Αυθαίρετοι περιορισμοί στην πρόσβαση των παιδιών
Από την αρχή της φετινής χρονιάς βρίσκεται σε εξέλιξη μια επιχείρηση διάλυσης του ολοήμερου προγράμματος στα δημοτικά σχολεία και επιβολής περιορισμών στην πρόσβαση των παιδιών σε αυτό.
Το ολοήμερο πρόγραμμα είναι μια επιλογή που υπάρχει στους μαθητές του νηπιαγωγείου και του δημοτικού σχολείου να παραμείνουν στο σχολείο μετά τις 13:15 που ολοκληρώνεται το πρωινό πρόγραμμα (που είναι υποχρεωτικό για όλα τα παιδιά).
Το σχετικό νομικό και κανονιστικό πλαίσιο καθορίζει ότι ο σκοπός του ολοήμερου προγράμματος δεν είναι απλά η φύλαξη των παιδιών εργαζόμενων γονιών αλλά και η παροχή υποστήριξης στη μελέτη των παιδιών (για τους γονείς που δεν μπορούν ή δεν έχουν χρόνο να το εξασφαλίσουν).
Αμέσως μετά το γενικό σχόλασμα υπάρχει μια διδακτική ώρα που τα παιδιά τρώνε και χαλαρώνουν. Στη συνέχεια ακολουθούν 2 διδακτικές ώρες μελέτης.
Ενώ για παιδιά που οι γονείς τους δε μπορούν να τα πάρουν στις 15:50, υπάρχει (θεωρητικά εφόσον συγκεντρωθεί επαρκείς αριθμός) η επιπλέον δυνατότητα να μείνουν άλλες 2 διδακτικές ώρες μέχρι τις 17:30, στην διάρκεια των οποίων υποτίθεται γίνονται διάφορες άλλες εκπαιδευτικές, μορφωτικές, αθλητικές δραστηριότητες. Επίσης για τα παιδιά που είναι στο ολοήμερο υπάρχει η δυνατότητα να προσέρχονται μια ώρα νωρίτερα στο σχολείο (αντί για 8:00-8:15 που ισχύει γενικά) προκειμένου να καλυφθούν οικογένειες που οι γονείς πιάνουν δουλειά νωρίς.
Με βάση τα παραπάνω η Υπουργική Απόφαση Φ7/118139/ΦΔ/Δ1/9-9-2020 (Β’ 3838), που καθορίζει τη λειτουργία του ολοήμερου σχολείου, ορίζει ότι «Οι Διευθυντές/ντριες και οι Προϊστάμενοι/νες των Δημοτικών Σχολείων κάνουν δεκτές όλες ανεξαιρέτως τις αιτήσεις των γονέων/κηδεμόνων για φοίτηση των μαθητών/τριών στο Ολοήμερο Πρόγραμμα, χωρίς προϋποθέσεις.
Φυσικά ποτέ τα πράγματα δεν ήταν ιδανικά, αλλά εδώ δε θα αναφερθούμε στις μέχρι πρότινος ελλείψεις και προβλήματα. Θα επικεντρώσουμε στην ενορχηστρωμένη διαδικασία διάλυσης και συρρίκνωσης που ξετυλίγεται επί μήνες από την αρχή της φετινής σχολικής χρονιάς.
Στην αρχή της φετινής σχολικής χρονιάς, τελευταίες μέρες του περασμένου Σεπτέμβρη, αφού οι μαθητές είχαν εγγραφεί στο ολοήμερο από μήνες (από την προηγούμενη Άνοιξη του 2025), και αφού είχαν ήδη ξεκινήσει να παρακολουθούν το πρόγραμμα του ολοήμερου σχολείου, βγήκε μια εγκύκλιος (Φ.7/115075/Δ1/ της 18ης Σεπτέμβρη) από το Υπουργείο Παιδείας που καλούσε τους γονείς να κάνουν επανεγγραφή των παιδιών τους για να μπορέσουν να συνεχίσουν τη φοίτηση στο ολοήμερο. Μόνο που θα χρειαζόταν να υποβάλλουν (και μάλιστα με ασφυκτική προθεσμία – που επιβλήθηκε προφορικά) επιπλέον ΚΑΙ βεβαίωση εργασίας ή ανεργίας ή/και χαρτιά που τους εντάσσουν σε ευάλωτες ομάδες προκειμένου να εγγραφή να γίνεται «κατά προτεραιότητα».
