Ήταν μόνο θέμα χρόνου! Οι μαζικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν στην Γαλλία εναντίον της λιτότητας και του κρατικού αυταρχισμού, με πρωταγωνιστές τη νεολαία και τελευταίο ραντεβού το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, είχαν προετοιμαστεί και προαναγγελθεί από μια μεγάλη σειρά περικοπών κοινωνικών δαπανών. Αποκορύφωμα είναι οι προβλέψεις του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027.
Η Γαλλία βυθίζεται σε μια κρίση χρέους από την οποία δεν υπάρχει εύκολη οδό διαφυγής. Το δημόσιο χρέος της βρισκόταν στο 119% του ΑΕΠ τον Ιούνιο του 2026 (καταγράφοντας ρεκόρ για όλη την μεταπολεμική περίοδο) κι αναμένεται να φτάσει το 122% το 2027, ενώ τα επιτόκια δανεισμού στα 10ετή ομόλογα αγγίζουν το 5%, από 3,5% έναν χρόνο πριν. Τέτοια κόστη δανεισμού η Γαλλία είχε πληρώσει τελευταία φορά το μακρινό 2002. Ούτε στην διάρκεια της πρόσφατης κρίσης του ευρώ πλήρωσε τόσο ακριβά για τον δανεισμό της. Παράλληλα, το δημοσιονομικό έλλειμμα θα παραμείνει σχεδόν στο 5% του ΑΕΠ για πέμπτο μάλιστα συνεχή χρόνο, από 5,4% προϋπολογισμένο για το 2026. Οι προοπτικές για την Γαλλία είναι τόσο ζοφερές ώστε άρθρα με τίτλο «γιατί η Γαλλία δεν είναι Ελλάδα», λες κι έσωσε την Ελλάδα από την προ 15ετίας χρεοκοπία το γεγονός ότι δεν ήταν Αργεντινή…, ξεπερνούν σε συχνότητα τις υποσχέσεις για την ευρωστία της γαλλικής οικονομίας.
Μένοντας μόνο στην κρίση χρέους, η πρόταση του Μελανσόν και της Ανυπότακτης Γαλλίας για αθέτηση του 19% του δημόσιου χρέους, μέσω της διαγραφής εκείνων των ομολόγων που διατηρεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, είναι μια ριζοσπαστική πρόταση που αποτελεί πραγματική εναλλακτική. Πολύ περισσότερο αν συνδυαστεί με την εγκατάλειψη των χρηματοπιστωτικών αγορών για την έκδοση νέου χρήματος και την εκτύπωση από την Κεντρική Τράπεζα. Βήματα που προφανώς προϋποθέτουν την έξοδο από το ευρώ και τη σύγκρουση με το ιερατείο της ΕΕ.
Κοινωνικές περικοπές χωρίς προηγούμενο
Ακόμη όμως και για να παραμείνει το δημοσιονομικό έλλειμα σε ένα επίπεδο οριακά κάτω του 5%, μόνο και μόνο για να γραφτεί στον προϋπολογισμό 4,9%, ασχέτως του γεγονότος ότι ακόμη πιο δύσκολο κι απ’ το να ψηφιστεί είναι να εφαρμοστεί, προβλέπονται περικοπές που δεν έχουν προηγούμενο στη σύγχρονη Γαλλία. Ξεχωρίζουμε τις πιο τρανταχτές, απλώς και μόνο για να φανεί ότι οι υπαίτιοι των ταραχών δεν βρίσκονται στην Μόσχα, ούτε στον ισλαμικό εξτρεμισμό όπως δήλωσε ο καταζητούμενος και φυγόδικος ισραηλινός πρωθυπουργός που δεν χάνει ευκαιρία να μην οδηγήσει τον αντι-ισλαμισμό και τον ρατσισμό κατά των Αράβων σε νέα ύψη. Αρκεί μια ματιά στα σβήσε – γράψε που συζητιούνται στις συσκέψεις στα Ηλύσια Πεδία για να φανεί ποιος πυροδότησε τις ταραχές.
