Το περασμένο Σάββατο πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛ.Α.Σ στο ξενοδοχείο GRAND HYATT. Ήταν μια επικοινωνιακή προσπάθεια να προσδιορισθεί η πολιτική ταυτότητα του κόμματος Τσίπρα μέσα από τρεις άξονες, την Ηθική Επανάσταση, τον Νέο Πατριωτισμό και την Νέα Μεταπολίτευση. Αυτό που χαρακτηρίζει τους τρείς νέους άξονες των επικοινωνιολόγων του Τσίπρα δεν είναι μόνο η απόσταση από την ταυτότητα ενός αριστερού κόμματος, γεγονός άλλωστε αναμενόμενο όταν ο Τσίπρας δηλώνει θιασώτης του δημοκρατικού καπιταλισμού. Είναι ότι στην πραγματικότητα προσπαθούν να ξορκίσουν το παρελθόν χωρίς να έχουν να πουν τίποτα συγκεκριμένο για το παρόν.
Ο Τσίπρας μας διευκρίνισε ότι με την όρο «Ηθική επανάσταση» προσδιορίζεται η καταδίκη της διαφθοράς της κυβέρνησης Μητσοτάκη, που αποτελεί ένα μηχανισμό μεταφοράς πλούτου από τους πολλούς στους λίγους. Αποτελεί ένα συλλογισμό που δεν έχει σχέση ούτε με την μαρξιστική προσέγγιση ούτε με την Αριστερά. Είναι γνωστό ότι η «Ηθική» δεν είναι μια υπερβατική έννοια αλλά προσδιορίζεται από τις αξίες και την ιδεολογία της κυρίαρχης τάξης και των κοινωνικών σχέσεων, γι’ αυτό και έχουμε καπιταλιστική ηθική, σοσιαλιστική ηθική, κλπ. Η αναζήτηση της «Ηθικής» ανεξάρτητα από τις ταξικές θέσεις χαρακτηρίζει είτε την Καντιανή φιλοσοφία περί ορθού Λόγου είτε τις φιλελεύθερες αντιλήψεις. Επίσης στον καπιταλισμό ο κύριος μηχανισμός μεταφοράς πλούτου από τους εργαζόμενους στην αστική τάξη είναι η ίδια η αγορά και όχι η διαφθορά. Καμία αντίρρηση ότι πρέπει να καταδικασθεί η αδιαμφισβήτητη κυβερνητική διαφθορά, όμως στην πραγματικότητα άλλο είναι το μήνυμα.
Πίσω από την «ηθική επανάσταση» κρύβεται η δήλωση ότι δεν θα θιγούν οι κύριες κατευθύνσεις των μνημονίων που αποτελούν τον κυριότερο μηχανισμό αναδιανομής πλούτου. Ακόμη και το γεγονός ότι χρησιμοποιείται ένας αφηρημένος όρος και δεν δηλώνεται ευθαρσώς ότι «θα παταχθεί η διαφθορά και όσοι ενέχονται σε αυτή», σηματοδοτεί ότι δεν θα ξεκινήσει ένας πόλεμος ενάντια στην διαφθορά. Δεν υπάρχουν μόνο οι «γαλάζιες ακρίδες» της κυβέρνησης Μητσοτάκη αλλά και ένα πλέγμα οικονομικών και κοινωνικών συμφερόντων που την στηρίζει. Εξάλλου ο ίδιος ο Τσίπρας όταν κυβέρνησε δεν έστειλε ούτε έναν φυλακή από τα λαμόγια που χρεωκόπησαν την χώρα. Ακόμα και για προφανή σκάνδαλα όπως της Novartis, δήλωσε στο συνέδριο της Καθημερινής ότι ήταν λάθος. Με λίγα λόγια πίσω από τον όρο «ηθική επανάσταση» κρύβεται τόσο η μη αμφισβήτηση των καπιταλιστικών σχέσεων που μεταφέρουν πλούτο από τους εργαζόμενους στο Κεφάλαιο, αλλά και η συνέχεια του κράτους με τις «ιδιαιτερότητες» της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Απλώς θα πάψουν τα προκλητικά φαινόμενα «λαμογιάς» της κυβέρνησης ΝΔ. Με οικονομικούς υποστηρικτές τον Μαρινάκη και τον Μελισανίδη, και με εν δυνάμει κυβερνητικούς συνεργάτες το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη, η «ηθική επανάσταση» του Τσίπρα μάλλον δεν είναι δόκιμος όρος.
Αν η «Ηθική επανάσταση» είναι ένας αμφίσημος όρος, ο «Νέος Πατριωτισμός» είναι τελείως έωλος. Μέχρι πρόσφατα ο Τσίπρας χρησιμοποιούσε αυτόν το όρο για να δικαιολογήσει την απίθανη πρόταση για εθελοντική συνεισφορά των πλουσίων στην ανάκαμψη της χώρας! Στην συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου έκανε ακόμα ένα βήμα ασάφειας. Μας δήλωσε ότι το πλουσιότερο 1% πρέπει να επωμιστεί κάποια βάρη, και δήλωσε ότι ο νέος πατριωτισμός αποτελεί το «Εμείς πάνω από το ΕΓΩ»!
