Αν στη Βενετία απέσπασε βραβείο και θερμό χειροκρότημα (standing ovation) πρωτοφανούς διάρκειας, στο ίδιο το Ισραήλ προκαλεί μεγάλη αναταραχή το ντοκιμαντέρ «ΝΑΖΑ», του Γιουβάλ Άμπραχαμ και της Ρέιτσελ Σορ. «Πολιτικός σεισμός» είναι ένας από τους όρους, με τους οποίους διεθνή ΜΜΕ «συνόψισαν» όσα επέφερε η ταινία εντός της χώρας των δημιουργών της (προτού καν προβληθεί, εκτός Βενετίας). Ας δούμε όμως, εν τάχει, τι έχει συμβεί ως την ώρα που γράφονταν αυτές οι αράδες.
Στις 10 Σεπτεμβρίου έκανε πρεμιέρα στο 83ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας το εν λόγω ντοκιμαντέρ, που πραγματεύεται τη μαζική εξολόθρευση αμάχων στη Λωρίδα της Γάζας. Η ταινία εστιάζει στη χρήση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης για την επιλογή στόχων. Ο ίδιος ο τίτλος του ντοκιμαντέρ, το οποίο περιλαμβάνει μαρτυρίες 24 (φυσικά ανώνυμων) στελεχών των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών και του στρατού, είναι ακρωνύμιο που παραπέμπει στον εκτιμώμενο αριθμό «παράπλευρων απωλειών». Δηλαδή αμάχων που αναμενόταν να χάσουν τη ζωή τους, λόγω συγκεκριμένων πληγμάτων. Η έρευνα στηρίχτηκε στη δουλειά που έκαναν δημοσιογράφοι της βρετανικής εφημερίδας Guardian.
Στο «δια ταύτα»: Το ντοκιμαντέρ του Άμπραχαμ και της Σορ (ειρήσθω εν παρόδω, είναι οι δυο από τους τέσσερις δημιουργούς του πολυβραβευμένου «No Other Land» του 2024, που αναφερόταν στις ισραηλινές πρακτικές ξεσπιτωμάτων και εθνοκάθαρσης στη Δυτική Όχθη) φωτίζει κάποιους από τους τρόπους, με τους οποίους στη Γάζα συντελέστηκε μαζική εξόντωση «βιομηχανικής κλίμακας». Γενοκτονία, για την οποία ουδείς νουνεχής άνθρωπος πάνω στον πλανήτη αμφιβάλλει.
Όταν ολοκληρώθηκε η προβολή στο Φεστιβάλ της Βενετίας, συγκλονισμένο και όρθιο το κοινό χάρισε στο «ΝΑΖΑ» χειροκρότημα 25 λεπτών, κάτι που δεν είχε συμβεί ποτέ, ως τότε. Δύο ημέρες αργότερα (12/9/2026), η ταινία έλαβε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής του Φεστιβάλ. Και αμέσως άρχισε ένα αχαλίνωτο – αν και καθόλου απροσδόκητο- «φεστιβάλ» υστερίας εντός του Ισραήλ, στις τάξεις των εκπροσώπων της πολιτικής εξουσίας και «ακολούθων» της σιωνιστικής μισαλλοδοξίας.
«Να του δείξουμε τι σημαίνει ‘παράπλευρη απώλεια’»…
Ο πρωθυπουργός Μπ. Νετανιάχου ανέφερε (στην πλατφόρμα Telegram) πως είναι «αφόρητο» να συμμετέχουν δυο Ισραηλινοί σκηνοθέτες στην «παγκόσμια αντισημιτική υποκίνηση». Κατά πολύ οξύτερος, ο διαβόητος υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Μπεν-Γκβιρ έγραψε στο Χ για τον Άμπραχαμ και τη Σορ: «Είστε ντροπή για ολόκληρο τον λαό του Ισραήλ. Φύγετε! Είμαι βέβαιος ότι οι φίλοι σας, δηλαδή οι εχθροί μας, η Χαμάς στη Γάζα, θα σας υποδεχθούν με ανοιχτές αγκάλες».
