Με την δύναμη και την επιρροή των ΗΠΑ να φτάνουν στο αποκορύφωμά τους αλλάζοντας τα πάντα εντός κι εκτός της χώρας, οι μέρες που ακολούθησαν την 11η Σεπτεμβρίου 2001 ήταν αναμφίβολα ιστορικές.
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο θάνατος 3.000 ανθρώπων από την επίθεση στους δίδυμους πύργους της Νέας Υόρκης και το Πεντάγωνο, έδωσε ώθηση σε μια πρωτοφανή ισλαμοφοβία κι ένα, πάλι άνευ προηγουμένου, κύμα αυταρχισμού (με κορυφή του παγόβουνου τη νομιμοποίηση των βασανιστηρίων και εξωχώριων φυλακών τύπου Γκουαντάναμο) και καθημερινής επιτήρησης. Ίντερνετ, κινητά, δημόσιοι και ιδιωτικοί χώροι, με αφορμή την 11η Σεπτεμβρίου, τέθηκαν σε καθεστώς παρακολούθησης που ξεπέρασε την φαντασία ακόμη και του Όργουελ. Εκτός των ΗΠΑ, ο διαβόητος πόλεμος κατά της τρομοκρατίας δικαιολόγησε την επίθεση κατά του Αφγανιστάν και του Ιράκ, η οποία προκάλεσε εκατομμύρια νεκρούς στις χώρες που δέχτηκαν την επίθεση, ενώ 7.000 σκοτώθηκαν αμερικάνοι στρατιώτες. Η αποδεδειγμένη ανυπαρξία όπλων μαζικής καταστροφής στο Ιράκ και η θριαμβευτική επάνοδος των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν το 2021, από κοινού με την άτακτη αποχώρηση των Αμερικανών, σήμανε για την Ουάσιγκτον το άδοξο τέλος μιας εποχής που ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς για τα συμφέροντά της. Έχοντας ολοκληρωθεί επιτυχημένα για τις ΗΠΑ ο πόλεμος στον Κόλπο το 1991 και η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, τα μόνα εμπόδια που φαίνονταν να υπάρχουν για την πλανητική εδραίωση της αμερικανικής κυριαρχίας ήταν δύο, τόσο μακρινά όσο και ευάλωτα, καθεστώτα.
Αυτό το άδοξο τέλος των αμερικανικών σχεδίων που ξεκίνησε με την αποτυχία κατάκτησης του Αφγανιστάν και του Ιράκ, συνεχίζεται μέχρι και σήμερα, όταν στην επέτειο των 25 χρόνων από την 11η Σεπτεμβρίου, ο στενότερος σύμμαχος των ΗΠΑ στην Μέση Ανατολή, η Σαουδική Αραβία, δέχθηκε ένα πλήγμα ιστορικής σημασίας από τους αντάρτες Ανσάρ Αλάχ της Υεμένης. Εξ ίσου σοβαρά και στρατηγικής σημασίας πλήγματα δέχθηκε και το Κατάρ, ως άμεση συνέπεια της αντεπίθεσης του Ιράν. Έτσι, Σαουδική Αραβία και Κατάρ γίνονται τα πρώτα θύματα της ισραηλινο-αμερικανικής επίθεσης στο Ιράν, που παραμένει αλώβητο και επεκτείνει την ακτίνα δράσης του!
