Το τελευταίο καμπανάκι
Η συζήτηση για το μέλλον της Παλαιστινιακής Εθνικής Αρχής, στο υποτιθέμενο πλαίσιο αναφοράς της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, δεν αποτελεί πλέον μια μεταρρυθμιστική συζήτηση με την παραδοσιακή έννοια. Έχει μετατραπεί σε συζήτηση για τη μοίρα της ίδιας της ανεξάρτητης παλαιστινιακής εθνικής απόφασης: ποιος την κατέχει, πώς ασκείται και σε ποιο πολιτικό σχέδιο τίθεται στην υπηρεσία του. Οι πρόσφατες αμερικανικές εκθέσεις που κυκλοφόρησαν, βασισμένες σε όσα δημοσίευσε το Washington Institute for Near East Policy σχετικά με μοντέλα διαχείρισης περιοχών μετά από πόλεμο, αντανακλούν ένα όραμα που, κατά την άποψη ορισμένων, υπερβαίνει τα παραδοσιακά εργαλεία που κυριάρχησαν στις προσεγγίσεις πολιτικής διευθέτησης των προηγούμενων δεκαετιών από τις διαδοχικές αμερικανικές κυβερνήσεις — προσεγγίσεις που ήταν εξαρχής άδικες προς τον λαό μας.
Το όραμα αυτό προτείνει ρητά την παράκαμψη της Παλαιστινιακής Εθνικής Αρχής μέσω εναλλακτικών τεχνοκρατικών και διοικητικών σχημάτων. Δεν αποτελεί απλώς μια αξιολόγηση μιας βαθιά προβληματικής παλαιστινιακής επίδοσης, αλλά υποδηλώνει μια στρατηγική μετατόπιση στην προσέγγιση του παλαιστινιακού ζητήματος.
Ο πραγματικός κίνδυνος σε αυτές τις εκθέσεις δεν έγκειται στην κριτική τους προς την απόδοση της Αρχής — μια κριτική που περιλαμβάνει ορισμένα πραγματικά στοιχεία και γνωστές δομικές αδυναμίες για τις οποίες έχουμε προειδοποιήσει επανειλημμένα — αλλά στο πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο παρουσιάζονται αυτά τα συμπεράσματα. Οι εκθέσεις αυτές αποσυνδέουν σκόπιμα την παλαιστινιακή κρίση από τη βασική της αιτία: τη σιωνιστική εποικιστική κατοχή, τις πολιτικές της άκρας δεξιάς και το αποικιακό όραμα. Αντ’ αυτού, η κρίση περιορίζεται σε μια εσωτερική παλαιστινιακή διοικητική αποτυχία, επιτρέποντας έτσι την προώθηση της «εναλλακτικής διοίκησης» ως μόνιμης λύσης.
Αυτό που προτείνεται σήμερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, στο πλαίσιο του συνολικού οράματος του Προέδρου Τραμπ για τη Μέση Ανατολή και τα παγκόσμια ζητήματα, είναι ένα μοντέλο που βασίζεται στη μεταφορά των βασικών πολιτικών, πολιτικών, οικονομικών και ασφαλιστικών λειτουργιών σε παράλληλα, μη πολιτικά σχήματα που υποστηρίζονται εξωτερικά, διατηρώντας παράλληλα ένα «υφιστάμενο πολιτικό σχήμα» ως κενό περίβλημα που υποτίθεται ότι στηρίζεται στον ρόλο της ΟΑΠ. Το μοντέλο αυτό αντανακλά την αντίληψη της αμερικανικής διοίκησης ότι η παραδοσιακή μορφή της Παλαιστινιακής Αρχής δεν είναι πλέον βιώσιμη και επιδιώκει να ρυθμίσει την περιοχή σύμφωνα με ένα πλέγμα αμερικανικών συμφερόντων διαπλεκόμενων με εκείνα των συμμάχων της. Πρόκειται για αυτό που μπορεί να χαρακτηριστεί ως «σιωπηλή παράκαμψη»: τον τερματισμό του παλαιστινιακού πολιτικού ρόλου χωρίς επίσημη ανακοίνωση και χωρίς ανάληψη άμεσου πολιτικού ή ασφαλιστικού κόστους.
