Χόρεψαν στο φτερό του καρχαρία…. της Τέας Βασιλειάδου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Παρασκευή, 29 Ιανουαρίου 2016 10:05 Συντάκτης:
Βαθμολογήστε το άρθρο
(0 ψήφοι)

Μια γοητευτική παράσταση. Μια συνύπαρξη επί σκηνής υλικών στέρεων και μαγικών μαζί, όπως η ποίηση του Νίκου Καββαδία και η μουσική/μελοποίηση τους από τον Θάνο Μικρούτσικο, που μεταλλάχθηκε στα χέρια του σκηνοθέτη Θέμη Μουμουλίδη σε θεατρική πράξη -συγκινησιακή και ουσιαστική. 

 

Μια γοητευτική παράσταση, όπου – όπως είναι φυσικό – πρωταγωνιστούν τα τραγούδια, που παραμένουν επίκαιρα και καθηλωτικά, από τη στιγμή που ο Μικρούτσικος μεταμόρφωσε τους στίχους του Καββαδία, για να τους εξελίξει ξανά μετά, και πάλι και πάλι, μέσα σε τόσα χρόνια ώστε να είναι τα τραγούδια εκείνα -τα παλιά-,  πάντα καινούργια και διαφορετικά και όμως όμοια. Και σήμερα, μέσα σ’αυτό το ξάφνιασμα που όλοι νιώθουμε για την σταθερή απήχηση που έχουν αυτά τα τραγούδια στις διαφορετικές γενιές - στη δική μου και στη μετέπειτα και στη σημερινή ....  - έρχεται μια νέα μεταμόρφωση να πραγματοποιηθεί, όταν ο Θέμης Μουμουλίδης ανεβάζει την παράσταση «Ταξίδι στο Σταυρό του Νότου στο θέατρο Μπαντμιντον. Η μεταμόρφωση των τραγουδιών σε θεατρικό δρώμενο.

 

Ο σκηνοθέτης έχει από καιρό καταπιαστεί με την μεταφορά στη σκηνή μεγάλων ποιητικών έργων και τραγουδιών. Με επιτυχία. Η συγκεκριμένη παράσταση τιμά το όνειρο που δεν μας εγκαταλείπει και τη «φυγή» στο ανέφικτο, που ειδικά σήμερα αποκτά τεράστια σημασία, ενώ σε σχέση με προηγούμενες του παραστάσεις, εδώ δεν κυριαρχεί η βιογραφική απεικόνιση του συνθέτη ή του ποιητή/στιχουργού, αλλά οι ιδέες και τα αισθήματα και οι καταστάσεις που γεννούν η μουσική και ο ποιητικός λόγος.

 

Κι εκεί που ο Θ. Μικρούτσικος βυθίστηκε στο έργο του Ν.Καββαδία για να αναδείξει την υπερβατική, ονειρική αλλά και κοινωνική του διάσταση, ο Θ. Μουμουλίδης προσδίδει στο έργο την υλική του μορφή – σώμα-, που διατηρεί το όνειρο και του προσδίδει ακόμη πιο έντονα πολιτικά, κοινωνικά χαρακτηριστικά, προσδιορίζοντας το στον χρόνο - λίγο πριν λίγο μετά τον Β΄παγκόσμιο πόλεμο -... στον τόπο – πόλεις και χώρες βασανισμένες – στους ανθρώπους - ναυτικούς και ανθρώπους των λιμανιών κι ακόμη πρόσφυγες της ζωής και των πόλεμων, και μετανάστες της φτώχειας και της ανάγκης.  Κι ανάμεσα τους οι καταραμένοι ποιητές, ο Μπωντλαίρ αλλά και ο Βερλαίν και ο Ρεμπώ. Στοιχειά και φαντάσματα του ποιητή. Και συνοδοιπόροι του. Δικοί του και όλων μας.  Όλα αυτά χωρίς να προδίδει τη γοητεία της υγρής μάγισσας που είναι η θάλασσα, που κυριαρχεί μέσα από το εξαιρετικής έμπνευσης σκηνικό με τις τρεις τεράστιες βιντεοοθόνες. Μια θάλασσα, που λες πως θα ορμήσει μέσα στην πλατεία και θα σε πάρει μαζί της στο ταξίδι στο Σταυρό του Νότου.

