμοδιοτήτων του συμβουλίου (άρθρο 130).
Διατηρείται το προσωποκεντρικό συγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης και διατηρούνται οι αυξημένες εξουσίες δημάρχων και περιφερειαρχών (άρθρα 109) μειώνεται ο αριθμός των αντιδημάρχων (μέγιστος 9) και αντιπεριφερειαρχών (μέγιστος 9 για Μακεδονία και 10 για την Αττική) – άρθρα 110,111. Εξακολουθεί η δημαρχοκεντρική εξουσία για τον ορισμό αντιδημάρχων. Καταργείται ο θεσμός των εντεταλμένων δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων.
Αν και κατ αρχήν προβλέπεται υποχρεωτική η δημοσιότητα, αλλά και η ταυτόχρονη διαδικτυακή μετάδοση των συνεδριάσεων των συμβουλίων, παρέχεται η δυνατότητα στο δημοτικό και στο περιφερειακό συμβούλιο να απαγορεύει τη δημοσιότητα συνεδρίασης αν αυτό αποφασιστεί με πλειοψηφία 3/5 των μελών του (άρθρο 122). Το ίδιος ισχύει και για τη δημοτική και περιφερειακή επιτροπή (άρθρο 140). Δηλαδή με απόφαση μιας και μόνο παράταξης, της πλειοψηφούσας.
Με τα άρθρα 124-126 παραλείπεται η υποχρεωτική πρόβλεψη θέσης ζητημάτων στην ημερήσια διάταξη από δημοτικούς και περιφερειακούς συμβούλους και δημότες, παρά μόνο στον επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας 3 φορές το χρόνο και στο με επικεφαλής κάθε μιας από τις λοιπές παρατάξεις για 1 φορά μόνο τον χρόνο (άρθρο 126).
Μειώνεται περισσότερο η αντιπροσωπευτικότητα στην Περιφερειακή και την Δημοτική Επιτροπή, τις Δημοτικές Κοινότητες και τα υπόλοιπα δημοτικά όργανα και ενθαρρύνονται οι μονοπαραταξιακές διοικήσεις και ο περιορισμός του πολιτικού και κοινωνικού ελέγχου (άρθρα 135, .
Με το άρθρο 135 («Δημοτική και Περιφερειακή Επιτροπή») διατηρούνται οι ολιγομελείς επιτροπές, παραμένουν και επαυξάνονται οι ήδη αυξημένες αρμοδιότητες (θυμίζουμε ότι οι επιτροπές αυτές έχουν σωρευτικά τις αρμοδιότητες των παλιών οικονομικών επιτροπών και επιτροπών ποιότητας ζωής) και, κυρίως, παραμένει η μειωμένη αντιπροσώπευση της αντιπολίτευσης και ο ασφυκτικός πλειοψηφικός έλεγχος της σύνθεσης τους από τον πλειοψηφούντα συνδυασμό.
Μειώνεται (άρθρα 34, 59) ο αριθμός των μελών των Συμβουλίων Δημοτικών Κοινοτήτων (για παράδειγμα στο Δήμο Αθήνας από 15 μέλη γίνονται 11 μέλη και η κατανομή σε αυτά είναι 7 έδρες για το συνδυασμό της πλειοψηφίας και 4 έδρες συνολικά για όλη την αντιπολίτευση)
Περιορίζονται οι ειδικές συνεδριάσεις λογοδοσίας των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων σε μία ανά τετράμηνο (άρθρο 150) σε μία ανά τετράμηνο αντί μιας ανά δίμηνο που ισχύει σήμερα.
Αφαιρούνται αρμοδιότητες (άδειες καταστημάτων και ανακλήσεις, ωράριο μουσικής, θέσεις στάθμευσης) από τις Δημοτικές Κοινότητες και μεταφέρονται στη Δημοτική Επιτροπή, πουν αποκτά και αποφασιστική αρμοδιότητα για προσφυγικό – μεταναστευτικό (άρθρο 138).
Ενώ οι Δημοτικές Κοινότητες περιορίζονται σχεδόν αποκλειστικά σε γνωμοδοτικό αντί για αποφασιστικό χαρακτήρα (άρθρο 164).
Καταργείται η ιδιαίτερη συζήτηση τεχνικού προγράμματος έξω από τον προϋπολογισμό.
Προβλέπεται δυνατότητα διάλυσης του Δ.Σ. με απόφαση των 4/5 πέμπτων των μελών του και προκήρυξη πρόωρων εκλογών (άρθρο 79) στα πρώτα τρία χρόνια της θητείας του Δ.Σ.
Καταργείται (δεν προβλέπεται πιά) η Δημοτική Επιτροπή Ισότητας (άρθρο 153).
Διατηρούνται οι μηδαμινής αποτελεσματικότητας θεσμοί του δημοτικού και περιφερειακού Συμπαραστάτη του δημότη, του πολίτη και της επιχείρησης (άρθρο 152),
Διατηρείται (άρθρο 154) και το Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων (Σ.Ε.Μ.Π.), αλλά επιχειρείται η αλλοίωση της σύνθεσης του με τον περιορισμό ότι μέλη του ως φορείς εκπροσώπησης μεταναστευτικών και προσφυγικών οργανώσεων μπορούν να είναι μόνο εκείνες που είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Ελληνικών και Ξένων Μ.Κ.Ο. του Υπουργείου Μετανάστευσης.