Θρίαμβος των ανταρτών στην Υεμένη
Οι εικόνες που μετέδωσαν Μέσα Ενημέρωσης και Κοινωνικής Δικτύωσης (εδώ, εδώ κι εδώ) από την πόλη Μόκα που κατέλαβαν οι αντάρτες της Υεμένης την Παρασκευή θύμιζαν την άρον – άρον φυγή των Αμερικανών από το Αφγανιστάν πριν πέντε χρόνια. Θωρακισμένα άρματα μεταφοράς προσωπικού, αντιαρματικοί πύραυλοι και άλλος στρατιωτικός εξοπλισμός, αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, πέρασε στα χέρια των Υεμενιτών αποδεικνύοντας ότι οι Σαουδάραβες μισθοφόροι πιάστηκαν κυριολεκτικά στον ύπνο. Παρότι μάλιστα η προέλαση των Υεμενιτών ξεκίνησε στις αρχές Σεπτεμβρίου και δεν υπήρχε μέρα που τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης να μην αναπαράγουν συντριπτικά χτυπήματα σε βάρος των Σαουδαράβων από ρακένδυτους Υεμενίτες με παντόφλες, ακόμη και αυτοσχέδια παπούτσια…
Η πρόσφατη κλιμάκωση ξεκίνησε με αφορμή την κηδεία του ανώτατου θρησκευτικού και πολιτικού ηγέτη του Ιράν, τον Ιούλιο του 2026. Η Σαουδική Αραβία που (με τη συνεργασία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων) έχει επιβάλει αποκλεισμό στην Υεμένη, προκαλώντας ανθρωπιστική καταστροφή στα όρια της γενοκτονίας, αρνήθηκε να δώσει άδεια προσγείωσης στο αεροπλάνο που μετέφερε κυβερνητικό στέλεχος των ανταρτών, ο οποίος είχε μεταβεί στο Ιράν για να πάρει μέρος στις εκδηλώσεις τιμής προς τον δολοφονημένο Χαμενεΐ. Το Ριάντ δικαιολόγησε την απόφασή του δηλώνοντας ότι το αεροπλάνο μετέφερε επίσης Ιρανούς στρατιωτικούς και drones. Στη συνέχεια βομβάρδισαν το αεροδρόμιο της Σανάα. Οι αντάρτες έστειλαν το αεροπλάνο να προσγειωθεί στην Χοντέιντα και ξεκίνησαν μια ολομέτωπη επίθεση εναντίον των μισθοφόρων της Σαουδικής Αραβίας. Το αποτέλεσμα ήταν η Σαουδική Αραβία να υποστεί μια συντριπτική ήττα, στρατηγικής σημασίας, κι η επίδειξη δύναμης εναντίον των ανταρτών Ανσαραλάχ να τους γυρίσει μπούμερανγκ!
Η απάντηση στο προφανές ερώτημα – μα πώς κατάφεραν οι Υεμενίτες και νίκησαν έναν τόσο καλά εξοπλισμένο στρατό και αδρά χρηματοδοτούμενο στρατό – βρίσκεται στο ψυχικό σθένος, τον ηρωισμό και την μακραίωνη ιστορία αυτού του λαού. Όλα τ’ άλλα, πχ στήριξη από το Ιράν, έπονται.
Η κατάληψη του λιμανιού Μόκα κι όλου σχεδόν του υεμενίτικου μετώπου στην Ερυθρά σημαίνει ότι το πέρασμα Μπαμπ αλ Μαντέμπ, που επιτρέπει τη σύνδεση της Ερυθράς με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό, περνάει ολοκληρωτικά πλέον στα χέρια των Υεμενιτών. Μετά απ’ αυτή την εξέλιξη και τα δύο νότια άκρα της αραβικής χερσονήσου, τα Στενά του Ορμούζ στα ανατολικά και το στενό του Μπαμπ αλ Μαντέμπ στα δυτικά, τελούν υπό τον έλεγχο του Ιράν και των δυνάμεων της αντίστασης. Από τα Στενά του Ορμούζ, πριν την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση, περνούσε το 27% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου. Από το Μπαμπ αλ Μαντέμπ το 11% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και το 8% του παγκόσμιου υγροποιημένου αερίου. Καθόλου τυχαία δεν είναι η αύξηση της τιμής του πετρελαίου μπρεντ στα 105 δολ./βαρέλι που ώθησε την τιμή του πετρελαίου στα αμερικανικά βενζινάδικα ακόμη και στο αδιανόητο (ειδικά για προεκλογική περίοδο) επίπεδο των 6 δολ.