Η εμπειρία της λεγόμενης «Επιτροπής Διοίκησης της Γάζας / τεχνοκρατών», που προέκυψε από το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ και συνδέεται με την Εκτελεστική Επιτροπή ως σημείο αναφοράς — μαζί με την επιτροπή ασφαλείας που ανακοινώθηκε πριν από λίγες ημέρες με τα σιωνιστικού χαρακτήρα στοιχεία της — προωθείται πολιτικά ως ένα μοντέλο που επιδιώκεται να γενικευθεί. Αυτό δεν γίνεται από ενδιαφέρον για την ενότητα του παλαιστινιακού πολιτικού συστήματος, αλλά ως μια «επιτυχημένη» φόρμουλα διαχείρισης του πληθυσμού υπό έλεγχο και ανακύκλωσης της κατοχής, εκτός του πλαισίου της εθνικής απελευθέρωσης. Ακόμη πιο επικίνδυνο είναι το γεγονός ότι αυτή η πρόταση βρίσκει ανταπόκριση σε ορισμένους παλαιστινιακούς κύκλους, είτε υπό την πίεση της συσσωρευμένης αποτυχίας — που στις εκθέσεις περιγράφεται ως «δείκτες δομικού αδιεξόδου» — είτε από την επιθυμία διατήρησης περιορισμένων θέσεων και επιρροής για την εξυπηρέτηση στενών συμφερόντων.
Η παρούσα παλαιστινιακή κρίση είναι κρίση ενός πολιτικού συστήματος που δεν ανανεώθηκε παρά τις επανειλημμένες εθνικές εκκλήσεις, δεν λογοδότησε και δεν εξελίχθηκε. Ωστόσο, αυτή η κρίση δεν μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία για την παράδοση της εθνικής απόφασης σε εξωτερικούς παράγοντες. Η εναλλακτική στην αποτυχία δεν είναι η επιτροπεία, και η εναλλακτική στην αποδυναμωμένη νομιμοποίηση δεν είναι η παράκαμψή της, αλλά η άμεση αποκατάστασή της μέσω του λαού, ο οποίος αποτελεί τη μοναδική πηγή εξουσίας και νομιμότητας.
Η Δυτική Όχθη, που προβάλλεται ως «σταθερή», βιώνει στην πραγματικότητα μια εύθραυστη διοικητική σταθερότητα βασισμένη σε δίκτυα συμφερόντων, ρυθμίσεις ασφαλείας και κέντρα επιρροής, και όχι σε ανανεωμένη λαϊκή αποδοχή. Κάθε προσπάθεια επιβολής ενός εξωτερικά υποστηριζόμενου εναλλακτικού πλαισίου θα διευρύνει το χάσμα μεταξύ της κοινωνίας και του πολιτικού συστήματος και θα απογυμνώσει το εθνικό σχέδιο από το απελευθερωτικό του περιεχόμενο.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος που αντιμετωπίζει σήμερα η παλαιστινιακή ηγεσία δεν είναι η απώλεια θέσεων, αλλά η παραμονή σε αυτές με απώλεια της απόφασης — να μετατραπεί σε μάρτυρα της μεταφοράς αρμοδιοτήτων σε παράλληλα σχήματα, ενώ της ζητείται απλώς να παρέχει πολιτική κάλυψη. Στους αμερικανικούς υπολογισμούς, όποιος μπορεί να παρακαμφθεί χωρίς κόστος δεν αποτελεί εταίρο για το μέλλον.