Προβλέπεται με τα άρθρα 173 – 181 ο θεσμός του δημοτικού δημοψηφίσματος, όχι όμως για «δημοσιονομικά ζητήματα», με απόφαση 2/3 του Δημοτικού Συμβουλίου η και μετά από πρόταση δημοτών (10% των εγγεγραμμένων εκλογέων), που όμως την τελική εξουσία διατύπωσης του ερωτήματος έχει το Δ.Σ, και μετά από έλεγχο νομιμότητας από τον «Επόπτη Νομιμότητας»). Ενώ σε κάθε περίπτωση το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος συνιστά απλή έκφραση
ΔΗΜΟΙ ΚΑΙ (ΜΗ) ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΑΠΟ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ
Διατηρείται και αναβαθμίζεται ο νομικός και οικονομικός έλεγχος αποφάσεων Ο.Τ.Α. από διάφορα κρατικά όργανα της κεντρικής διοίκησης :
Συστήνεται υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εσωτερικών η «Υπηρεσία Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης» (άρθρο 659), με αρμοδιότητα τον έλεγχο νομιμότητας πράξεων και παραλείψεων τον πειθαρχικό έλεγχο των αιρετών ακόμα και την παύση τους (άρθρο 689, 690, 691).
Σε αυτήν προΐσταται ο «Γενικός Επόπτης Νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης»
Η υπηρεσία αυτή διαρθρώνεται σε διάφορες τοπικές μονάδες εποπτείας καθορίζονται ειδικές αρμοδιότητες του γενικού επόπτη νομιμότητας και του κάθε επιμέρους Επόπτη ΟΤΑ (άρθρο 663)
Συγκροτούνται :
– «Ιδιαίτερο Γραφείο Γενικού Επόπτη» (άρθρο 664)
– Συμβουλευτικό όργανο «Συμβούλιο Εποπτείας Υπηρεσίας Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης» στο Υπουργείο Εσωτερικών (άρθρο 667).
– Γραφείο Νομικής Υποστήριξης της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (άρθρο 671)
– Πληροφοριακό σύστημα ελέγχου νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (άρθρο 672).
– Προβλέπεται ο απαραίτητος αριθμός οργανικών θέσεων των τμημάτων αυτών (άρθρο 673) και τα απαιτούμενα κριτήρια στελέχωσης του (άρθρα 674 – 682)
Συστήνονται επίσης υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εσωτερικών :
«Κόμβος Οικονομικής Πληροφόρησης Τοπικής Αυτοδιοίκησης» (άρθρο 533) με σκοπό τη συλλογή, διάδοση και επεξεργασία των οικονομικών στοιχείων Ο.Τ.Α.
Διατηρείται το «Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας Ο.Τ.Α.» (άρθρο 534) με σκοπό μεταξύ άλλων την παρακολούθηση των προϋπολογισμών και την κατάρτιση ρεαλιστικών προϋπολογισμών από τους φορείς της αρμοδιότητάς του.
«Κόμβος Παρακολούθησης Επιδόσεων Τοπικής Αυτοδιοίκησης» (άρθρο 540) με σκοπό την επεξεργασία, μέτρηση και αξιολόγηση των παραπάνω στοιχείων Ο.Τ.Α.
Προβλέπονται μάλιστα και βραβεία επιδόσεων (άρθρο 541).
Εξακολουθεί να παραμένει ο θεσμός της «Αποκεντρωμένης Διοίκησης» της οποίας μάλιστα ο κάθε Γραμματέας που προΐσταται και διορίζεται από το Υπουργικό Συμβούλιο, υπογράφει και «Συμβόλαιο Απόδοσης» με τον Υπουργό Εσωτερικών που περιλαμβάνει τους στόχους και τις δράσεις του κατά τη διάρκεια της θητείας του. Οι αρμοδιότητες του κατά κύριο λόγο συνιστάται στον έλεγχο και καταλογισμό σε βάρος Δημάρχου και Περιφερειαρχών για παράνομους διορισμούς κλπ (άρθρο 748)
Ενώ η Αποκεντρωμένη Διοίκηση διατηρεί εκτεταμένες αρμοδιότητες για τη δημόσια περιουσία, την έγκριση πολεοδομικών μελετών, την τροποποίηση ρυμοτομικών σχεδίων, την εκτέλεση αποφάσεων κατεδάφισης αυθαιρέτων κ.α. (άρθρο 749).
Διατηρείται ο έλεγχος νομιμότητας από το Γενικό Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης
Με σωρεία άρθρων (26, 85, 104, 182, 286, 305, 321, 360, 384, 446, 531, 590, 598, 654, 724, 750) παρέχονται υπερεξουσίες στον Υπουργό Εσωτερικών προκειμένου με Υπουργικές Αποφάσεις να νομοθετεί για θέματα όπως :
Να καθορίζει τα όρια Δήμων, κοινοτήτων, περιφερειών, την καταγραφή τους, την μεταδημότευση κ.α. (άρθρο 26).
Να συντάσσει εκλογικούς καταλόγους και να μεριμνά για τα χαρακτηριστικά των ψηφοδελτίων (άρθρο 85)
Να καθορίζει τους οικονομικούς όρους διεξαγωγής των εκλογών τους κανόνες δημοσιοποίησης εσόδων και έξοδο των υποψηφίων (άρθρο 104)
Να συντάσσει τους εκλογικούς καταλόγους και τους όρους ψηφοφορίας για τα δημοψηφίσματα άρθρο (182).
Να ορίζει τα σχετικά με την μετατροπή νομικών προσώπων Δή,ων σε Α.Ε. (άρθρο 209).
Να καθορίζει τη χρήση των εσόδων του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης τους όρους εξόφλησης των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων των Δημοτικών Επιχειρήσεων Υδρευσης και Αποχέτευσης, τους μετόχους της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης τον προϋπολογισμό της Ε.Ε.Τ.Α.Α. (άρθρο 286).
