Για τη 10η επέτειο από τον θάνατο του μαρξιστή ιστορικού Έρικ Χόμπσμπαουμ, του Leo Schwarz

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα, 03 Οκτωβρίου 2022 09:50 Συντάκτης: Leo Schwarz
Βαθμολογήστε το άρθρο
(1 ψήφος)
Για τη 10η επέτειο από τον θάνατο του μαρξιστή ιστορικού Έρικ Χόμπσμπαουμ, του  Leo Schwarz

Mετάφραση: Αλεξ Κάντζιας Ρόντε

Πηγή:  Jungewelt

Ο Έρικ Χόμπσμπαουμ πέθανε την πρώτη Οκτωβρίου πριν από δέκα χρόνια πλήρης ημερών στο Λονδίνο. Με το θάνατο του προς το παρόν τελευταίου παγκοσμίου αποδοχής μαρξιστή ιστορικού τελείωσε, αυτό είναι σήμερα πολύ πιο σαφές από ό,τι το 2012, μια εποχή, στην οποία οι μαρξιστές ιστορικοί- μερικές φορές ακόμη και όσοι ήταν μέλη ενός κομμουνιστικού κόμματος - είχαν στη «Δύση» τουλάχιστον μια ορισμένη πρόσβαση σε ακαδημαϊκές θέσεις. Αυτό έχει τελειώσει - ακόμα και στη Βρετανία, όπου η Ομάδα Ιστορικών του Κομμουνιστικού Κόμματος και το συνδεδεμένο με αυτή περιοδικό Past & Present άσκησαν σημαντική επιρροή στο αντικείμενο αυτό.

Μπορεί κανείς να θρηνήσει για αυτή την περιχαράκωση των πανεπιστημίων, αλλά δεν θα πρέπει να ξεχνάει ότι αυτή είναι μόνο η μία όψη του νομίσματος. Η παρακμή των μαρξιστικών αντιπαραθέσεων στις ιστορικές επιστήμες, η εξασθένιση τους σε διανοητικό και ατομικό επίπεδο είναι επίσης μέρος του προβλήματος. Γιατί ο Χόμπσμπαουμ ως μαρξιστής ιστορικός με κομματικό βιβλιάριο δεν ήταν ένας μοναχικός διανοητής, όπως πολλοί αργότερα νόμιζαν. Άνηκε σε μια ολόκληρη ομάδα διανοουμένων που στις δεκαετίες του 1930 και του 1940 – μέχρι το 1956 και το 20ο Συνέδριο – είτε είχαν ενταχθεί είτε τουλάχιστον συμπαθούσαν το Βρετανικό Κομμουνιστικό Κόμμα.

Ο Χόμπσμπαουμ ήταν ένας από τους λίγους διανοούμενους αυτής της γενιάς που έμεινε μέχρι το τέλος, όταν το 1990/91 το κόμμα αφέθηκε να αυτοδιαλυθεί, μετά την εχθρική του ανάληψη από μια αρχικά ευρωκομμουνιστική και αργότερα αριστεροφιλελεύθερη φράξια. Αυτή του η επιμονή είναι και ο λόγος για τον οποίο συνέχιζε να επιτηρείται από την MI5, η οποία φρόντισε επίσης να μην του αποδοθεί μια από τις περίβλεπτες καθηγητικές θέσεις στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Παρέμεινε στο Birkbeck College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Το «ανοιχτό» κλίμα που επικρατούσε εκεί το είχε περιγράψει κάποτε ως εξής: ως κομμουνιστή δεν σε πέταγαν έξω, αλλά για δέκα τουλάχιστον χρόνια δεν σε προήγαγαν.

Κατά τη δεκαετία του 1970 ο Χόμπσμπαουμ υποστήριξε την ευρωκομμουνιστική τάση στο κόμμα του, στη δεκαετία του 1980 οι πολιτικές του παρεμβάσεις στόχευαν ήδη σε μεγάλο βαθμό στις αντιπαραθέσεις εντός του Εργατικού Κόμματος - είχε κατά μία έννοια τελειώσει με τον «κομματικό κομμουνισμό». Η «Εποχή των Άκρων» του (1994), που τον έκανε γνωστό και στη Γερμανία, διαβάζεται από απόσταση σχεδόν τριών δεκαετιών και σαν το φινάλε αυτής της αποστασιοποίησης. Ένα σημαντικό βιβλίο ως αντίστιξη στον φιλελεύθερο εορτασμό του «τέλους της ιστορίας» – αλλά και ένα βιβλίο του οποίου οι κρίσεις για τη Σοβιετική Ένωση, για παράδειγμα, προέκυψαν ξεκάθαρα υπό την εντύπωση της ήττας. Από την άλλη ένα απαραίτητο ανάγνωσμα είναι οι τρεις τόμοι του Χόμπσμπαουμ για τον «μακρύ» 19ο αιώνα που συνεχίζουν να αποτελούν μια σημαντική συνεισφορά, που μπορεί να βοηθήσει στην ανασύσταση μιας μαρξιστικής ιστορικής επιστήμης.

Αναγνώστηκε 4138 φορές

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.