Στόχος της κυβέρνησης είναι η εξοικονόμηση ενός ποσού της τάξης των 43 δισ. ευρώ. Για να επιτευχθεί η μείωση των δαπανών προβλέπεται το πάγωμα των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, η φορολόγηση για πρώτη φορά των επιδομάτων ασθενείας και των αποζημιώσεων απόλυσης, η μείωση της φοροαπαλλαγής της τάξης του 10% στις συντάξεις γήρατος κ.α. Ο προϋπολογισμός προβλέπει επίσης μείωση των αυξήσεων στις δαπάνες κοινωνικής ασφάλισης από 3,1% το 2026 σε 2% το 2027 και δραματικές περικοπές στην χρηματοδότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Τα ποσά που θα εξοικονομήσει η γαλλική κυβέρνηση από την μείωση των κοινωνικών δαπανών θα δοθούν για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Ως αποτέλεσμα της ανόδου των επιτοκίων δανεισμού, το κονδύλι των τόκων θα αυξηθεί κατά 12 δισ. ευρώ το 2027 για να φτάσει τα 91 δισ. ευρώ ώστε να καλυφθεί το έλλειμμα και να επαναχρηματοδοτηθεί χρέος ύψους 340 δισ. ευρώ για το νέο χρόνο. Η επαναχρηματοδότηση του χρέους θα αφορά σε σημαντικό βαθμό ομόλογα που εκδόθηκαν με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους στην διάρκεια της πανδημίας, επιβεβαιώνοντας κριτικές εκείνης της περιόδου ότι η μορφή χρηματοδότησης των αυξημένων κρατικών δαπανών ήταν επικίνδυνη κι είχε μακροπρόθεσμα κερδισμένους μόνο τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Αύξηση κατά 6,4 δισ. ευρώ θα υπάρχει επίσης και στις πολεμικές δαπάνες στον προϋπολογισμό του 2027.
Αυτό όμως που λειτούργησε σαν θρυαλλίδα στην κοινωνική αγανάκτηση ήταν η ασυλία που θα απολαύσουν οι υπερπλούσιοι, σε ένα περιβάλλον γενικευμένων κοινωνικών περικοπών. Έκτακτος φόρος που επιβλήθηκε στις μεγάλες επιχειρήσεις πέρυσι θα παραμείνει μεν, αλλά μειωμένος κατά ένα τρίτο. Από 7,5 δισ. ευρώ φέτος θα αποφέρει μόνο 5 δισ. ευρώ. Ενώ δηλαδή απολυμένοι, ασθενείς και συνταξιούχοι θα καταβάλλουν μεγαλύτερο φόρο, ενώ παράλληλα η ανθούσα γαλλική και διεθνής πολεμική βιομηχανία θα αποζημιωθεί με επιπλέον αδιαφανείς επιδοτήσεις, οι μεγάλες επιχειρήσεις θα απολαύσουν έκπτωση της τάξης του 33%!
Φορολογική ασυλία για τους υπερπλούσιους
Ό ταξικός χαρακτήρας της φορολογικής πολιτικής του Μακρόν έχει βάθος και προϊστορία. Μόλις το 2025 η γαλλική Εθνοσυνέλευση ψήφισε την επιβολή ενός φόρου στους υπερπλούσιους που έχει γίνει γνωστός ως φόρος Zucman. Πήρε το όνομά του από τον Γάλλο οικονομολόγο Gabriel Zucman και προβλέπει έναν έκτακτο φόρο ύψους 2% επί της καθαρής περιουσίας των υπερπλούσιων, όσων δηλαδή κατέχουν περιουσία άνω του 1 δισ. δολ. Στην γαλλική του εκδοχή θα φορολογούσε περιουσίες άνω των 115 εκατ. ευρώ. Η ιδιαιτερότητά του έγκειται στην απλότητά του και στο ότι δεν αφορά εισοδήματα, ακίνητη περιουσία ή μετοχές, αλλά «παρκαρισμένο» πλούτο. Παρόλα αυτά η γαλλική Γερουσία τον Ιούνιο του 2025 τον απέρριψε, κινδυνολογώντας με ανεδαφικά και κοινότοπα επιχειρήματα για φυγή κεφαλαίου κ.α. Η ουσία είναι ότι μεσούσης μιας κρίσης χρέους η Γαλλική Γερουσία επέλεξε να αφήσει στο απυρόβλητο της εφορίας τους υπερπλούσιους, οξύνοντας την δημοσιονομική κρίση! Την ψήφιση και επιβολή του φόρου Zucman ζητούν ακόμη και οι Σοσιαλιστές, μαζί με την θέσπιση κατώτατου μισθού στα 1.700 ευρώ, με αφορμή την συζήτηση του προϋπολογισμού για το 2027.
Η χρόνια λιτότητα στην Γαλλία έχει προκαλέσει μια ιστορικών διαστάσεων κρίση στην αγοραστική δυνατότητα των πολιτών.
