Υπάρχουν στιγμές όπου ο κοινωνικός και ταξικός αγώνας συμπυκνώνεται σε γεγονότα–ορόσημα που διαρρηγνύουν το παρόν και ρίχνουν προβολείς προς το μέλλον. Γεγονότα, απ’ όπου ξεκινούν ιστορικές διακλαδώσεις που ανοίγουν δρόμους δυνατοτήτων προς πολλαπλές κατευθύνσεις. Αυτές οι ιστορικές διακλαδώσεις συνδέονται κατά κανόνα με πόλεις–σύμβολα. Εκεί ο χρόνος συμπυκνώνεται στο χώρο. Τέτοιες πόλεις, ήταν για παράδειγμα, το Τορίνο, το 1922, η Θεσσαλονίκη, το 1936, το Παρίσι, τον Μάη του ‘68.
Μια παρόμοια διακλάδωση, που μπορεί να αποδειχθεί ιστορική, τουλάχιστον για τις ΗΠΑ των τελευταίων 50 χρόνων, είναι η γενική πολιτική απεργία κατά των δολοφόνων πρακτόρων του Τραμπ, της 23ης Ιανουαρίου 2026, στην Πολιτεία της Μινεσότα, με κέντρο την οικονομική της πρωτεύουσα, τη Μινεάπολη.
Η «μάχη της Μινεάπολης» στέλνει πολλαπλά μηνύματα σε όλο τον κόσμο. Και στη χώρα μας. Από αυτά ξεχωρίζουν τρία, ιδιαίτερα διδακτικά και με παγκόσμια σημασία.
Το πρώτο αφορά το χαρακτήρα, τη βαθύτερη ουσία της πολιτικής του Τραμπ και αποτελεί μια ανατριχιαστική προειδοποίηση για το τέρας που έχει πλέον οριστικά και αμετάκλητα εκκολαφθεί και αναπτυχθεί στην παρακμάζουσα και για αυτό, άκρως επικίνδυνη μητρόπολη και πρώην αδιαμφισβήτητη ηγέτιδα του παγκόσμιου καπιταλισμού.
Το δεύτερο μήνυμα είναι ότι ο Τραμπ δεν είναι αήττητος, όπως θέλει να παρουσιάζεται. Ότι η τρομοκρατική τραμπική πολιτική μπορεί να ηττηθεί από το εργατικό κίνημα, από τους λαούς, από τον κόσμο της εργασίας. Και ότι η εργατική τάξη και οι λαοί δεν χρειάζονται «προστάτες» για να το καταφέρουν. Πρόκειται για έναν αγώνα μακρόχρονο, επίμονο και επίπονο, με μεγάλες θυσίες.
Το τρίτο μήνυμα είναι ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί έμπρακτα και νικηφόρα ένας πάνοπλος στρατιωτικός μηχανισμός, εξοπλισμένος με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Εδώ, οι λέξεις «περιφρούρηση» και «μαζική λαϊκή αυτοάμυνα» αποκτούν το πραγματικό τους περιεχόμενο. Βγαίνουν από τα γραφεία, τα βιβλία και τις μικρές μας αντιπαραθέσεις. Μιλούν η πραγματική εργατική τάξη, ο πραγματικός λαός.
Σε αυτό το άρθρο ασχολούμαστε κυρίως με το πρώτο μήνυμα. Θα χρειαστεί ξεχωριστή αρθρογραφία για τα άλλα δύο.
Γιατί στη Μινεάπολη;
Στη γενική πολιτική απεργία της Μινεσότα, συμπυκνώθηκε και έφερε τα πρώτα νικηφόρα αποτελέσματα, ο συγκλονιστικός αγώνας των προοδευτικών πολιτών των ΗΠΑ με ορατή την εργατική παρέμβαση, κατά της μαζικής τρομοκρατίας που εξαπέλυσε ο Τραμπ σε όλη τη χώρα, ευθύς μόλις ανέλαβε τη διακυβέρνησή της. Αιχμή του δόρατος της φονικής εκστρατείας ήταν η Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής (στο εξής: ICE, από το αγγλικό ακρωνύμιο του Immigration and Customs Enforcement).