Να καθορίζει το ύψος της αντιμισθίας, των εξόδων παράστασης και τις αποδοχές δημάρχων, περιφερειαρχών, γενικών γραμματέων δήμων, εκτελεστικού γραμματέα περιφέρεια (άρθρο 305)
Να καθορίζει τους όρους για τα πενταετή σχέδια δράσης και τα αιτήματα για τα πενταετή θητεία της και προγράμματα και σχέδια δράσεων δήμων και περιφερειών (άρθρο 321)
Να καθορίζει τις προϋποθέσεις για την χορήγηση άδειας λειτουργίας και ίδρυσης παιδικών, βρεφικών και βρεφονηπιακών σταθμών στους δήμους, την έκδοση πρότυπου κανονισμού λειτουργίας τους των ωρών λειτουργίας τους, αλλά και τη διαδικασία σφράγισης σε περιπτώσεις κυρώσεων καταστημάτων και επιχειρήσεων (άρθρο 360).
Να καθορίζει τον τρόπο τυποποιημένης ανάλυσης για τα έσοδα έξοδα του προϋπολογισμού δήμων και περιφερειών και ύψος των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων άρθρου 435 (άρθρο 446).
Να καθορίζει (άρθρο 542) του όρους λειτουργίας και σχεδιασμού των ελεγκτικών οργάνων, καθώς και για έκτακτες επιχορηγήσεις σε Δήμους.
Να καθορίζει τους όρους διενέργειας τομών και εκσκαφών (άρθρο 655).
Να καθορίζει τους όρους των δανείων, τους όρους της ένταξης φορέων στη ρύθμιση για δάνεια αναχρηματοδότησης, την προμήθεια και χρήση οχημάτων τα ποσοστά και τα κριτήρια της ανώτατης επιτρεπόμενης ποσότητας καυσίμων των αυτοδιοικητικών οχημάτων (άρθρο 750).
Να καθορίζει με Προεδρικό Διάταγμα την αντιπροσώπευση στις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων και στην Ένωση Περιφερειών (άρθρο 284).
Ακόμα, με τα άρθρα 14 και 15 αμφισβητείται η αυτοδιάθεση του δικαιώματος των Δήμων για μετονομασία οδών, πλατειών, ακόμα και αλσών, δημοτικών πολιτιστικών και αθλητικών εγκαταστάσεων ή αιθουσών, θεσπίζεται περιφερειακό συμβούλιο τοπωνυμίων, η σύμφωνη γνώμη του οποίου αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη μετονομασία.
Σε περιπτώσεις μετονομασίας δήμων, περιφερειών και μεγάλων περιοχών, η μετονομασία απαγορεύεται για είκοσι χρόνια μετά τη λήψη αρνητικής απόφασης.
Το ν/σ στα άρθρα 753 – 756 κυρώνει το «Πρόσθετο Πρωτόκολλο Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας…».
ΔΗΜΟΙ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ
Καταργούνται οι Υπηρεσίες Δόμησης των Δήμων (άρθρο 94 παρ. 1,2 ν. 3852/2020, που περιλαμβάνονται στα καταργούμενα, ενώ δεν επαναλαμβάνονται αφού καταργούνται οι ρυθμίσεις των άρθρων 60 και 61 ν. 3463/2006,) και μεταφέρονται στο ΥΠΕΝ, με προφανή σκοπό την αφαίρεση της εξουσίας και του ελέγχου της δόμησης από τους Ο.Τ.Α.
Ταυτόχρονα διατηρούνται σημαντικές αρμοδιότητες (π.χ. κατεδάφιση αυθαιρέτων, δημόσια περιουσία, υπέδαφος, αλυκές, λιμάνια, πολεοδομικά σχέδια) στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση (άρθρο 749).
Το ίδιο και στον Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης, που διατηρεί πειθαρχικές υπερεξουσίες.
Καταργούνται τα νομικά πρόσωπα των Δήμων (άρθρο 187) και απαγορεύεται η σύσταση νέων, παρά μόνο με τη μορφή Α.Ε. και Αναπτυξιακών Οργανισμών.
Μεταξύ άλλων καταργούνται οι σχολικές επιτροπές και μεγάλοι δημοτικοί Οργανισμοί όπως ο Ο.Π.Α.Ν.Δ.Α.
Και αυτό, ενώ έχει ακυρωθεί από το ΣτΕ (αποφάσεις 1433, 1444/2025) η σιωπηρή άρνηση του Υπουργού Εσωτερικών εναντίον αιτημάτων Δήμων για διατήρηση λειτουργίας νομικών προσώπων που είχαν καταργηθεί σε προηγούμενη νομοθετική ρύθμιση.
ΑΙΡΕΤΟΙ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΕΥΘΥΝΕΣ
Υποβάθμιση καταστατικής θέσης αιρετών από άποψη ποινικής ευθύνης με τη μη εξαίρεση δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων από την αυτόφωρη διαδικασία κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, σε αντίθεση με δημάρχους και περιφερειάρχες που εξαιρούνται.
Απαλλαγή δημάρχων από ζημιές και σωματικές βλάβες που προκαλούνται από ζώα (άρθρο 721), ένταξή τους στην ιδιάζουσα δωσιδικία, δηλαδή στην καθ ύλην αρμοδιότητα ανωτέρων δικαστηρίων και θέσπιση προτεραιότητας στην εκδίκαση των υποθέσεών τους (και τα δύο αυτά φαίνονται ως προνόμια, αλλά είναι το αντίθετο, άρθρο 722)
Πρόβλεψη αστικής ευθύνης απέναντι στους Ο.Τ.Α. και καταλογισμού από τον Γενικό Επίτροπο Επικράτειας Ελεγκτικού Συνεδρίου (άρθρα 707-709), με παράλειψη εξαίρεσης από ευθύνες τους εξαιτίας της λήψης οποιασδήποτε συλλογικής απόφασης.