 

Η θάλασσα, ο έρωτα, ο θάνατος,  βασικά στοιχεία της ποίησης του Καββαδία,   στην παράσταση κυριαρχούν, μέσα από τα τραγούδια, τα ενδιάμεσα κείμενα και τις εικόνες. Μαγικά και πραγματικά, ονειρικά και εφιαλτικά, γαλήνια και τρικυμισμένα.  Άλλωστε αυτή τη μαγικη διάσταση του Καββαδία αποκάλυψε ο Θάνος Μικρούτσικος, όταν με τη μουσική του υπογράμμισε το λόγο ενός ποιητή που δεν μιλά για τη θάλασσα απλώς και δεν περιγράφει μονοδιάστατα τη ζωή των ναυτικών, αλλά μιλάει για το όνειρο της απελευθέρωσης από την σκληρή πραγματικότητα. Κι έτσι το καράβι των ποιημάτων του Καββαδία γίνεται με τη μουσική του συνθέτη μια κιβωτός όπου όλοι είμαστε μέσα, για το ταξίδι και τη φυγή από το τώρα και την απαντοχή και την αναζήτηση και την περιπέτεια και την … ελευθερία.  Αυτό το καράβι ζωντανεύει στη σκηνή, αυτοί οι άνθρωποι – οι ναυτικοί κι όλοι εμείς οι επιβάτες της ζωής- και η θάλασσα που  πολιορκεί  και αγγαλιάζει, που πνίγει και οδηγεί σε λιμάνια γαλήνης και σε κόσμους φουρτούνας. Κι όπως η μουσική έτσι κι ο σκηνικός κόσμος είναι πλούσιος, πολυπληθής, ανόμοιος και ίδιος με ηθοποιούς, μουσικούς, τραγουδιστές, χορευτές... Ένας σκηνικός κόσμος  αισθητικός κι αληθινός και ουτοπικός και τραγικός και ακραίος.

 

Νιώθω πως η … θεατροποίηση του έργου ξεκίνησε από τον συνθέτη. Ο Θάνος Μικρούτσικος συνέθεσε έναν τέτοιο “τύπο” μουσικής για τα ποιήματα του Καββαδία, ώστε να δημιουργήσει την αίσθηση μιας απόλυτης ενότητας, ενός ενιαίου ποιήματος. Η μελωδική του γραμμή δημιουργεί μια αίσθηση επανάληψης, έτσι που το ένα τραγούδι να ενώνεται με το άλλο σε ένα τραγούδι ατελείωτο, αδιάκοπο – σαν το κύμα που έρχεται και φεύγει  - ένα τραγούδι ιστορία  - ταξίδι και περιπέτεια εντός και εκτός – ίδιο τραγούδι και απόλυτα διαφορετικό. Όσο για το ρυθμό του τραγουδιού / τραγουδιών …. Οι συνθέσεις του Θάνου διατηρώντας πάντα το χαρακτηριστικό του στυλ – την  υπογραφή του – είναι δυναμικές τόσο που να ξεσπούν τσουνάμι πάνω στα λόγια κι ύστερα πάλι σβήνουν σ΄έναν αναστεναγμό για να θυμώσουν και να οργιστούν ξανά και ξανά. Μια  θάλασσα αναπάντεχη. Μια ενορχήστρωση πάντα αναπάντεχη. Είναι σ’ αυτή (την ενορχήστρωση κυρίως)  που ο τραγουδοποιός Μικρούτσικος συνυπάρχει με τον πειραματιστή συνθέτη σύγχρονης μουσικής. Κι όχι μονον ενορχηστρικά αλλά και μελωδικά και ρυθμικά όλα ανανεώνονται – το ίδιο αίσθημα αλλά η νέα προσέγγιση. Κι οι φωνές των πνευστών και οι μελωδίες – τρυφερές και άγριες – των βιολιών…. κι εκείνο το επίμονο πιάνο να πιέζει τη φωνή να ξεπεράσει τα όρια της. Να ματώσει. Να σβήσει και να φουντώσει ξανά.  Κι ύστερα οι παύσεις. Τόσο δραματικές κι έντονες.  Σε κρατούν μετέωρο στην απαντοχή και στον φόβο… Στο τελεσίδικο… “Γιέ μου, που πας; Μάνα θα πάω στα καράβια”

 