Ο υπουργός Πολιτισμού, Μίκι Ζοχάρ, ανακοίνωσε ότι θα κινηθεί άμεσα, ώστε να αφαιρεθεί η ισραηλινή ιθαγένεια «από αυτούς τους ποταπούς δημιουργούς» της «αισχρής» ταινίας. Τους χαρακτήρισε δε «προδότες του κράτους» που είναι «διατεθειμένοι να βλάψουν την πατρίδα τους μόνο και μόνο για να αποσπάσουν το χειροκρότημα αντισημιτών σε όλο τον κόσμο».
Από τον «χορό» δεν θα μπορούσε να απουσιάσει η ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων (των IDF). Δυο εντολές έδωσε ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, αντιστράτηγος Εγιάλ Ζαμίρ. Η πρώτη, προς τον γενικό στρατιωτικό εισαγγελέα υποστράτηγο Ιτάι Οφίρ, ήταν: Να «εξετάσει και να προωθήσει πιθανές νομικές ενέργειες σχετικά με την ταινία και όσους εμπλέκονται σε αυτήν, λόγω της διάδοσης ψευδών ισχυρισμών εναντίον στρατιωτών των IDF και των πιθανών επιπτώσεών τους στην προσωπική τους ασφάλεια και την ασφάλεια του κράτους». Η δεύτερη εντολή του ήταν να συσταθεί στρατιωτική «διυπηρεσιακή και διεπιστημονική ομάδα», η οποία θα αναλάβει να «διαμορφώσει τρόπους δράσης και εργαλεία», μπας και κατορθώσει να «φτιάξει» τη διεθνή εικόνα των IDF.
Ο Ζαμίρ προανήγγειλε και έρευνα, ώστε να διαπιστωθεί πώς και εξ αιτίας ποιών προσώπων έγινε «διαρροή απόρρητου υλικού» που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή της – κατά τα άλλα «συκοφαντικής» – ταινίας. Την οποία ο Ζαμίρ έκρινε έτσι με βάση τα αποσπάσματα που αναρτήθηκαν στο Διαδίκτυο (διότι ολόκληρη δεν την είχε δει, όταν έκανε τις κατηγορηματικές δηλώσεις του).
Μέσα σε αυτό το κλίμα, δεν έλειψαν οι έμμεσες ή ευθείες απειλές για τη σωματική ακεραιότητα των δυο σκηνοθετών. Ένας ακροδεξιός influencer, μάλιστα, κάλεσε τους ομοϊδεάτες του να θέσουν στο στόχαστρο και την οικογένεια του Άμπραχαμ, ώστε να του δείξουν «τι σημαίνει ‘παράπλευρη απώλεια’». Κοινοποιήθηκε μάλιστα ευρύτατα και η φωτογραφία της μητέρας του Άμπραχαμ, ίσως για να καταδειχθεί πόσο κοντά στα ήθη των μαφιόζων κινούνται τα αντίστοιχα του «πατριωτικού» σιωνισμού.
Haaretz: Ας αντιμετωπίσουμε το μαύρο στίγμα μας
Στον αντίποδα όλων των παραπάνω, πάνω από 1.500 άνθρωποι του ισραηλινού κινηματογράφου υπέγραψαν επιστολή συμπαράστασης στον Άμπραχαμ και τη Σορ. Μεταξύ άλλων, επέκριναν την «πρωτοφανή εκστρατεία εχθρότητας» και τις απειλές εναντίον των δυο συναδέλφων τους. Τόνισαν επίσης πως το «ΝΑΖΑ» θέτει ερωτήματα που πρέπει να εξεταστούν και όχι να αποσιωπηθούν. Στους υπογράφοντες συγκαταλέγονται ορισμένοι από τους γνωστότερους σκηνοθέτες του Ισραήλ, όπως ο Άρι Φόλμαν, ο Σλόμι Ελκαμπέτζ και ο Ναντάβ Λαπίντ, του οποίου δυο ταινίες, το «Synonyms» (2019) και το «Ahed’s Knee» (2021), έχουν τιμηθεί με τη Χρυσή Άρκτο στο Βερολίνο και με το Βραβείο Επιτροπής στις Κάννες, αντιστοίχως.