Το ίδιο και για την πειθαρχική τους ευθύνη (άρθρο 709).
Και τροπή τριετούς παραγραφής πειθαρχικών αδικημάτων αιρετών σε πενταετή (άρθρο 710).
ΔΗΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΚΗΓΟΡΟΙ
Προβλέπεται η υποχρεωτική αναστολή της δικηγορικής ιδιότητας σε πρόσωπα που έχουν εκλεγεί δήμαρχοι, περιφερειάρχες, αναπληρωτές περιφερειάρχες, αντιδήμαρχοι και αντιπεριφερειάρχες (άρθρο 294)
Παρέχεται η δυνατότητα πλήρωσης θέσης νομικού συμβούλου σε γραφείο νομικής υποστήριξης Ο.Τ.Α. από πρόσωπο που δεν είναι δικηγόρος (άρθρο 674), ενώ προβλέπεται αναστολή δικηγορίας στην περίπτωση που το πρόσωπο αυτό είναι δικηγόρος.
Υποβάθμιση νομικών υπηρεσιών Δήμων και Περιφερειών (άρθρο 730) και ροπή προς τις εξωτερικές αναθέσεις υποθέσεων, κατ ουσίαν χωρίς όρια.
ΔΗΜΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Με τα άρθρα 187 – 189 απαγορεύεται η σύσταση νέων Ν.Π.Δ.Δ. (Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου) Ο.Τ.Α. και νέων ανωνύμων εταιρειών, ενώ στην συνέχεια (άρθ. 190 επ.) απαγορεύεται η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων των Ο.Τ.Α. σε νομικά πρόσωπα. Ενώ η εκπροσώπηση, όπου υπάρχουν αυτά, παραμένει πλειοψηφική με τα 3/5 υπέρ του πλειοψηφούντος συνδυασμού.
Κατονομάζονται συγκεκριμένα τα νομικά πρόσωπα που εξαιρούνται απ΄πο την κατάργηση. Δεν συμπεριλαμβάνονται σε αυτά ο ΟΠΑΝΔΑ και οι σχολικές επιτροπές.
Με το άρθρο 207 υποκινείται η διαδικασία μετατροπής υφισταμένων νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου Ο.Τ.Α. σε «Αναπτυξιακούς Οργανισμούς», δηλαδή ανώνυμες εταιρείες ιδιωτικού σκοπού (άρθ. 224), ενώ θεσπίζεται ένας μεγάλος και σημαντικός φορέας οικονομικής διαχείρισης, που είναι το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης (άρθρο 227).
Παρέχεται η εξουσία στους Δημάρχους να διορίζουν συνεργάτες (έως 8) και στους Περιφερειάρχες (έως 15), καθώς και στους Συνδέσμους, να διορίζουν γραμματείς, συνεργάτες, και συνεργάτες προέδρων νομικών προσώπων τοπικής αυτοδιοίκησης (άρθρο 303).
Παρέχεται μάλιστα στον Συνεργάτη του Δημάρχου και κατ εξαίρεση δικαίωμα υπογραφής αντ αυτού (άρθρο 735).
Διατηρούνται και διευρύνονται οι αρμοδιότητες των Δήμων (άρθρα 311 επ.) χωρίς όμως την πρόβλεψη ικανής χρηματοδότησης, με συστηματική αποστέρηση των οικονομικών, κατά παράβαση του άρθ. 102 του Συντάγματος, στέρηση δισεκατομμυρίων Ευρώ κάθε χρόνο με το μνημονιακό «κόφτη» και χωρίς φυσικά καμία αναφορά για δέσμευση ή πρόβλεψη ικανής χρηματοδότησης.
Άρθρα 364-374: Θέσπιση σοβαρών περιορισμών στον τρόπο σύνταξης προϋπολογισμού, σε πρόβλεψη αποθεματικού, εναλλακτικές προτάσεις, έλεγχο, ανάρτηση κλπ.
Απαγορεύεται σε συμβούλους η διατύπωση εναλλακτικών προτάσεων αν δεν υποστηρίζονται από το 40% αυτών (δηλαδή όλη την αντιπολίτευση μαζί !!!).
Άρθρα 383 («Έσοδα Δήμων και Περιφερειών») : Προβλέπονται 8 κατηγορίες (και πολλές υποκατηγορίες) εσόδων για τους Δήμους : 1) Επιχορηγήσεις 2) Μισθώματα 3) Τέλη 4) Εισφορές 5) Πρόστιμα 6) Αντισταθμιστικά οφέλη 7) Παράβολα 7) λοιπά έσοδα.
Αλλά για το κυριότερο από αυτά, τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (άρθρο 434) διατηρείται η περιορισμένη χρηματοδότηση του μνημονιακού «κόφτη» (το άρθρο 38 παρ. 4 ν. 3986/2011, που προβλέπει κάθε χρόνο που τροποποιείται συγκεκριμένο ανώτατο ύψος Κ.Α.Π. – για το 2026 ποσό 4.076.000.000 € – που έχει φτάσει ακόμα και κάτω από το μισό που δικαιούνται οι Ο.Τ.Α.)
Καμμία πρόβλεψη για τα οφειλόμενα εξ αιτίας του κόφτη και παλαιότερων οφειλών συνολικά άνω των 6 δις €. από την κυβέρνηση στους Ο.Τ.Α. με τις αποψιλωμένες Κ.Α.Π.
Ενώ με το ίδιο άρθρο (434) θεσπίζεται η Πρόβλεψη των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (Κ.Α.Π.) Δήμων ως παρακολουθηματικών των εισπράξεων φόρου εισοδήματος, ΦΠΑ, ΕΝΦΙΑ.