Φυσικά όλο αυτό φαινόταν τρελό: Υπάρχει μια Υπουργική Απόφαση που λέει ότι δεν υπάρχουν προϋποθέσεις και έρχεται μια εγκύκλιος που λέει ότι θα υπάρχουν προϋποθέσεις. Υπάρχει μια Υπουργική Απόφαση που λέει ότι το ολοήμερο δεν είναι απλή φύλαξη, και έχεις μια εγκύκλιο που εμμέσως πλην σαφώς το αντιμετωπίζει ως φύλαξη. Υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες που έχουν κάνει έναν προγραμματισμό για την χρονιά, ξέρουν ότι τα παιδιά τους θα σχολάνε στις 15:50 ή στις 17:30 και έρχεται το κράτος και τους λέει «sorry, δεν ισχύει, κάνε συμπληρωματικά χαρτιά και βλέπουμε…».
Επιπλέον υπήρξε μια μεγάλη πίεση προς διευθυντές (και με αλλεπάλληλες συσκέψεις) από τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης προκειμένου να εξαντλήσουν τα όρια και να φτιάξουν τμήματα με το ανώτατο όριο (25 παιδιά ανά τμήμα) που είναι εξωφρενικό. Να καταγράφουν αυστηρά απουσίες και να προχωρούν άμεσα (όταν συμπληρώνονται 15 συνεχόμενες) σε διαγραφές παιδιών προκειμένου να συγχωνεύουν τμήματα το συντομότερο. Όλα αυτά είχαν ως αποτέλεσμα:
- συγχώνευσηςτμημάτων
• αύξηση αριθμού μαθητών ανά τμήμα και εκπαιδευτικό. Φανταστείτε αν γίνεται να κάνει κάποιος «φροντιστηριακό μάθημα» σε 6χρονα έως και 11χρονα σε 25μελή τμήματα (να αφιερώνει δηλαδή 2 με 3 λεπτά σε κάθε παιδί στην καλύτερη περίπτωση).
• Όλο και πιο συχνά να υπάρχουν στο ολοήμερο μεικτά τμήματα (με παιδιά από διάφορες τάξεις)
• Να υπάρχουν όλο και λιγότεροι σταθεροί εκπαιδευτικοί, και όλο και συχνότερα τάξεις «κέντρα διερχομένων» όπου παρελαύνουν 7 ή και 10 διαφορετικοί εκπαιδευτικοί (κάποιοι ειδικοτήτων: γαλλικά, γυμναστική, εικαστικά που δεν είναι καταρτισμένοι να κάνουν τη μελέτη των μαθημάτων). Εκπαιδευτικοί τελικά, δεν μπορούν (αντικειμενικά) ούτε να γνωρίσουν τους μαθητές, ούτε να συνεννοηθούν με τον πρωινό εκπαιδευτικό, ούτε να παρακολουθήσουν τη μελέτη των παιδιών από μέρα σε μέρα κ.λπ.
• και φυσικά τον αποκλεισμό παιδιών που δεν μπόρεσαν να προσκομίσουν δικαιολογητικά
Όλα αυτά γίνονται με στόχο να περιοριστούν οι διορισμοί εκπαιδευτικών, αλλά και το γενικότερο λειτουργικό κόστος. Τελικά είτε λόγω αποκλεισμού, είτε λόγω της υποβάθμισης πολλοί γονείς αναγκάζονται να στείλουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά «κέντρα μελέτης» που ξεφυτρώνουν ολοένα σε κάθε γειτονιά.
Φυσικά στις όποιες διαμαρτυρίες από πολίτες, Ενώσεις και Ομοσπονδίες γονιών και δασκάλων, το Υπουργείο «έκανε την πάπια» (δείτε και στο τέλος) και συνέχισε ακάθεκτο.
Δόθηκα διαφόρων ειδών «εξηγήσεις»: από το «τι τα θέλετε, έτσι είναι η κατάσταση, θα καλύψουμε αυτούς που έχουν ανάγκη φύλαξης». Μέχρι ότι τάχα: η εν λόγω εγκύκλιος δεν είχε γενική εφαρμογή αλλά αφορούσε «εξαιρετικές» περιπτώσεις που δεν συμπληρώνεται αμέσως ο αριθμός εκπαιδευτικών για να καλύψει τα παιδιά που έχουν αιτηθεί να ενταχθούν στο ολοήμερο, με την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Οπότε προκειμένου να υπάρχει ευνομία βάζει η εγκύκλιος ενιαίο κριτήριο στον ποια θα προταχθούν.