Επίσης: Στο πλευρό των δυο σκηνοθετών στάθηκαν εκπρόσωποι των προοδευτικών κομμάτων «Δημοκράτες» και «Χαντάς». Το ίδιο έπραξε και ο Συνασπισμός 43 Ισραηλινών Οργανώσεων για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και την Ειρήνη, ο οποίος μεταξύ άλλων τόνισε στη σχετική ανακοίνωσή του: «Η θεσμική αντίδραση στην ταινία και οι απειλές εναντίον των δημιουργών της είναι χαρακτηριστικά δικτατορικών καθεστώτων»,
Σε κύριο άρθρο της, η εφημερίδα Haaretz επεσήμανε: «Προβάλλοντας την ταινία τους στο Φεστιβάλ Βενετίας, ο Αβραάμ και η Σορ προσπαθούν να υποχρεώσουν τους Ισραηλινούς να αντιμετωπίσουν αυτό που ήδη γνωρίζουν. Δηλαδή, ότι υπάρχει μαύρο στίγμα στον τρόπο με τον οποίο το Ισραήλ διεξάγει τον πόλεμο στη Γάζα, για να το θέσουμε ήπια». (Όντως, πολύ ήπια…).
Για το θέμα εμφανίστηκε διχασμένος – όχι σε ισόποσα μέρη, φυσικά – ο δημοσιογραφικός κόσμος του Ισραήλ. Η πλειονότητα του ταυτίζεται σε αδρές γραμμές ή και απολύτως με την κυβέρνηση. Αντιθέτως, η Ένωση Δημοσιογράφων της χώρας δήλωσε σοκαρισμένη από την κλιμάκωση της ρητορικής μίσους εναντίον των δυο σκηνοθετών και τόνισε: «Η ελευθερία της έκφρασης υπάρχει ακριβώς για να επιτρέπει τη συζήτηση γύρω από απόψεις και θέσεις που προκαλούν τον δημόσιο διάλογο και τους θεσμούς».
Αναζητώντας τους λόγους της ξεχωριστής ταραχής
Εξυπακούεται ότι το «μη ισόποσο» που επισημάνθηκε ως προς τους δημοσιογράφους του Ισραήλ ισχύει και για την ίδια την κοινή γνώμη της χώρας. Ουδείς ξεχνά άλλωστε τα ευρήματα διαδοχικών δημοσκοπήσεων, που δεν επιτρέπουν αυταπάτες σχετικά με τους συσχετισμούς ιδεών και αξιών στη σημερινή ισραηλινή κοινωνία. Εάν πχ περιοριστούμε στην ισχύ των πολιτικών δυνάμεων που αντιτάσσονται στην καθεστωτική παράκρουση για το «ΝΑΖΑ», θα δούμε ότι η ισχυρότερη εξ αυτών, το κόμμα των «Δημοκρατών», βάσει των δημοσκοπήσεων αναμένεται να κερδίσει το πολύ 9-10 έδρες (επί συνόλου 120) στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου 2026.