«Το 2025, η μέση μονάδα κατανάλωσης (ένας οικονομικός όρος που χρησιμοποιείται για να προσαρμόζει τα νοικοκυριά στο μέγεθος της οικογένειας) είδε την αγοραστική της δύναμη να πέφτει κατά 0,7%. Σήμερα, με τους πρώτους εννιά μήνες του 2026 να βρίσκονται ήδη πίσω μας, είναι σε τροχιά μείωσης κατά 0,7% για δεύτερο συνεχή χρόνο», δήλωνε στην γαλλική εφημερίδα Le Monde στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 οικονομολόγος του Γαλλικού Ινστιτούτου Οικονομικών (IFE). Και συνέχιζε περιγράφοντας τα ζοφερά χρώματα της κοινωνικής κατάστασης της Γαλλίας. «Η κατάσταση αποτελεί εξαίρεση. Από το 1960, όταν το Γαλλικό Ινστιτούτο Στατιστικής και Οικονομικών Σπουδών (INSEE) ξεκίνησε για πρώτη φορά να καταγράφει τις σειρές των δεδομένων, η Γαλλία έχει αντιμετωπίσει μόνο δύο τέτοιες παρόμοιες περιόδους. Η πρώτη ήρθε με την αποκαλούμενη στροφή στην λιτότητα του 1983-1984 από το σοσιαλιστή πρόεδρο Φρανσουά Μιτεράν. Η δεύτερη συνέβη μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση από το 2010 ως το 2023, που ήταν επίσης μια περίοδος περικοπών στον προϋπολογισμό». Σύμφωνα με υπολογισμούς, η πτώση στην καταναλωτική δύναμη από το 2024 ισοδυναμεί με την απώλεια περίπου 1.200 ευρώ (σε πραγματικούς όρους) για μια οικογένεια με δύο ενήλικες και δύο παιδιά. Για έναν ενήλικα μόνο του, ισοδυναμεί με την απώλεια 600 ευρώ.
Ωστόσο, επισημαίνει ο γάλλος οικονομολόγος στην κεντροδεξιά εφημερίδα, η τρέχουσα αρνητική τάση είναι πιο επίπονη από τις δύο προηγούμενες: «Η οπισθοδρόμηση του 1983 ακολούθησε αρκετά χρόνια μιας πολύ δυναμικής αύξησης της καταναλωτικής δύναμης, κάτι που δεν ισχύει σήμερα», για πολλούς λόγους. Ένας εξ αυτών που έχει διαβρώσει τα λαϊκά εισοδήματα είναι ο πληθωρισμός. Από το 2019 ο πληθωρισμός αυξήθηκε κατά 21,3%, ενώ οι μισθοί μόνο κατά 18,7%. Συγκρινόμενοι με το τέταρτο τρίμηνο του 2019, οι μισθοί είναι χαμηλότεροι κατά 2% σήμερα. «Είναι κι αυτό μια εξέλιξη ιστορικής σημασίας. Σύμφωνα με το INSEE πραγματική μείωση μισθών δεν συνέβη ποτέ ξανά από την περίοδο 1983-1985».
Πείνα και ανεργία για την εργατική Γαλλία
Στο ίδιο ρεπορτάζ περιγράφεται μια εξ ίσου ιστορικής σημασίας αλλαγή στα καταναλωτικά συνήθεια της εργατικής Γαλλίας. Σχεδόν οι μισοί στρέφονται για αγορές στις εκπτώσεις και τις προσφορές των πολυκαταστημάτων, ενώ έχει μειωθεί και η καταναλωτική δαπάνη στα τρόφιμα. «Οι άνθρωποι σιγουρεύονται ότι τα παιδιά τους τρώνε καλά, αλλά συχνά οι ενήλικες κάνουν ένα πολύ ελαφρύ δείπνο, ακόμη και το εγκαταλείπουν!»
Η κατάσταση της εργατικής Γαλλίας έχει επιδεινωθεί περαιτέρω λόγω της αύξησης της ανεργίας. Μέχρι και το 2024 οι επιπτώσεις από την μείωση των μισθών αντισταθμίζονταν μερικώς από την αύξηση της απασχόλησης. Το ποσοστό απασχόλησης αυξήθηκε από 65,5% σε 69% σε εννιά χρόνια, κατά ένα σημαντικό μέρος εξ αιτίας της κρατικής χρηματοδότησης σε προγράμματα μαθητείας κ.α. Ωστόσο, από το 2023, όταν το ποσοστό ανεργίας έφτασε στο ιστορικά χαμηλό ποσοστό του 7,2% έχει αυξηθεί φτάνοντας στο 8,3%. Μέχρι το τέλος του έτους αναμένεται να φτάσει το 8,5%.
«Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τους νέους ανθρώπους, με το ποσοστό ανεργίας για τις ηλικίες 15 ως 24 έτη να αυξάνεται από 17,1% το 2023 στο 22,2% το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Το ποσοστό των ηλικιών από 15 ως 29 έτη που δεν είναι στην απασχόληση, ούτε στην εκπαίδευση, ούτε στην κατάρτιση (γνωστά ως ΝΕΕΤ) έχει επίσης αυξηθεί από 11,8% το 2022 σε 13,3% σήμερα, πάνω από το μέσο όρο της ΕΕ που ανέρχεται σε 11%», έγραφε άλλο ρεπορτάζ της ίδιας κεντροδεξιάς εφημερίδας στις 20 Αυγούστου 2026. Τίτλος του, «Το αυξανόμενο ποσοστό ανεργίας οδηγεί σε ναυάγιο την υπόσχεση του Μακρόν να πετύχει πλήρη απασχόληση». Με ποσοτικούς όρους στο ποσοστό του 5%, ο Μακρόν είχε ορίσει την πλήρη απασχόληση ως κύριο στόχο της δεύτερης θητείας του που ξεκίνησε το 2022.
Ο μιλιταρισμός επίσπευσε την κρίση
Οπότε οι εργατικές οικογένειες πλέον είναι αντιμέτωπες όχι μόνο με την μείωση των μισθών αλλά και με την αύξηση της ανεργίας.
Για την επιδείνωση της θέσης της εργατικής Γαλλίας και τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό, τεράστιο μερίδιο ευθύνης φέρει η στροφή της γαλλικής ολιγαρχίας στον πόλεμο. Η αστική Γαλλία φορώντας τα χακί έριξε λάδι στη φωτιά της δημοσιονομικής κρίσης κατά δύο τρόπους.
Πρώτο, με τις αλόγιστες χρηματοδοτήσεις της Ουκρανίας, που εμφάνισαν ως αναγκαίο τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης, στο όνομα μιας ανύπαρκτης στην πραγματικότητα «ρωσικής απειλής». Από το 2022 όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, το συνολικό ποσό που πρόσφερε η Γαλλία, είτε μέσω της συμμετοχής της σε ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις είτε μέσω διμερών συμφωνιών με το Κίεβο φτάνει τα 54,20 δισ. ευρώ. Δηλαδή, ξεπερνάει σημαντικά τα 43 δισ. ευρώ περικοπών του προϋπολογισμού του 2027.
Δεύτερο, ο μιλιταρισμός όξυνε την κρίση μέσω της εκτόξευσης της τιμής των καυσίμων. Η τιμή του πετρελαίου μπρεντ από 31 δολ. το βαρέλι στις αρχές του 2026 έφτασε την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου στα 112 δολ. το βαρέλι και η τιμή του φυσικού αερίου στο ολλανδικό χρηματιστήριο από 31 στα 92 ευρώ η μεγαβατώρα. Την ίδια ακριβώς περίοδο η τιμή του αμερικανικού φυσικού αερίου μειώθηκε από 2,89 σε 2,79 δολ! Αν η ΕΕ δεν είχε επιβάλει κυρώσεις στην Ρωσία και το Ιράν ουδέποτε θα πλήρωνε τέτοιες εξωφρενικές τιμές για ενέργεια, ωθώντας τους πολίτες στην φτώχεια. Το γαλλικό Ινστιτούτο εξετάζοντας την φτώχεια σε διάφορα κοινωνικά στρώματα, χαρακτήρισε ως μια από τις πλέον βαριά πληττόμενες ομάδες εκείνες που μετακινούνται προς τη δουλειά τους με αυτοκίνητο και εκείνες που ζουν σε σχετικά μεγάλα σπίτια επειδή δαπανούν όλο και μεγαλύτερο μέρος του μισθού τους σε καύσιμα. Αν η ΕΕ πρωτοστατούσε στην ειρήνη κι όχι στον πόλεμο στην Ουκρανία και στο Ιράν, δεν θα είχε επέλθει αυτή η φτωχοποίηση στο εσωτερικό της.