Ταπείνωση της Σαουδικής Αραβίας
Παρότι οι ζημιωμένοι αυτής της πολύ σημαντικής εξέλιξης ξεπερνούν τα όρια της Μέσης Ανατολής, μιας και σε περίπτωση οριστικού κλεισίματος η εναλλακτική του περίπλου της Αφρικής ισοδυναμεί με 14 ημέρες επιπλέον ταξίδι, δηλαδή εκτίναξη των ναύλων και του τελικού κόστους κάθε εμπορεύματος, άμεσα, ο μεγάλος χαμένος είναι η Σαουδική Αραβία. Το βασίλειο των Σαούντ ως τώρα έμενε σχεδόν ανεπηρέαστο από την αλλαγή του καθεστώτος στο Ορμούζ από το Ιράν, γιατί αύξανε τις εξαγωγές του μέσω του σαουδαραβικού αγωγού Ανατολή – Δύση, ιδιοκτησίας Aramco, μήκους 1.200 χλμ. και μεταφορικής ικανότητας 7 εκατ. βαρελιών/ημέρα. Έστελνε έτσι το αργό πετρέλαιο από τα ανατολικά της χώρας στα δυτικά, στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας για να φύγει νότια προς Ασία ή βόρεια μέσω του Κόλπου του Σουέζ προς Μεσόγειο. Όλα αυτά μέχρι τις 10 Σεπτεμβρίου. Η πρώτη κίνηση των Ανσαραλάχ ήταν να ανακοινώσουν πώς το πέρασμα παραμένει ανοικτό σε όλα τα πλοία, εξαιρουμένων εκείνων της Σαουδικής Αραβίας μέχρι τουλάχιστον το Ριάντ να τερματίσει τον 12ετή αποκλεισμό της Υεμένης. Επίσης, φτάνοντας οι αντάρτες στο λιμάνι Μόκα βρέθηκαν σε ακόμη πιο κοντινή απόσταση τόσο από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις των Σαούντ όσο και από το Γιανμπού. Η Σαουδική Αραβία, πριν καν καταλάβουν οι Υεμενίτες την Μόκα στην Ερυθρά Θάλασσα και τα τρία κρίσιμα μικρά νησιά (Ζουκάρ, Περίμ και Μαγιούν), ανακοίνωσε την διακοπή της λειτουργίας του αγωγού, κατόπιν ομαδικών πυρών που δέχτηκε τόσο από Υεμενίτες όσο και Ιρακινές οργανώσεις της αντίστασης, όπως δήλωσαν οι ίδιοι οι Σαουδάραβες. Αρχικά βέβαια το Ριάντ δήλωσε πώς κλείνει τον αγωγό για προληπτικούς λόγους. Μέχρι που άρχισαν να κυκλοφορούν βίντεο και δορυφορικές φωτογραφίες από βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις της Aramco.
Για την ιστορία, να αναφερθεί ότι το λιμάνι Μόκα της Υεμένης, μπορεί να έχει χάσει την αξία του τις τελευταίες δεκαετίες λόγω της αναβάθμισης των λιμανιών Άντεν και Χοντέιντα, στο παρελθόν ωστόσο είχε γνωρίσει δόξες. Από τον 16ο έως και τον 18ο αιώνα άνθισε λόγω των εξαγωγών καφέ, με τους Πορτογάλους να είναι οι πρώτοι που δοκίμασαν τον περίφημο καφέ Μόκα και τον εξήγαγαν στη συνέχεια στο Σουέζ, την Αλεξάνδρεια, την Ευρώπη και την Αμερική. Στη συνέχεια, η μετατροπή της Μόκα σε πεδίο μαχών μεταξύ της Οθωμανικής και της Βρετανικής αυτοκρατορίας επέτεινε τον μαρασμό, χωρίς ποτέ να πάψει να βγάζει τον εξαιρετικό καφέ.
Η εμπλοκή Ιρακινών οργανώσεων στον βομβαρδισμό των σαουδαραβικών εγκαταστάσεων έχει τεράστιο συμβολισμό επειδή ο αγωγός Ανατολή – Δύση κατασκευάστηκε την δεκαετία του 1980 με σκοπό η Σ. Αραβία να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τον λεγόμενο «πόλεμο των τάνκερ» στα Στενά του Ορμούζ, στο πλαίσιο της επίθεσης του Ιράκ στο Ιράν. Με αυτόν τον τρόπο ο οίκος των Σαούντ μπορούσε να συνεχίσει να χρηματοδοτεί το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν και τις επιθέσεις του στο Ιράν χωρίς να πλήττεται από το κλείσιμο των Στενών. Σχεδόν 40 χρόνια μετά, οι δύο λαοί που ενεπλάκησαν σε έναν ακραία αιματηρό πόλεμο, με ευθύνη της Δύσης και του οίκου των Σαούντ, βομβαρδίζουν ανηλεώς τη Σ. Αραβία, στοχεύοντας μάλιστα εκείνες τις εγκαταστάσεις που του πρόσφεραν θωράκιση στον πόλεμο του ’80.