Η Μινεάπολη αναδείχτηκε σε πόλη–σύμβολο, ως πολιτικό και οργανωτικό κέντρο της γενικής απεργίας και του ηρωικού κινήματος της Μινεσότα, ως ο χώρος όπου συμπυκνώθηκε ο χρόνος και η γενικότερη παναμερικανική αντίσταση κατά του Τραμπ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη πόλη και οικονομική–παραγωγική πρωτεύουσα της Πολιτείας, η οποία συνενώθηκε σταδιακά με τη διοικητική πρωτεύουσα, την Σεντ Πολ, συγκροτώντας, έτσι, τις λεγόμενες Δίδυμες Πόλεις – μια μητρόπολη 3,6 εκατομμυρίων κατοίκων, που συγκεντρώνει πάνω από το 60% του πληθυσμού των 5,8 εκατομμυρίων της Μινεσότα.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι σε αυτή την Πολιτεία και στις πρωτεύουσές της, διεξήχθη η «Μάχη της Μινεάπολης».
Η Μινεσότα είναι μια όμορφη Πολιτεία του Βορρά, σχεδόν διπλάσια σε έκταση από την Ελλάδα, που συνορεύει με τον Καναδά, με απέραντα δάση, χιλιάδες λίμνες και εκατοντάδες ποταμούς, από τους οποίους ξεχωρίζει ο Μισισιπής, που διασχίζει τις Δίδυμες Πόλεις. Εδώ έχουν έδρα 17 από τους 500 μεγαλύτερους πολυκλαδικούς και πολυεθνικούς ομίλους όλου του κόσμου, με γνωστότερο τον περίφημο γίγαντα «3Μ» των 95.000 εργαζομένων, των 60.000 προϊόντων και των πωλήσεων αξίας 35,4 δισεκατομμυρίων.
Στη Μινεάπολη ζει και εργάζεται μια πολύμορφη, πολυεθνική και ανήσυχη εργατική τάξη. Ο βαθμός συνδικαλιστικής οργάνωσής της με 14,2%, είναι σχετικά χαμηλός, αλλά αρκετά υψηλότερος από το 9,9%, το μέσο όρο στις ΗΠΑ. Η Μινεσότα έχει μεγάλη προϊστορία εργατικών αγώνων, όπως η ηρωική απεργία οδηγών φορτηγών του 1934, με δυο νεκρούς και 67 τραυματίες από τα πυρά της αστυνομίας, που οδήγησε σε μια μεγαλειώδη γενική απεργία στην Πολιτεία. Στην πρόσφατη ιστορία, η Μινεάπολη είναι η πόλη όπου δολοφονήθηκε ο Τζόρτζ Φλόιντ και η γενέτειρα του παναμερικανικού, με διεθνείς επιδράσεις, κινήματος του Black Lives Matter.
Κόντρα στο ρεύμα υπέρ του Τραμπ, οι κάτοικοι της Μινεσότα εξέλεξαν πρόσφατα Δημοκρατικούς Κυβερνήτες και στα τρία σώματα: στην πολιτειακή Γερουσία και το Κογκρέσο, καθώς και στο Δήμο της Μινεάπολης. Ωστόσο, οι Κυβερνήτες αυτοί αποδείχτηκαν κατώτεροι των περιστάσεων, κατώτεροι και από τους συναδέλφους τους Δημοκρατικούς τού Ιλινόις, της Νέας Υόρκης και της Ουάσιγκτον, οι οποίοι άσκησαν νομιικές ενστάσεις στην παρουσία των πρακτόρων της ICE, δυσκολεύοντας το έργο των Πραιτοριανών του Τραμπ.