Η κατάσταση στην Γαλλία είναι πιο δραματική απ’ όσο φαίνεται επειδή οι μεταστάσεις της δημοσιονομικής κρίσης στην οικονομία είναι ήδη ορατές. Οι μετοχές των τραπεζών βρίσκονται σε ελεύθερη πτώση λόγω της έκθεσής τους σε κρατικά γαλλικά ομόλογα (Societe Generale -20%, BNP Paribas -19% από τον Αύγουστο του 2026) και μαζί των λαμπρότερων διαμαντιών του γαλλικού στέμματος: Louis Vuitton (LVMH) και Hermes & Kering (κάτοχος της Gucci) κατέγραψαν πτώση πάνω από 25% στη διάρκεια του χρόνου, ενώ οι αυτοκινητοβιομηχανίες Stellantis και Renault είχαν πτώση πάνω από 60% και 25%, αντίστοιχα. Η συντριβή της βιομηχανίας πολυτελών αγαθών και της αυτοκινητοβιομηχανίας δεν σχετίζεται άμεσα με την κρίση χρέους, αλλά την επιδεινώνει. Προέρχεται από δύο άλλες αιτίες, την επιβολή εμπορικών δασμών από τις ΗΠΑ και τον οξύ ανταγωνισμό από την Κίνα.
Αστυνομία και ελίτ δουλεύουν για την Λε Πε
Σε αυτό το φόντο, που μόνο επιδείνωση της κοινωνικής θέσης της Γαλλίας προεξοφλεί, η επίδειξη ωμού αυταρχισμού εκ μέρους του κράτους είναι το κόκκινο χαλί που θα πατήσει η Λε Πεν για να μπει στα Ηλύσια Πεδία στις 2 Μαΐου. Η αστυνομική βία αποδεικνύεται χρυσός χορηγός της φασίστριας υποψήφιας για τις εκλογές του 2027 που όλο και εντονότερα εμφανίζεται ως η ιδανική σιδερένια γροθιά η οποία θα βγάλει την Γαλλία από το δημοσιονομικό αδιέξοδο, εκ μέρους της ολιγαρχίας, επιβάλλοντας μια θεραπεία – σοκ, υπό την απειλή της χρεοκοπίας. Η συμφωνία, αν και πικρό ποτήρι για την Λε Πεν, φαίνεται αρκετά τίμια για την γαλλική ελίτ: δίνει μεν το χρίσμα στην Λε Πεν αρκεί να κόψει ακόμη και στο μισό μισθούς και συντάξεις και να απολύσει εκατομμύρια δημόσιους υπαλλήλους. Αν επιβάλει επιτυχημένα τη θεραπεία – σοκ κέρδισε μια παρατεταμένη διαμονή στα Ηλύσια Πεδία και την κανονικοποίησή της, στα χνάρια της ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζιας Μελόνι. Οι μηχανισμοί καταστολής έχουν ήδη δείξει ότι μπορούν να λειτουργούν εκτός ορίων δημοκρατικής νομιμότητας επί κεντροδεξιού Μακρόν. Επί ακροδεξιάς Λε Πεν απλώς θα εκτραχηλισθούν… Η Λε Πεν φαντάζει μια κάποια λύση όχι μόνο λόγω του οικονομικού, αλλά και του πολιτικού αδιεξόδου. «Η Γαλλία φαίνεται μη κυβερνήσιμη. Και πρόκειται να χειροτερέψει» είναι ο τίτλος της κεντρικής ανάλυσης των Financial Times σήμερα Κυριακή, 25 Οκτωβρίου. Ο πρωθυπουργός Λε Κορνού είναι κατά κοινή ομολογία ο πιο αδύναμος πολιτικά πρωθυπουργός της Πέμπτης Δημοκρατίας, με τους δύο προηγούμενους να έχουν αποχωρήσει ηττημένοι, επιχειρώντας να επιβάλουν μέτρα λιτότητας, ενώ τα ποσοστά δημοτικότητας του προέδρου Μακρόν έφτασαν το 15% κλείνοντας τον πολιτικό κύκλο του ακραίου κέντρου.
Η νεολαιίστικη και εργατική Γαλλία με τις συνεχείς συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις, ενάντια στην διάλυση των σχολείων και την λιτότητα, δεν υπερασπίζεται μόνο την κοινωνική της θέση από την περαιτέρω επιδείνωση. Φράζει επίσης το δρόμο στην Λε Πεν. Γι’ αυτό αξίζει της ολόψυχης αλληλεγγύης μας!