Πρόβλεψη δύο νέων φόρων, του Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης (άρθρα 392 -396) και του Τέλους Περιφερειακής Ανάπτυξης (αυτό ακούγεται ότι αποσύρεται τελικά από το ν/σ) για Δήμους και Περιφέρειες αντίστοιχα, με σκοπό, όσον αφορά τον πρώτο, την αντιμετώπιση της υποχρηματοδότησης των Δήμων, εξαιτίας της μη απόδοσης των οφειλομένων από την κυβέρνηση κονδυλίων του προϋπολογισμού, με φορολογία των δημοτών από τον Δήμο.
Το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (η «δημοτικός Ε.Ν.Φ.Ι.Α.» όπως χαρακτηρίζεται ήδη) είναι ένας νέος έμμεσος φόρος ακίνητης περιουσίας με υψηλό συντελεστή σε σχέση με τους φόρους που αντικαθιστά (το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας που είναι μεταξύ 0,25 και 0,35 %ο και τον Φόρο Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων που είναι έως το μισό του Τ.Α.Π.), που καταργούνται) από 1.1.2027.
Ο συντελεστής του Τ.Τ.Α. κυμαίνεται από 0,30 %ο έως 0,70 %ο, καθορίζεται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου και εισπράττεται με τον λογαριασμό ενέργειας με πρόβλεψη προμήθειας 2% από τους παρόχους που θα εισπράττουν τους φόρους αυτούς μέσω των λογαριασμών ηλεκτροδότησης και επαναφορά (άρθρο 395) της διακοπής ηλεκτροδότησης σε περίπτωση μη καταβολής των νέων φόρων.
Άξιο λόγου είναι ακόμα ότι ο νόμος (άρθρο 393) παρέχει το δικαίωμα στα δημοτικά συμβούλια να αυξάνουν το συντελεστή ακόμα και παραπάνω από 0,70 %ο και χωρίς περιορισμό μέχρι του ύψους που απαιτείται εφόσον εκτιμάται ότι ακόμα και η επιβολή του ανώτατου συντελεστή 0,70 %ο οδηγεί σε εκτιμώμενα ετήσια έσοδα κατώτερα του 95% των συνολικών εισπραχθέντων από το Τ.Α.Π. και των Φ.Η.Χ. το οικονομικό έτος 2025.
Είναι προφανές ότι τα μέτρα αυτά, πέρα απ’ όλα τ’ άλλα, διαμορφώνουν μεγαλύτερη ενεργειακή φτώχεια και εκτοξεύουν το κόστος στέγασης, για το οποίο δεν υπάρχει καμία ρύθμιση στον Κώδικα, στα ύψη.
Άρθρο 402: Καθιέρωση συντελεστή τέλους διαμονής παρεπιδημούντων από 0,5% έως 0,75% επί του μισθώματος.
Άρθρο 406 : Καθιέρωση συντελεστή τέλους ακαθάριστων εξόδων 0,5% για Κ.Υ.Ε. και 5% για νυχτερινά κέντρα.
Ενώ με το άρθρο 733 προβλέπεται ακόμα και δωρεάν η παραχώρηση δημοτικών χώρων έως τρία χρόνια σε πιστωτικά ιδρύματα !!!
ΔΗΜΟΙ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν προβλέπεται καν οποιαδήποτε, έστω και εξαγγελτική παράθεση αυτοδιοικητικών αρμοδιοτήτων για την εξυπηρέτηση της κοινωνίας.
Θεσπίζεται η ανταποδοτικότητα των κοινωνικών υπηρεσιών των Δήμων (άρθρο 198) με την πρόβλεψη εισπράξεων από το αντίτιμο παρεχομένων υπηρεσιών των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης και γενικά οι Δήμοι εξωθούνται σε ανταποδοτικοποίηση όλων των υπηρεσιών τους..
Προβλέπεται το δικαίωμα δημιουργίας δημοτικής συγκοινωνίας, αλλά ανταποδοτικής και χωρίς κρατική χρηματοδότηση.
Ενώ και για τα κοινωνικά παντοπωλεία (άρθρο 348) προβλέπεται η χρηματοδότηση τους μόνο από δωρεές και χορηγίες.
Δρομολογείται η ιδιωτικοποίηση της ύδρευσης (άρθρα 250 – 280) με Δημιουργία ειδικών Δημοτικών επιχειρήσεων και πρόβλεψη ειδικού τέλους για την μελέτη, κατασκευή και επέκταση έργων ύδρευσης και αποχέτευσης έως και 100% στον λογαριασμό του νερού, με δυνατότητα δύο κατηγοριών, μια κανονική και μια για τους ευάλωτους (άρθρο 266).
Δεν μεριμνάται η ένταξη των δημοτικών ιατρείων, όπου υπάρχουν (900.000 επισκέψεις σε αυτά της Αθήνας από το 2017), σε πρωτοβάθμιες μονάδες φροντίδας υγείας ώστε να ενταχθούν στη χρηματοδότηση Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και να εξαιρεθούν από την απαγόρευση προσλήψεων.
Εξακολουθεί να αποστερείται από τους Δήμους η διαχείριση των ρεμάτων και των αντιπλημμυρικών έργων (άρθρο 250).
Περίπτερα – άρθρα 582 – 586 : Μόνο το 35% των υπαρχόντων περιπτέρων παραχωρούνται σε ανάπηρους και πολύτεκνους, ενώ και σε αυτά ακόμα παρέχεται το δικαίωμα ελεύθερης διάθεσης τους σε τρίτους. Τα υπόλοιπα εκμισθώνονται σε ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Η χορήγηση άδειας από Δήμο εξαρτάται από την ύπαρξη οφειλών του αιτούντος (άρθρο 732).