Με γνώση της ευνοϊκής για αυτόν στάσης των Δημοκρατικών Κυβερνητών, αλλά, κυρίως, με τη συνειδητή επιδίωξη να «σπάσει» το μαχητικό πνεύμα των κατοίκων της πόλης, ο Τραμπ διάλεξε τη Μινεάπολη για μια παραδειγματική εφαρμογή της τρομοκρατικής του πολιτικής, σκορπώντας το φόβο σε όλες τις ΗΠΑ. Χαρακτηριστικά, ο αριθμός των πρακτόρων της ICE που στάλθηκαν πλησίασε τους 3.500, όταν ο αριθμός των αστυνομικών της Μινεάπολης δεν ξεπερνά τους 600. Όχι τυχαία, η παρουσία και η δράση τους χαρακτηρίστηκε ως Κατοχή, ακόμη και από χείλη Δημοκρατικών αξιωματούχων της πόλης (Σάντυ Πάππας, Ελληνοαμερικανίδα γερουσιαστής στην κομητεία Ράμσεϊ – Σεντ Πολ,
Αντί για μια περήφανη νίκη στη «Μάχη της Μινεάπολης», ο Τραμπ γεύτηκε την πρώτη σοβαρή, κοινωνική και πολιτική του ήττα. Πριν λίγες μέρες, την Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2026, ο Τραμπ ανακοίνωσε την πλήρη απόσυρση της ICE από τη Μινεσότα. Αν και, με βάση την εμπειρία, μπορεί ανά πάσα στιγμή να την ανακαλέσει, η απόφαση αυτή αποτελεί μια πολύ σημαντική νίκη του κινήματος των ΗΠΑ. Ο πόλεμος όμως, δεν έχει τελειώσει.
Από τον Τραμπ στον τραμπισμό
Οι κινήσεις του Τραμπ, στη δεύτερη κυβερνητική θητεία του, δεν έχουν το χαρακτήρα της αποσπασματικής, σχεδόν σπασμωδικής πολιτικής, όπως εμφανίστηκε με τα αδέξια βήματα της πρώτης του θητείας, όταν άλλαζε τους υπουργούς σαν τα πουκάμισα του (βλ., Λεωνίδας Βατικιώτης, Δριμύτερος και Γενικευμένος Επιστρέφει ο Μακαρθισμός,
Ήδη από την προεκλογική εκστρατεία, ο Τραμπ έδειξε ότι η πολιτική του έχει αποκτήσει συνοχή, συνέχεια, συγκεκριμένους στόχους, επιτελική δομή και τους κατάλληλους συνεργάτες.
Απέναντι στον κλασικό νεοφιλελευθερισμό που επηρεάστηκε από την κατακερματισμένη οπτική των μεταμοντέρνων θεωριών, η πολιτική Τραμπ αποκτά την υπεροχή μιας κάποιας «μεγάλης αφήγησης». Δεν διαθέτει κάποια στιβαρή θεωρία, αλλά στηρίζεται πάνω σε ένα πολιτικό και ιδεολογικό μανιφέστο, που συμπυκνώνει όλες τις προηγούμενες αναλύσεις, θέσεις και προτάσεις των πολυποίκιλων ρευμάτων της αμερικανικής αλλά και διεθνούς Ακροδεξιάς, με πρωτοπόρο, εδώ, τον Στιβ Μπάνον της Εναλλακτικής Δεξιάς (Altright). Το μανιφέστο αυτό έχει όνομα: Project 2025 (Σχέδιο 2025).
Πρόκειται για ένα έργο 920 σελίδων που επεξεργάστηκε το παραδοσιακό και βαθιά συντηρητικό ίδρυμα Heritage Foundation. Στην κοινωνική και ταξική του ουσία, το Σχέδιο 2025 αποτελεί τη λίστα απαιτήσεων των πιο επιθετικών, αντιδραστικών ρευμάτων που έχουν αναπτυχθεί εντός των κυρίαρχων μερίδων του αμερικανικού κεφαλαίου.
Παρότι ο Τραμπ πήρε προεκλογικά αποστάσεις από αυτό, η κυβέρνησή του το εφαρμόζει σχεδόν κατά γράμμα. Στην πράξη, το Σχέδιο 2025 αποτελεί τον οδηγό του προεκλογικού προγράμματος του Τραμπ, της Ατζέντας 2025, η οποία, με τη σειρά της, αποτελεί το εγχειρίδιο των υπουργών του Τραμπ για κάθε τομέα της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής. Με βάση τα προηγούμενα, είναι αναγκαίο και απαραίτητο, να κατανοηθεί ότι η «πολιτική Τραμπ» δεν είναι πλέον η πολιτική ενός προσώπου, πολύ περισσότερο ενός «παρανοϊκού» προσώπου. Η πολιτική του Τραμπ έχει μετασχηματιστεί σε μια συνεκτική στρατηγική: τον τραμπισμό.
Έτσι, δημιουργείται ένα καθεστώς πολιτικά πιο συγκροτημένο από ό,τι στο παρελθόν. Ωστόσο, όπως θα αναφερθεί παρακάτω, βρίσκεται παγιδευμένο σε άλυτες οικονομικές και κοινωνικές αντιφάσεις.