Στόχος τα πετρέλαια
Ο αγωγός έγινε ξανά στόχος τον Απρίλιο του 2026, αλλά επισκευάστηκε γρήγορα με αποτέλεσμα οι εξαγωγές της Σαουδαραβίας να επιστρέψουν σχεδόν στα επίπεδα που βρίσκονταν πριν την επίθεση στο Ιράν, 6 εκατ. βαρέλια/ημέρα τον Ιούνιο. Η κατάσταση άλλαξε άρδην μετά τη «φαεινή» ιδέα του Ριάντ να κλιμακώσει με την Υεμένη επ’ αφορμή την επιστροφή του Αμπντούλ Ματζίντ αλ Χούθι από την κηδεία του Χαμενεΐ τον Ιούλιο. Το αποτέλεσμα ήταν οι εξαγωγές της Σ. Αραβίας τον Αύγουστο από το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, σύμφωνα με το πρόσφατο μηνιαίο δελτίο της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, να κατρακυλήσουν στα 2,5 εκατ. βαρέλια/ημέρα, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2013, οδηγώντας σε ελεύθερη πτώση το σύνολο των εξαγωγών της Σ. Αραβίας. Μάλιστα, γράφτηκε ότι ακόμη κι αυτές οι ισχνές, για τα δεδομένα της Σ. Αραβίας, εξαγωγές υπερέβαιναν σημαντικά την παραγωγή της που καθηλώθηκε. Πιθανά το Ριάντ να έριξε στην αγορά συσσωρευμένα αποθέματα. Ενδεχόμενο που αυξάνει την πίεση για άμεση εύρεση λύσης με την Υεμένη εκ μέρους του Ριάντ.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός ότι οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να στείλουν βομβαρδιστικά να ανακόψουν την υεμενίτικη προέλαση, όπως αποκάλυψε το αμερικανικό Μέσο Axios. Γονατισμένες προφανώς οι ΗΠΑ από τα ιρανικά χτυπήματα στον Περσικό, δεν δέχθηκαν να ανοίξουν ένα ακόμη μέτωπο στην Ερυθρά κι έτσι κρέμασαν τους Σαουδάραβες, που έχασαν σε λίγες μέρες 38 ταξιαρχίες και μια έκταση 5.400 τετ. χλμ. Η εγκατάλειψη του Ριάντ αποτελεί ένα ακόμη κρίκο στην μακρά αλυσίδα της προδοσίας των αραβικών καθεστώτων από τις ΗΠΑ, αφού πρώτα απομύζησαν μία προς μία αυτές τις χώρες εγκαθιστώντας βάσεις και πουλώντας πανάκριβο πολεμικό εξοπλισμό και …υποσχέσεις για συμμαχία. Κι όταν ήρθε η ώρα της μάχης ακόμη και ο ανεξέλεγκτος, πολεμοχαρής Τραμπ αρνήθηκε να καλύψει αυτές τις χώρες. Προς γνώση…
Η συνέχιση της υεμενίτικης προέλασης προς το Άντεν, όπου έχει την έδρα της η κυβέρνηση των δοσίλογων – συνεργατών, αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο εκδίωξης των Σαουδαράβων απ’ όλη την χώρα ακόμη και εντός των επόμενων 24ωρων. Αν συμβεί αυτό, το Ιράν θα εγγράψει στα κέρδη του όχι μόνο τον πλήρη έλεγχο του Μπαμπ αλ Μαντέμπ, δηλαδή του εναλλακτικού προς το Ορμούζ Στενού (που οι Άραβες το έλεγαν και «Πύλη των Δακρύων» εξ αιτίας των τεράστιων κινδύνων που εγκυμονούσε η διέλευσή του), αλλά την απελευθέρωση της Υεμένης. Η Σαουδική Αραβία θα μετράει μια ταπεινωτική ήττα, που θα την οδηγήσει σε άνευ όρων συνθηκολόγηση. Δηλαδή, θα δώσει την Υεμένη για να πάρει τις εξαγωγές πετρελαίου.