Παρέχονται στους Ο.Τ.Α. αρμοδιότητες χωρίς πόρους. Ενδεικτικά : Φροντίδα για αδέσποτα ζώα συντροφιάς, πολιτική προστασία, καθαρισμός – αποψίλωση οικοπέδων για πυροπροστασία, καθαρισμός χειμάρρων, απασχόληση ναυαγοσωστών.
Ενώ σχεδόν επιβάλλεται, η λειτουργία, υπό μορφή ανώνυμης εταιρείας, των φορέων διαχείρισης στερεών αποβλήτων (άρθρο 231) .
Καμμία μέριμνα για την δημιουργία υποδομών, την οργάνωση και αναβάθμιση της πολιτικής κηδείας.
ΔΗΜΟΙ ΚΑΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ
Εργαζόμενοι σε δομές ΕΣΠΑ : Προβλέπονται νέες ρυθμίσεις για προσλήψεις με μόρια και διαγωνισμούς χωρίς καμμία μέριμνα για τους ήδη εργαζόμενους συμβασιούχους.
Με τα άρθρα 757 – 768 εξαγγέλλεται πάγιο σύστημα προσλήψεων του παιδαγωγικού και βοηθητικού προσωπικού για βρεφικούς, παιδικούς, και βρεφονηπιακούς σταθμούς στους δήμους. Προϋπόθεση διορισμού είναι η εμπειρία 24 μηνών, η επιλογή γίνεται από το Α.Σ.Ε.Π. Εκτός από τη θέση τακτικού προσωπικού των βασικών κλάδων και ειδικοτήτων παρέχεται η δυνατότητα σύστασης ισάριθμων επιπλέον θέσεων τακτικού προσωπικού. Το προσωπικό αυτό τοποθετείται σύμφωνα με τις υπηρεσιακές ανάγκες και κατά προτεραιότητα σε ανταποδοτικές υπηρεσίες.
Η ανάγκη διατήρησης των παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών είναι τόσο φανερή, λόγω της στενότητας προσφοράς σχολικής στέγης και με 13 συγκροτήματα κοντέηνερ στον Δήμο Αθήνας για τη στέγαση νηπιαγωγείων, ώστε περιλαμβάνεται και ειδική διάταξη προσθήκης των χώρων τους στη δυνατότητα τακτοποιήσεως αυθαιρέτων (άρθρο 769 προσθήκη στο άρθρο 128 ν. 4759/2020)
Με το άρθρο 138 παρ. 2 εδ. α περ. αε διατηρείται η υποχρέωση των Ο.Τ.Α. που καθιέρωσε ο «νόμος Βορίδη» ν. 4915/2022, άρθρο 37) και εναποτίθεται στην αρμοδιότητα της δημοτικής/περιφερειακής επιτροπής να ασκούν ένδικα μέσα κατά αποφάσεων που δικαιώνουν εργαζόμενους Ο.Τ.Α. σε δίκες προσδιορισμού η μετατροπής εργασιακής σχέσης.
Όμως εξαιρούνται από αυτό όσοι έχουν συμπληρώσει 24μηνη απασχόληση από 1.1.2023 και απασχολούνται σε κοινωνικές, τεχνικές, πολιτιστικές και ανταποδοτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες πρασίνου και αθλητισμού (άρθρο 731 παρ. 4).
Για τους υπόλοιπους τα περιθώρια στενεύουν πολύ.
Επί πολλούς μήνες είχε διαρρεύσει ως σχεδιαζόμενη ρύθμιση η θέσπιση αυτοτελούς υποχρέωσης των δικηγόρων των Ο.Τ.Α., ακόμα και κατά παράβαση των αποφάσεων των συλλογικών οργάνων και της οποιασδήποτε αντίθετης βούλησης του εκλογέα τους, να παρίστανται και να ασκούν ένδικα μέσα κατά των αποφάσεων που δικαιώνουν εργαζόμενους. Ευτυχώς αυτή ύστερα από πάνδημες αντιδράσεις ματαιώθηκε.
Ετσι, στη θέση της, με το άρθρο 731 θεσπίζεται νέα πατέντα για παρεμβάσεις στις εργατικές δίκες για τον προσδιορισμό εργασιακής σχέσης μεταξύ εργαζομένων Δήμων και Περιφερειών :
Α) Με υποχρέωση ως προϋπόθεση του παραδεκτού για την εκδίκαση αγωγής, αίτησης ασφαλιστικών μέτρων η ακόμα και αιτήματος προσωρινής διαταγής να καλούνται από τους ενάγοντες και αιτούντες εργαζόμενους τα Υπουργεία Οικονομικών και Εσωτερικών προκειμένου οι δικηγόροι τους να παρεμβαίνουν προς αποτροπή ικανοποίησης δικαιωμάτων των εργαζομένων.
Με αυτό τον τρόπο καταστρατηγείται η διοικητική αυτοτέλεια Ο.Τ.Α, εμπλέκονται οικονομικά νομικά πρόσωπα που δεν είναι συμβαλλόμενοι στην εργασιακή σχέση, συγχέονται οι αρμοδιότητες των νομικών υπηρεσιών του Ο.Τ.Α. με αυτές του νομικού συμβουλίου του κράτους και υποβαθμίζονται οι νομικές υπηρεσίες των Ο.Τ.Α. και των δικηγόρων που απασχολούνται σε αυτές.