Στα πλαίσια των ετερόδοξων οικονομικών και της πρωτόλειας αντίληψης για κοινωνία του 1% που έρχεται σε σύγκρουση με το 99%, ο Τσίπρας μπορεί να φλερτάρει με έναν θολό ριζοσπαστισμό. Ένα κόμμα της εξουσίας όμως θα έπρεπε να μας πει συγκεκριμένα με ποιους τρόπους θα έρθει σε αντιπαράθεση με το λεγόμενο 1%. Με φορολογία επιχειρήσεων, με αύξηση των άμεσων φόρων, με έκτακτη εισφορά των υπερπλουσίων που προτείνουν διάφορες πτυχές της σοσιαλδημοκρατίας ή μήπως με εθελοντική συνεισφορά που έλεγε η Κουφονικολάκου όταν την πίεσαν στα πάνελ; Φυσικά όλα αυτά αφορούν μια «δήθεν Αριστερά» που μιλάει μόνο για αναδιανομή εισοδήματος και δεν βάζει σε αμφισβήτηση τις ιδιωτικοποιήσεις και τον έλεγχο κρίσιμων παραγωγικών συντελεστών. Τέλος δεν μπορεί να μην σχολιασθεί ότι το «Εμείς πάνω από το ΕΓΩ», αποτελεί τον κανόνα που παραβιάζει ανελλιπώς ο Τσίπρας στην πολιτική του διαδρομή…
Αφήσαμε τελευταίο τον τρίτο άξονα της «Νέας μεταπολίτευσης». Πρόκειται για την απόλυτη αντιστροφή της πραγματικότητας. Η μεταπολίτευση χαρακτηρίστηκε από την ορμητική είσοδο του λαϊκού παράγοντα μετα την πτώση της Χούντας, που τροποποίησε τους συσχετισμούς στο πολιτικό και κοινωνικό πεδίο. Σταδιακά πολλές από τις κατακτήσεις της αναιρέθηκαν, αλλά η οριστική ανατροπή έγινε με τα μνημόνια μετα το 2010. Το τελευταίο λαϊκό σκίρτημα που έδωσε μάχη να μην ενταφιασθούν τα απομεινάρια της αντιπολίτευσης ήταν το κίνημα 2010-14. Το στοίχημα ήταν τότε αν θα εισερχόμασταν σε μια φάση «νέας μεταπολίτευσης» και ο Τσίπρας που ανέλαβε το ρόλο να εκπροσωπήσει την εναλλακτική πορεία συνθηκολόγησε. Αποτελεί λοιπόν ύβρι, ο βασικός πρωταγωνιστής της συνθηκολόγησης να έρχεται λίγα χρόνια μετα και να επικαλείται αυτό που ο ίδιος έθαψε.
Η χρήση όμως του όρου, που υπαγορεύτηκε από το επικοινωνιακό επιτελείο, δεν προέρχεται μόνο από την λογική του θράσους. Στην ουσία προσπαθεί να ξορκίσει ότι η ΕΛ.Α.Σ θα είναι περισσότερο συνέχεια της πολιτικής Μητσοτάκη παρα ρήξη. Δεν σημαίνει ότι ο Τσίπρας είναι ίδιος με τον Μητσοτάκη, αλλά πολλά από τα προβλήματα που απασχολούν τον πολίτη σήμερα έχουν και την δική του σφραγίδα και είναι δεσμευτικά. Από τα κόκκινα δάνεια και την ποινικοποίηση των πλειστηριασμών, την ακρίβεια στο ρεύμα, τις ιδιωτικοποιήσεις και την εκχώρηση όλης της Δημόσιας περιουσίας, την καθιέρωση των επιδομάτων σαν μέθοδο μερικής αποκατάστασης της μείωσης μισθών και συντάξεων, κλπ. Ο όρος «νέα μεταπολίτευση» τελικά χρησιμοποιείται ψυχολογικά για να δημιουργήσει μια θετική προσδοκία ρήξης που αφορά το παρελθόν, προκειμένου να αποφευχθεί μια συγκεκριμένη πρόταση ριζοσπαστικής ανατροπής του παρόντος.
Η διάσταση λόγων και έργων χαρακτήριζε όλη την διαδικασία του διορισμένου Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛ.Α.Σ. Δεν υπάρχει πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα από τους επικεφαλής των τομέων που στα λόγια μιλάνε για συμμετοχικό κίνημα πολιτών, αλλά ξεκίναγαν τις ομιλίες τους ευχαριστώντας τον αρχηγό που τους έκανε την τιμή να τους διορίσει! Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε και άλλα ευτράπελα από το πρώτο Εθνικό Συμβούλιο. Όμως όσο η υπόλοιπη Αριστερά δεν δημιουργεί γεγονότα σε κοινωνικό επίπεδο και όσο δεν προσπαθεί να παρουσιάσει μια εναλλακτική πρόταση σε πολιτικό επίπεδο που να αγγίζει ευρύτερες μάζες, τόσο το σχέδιο της αστική τάξης για την δημιουργία «νέας μεταπολίτευσης» μεσα από έναν πλήρως ελεγχόμενο δικομματισμό θα γίνεται πιο πιθανό.
Ο Γ. Παυλόπουλος είναι οικονομολόγος, π. εργαζόμενος στον τραπεζικό τομέα