Μάλιστα ακούστηκε ακόμα και ότι ήταν παρανόηση από Διευθυντές ή Προϊστάμενους η γενική εφαρμογή της εγκυκλίου.
Φυσικά όλα αυτά είναι στάχτη στα μάτια. Θέλουν απλά να περάσουν τους περιορισμούς από το παράθυρο, να δοκιμάσουν τα νερά (τις διαθέσεις των γονιών) ως κάτι τάχα περιορισμένο, μερικό, κατ’ εξαίρεση για να το μονιμοποιήσουν στη συνέχεια.
Αναγκάστηκαν λοιπόν εκατοντάδες χιλιάδες γονείς να εκδώσουν και να υποβάλουν βεβαιώσεις. Ενώ από όσους δεν τα κατάφεραν, είδαν τα παιδιά τους να αποκλείονται.
Δυστυχώς, το κίνημα των γονιών δεν κατάφερε (πέρα από τοπικές εξαιρέσεις) να υψώσει έγκαιρα αποφασιστικό τείχος. Ήταν απαραίτητο να υπάρξει κάλεσμα μαζικής ανυπακοής, να κληθούν οι γονείς οργανωμένα να μην καταθέσουν δικαιολογητικά, αλλά δεν έγινε.
Η μαζική άρνηση υποβολής βεβαιώσεων θα μπορούσε να πετύχει, όχι μόνο γιατί το μέτρο ήταν άδικο, αντιλαϊκό και αντιεκπαιδευτικό αλλά (προς το παρόν τουλάχιστον) ήταν επιπλέον αυθαίρετο και παράνομο. Γιατί το Υπουργείο των «Αρίστων» και των «Εραστών του Νόμου και της Τάξης» θεωρεί ότι μπορεί με μια εγκύκλιο να ακυρώσει μια Υπουργική Απόφαση. Φυσικά θα μπορούσαν (και μπορούν ανά πάσα στιγμή) να εκδώσουν νέα Υπουργική Απόφαση (και πολύ πιθανά θα το κάνουν). Απλά αρχικά ήθελαν να το περάσουν στα μουλωχτά, ότι τάχα εμείς δεν αλλάζει και τίποτα σοβαρό.
Όλα αυτά δεν είναι «συνδικαλιστικές τερατολογίες» της ΔΟΕ ή της Συνομοσπονδίας των γονιών. Είναι και επίσημη γνωμοδότηση του Συνηγόρου του Πολίτη (δείτε αναλυτικά στο τέλος) ο οποίος χαρακτηρίζει την εγκύκλιο contra legem. Γνωμοδότηση την οποία φυσικά το Υπουργείο την έγραψε στα παλιά του παπούτσια.
Όλα αυτά έγιναν το περασμένο Φθινόπωρο. Τώρα που ξεκίνησαν οι εγγραφές των μαθητών για του χρόνου (σχολική χρονιά 2026-27), στάλθηκε πάλι εγκύκλιος (20/5) με γενικότατη ισχύ που ζητάει από όλους τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις προαναφερθείσες βεβαιώσεις. Και πάλι δεν έχει ορθωθεί κίνημα άρνησης υποβολής βεβαιώσεων παρότι η προθεσμία για τις αιτήσεις εκπνέει αύριο. Άρνηση υποβολής (που όπως ήδη γράφουμε) δεν είναι μόνο δίκαιη αλλά και νόμιμη.
Ας πάρουμε την υπόθεση στα χέρια μας, όπως μπορούμε, οι γονείς με τις Ενώσεις και τους Συλλόγους Γονέων ή όπου αυτοί «πετάνε χαρταετό» ακόμα και από τα κάτω με επιτροπές, υπογραφές, ανακοινώσεις, συνελεύσεις, καλέσματα. Μαζί και με τους Συλλόγους των δασκάλων, όπου υπάρχει διάθεση.
Δεν έχει να κάνει μόνο με το δικαίωμα στη μόρφωση. Είναι παράλληλα ζήτημα Δημοκρατίας και Αξιοπρέπειας. Δεν μπορεί το κράτος του «Νόμου και της Τάξης» να μην τηρεί ούτε καν τους δικούς του νόμους όταν αυτοί τυχαίνει να προστατεύουν (έστω στο ελάχιστο) το λαό και τα παιδιά του.