Είναι η ICE τα σύγχρονα Τάγματα Εφόδου;
Πριν περάσουμε σε γενικεύσεις για τον εσώτερο χαρακτήρα του τραμπισμού και στο «αφηρημένο» κάποιων ορισμών, απαιτείται να στραφούμε στο «συγκεκριμένο», στην εμπειρία από τη «μάχη της Μινεάπολης», επικεντρώνοντας στο επιθετικό δόρυ του Τραμπ, την ICE.
Από την αρχή της θητείας του, ο Τραμπ άρχισε να μετατρέπει την ICE σε ένα ιδιόμορφο στρατιωτικό Σώμα της κυβέρνησής του (Το Σώμα αυτό λογοδοτεί μόνο στο υπουργείο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (Department of Homeland Security, DHS). Επικεφαλής του υπουργείου διορίστηκε μια φανατική προτεστάντρια του αμερικανικού Νότου, νορβηγικής καταγωγής και κανονική σαδίστρια, που περηφανεύεται στην αυτοβιογραφία της ότι πυροβόλησε εν ψυχρώ το κουταβάκι της, γιατί «δεν ήταν αρκούντως εκπαιδεύσιμο».
Η ICE γρήγορα μετατράπηκε σε ένα σώμα «κυνηγών κεφαλών» μέσα στις πόλεις των ΗΠΑ. Οι 22.000 βαριά οπλισμένοι πράκτορές της, επιφορτισμένοι με νόμιμες υπερεξουσίες, εισέβαλαν, χωρίς εντάλματα και εισαγγελείς, σε πόλεις, σπίτια, εργοστάσια, υπηρεσίες, ακόμη και σε σχολεία και εκκλησίες, συλλαμβάνοντας όποιον έγχρωμο ή Λατίνο έβρισκαν μπροστά τους και όποιον δεν μίλαγε καλά αγγλικά, ακόμη και 5χρονα παιδιά. Μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου 2026, σε λιγότερο από έναν χρόνο, είχαν συλλάβει και απελάσει βίαια και με συνοπτικές διαδικασίες, πάνω από 50.000 μετανάστες, χωρίζοντας οικογένειες, ξεριζώνοντας ανθρώπους που ζούσαν και εργάζονταν για χρόνια στη χώρα.
Ο τρόμος απλώθηκε πάνω από τις πόλεις των ΗΠΑ. Και όχι μόνον στα περίπου 12 εκατομμύρια μετανάστες και μετανάστριες χωρίς χαρτιά. Ο τρόμος απλώθηκε στους νόμιμους μετανάστες και μετανάστριες, αλλά και σε πολίτες των ΗΠΑ. Πραγματοποιήθηκαν συλλήψεις ακόμη και μαύρων αστυνομικών εκτός υπηρεσίας ή υπαλλήλων ασφάλειας αεροδρομίων. Πολλοί από αυτούς «κρατήθηκαν επί ώρες ή μέρες και σε κάποιες περιπτώσεις μεταφέρθηκαν χιλιόμετρα μακριά και εγκαταλείπονταν χωρίς κινητό ή μπουφάν μέσα στο πολικό ψύχος» (Σάντυ Πάππας, ο.π.).
Όσους αντιστέκονταν τους περίμενε η ωμή βία, τα κρυφά βασανιστήρια στα κρατητήρια των στρατοπέδων μεταναστών που δημιουργήθηκαν και η άμεση απέλαση. Με αποκορύφωμα τις έξι, επίσημα καταγεγραμμένες δολοφονίες μεταναστών και τους δεκάδες τραυματισμούς από πυροβολισμούς. Όλες οι ενέργειες των πρακτόρων της ICE δικαιολογούνται από την κυβέρνηση ως «νόμιμη άμυνα».