Β) Εκτός αυτού οι δικηγόροι των διαδίκων μεταβάλλονται σε αχθοφόρους, που έχουν την ευθύνη εκείνοι να προσκομίσουν τις απόψεις των αρμόδιων υπηρεσιών των Υπουργείων Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας επί της αγωγής για τον αντίκτυπο της διοίκησης τον προγραμματισμό του ανθρώπινου δυναμικού και στη δημοσιονομική ισορροπία.
Ενώ σε αντίθετη περίπτωση (που δεν έχουν κληθεί τα υπουργεία η που δεν έχουν προσκομισθεί με ευθύνη των δικηγόρων των εργαζόμενων οι απόψεις τους) η εκδίκαση κρίνεται κηρύσσεται απαράδεκτη και αίρονται αυτοδικαίως τυχόν ασφαλιστικά μέτρα η προσωρινή διαταγή που έχει χορηγηθεί.
Γ) Ακόμα θεσπίζεται η προηγούμενη άσκηση αγωγής ως προϋπόθεση του παραδεκτού αίτησης ασφαλιστικών μέτρων ή αιτήματος χορήγησης προσωρινής διαταγής
Δ) Απαγορεύεται η «παρέκταση αρμοδιότητας», δηλαδή η κατόπιν ρητής ή σιωπηρής συμφωνίας των διαδίκων (εν προκειμένω εναγόντων εργαζομένων και αντιδίκων τους Ο.Τ.Α) εισαγωγή της υπόθεσης σε πρωτοδικείο διαφορετικό από το σύνηθες κατά τόπον αρμόδιο πρωτοδικείο.
Όλα αυτά συνιστούν απροκάλυπτη παραβίαση της συνταγματικά κατοχυρωμένης δικαστικής προστασίας (άρθρο 20Σ), αφού θεσπίζουν τεράστιους και αναιτιολόγητους περιορισμούς της.
………………….
Με αυτές που κατ ελάχιστον παρουσιάζονται παραπάνω, και πολλαπλάσιες άλλες ρυθμίσεις, εισάγεται το νομοσχέδιο στη Βουλή για ψήφιση.
Η ανάγκη κωδικοποίησης της αυτοδιοικητικής νομοθεσίας είναι πραγματικότητα, αλλά χρησιμοποιείται ως πρόσχημα. Στην προκειμένη περίπτωση δε, ακόμα και αυτή καθ αυτή η πρωτοβουλία κωδικοποίησης, δεν υπηρετεί κάποια αυθόρμητη ανάγκη του Έλληνα νομοθέτη, αλλά επιβάλλεται ως προαπαιτούμενο μέσα στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» το οποίο έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η θεσμοθέτηση του νέου Κώδικα εντάσσεται στον άξονα των θεσμικών μεταρρυθμίσεων και του εκσυγχρονισμού της Δημόσιας Διοίκησης και αποτελεί τμήμα των συμφωνημένων μεταρρυθμίσεων για την αποδέσμευση συγκεκριμένων δόσεων χρηματοδότησης προς την Ελλάδα. Αναφέρεται ρητά ως η αναγκαία μεταρρύθμιση για την βελτίωση της αποτελεσματικότητας του κράτους μέσω της κωδικοποίησης περίπου 2.000 διάσπαρτων διατάξεων σ’ ένα ενιαίο κείμενο 761 άρθρων. Και αν δεν ψηφιστεί μέσα σε συγκεκριμένες προθεσμίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει το δικαίωμα να αναστείλει ή να μειώσει τα κονδύλια που προορίζονται για την χώρα. Πρόκειται για ένα νέο μνημονιακό καθεστώς που επιβάλλει στην κυβέρνηση της χώρας να αναδιαμορφώσει έτσι τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ώστε να ανταποκρίνονται στις οικονομίες κλίμακας και στους πολιτικούς και οικονομικούς όρους που τα πολιτικά επιτελεία της Ε.Ε. θεωρούν αναγκαίους για την χρηματοδότηση των προγραμμάτων.
Όλα σχεδόν τα δημοτικά συμβούλια, αλλά και οι φορείς συνδικαλιστικής έκφρασης των εργαζομένων στους Δήμους καταδίκασαν τις κυριότερες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου αυτού, που εισάγεται στις 23.6.2026 στη Βουλή για συζήτηση. Σπάνια όμως στο σύνολό του, εκτός από τις παρατάξεις της αριστεράς.
Και αρκετοί είναι αυτοί που βρήκαν περισσότερα τα θετικά στοιχεία και δήλωσαν ευχαριστημένοι. Η Κ.Ε.Δ.Ε. και η Π.Ο.Ε. – Ο.Τ.Α. (με εξαίρεση την Α.ΚΙ.Σ. – Ο.Τ.Α.) εξέφρασαν ικανοποίηση ιδίως για τα παραπάνω διότι ο κώδικας περιέλαβε, με εξαίρεση το 731. Την ικανοποίηση των αιτημάτων τους και την εξαίρεση από το καθεστώς των συμβασιούχων ενός μεγάλου μέρους εργαζομένων ιδίως σε παιδικούς σταθμούς. Η Π.Ο.Π. – Ο.Τ.Α. εξέφρασε και εκείνη ικανοποίηση για τα άρθρα 759 και 768 και αντίθεση με το 731. Ο Δήμος Αθήνας, με μία αναιμική ανακοίνωση της πλειοψηφίας του Δ.Σ. του περιορίστηκε σε πέντε γενικές διεκδικήσεις (άρθρο 731, β΄ γύρος, νομικά πρόσωπα, εποπτεία, κόφτης).