Είχε βέβαια ένα σπουδαίο υλικό ο Θάνος. Τον λόγο του Νίκου Καββαδία, ο οποίος παρά τις κριτικές της εποχής του που τον θέλανε έναν ελάσσονα ποιητή, χειρίζεται τη γλώσσα επιδέξια και διαθέτει πολλαπλά επίπεδο νοημάτων σ΄οποιον θέλει να τα διακρίνει. Και ο Μικρούτσιος είδε την ομορφιά που αναδυόταν μέσα στους στίχους, την ομορφιά που ξεφύτρωνε μέσα στις χαλασμένες και ρημαγμένες ζωές.  Είδε ότι οι ρίμες των ποιημάτων ήταν ένα … τέχνασμα για να παρασύρει ο Καββαδίας τον αναγνώστη του στην προσωπική υπέρβαση, για να ξεσηκώσει όλους μας να απαιτήσουμε και να παλαίψουμε για το αδύνατο, για την ανατροπή! Και η μουσική το Θάνου κατέγραψε αυτά τα μυστικά της ποίησης και έβαλε και τα δικά της μυστικά, μελωδικά και ρυθμικά. Υπογραμμίζοντας κι έτσι για μια ακόμη φορά πως η μελοποιημένη ποίηση δεν είναι η απλούστευση της για να γίνει, δήθεν, έτσι κατανοητή στο λαό. Η ποίηση δεν έχει ανάγκη ενδιάμεσους και η μελοποίηση δεν παίζει – δεν πρέπει να παίζει – αυτό το ρόλο. Η μελοποίηση μεταμορφώνει ένα ποιήμα σε τραγούδι και το τραγούδι αυτό με έναν άλλο τρόπο φωτίζει και αποκαλύπτει. Κι ο Θάνος του Σταυρού του Νότου κατόρθωσε με τη δική του μελοποίηση να βγάλει την ποίηση του Καββαδία από το θαλασσινό περίβλημα που της είχαν επιβάλει να της δώσει να κρατά “το λύχνο του Αλαδδίνου”

 

Γοητεύει η παράσταση διατηρώντας την νοσταλγική γεύση όσων χάθηκαν  - τόσοι ναυτικοί και τόσες γυναίκες και τόσες αγάπες και τόσος θάνατος ... Κι όμως την ίδια στιγμή γίνεται τόσο σύγχρονη και σημερινή, να γεμίζει όλους μας με τη γλυκεία απαντοχή για τα νέα ταξίδια, που θα γίνουν ... που θα τα κάνουμε... στην περιπέτεια, στο όνειρο, στο άγνωστο.  Μέσα στα τραγούδια και στα κείμενα και στις σκηνικές εικόνες γεννιούνται ερωτήματα, προκαλούνται αισθήματα, δοκιμάζονται ιδέες. Κυρίως η ιδέα του ταξιδιού. Που έγινε. Που θα γίνει. Γιατί τα ταξίδια θα γίνουν παρέα με το «παπαγάλο που θα δίνει όρντινο από το ιστό» και μαζί με τους ναύτες που τη «νύχτα κυνηγάνε το φεγγάρι».  Τα ταξίδια θα γίνουν... αυτό αναδύεται από την παράσταση που μας φωνάζει να χορέψουμε «πάνω στο φτερό του καρχαρία» και να τολμήσουμε κόντρα στον καιρό κρατώντας εκείνο το «μικρό αφρικανικό ατσάλινο μαχάρι». Για ό,τι κι αν συμβεί. Για το ταξίδι που θα το κάνουμε έτσι κι αλλιώς.

 

Να μην παραλείψω όσους συνέβαλαν σ’ αυτό το “ταξίδι  στο Σταυρό του Νότου”

Θέμη Μουμουλίδη σκηνοθεσία και σενάριο (το σενάριο με τη συμβολή των Παναγιώτα Πανταζή, Μαρούσκα Παναγιωτοπούλου και Βίκη Παναγιωτοπούλου.

Νίκο Πάτσα (σκηνικά κοστούμια)

Σεσίλ Μικρούτσικου (χορογραφίες)

Θύμιο Παπαδόπουλο (μουσική επιμέλεια)

Φώτη Μπιρμπίλη (φωτισμοί)

Νίκο Τσιμούρη (βίντεο)

Τους ηθοποιούς Στέλιο Μάινα, Σταύρο Ζαλμά, Ελισάβετ Μουτάφη, Νίκο Αρβανίτη, Μαριάννα Πολυχρονίδη, Μιχάλη Μαρίνου, Ιωάννη Παπαζήση, Μαρούσκα Παναγιωτοπούλου, Κώστα Φαλελάκη, και σαράντα ακόμη ηθοποιούς, χορευτές και μουσικούς 

Και τους τραγουστές Ρίτα Αντωνοπούλου, Κώστα Θωμαΐδη και Γιάννη Μαθέπου

… και όσους ξέχασα!

 

 

Αναγνώστηκε 2515 φορές
KOMMON

Κάντε κλικ στο όνομα του αρθρογράφου για να διαβάσετε όλα τα άρθρα του.

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.