Δεκάδες, ίσως και εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες και έγχρωμοι δεν πήγαιναν στις δουλειές τους από φόβο, κάποιοι εξαφανίζονταν δια παντός, με αποτέλεσμα χιλιάδες επιχειρήσεις να μη μπορούν να λειτουργήσουν κανονικά. Έτσι, ο τρόμος τρύπωνε στις γειτονιές, στα εργοστάσια, στις υπηρεσίες και διαχεόταν και στο λευκό πληθυσμό των λαϊκών στρωμάτων. Κορυφώθηκε με την εν ψυχρώ, δημόσια εκτέλεση δυο νέων λευκών, της 37χρονης, μητέρας τριών παιδιών, Ρενέ Γκουντ και του επίσης 37χρονου, νοσηλευτή σε ΜΕΘ, Άλεξ Πρέτι, στη Μινεάπολη.
Όχι άδικα, οι πράκτορες της ICE χαρακτηρίστηκαν ως Τάγματα Εφόδου του Τραμπ, κατ’ αναλογίαν με τα διαβόητα Sturmabteilung–SA, το δημιούργημα του συνεργάτη του Χίτλερ και συνιδρυτή του Ναζιστικού Κόμματος– NSDAP, Έρνστ Ρεμ.
Ορισμένοι διανοητές αμφισβητούν τη σύγκριση κρίνοντας από τα εξωτερικά χαρακτηριστικά, όπως το γεγονός ότι τα ναζιστικά Τάγματα Εφόδου είχαν κομματικό–ιδιωτικό και όχι κρατικό–θεσμικό χαρακτήρα, ότι δημιουργήθηκαν πριν την αναρρίχηση του Χίτλερ στην εξουσία και ότι ο αριθμός των 400.000 μελών τους δεν συγκρίνεται με τους «μόλις» 22.000 της ICE. Η ICE του Τραμπ, όμως, έχει την ίδια αποστολή με αυτήν των Ταγμάτων Εφόδου: τη διασπορά τρόμου.
Η δε στρατιωτικο-οικονομική ισχύς και η δύναμη πυρός της ICE ξεπερνάει κάθε φαντασία. Σύμφωνα με το περιοδικό Newsweek, ο ετήσιος προϋπολογισμός των 37,5 δις δολαρίων της ICE συγκρίνεται μόνο με τις πολεμικές δαπάνες ολόκληρων κρατών. Στο σχετικό κατάλογο, ο προϋπολογισμός της βρίσκεται στην 16η θέση μεταξύ των κρατών όλου του κόσμου, πάνω από την Ιταλία, με 30,8 δις δολάρια, πάνω ακόμη και από το Ισραήλ, με 30 δις.
Τίποτε, βεβαίως, δεν προεξοφλεί μια δυναμική αύξηση των μελών της, εάν χρειαστεί, αλλά το κυριότερο είναι ότι στην εποχή μας, δεν είναι πάντα απαραίτητοι οι μεγάλοι αριθμοί στρατιωτών, διότι αυξάνεται εκθετικά η φονική δύναμη πυρός τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι, από τον Οκτώβριο του 2025, η ICE είχε αυξήσει τις δαπάνες της για όπλα κατά περίπου 600% σε σύγκριση με το 2024, με τα περισσότερα από τα νέα κεφάλαια να προορίζονται για τη χρηματοδότηση φορητών όπλων και προστατευτικού εξοπλισμού.
Όπως αναφέρει το αριστερό περιοδικό Τζάκομπιν, «Η καταστροφική ικανότητα των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, που πρόσφατα εμφανίστηκε χαρακτηριστικά στη Γάζα, προσφέρει ένα μέτρο των δυνατοτήτων βίας που δομείται εντός της ICE».
Χαρακτηριστικό για την ποιότητα των στρατολογούμενων σε αυτήν πρακτόρων είναι ότι «με προσφορές αρχικών μπόνους 50.000 δολαρίων και επιστροφής διδάκτρων, η ICE στρατολογεί από τα περιθώρια του σωφρονιστικού κράτους» (Τζάκομπιν). Μέρος της εκπαίδευσής τους έγινε από την ισραηλινή αστυνομία.
Και για να μην υπάρχει αμφιβολία για το ποιόν της ICE, επικεφαλής της αποστολής της στη Μινεάπολη, τέθηκε ο Γκρεγκ Μποβίνο, ένας κανονικός φασίστας στη νοοτροπία, που αρέσκεται να φιγουράρει μεταξύ των ανδρών του φορώντας παρόμοια χλαίνη με αυτήν της Βέρμαχτ.