Ωστόσο, το «ΝΑΖΑ» προκάλεσε πρωτόγνωρη αναστάτωση στο Ισραήλ. Έδωσε έναυσμα στις «αιρετικές» φωνές, να αρθρωθούν δυνατότερα. Ταρακούνησε την κυβέρνηση, σε βαθμό που αν μη τι άλλο… δεν κρύβεται. Γιατί όμως συνέβη αυτό; Πώς το έκανε τούτο μια ταινία η οποία, όπως σημείωσε η Haaretz, φέρνει τους Ισραηλινούς ενώπιον κάποιων εκ των αμέτρητων εγκλημάτων που ήδη γνώριζαν;
Κάποιος θα έλεγε πως η ιδιαιτερότητα έγκειται στο ότι οι δυο σκηνοθέτες είναι Ισραηλινοί. Όμως, το καθεστώς δεν είναι αμάθητο από κάτι τέτοια. Κι όποτε του προκύπτουν, αρχίζει το τροπάρι για τη «σοκαριστική ταύτιση» με τους απανταχού «αντισημίτες» και ξεμπερδεύει χωρίς πολλά – πολλά. Δίχως να σκοτίζεται ιδιαίτερα, ακόμη κι αν οι «ένοχοι» είναι αρχηγοί κομμάτων κι όχι κάποιοι ακτιβιστές.
Παράδειγμα: Τον Μάιο του 2025 ο αρχηγός των «Δημοκρατών» Γιαΐρ Γκολάν, ο οποίος μάλιστα υπήρξε κάποτε και αναπληρωτής αρχηγός των IDF, συμπύκνωσε και στηλίτευσε το δίπολο γενοκτονίας – εθνοκάθαρσης με την εξής λιτή δήλωση: «Ένα λογικό κράτος δεν πολεμά εναντίον αμάχων, δεν έχει χόμπι να σκοτώνει μωρά και δεν θέτει στόχο την εκδίωξη πληθυσμών». Δεν προκλήθηκε τότε αναταραχή που να συγκρίνεται με αυτήν, την οποία κομίζει το «ΝΑΖΑ».
Μήπως το «ΝΑΖΑ» αναστατώνει τόσο διότι βασίζεται στην έρευνα δημοσιογράφων του Guardian κι όχι πχ κάποιου αραβικού μέσου ενημέρωσης; Μα, αλίμονο, δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι ανάλογο. Στο πρόσφατο παρελθόν, μάλιστα, πρωταγωνίστησαν σε ανάδειξη φρικαλεοτήτων των IDF στη Γάζα δυτικά μέσα ενημέρωσης, που ιστορικά και διαχρονικά διακρίνονται για τις φιλικές τους διαθέσεις απέναντι στο Ισραήλ.
Ας θυμηθούμε: Τις εν ψυχρώ δολοφονίες παιδιών στη Γάζα από τους σκοπευτές του IDF – όχι «παράπλευρες απώλειες», δήθεν ακούσιες και ανεπιθύμητες – τις επιβεβαίωσε το BBC, η έρευνα του οποίου κατέγραψε περισσότερες από 160 τέτοιες περιπτώσεις. Τις επιβεβαίωσαν και οι New York Times. Τις επιβεβαίωσαν γιατροί που βρίσκονταν στη Γάζα, όπως ο Αμερικανοεβραίος χειρουργός Μαρκ Πέρλμουτερ που, μιλώντας (Ιούλιος 2024) στο CBS, ανέφερε ότι ποτέ άλλοτε δεν είδε τέτοια κτηνωδία στα τριάντα χρόνια, κατά τα οποία προσφέρει ανθρωπιστικές υπηρεσίες σε εμπόλεμες ζώνες. Τις επιβεβαίωσαν μαρτυρίες στρατιωτών του IDF στη Haaretz, όπως και στο βρετανικό Sky News. Και το πιο φοβερό: Τις επιβεβαίωσαν ορισμένοι διαδικτυακοί κομπασμοί στρατιωτών του IDF. Στρατιωτών που είτε αναρτούσαν με αυταρέσκεια την αφεντιά τους να εξιστορεί πώς σημάδευε και σκότωνε παιδιά, σαν να επρόκειτο για άσκηση σκοποβολής, είτε καμάρωναν για αυτές τους τις επιδόσεις συμμετέχοντας σε διαδικτυακές συζητήσεις ή συνεντεύξεις. Σημειώνεται δε ότι αυτού του είδους οι κομπασμοί των ένστολων δολοφόνων «απλώνονταν» στο χρόνο, από τη δύση του 2023 έως και το τρέχον έτος.