Κατά συνέπεια, η στιγμή για παλαιστινιακή δράση δεν μπορεί πλέον να αναβληθεί. Αυτό που απαιτείται δεν είναι συνθήματα ούτε μάταιες συγκρούσεις, αλλά η εκκίνηση μιας ορθολογικής, οργανωμένης εθνικής πολιτικής διαδικασίας — που δεν θα βασίζεται σε μια κενή «πολιτική ρεαλιστικότητα», αλλά στην ανεξάρτητη βούληση, στον Βασικό Νόμο και στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας. Στόχος της πρέπει να είναι η ανανέωση της νομιμοποίησης, η οικοδόμηση ενός πραγματικού συστήματος λογοδοσίας, ο σαφής διαχωρισμός των εξουσιών και η αποκατάσταση της πολιτικής ως έκφρασης της λαϊκής συμμετοχής και της συλλογικής βούλησης, και όχι απλώς ως διαχείριση κρίσεων.
Στην καρδιά αυτής της συγκυρίας, δεν μπορεί να αγνοηθεί η ευθύνη των κεντρικών δυνάμεων του παλαιστινιακού πολιτικού συστήματος. Η «Φατάχ», που ηγήθηκε του εθνικού σχεδίου για δεκαετίες μαζί με τα υπόλοιπα συστατικά του εθνικού κινήματος, βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι. Είτε θα αναλάβει μια ειλικρινή, κριτική επανεξέταση και μια πραγματική, θαρραλέα πολιτική μεταρρύθμιση που θα αποκαταστήσει την ταυτότητά της ως κίνημα εθνικής απελευθέρωσης, τη δημοκρατική εθνική νομιμότητα και την απελευθερωτική ουσία της παλαιστινιακής υπόθεσης, είτε θα βρεθεί — ως κίνημα και ως ηγετική δύναμη της ΟΑΠ — να κατέχει ακόμη τις θέσεις της, ενώ στην πράξη θα έχει παρακαμφθεί. Υπάρχει άραγε κανείς που να ακούει τον ήχο του τελευταίου καμπανακιού και να αναλαμβάνει αυτό που απαιτείται για την προστασία της κληρονομιάς μας, του παρόντος και του εθνικού μας μέλλοντος, με την αποκατάσταση πρώτα των πολιτικών μας δικαιωμάτων και τον τερματισμό της κατοχής;
Τέλος, και προς διευκρίνιση της συζήτησης που προέκυψε γύρω από το άρθρο και τις ειδήσεις που δημοσιεύθηκαν σε διάφορα μέσα σχετικά με την έκθεση, όσα αναφέρονται εδώ βασίζονται σε ερευνητικές και αναλυτικές εκθέσεις και σε ένα ολοκληρωμένο πολιτικό πλαίσιο, όχι σε ένα και μόνο έγγραφο ούτε αποκλειστικά στην αναφερόμενη πηγή. Η ουσιαστική συζήτηση δεν αφορά το όνομα του ινστιτούτου ή του ερευνητικού φορέα, αλλά τις επικίνδυνες κατευθύνσεις που συζητούνται ανοιχτά εντός των κύκλων λήψης αποφάσεων στις ΗΠΑ σχετικά με το μέλλον της παλαιστινιακής εθνικής απόφασης. Ακόμη και αν υπάρχει διαφωνία για μια συγκεκριμένη έκθεση, το θεμελιώδες ερώτημα παραμένει: αρνείται κανείς ότι υπάρχουν πραγματικές προσπάθειες παράκαμψης της παλαιστινιακής πολιτικής μέσω διοικητικών σχημάτων και επιβολής εξωτερικής επιτροπείας που αδειάζει το εθνικό σχέδιο από το απελευθερωτικό του περιεχόμενο; Η αμφισβήτηση της πηγής χωρίς αντιμετώπιση της ιδέας δεν είναι παρά φυγή από το δυσκολότερο ερώτημα: προς τα πού οδηγούν οι επιβολές για τη σιωπηλή μεταφορά της ανεξάρτητης εθνικής απόφασης υπό αμερικανικές και περιφερειακές πιέσεις; Και πώς ξεκίνησε αυτό με τη συγκρότηση της λεγόμενης τεχνοκρατικής επιτροπής στη Γάζα, με τη γνωστή της αναφορά στο «Συμβούλιο Ειρήνης» υπό την προεδρία του Τραμπ;
Ο Μαρουάν Εμίλ Τουμπάσι είναι μέλος του Συμβουλευτικού Συμβουλίου του Κινήματος «Φατάχ»