Δε μπορεί ο κάθε μανδαρίνος του (όποιου) Υπουργείου (σε διατεταγμένη φυσικά υπηρεσία, κάνοντας τη βρωμοδουλειά του Υπουργού), να λειτουργεί ως ελέω Θεού Αυτοκράτωρ και να βγάζει φιρμάνια με ότι του καπνίσει, αγνοώντας αποφάσεις της ίδια του της κυβέρνησης, και βασικές αρχές του Δικαίου. Είναι μεγάλο πρόβλημα ως πολίτες είτε να συμμορφωνόμαστε πειθήνια για να αποφύγουμε την ταλαιπωρία (ας το καταθέσω να τελειώνουμε), είτε να αναγκαζόμαστε να τσακωθούμε ξανά και ξανά χάνοντας το χρόνο και φθείροντας τα νεύρα μας για να διεκδικήσουμε τα αυτονόητα. Και είναι μεγάλο πρόβλημα όχι μόνο για τη δική μας βολή ή περηφάνεια, αλλά κυρίως γιατί τα παιδιά μας μαθαίνουν από το παράδειγμα μας, να είναι αξιοπρεπείς πολίτες που γνωρίζουν και διεκδικούν τα δικαιώματα τους αντί για πειθήνιοι ραγιάδες.
ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΤΑΘΕΣΟΥΜΕ τα ΑΥΘΑΙΡΕΤΑ ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ
ΝΑ ΑΠΑΙΤΗΣΟΥΜΕ:
- το Υπουργείο Παιδείας να ανακαλέσει άμεσα την απαράδεκτη εγκύκλιοΦ.7/115075/Δ1/ της 18ης Σεπτέμβρη για το ολοήμερο καθώς και τα όσα σχετικά προβλέπονται στην Φ.7/62532/Δ1 της 20/5/2026
• να μην αποκλειστεί ούτε ένα παιδί από το ολοήμερο, εφόσον η οικογένεια του επιθυμεί να παρακολουθήσει
• Ολοήμερο σχολείο για όλα τα παιδιάπου το αιτούνται, αναβαθμισμένο και ουσιαστικό, όχι “παιδοφυλακτήριο”.
• Να μη γίνει καμία συγχώνευση τμήματος. Ανώτατος όριο 15 μαθητών ανά τμήμα (σε ολοήμερο και πρωινή ζώνη). Από τη στιγμή που, στο ολοήμερο, συγκεντρώνονται 8 παιδιά από μια τάξη να συγκροτείται αυτοτελές τμήμα για τη διευκόλυνση της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
• Εξασφάλιση όσο γίνεται σταθερού εκπαιδευτικού (ΠΕ 70 δάσκαλου/ας) σε κάθε τμήμα στο ολοήμερο
• να εξασφαλιστεί άμεσα, με προσλήψεις μονίμων, όλο το απαραίτητο προσωπικό για τη λειτουργία των σχολείων (δάσκαλοι/ες πρωινού & ολοήμερου προγράμματος, ειδικοτήτων, παράλληλης στήριξης κ.λπ.) αλλά και όλο το βοηθητικό προσωπικό (διοικητικό, καθαριότητας, φύλαξης, νοσηλευτές, να θεσμοθετηθεί και να στελεχωθεί θέση τραπεζοκόμου κ.λπ.),
• να εξασφαλιστούν σύγχρονες και ασφαλείς υποδομές, εξοπλισμός και υλικά με κρατική χρηματοδότηση, αντί για μπαλώματα σε ερείπια με ρεφενέ ή/και ζητιανιά για χορηγίες.
ΠΑΡΑΚΑΤΩ μπορείτε από τη μία να δείτε τους ευσυνείδητους λειτουργούς στο Συνήγορο του Πολίτη, να εξαντλούν τις περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης τους και από την άλλη να θαυμάσετε «άριστους/ες», στελέχη του Υπουργείου, να ιδρώνουν τη φανέλα με τίμιες κωλοτούμπες και άλλα ακροβατικά, ώστε να πάει και η Παιδεία τρένο, βζιννν, Ελλάδα 2.0, η μέρα-νύχτα, και τα μυαλά στο μπλέντερ…
(και κάτι εντελώς τυχαία μας θύμισε την παροιμία μας φτύνανε και κάναμε ότι βρέχει)