Όλα τούτα (και πολλά ακόμη) δεν ήρκεσαν για να προκαλέσουν μέσα στο Ισραήλ τον «χαμό» που έφερε το «ΝΑΖΑ». Τι το ξεχωριστό, λοιπόν, συμβαίνει με αυτό το ντοκιμαντέρ;
Μια «απειλή» που θα διαρκέσει πολύ…
Η απάντηση είναι διπλή. Αφορά, αφενός την ιδιαιτερότητα της ταινίας ως «απειλής» διαρκείας και αφετέρου την τρέχουσα χρονική συγκυρία, που δεν είναι και τόσο καλή (για να το πούμε κι εμείς ήπια) για το καθεστώς του Ισραήλ.
Το χειροκρότημα των 25 λεπτών στη Βενετία ήταν μόνο η αρχή. Η εκκίνηση. Το «ΝΑΖΑ» δεν είναι μια είδηση που θα «πλακωθεί» από την επόμενη και θα καταχωνιαστεί. Είναι μια ταινία που θα ταξιδέψει ανά τον κόσμο. Ακόμη και οι εναντίον της αφορισμοί θα πυροδοτούν συζητήσεις, που θα αναδεικνύουν όλα όσα η κυβέρνηση Νετανιάχου επιθυμεί να ξεθωριάσουν στη συλλογική μνήμη και κρίση, διεθνώς.
Τέτοιο ξεθώριασμα είναι ούτως ή άλλως δύσκολο. Το καθιστά ακόμη δυσχερέστερο η πρακτική των IDF, που συνεχίζουν να σκοτώνουν αμάχους στη Γάζα παρά τη σύναψη της «εκεχειρίας», τον Οκτώβριο του 2025 (σύμφωνα με τη UNICEF, την περίοδο της «κατάπαυσης του πυρός» σκοτώνεται κατά μέσο όρο ένα παιδί κάθε μέρα – χώρια οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άμαχοι). Σε αυτούς τους καιρούς, έρχεται και το «ΝΑΖΑ».
Το ντοκιμαντέρ πιθανότατα θα αναζωπυρώσει το κεφάλαιο «Γάζα» σε μία περίοδο, κατά την οποία το Ισραήλ αποδοκιμάζεται διεθνώς για τις θηριωδίες και τις παράνομες επεκτάσεις στη Δυτική Όχθη. Όσο κι αν η στάση της «διεθνούς κοινότητας» σε επίπεδο ηγεσιών απέχει παρασάγγας από οτιδήποτε θα μπορούσε να θεωρηθεί ισορροπημένη πολιτική για το παλαιστινιακό, δεν είναι αμελητέες ορισμένες πρόσφατες εξελίξεις.
Δεν είναι άνευ σημασίας η επιβολή κυρώσεων σε ισραηλινούς οικισμούς από δώδεκα κράτη ( εδώ ). Δεν είναι αδιάφορο το πρόσφατο ξέσπασμα σοβαρής διπλωματικής κρίσης στις σχέσεις του Ισραήλ με την Αγγλία. Ούτε ότι ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκίντεον Σάαρ, έφθασε στο σημείο να θεωρεί «μεροληπτική» κατά του Τελ Αβίβ ακόμη και την… Κάγια Κάλας, την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας.