Εναπόκειται φυσικά στη στατιστική και αριθμητική αποτύπωση των επιπτώσεων των ρυθμίσεων αυτών σε κάθε Ο.Τ.Α. για να εκτιμηθεί ποιος είναι ο αριθμός των εργαζομένων που ωφελείται, εάν με τον τρόπο αυτό καλύπτονται και σε ποιο βαθμό τα κενά στις υπηρεσίες αυτές που οι εργαζόμενοι τους εξαιρούνται από τη μεταχείριση των συμβασιούχων, ποια είναι η κατάσταση του οργανογράμματος του εργασιακού δυναμικού σε δήμους και περιφέρειες που διαμορφώνονται και ποιες είναι οι παραπέρα ανάγκες τους.
Με μια πρόχειρη εκτίμηση που σύμφωνα με την ΚΕΔΕ το 25% του αριθμού των εργαζομένων σε δήμους έχει αποχωρήσει λόγω συνταξιοδότησης την τελευταία δεκαετία σε συνδυασμό με τα γνωστά οργανογράμματα του Δήμου Αθήνας και άλλων μεγάλων Δήμων σύμφωνα με τα οποία ο αριθμός του προσωπικού που εργάζεται με οποιαδήποτε τρόπο κυμαίνεται στο 50% – 65% των οργανικών θέσεων που προβλέπονται, είναι προφανές από τη λειτουργία των δήμων δεν άντεχε περισσότερο τη διαιώνιση αυτής της κατάστασης. Και ίσως αυτό εξηγεί τη στροφή για το ζήτημα των εργαζόμενων, που όντως δεν έπαψαν όλα αυτά τα χρόνια με αγώνες μέσα και έξω από τα δικαστήρια να υπερασπισθούν τις θέσεις εργασίας τους.
Αλλά η παγίδευση σε αυτήν παραβλέπει ένα ολόκληρο δάσος που υπερκαλύπτει το δένδρο.
Πρόκειται για μια συνολική αντιδραστική αντιμεταρρύθμιση η οποία αναβαθμίζει τον έλεγχο των δήμων από την κεντρική εξουσία, συντηρεί την υποχρηματοδότηση και αναπαράγει την υποβάθμιση των Δήμων ως προς τη δυνατότητα άσκησης των συνταγματικών καθηκόντων τους απέναντι στους δημότες, ενώ διατηρεί τους εκλογικούς αποκλεισμούς, καταργεί τον δεύτερο γύρο των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών και νοθεύει συσχετισμούς και πλειοψηφίες, ενώ απαγορεύει στους συμβασιούχους των δήμων να υπερασπίζονται τις θέσεις εργασίας τους και τους όρους αμοιβής τους.
Στερεί εξουσίες από τους Δήμους, ενώ τους προσθέτει υποχρεώσεις μεταβιβάζοντας μαζί τους οικονομικό και πολιτιστικό κόστος και τους εξωθεί στη φορομπηξία, τις ιδιωτικοποιήσεις και τον δανεισμό.
Απαγορεύει την άσκηση κοινωνικής πολιτικής, αφού εξαρτά τα πάντα από την ανταποδοτικότητα. Καθιστά τους δήμους φορολογική αρχή και τους κάνει ενεργά συμμέτοχους στη ληστεία του στεγαστικού κόστους. Μετατρέπει νομικά πρόσωπα κοινωνικών σκοπών σε ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Καταργεί κάθε αυτοτέλεια της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η τελευταία έχει απωλέσει ήδη τουλάχιστον από το ν. 3852/2010 τον τίτλο «τοπική», αφού τα όρια των περιφερειακών ενοτήτων υπερβαίνουν συχνά αυτά των εκλογικών περιφερειών, ενώ τα όρια των δήμων έχουν συγκεντρώσεις εκτάσεις και πληθυσμούς πέρα από κάθε έννοια τοπικού ορίου καθημερινής δραστηριότητας. Και με την ασφυκτική διαχρονική πίεση των μηχανισμών εξουσίας, εποπτείας και κάθε είδους ελέγχου και προσωπικής απειλής έχει απωλέσει και την αυτοτέλειά της. Η απώλεια της τελευταίας φαίνεται να κορυφώνεται με αυτό το νομοσχέδιο.
Το μόνο που μένει στους Ο.Τ.Α. αν δεν θέλουν να δικαιώσουν αυτούς που τους χαρακτηρίζουν «τοπική διοίκηση» η «τοπικό κράτος» είναι η υπηρέτηση της λαϊκής εντολής που τους καθιστά αιρετούς και που – και αυτό είναι και θα είναι πάντα ένα σημαντικό διαφοροποιό χαρακτηριστικό από την κεντρική εξουσία – έχει τη δυνατότητα να τους ελέγχει άμεσα, αφού οι δικές τους αποφάσεις και πράξεις είναι αυτές που διαμορφώνουν είτε άμεσα, είτε έμμεσα τις επιπτώσεις στην καθημερινότητά της. Για αυτό και αυτή η λαϊκή βούληση νοθεύεται, αλλοιώνεται και περιορίζεται πολλαπλά με τις επιχειρούμενες ρυθμίσεις ώστε να παράγει νομικά αποτελέσματα αντίθετα με το πολιτικό περιεχόμενό της, ενώ στους αιρετούς παρέχεται και ο δρόμος του δελεασμού της ενσωμάτωσης και ο δρόμος του φόβου.
Ωστόσο όσο και αν η επιχειρούμενη αντιμεταρρύθμιση απαγορεύει για άλλη μια φορά τις θεσμικές αυταπάτες για την τοπική αυτοδιοίκηση, άλλο τόσο η ιστορία της αριστεράς στον χάρτη της, αλλά και η σημερινή κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα των αντιστάσεων στις γειτονιές και τους δημόσιους χώρους απαγορεύει κάθε σκέψη εγκατάλειψης. Το πεδίο δεν αλώθηκε και η μάχη είναι ακόμα σε εξέλιξη.