Εναλλακτικά σενάρια, όπως κόλαση πυρός από την Σαουδική Αραβία για να σταματήσει την προέλαση, δεν συγκεντρώνουν πολλές ελπίδες διότι υποτιμούν την έκθεση των εγκαταστάσεων του Ριάντ σε υεμενίτικα αντίποινα.
Οικονομική χρεοκοπία
Η Σαουδική Αραβία έχει βρεθεί σε μια τόσο δεινή οικονομική θέση που η σημερινή συγκυρία αγγίζει τα όρια της υπαρξιακής απειλής, αποτελώντας σημείο – σταθμό στην βραχύβια ούτως ή άλλως ιστορία της (εντελώς αντίθετα απ’ ότι συμβαίνει με την πλούσια ιστορία της Υεμένης ή «Ευδαίμονος Αραβίας» όπως την αποκαλούσαν οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι). Προς επίρρωση, δύο γεγονότα.
Το πρώτο αφορά την κατάρρευση του σχεδίου κατασκευής της φουτουριστικής πόλης ΝΕΟΜ στην Ερυθρά που υποτίθεται ότι θα οδηγούσε την Σ. Αραβία στην εποχή μετά το πετρέλαιο, αλλά την οδήγησε στην καταστροφή. Θα ήταν το μεγαλύτερο κατασκευαστικό πρότζεκτ και κατέληξε να είναι το πιο αποτυχημένο πρότζεκτ στην ιστορία του καπιταλισμού. Ήδη έχει απορροφήσει τοι αστρονομικό ποσό των 50 δισ. δολ. ενώ αναμένεται να απορροφήσει κι άλλα, μόνο και μόνο για την διαχείριση της εν εξελίξει οικονομικής καταστροφής.
Το δεύτερο, που συνδέεται με το πρώτο, αφορά τον αυξανόμενο εξωτερικό δανεισμό της Σ. Αραβίας. Για πρώτη φορά δανείστηκε από το εξωτερικό το 2024 σχεδόν 10 δισ. δολ. ενώ το 2025 δανείστηκε 33 δισ. δολ. Στις 31 Αυγούστου ζήτησε κοινοπρακτικό δάνειο από διεθνείς τράπεζες ύψους 8 δισ. δολ. για να καλύψει το κενό που άφησε η κατάρρευση των εξαγωγών πετρελαίου. Κι ακόμη οι υεμενίτες αντάρτες δεν είχαν πάρει υπό τον έλεγχό τους την «Πύλη των Δακρύων» όπως συνέβη με τη κατάληψη της Μόκας.
Συμπερασματικά, η Σ. Αραβία, αυτή η μοναδική μηχανή παραγωγής ρευστού, έχει οδηγηθεί σε μια πρωτοφανή οικονομική κρίση, λόγω της στάσης της κατά την διάρκεια της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης στο Ιράν. Μοναδική της επιλογή για να μην καταρρεύσει οικονομικά είναι οι ανεμπόδιστες εξαγωγές πετρελαίου και αερίου. Μόνο που αυτό προϋποθέτει να δεχθούν τους όρους των Υεμενιτών στο Μπαμπ αλ Μαντέμπ και του Ιράν στο Ορμούζ.
Στην ίδια δεινή οικονομική θέση βρίσκονται και οι άλλες χώρες του Περσικού Κόλπου λόγω της κατάρρευσης των εσόδων από τις εξαγωγές, μετά την αλλαγή του καθεστώτος διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ. Ενδεικτικά, ο κρατικός προϋπολογισμός του Κατάρ το πρώτο τρίμηνο του 2026 κατέγραψε έλλειμμα ύψους 10,3 δισ. ραντ και το δεύτερο τρίμηνο κατά 21 δισ.!
Σε αυτό το πλαίσιο, η καταστροφή των αμερικανικών βάσεων στις αραβικές χώρες, αλλά και πολιτικών και ενεργειακών εγκαταστάσεων που συνέδραμαν στην επίθεση στο Ιράν συμπληρώνεται από μια άνευ προηγουμένου οικονομική κατάρρευση. Αποτέλεσμα είναι η συρρίκνωση της αμερικανικής επιρροής στην Μέση Ανατολή.
25 χρόνια μετά η αυτοκρατορία καταγράφει την μια ήττα μετά την άλλη…