Εξυπακούεται πως όλα τούτα δεν συνιστούν, ούτε μαρτυρούν, κάποια επαρκή αλλαγή πλεύσης της «διεθνούς κοινότητας». Και ούτε κατά διάνοια αντιστοιχούν στην πληθώρα και το μέγεθος των ισραηλινών θηριωδιών. Δείχνουν όμως μια ολοένα και μεγαλύτερη δυσκολία στην παροχή «καλύψεων» προς το Τελ Αβίβ. Αυτό έχει κάποια σημασία σήμερα κι ίσως αποκτήσει μεγαλύτερη αύριο. Ίσως…
Τα περαιτέρω μιας «ζόρικης» συγκυρίας
Το «ΝΑΖΑ» καταφθάνει στη δύση ενός έτους, το οποίο επεφύλαξε πολλά δυσάρεστα για το Ισραήλ και για τον εσμό ακροδεξιάς – μεσσιανικής ακροδεξιάς που το κυβερνά. Δυσάρεστα, στο απτό γεωπολιτικό πεδίο (η ανάλυση επ’ αυτού δεν είναι του παρόντος σημειώματος), αλλά – αμεσότερα και θεαματικότερα – και στο τερέν των απόψεων της παγκόσμιας κοινής γνώμης. Οι ανά τον κόσμο σφυγμομετρήσεις έδειξαν πως μέσα στο 2026 η απέχθεια για το Ισραήλ «κάλπασε» (εδώ )
Ιστορικών διαστάσεων χαρακτηρίζουν πολλοί σοβαροί αναλυτές τη μεταστροφή της κοινής γνώμης των ΗΠΑ, εναντίον του Ισραήλ. Προφανώς συμφωνεί μαζί τους το κορυφαίο think tank του Ισραήλ, το Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS). Τον περασμένο Απρίλιο, το INSS ανέφερε σε έκθεσή του ότι η μεταστροφή αυτή εγκυμονεί πλέον (γεω)πολιτικούς κινδύνους, που θα θεωρούνταν αδιανόητοι στο παρελθόν – ακόμη και το πρόσφατο. Και πως μπορεί κάποια στιγμή να πάψει να είναι δεδομένη η στήριξη των ΗΠΑ προς το Ισραήλ.
Λίγους μήνες έπειτα από τη σύναξη της έκθεσης του INSS, το καλοκαίρι του 2026, οι προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών στο Κολοράντο και το Μίσιγκαν ήρθαν να… προσφέρουν τα «προς επίρρωση». Φάνηκε καθαρά ότι η καταδίκη των εγκλημάτων του Ισραήλ, η αξίωση για άμεση διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας προς αυτό και για επιβολή εμπάργκο όπλων σε βάρος του κέρδιζαν τις καρδιές των ψηφοφόρων (προφανώς σε συνάρτηση και με συγκεκριμένες θέσεις για οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα).
Παρά τον οργανωμένο πόλεμο των φιλο- ισραηλινών και ισραηλινών «lobbies» (κυρίως του AIPAC), η Μελάτ Κιρός θριάμβευσε στο Κολοράντο και ο Αμπντούλ Ελ Σαγιέντ στο Μίσιγκαν. Ειδικά για την αποτροπή της νίκης του δεύτερου, το AIPAC διέθεσε πάνω από τριάντα εκατομμύρια δολάρια, καταρρίπτοντας έτσι το ρεκόρ της… γαλαντομίας του για μία και μόνη εκλογική αναμέτρηση. Ματαίως, όμως. Πρωτοφανή πράγματα, αυτά, για τις ΗΠΑ.
Σε τούτους τους καιρούς, λοιπόν, το «ΝΑΖΑ» είναι απολύτως φυσικό να προκαλεί μέσα στο Ισραήλ τέτοια ταραχή. Όχι απαραιτήτως επειδή υπάρχουν πάρα πολλές Ερινύες που θα ξυπνήσουν. Αλλά σίγουρα επειδή υπάρχουν πολλές ανησυχίες – συνυφασμένες με αδιέξοδα – που θα φουντώσουν περισσότερο.
ΥΓ: Αλήθεια, πόσο πειστικό είναι να ωρύονται οι ιθύνοντες του Ισραήλ για δήθεν συκοφαντίες, αφ’ ης στιγμής αρκετά από όσα πασχίζουν να «αποκρούσουν» τα έχουν… διακηρύξει, όχι μόνο στρατιώτες των IDF, αλλά και προβεβλημένοι πολιτικοί της χώρας τους; Θα τ ο δούμε σε επόμενο σημείωμα.