Όπως αναφέρεται στο ίδιο περιοδικό, «πριν από έναν χρόνο, μπορεί να υπήρχαν ανησυχίες ότι οι Proud Boys και οι Oath Keepers (σ.σ., παραστρατιωτικές ακροδεξιές ομάδες που εισέβαλαν στο Καπιτώλιο) θα γίνονταν σύγχρονες εκδοχές των Ταγμάτων Εφόδου […]. Σήμερα, αυτή η ανησυχία φαίνεται γραφική».
Η ICE μετασχηματίστηκε σε μια μορφή τραμπικής παραστρατιωτικής οργάνωσης από ανάγκη και με σχέδιο, ως προϊόν των εμπειριών από την πρώτη διακυβέρνηση, όταν η εθνοφυλακή και οι αστυνομίες σε Πολιτείες υπό τη διακυβέρνηση Δημοκρατικών, σε αρκετές περιπτώσεις, αρνήθηκαν να εφαρμόσουν τις εντολές του Τραμπ για μαζική καταστολή του κινήματος Black Lives Matter. Μάλιστα, τότε, υπήρξαν φαινόμενα «συναδέλφωσης λαού – στρατού» ακόμη και με αστυνομικούς, φαινόμενα που συνιστούν καμπανάκι κινδύνου για κάθε καθεστώς και εφιάλτη για κάθε αστική τάξη που σέβεται τον εαυτό της. Έτσι, η ICE αποτελεί, στην πράξη, μια νόμιμη παραστρατιωτική οργάνωση πάνω από το νόμο και ενάντια στη συνταγματική τάξη των ΗΠΑ.
Από τον εχθρό – Μετανάστη, στον εχθρό – Λαό
Οι ναζιστικές πρακτικές της ICE δεν είναι κάτι αποσπασματικό, μια εκτροπή, μια εξαίρεση. Η δράση της εντάσσεται στο συνολικό σχέδιο της κυβέρνησης Τραμπ. Πυλώνας της προαναφερόμενης Ατζέντας 2025 αποτελεί η πολιτική για τη Μετανάστευση & Σύνορα. Μέρος αυτής της πολιτικής είναι η Επιχείρηση Αυγή (Operation Aurora), η μεγαλύτερη επιχείρηση απέλασης στην ιστορία των ΗΠΑ.
Στην ουσία της, η πολιτική αυτή δεν είναι τίποτε άλλο από την σκόπιμη κατασκευή και το ανελέητο κυνήγι ενός «εσωτερικού εχθρού», για τον αποπροσανατολισμό και τη βαθύτερη διάσπαση της εργατικής τάξης και του κόσμου της εργασίας. Ενός αντικειμενικά αδύναμου και βολικού «εχθρού». Πρόκειται, παράλληλα, για την κατασκευή ενός κατεξοχήν αποδιοπομπαίου τράγου, στον οποίο ρίχνεται το ανάθεμα για την παρακμή και την κατάπτωση της Αυτοκρατορίας, την οποία ο τραμπισμός, όχι μόνον δεν συγκαλύπτει, όπως το παλιό κατεστημένο των Δημοκρατικών, αλλά την αναδεικνύει, δείχνοντας, μάλιστα, τον κατασκευασμένο ένοχο. Δεν είναι το κεφάλαιο, το σύστημα, αλλά ο «ξένος», ο μετανάστης, ο μουσουλμάνος.
Αναδεικνύοντας την παρακμή, ο τραμπισμός ενσωματώνει τα βιώματα της αμερικανικής βιομηχανικής εργατικής τάξης από αυτήν: την απογοήτευση, την απελπισία και την οργή για τη σχετική και απόλυτη εξαθλίωση που διαχέεται στις μεγαλουπόλεις των ΗΠΑ. Το ανάλογο βίωμα παρακμής, ματαίωσης και απελπισίας από την ήττα της Γερμανίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και από την οξύτατη δομική
κρίση του 1929 εκμεταλλεύτηκε ο Χίτλερ, χρησιμοποιώντας ως αποδιοπομπαίο τράγο τους Εβραίους. Στη θέση του «εχθρού Εβραίου» του Χίτλερ, ο «εχθρός μετανάστης» του Τραμπ. Και κάθε επίδοξου Τραμπ.
Είναι γνωστό ότι η αντιμεταναστευτική υστερία προϋπήρχε και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, και χρησιμοποιήθηκε τόσο από νεοφιλελεύθερες όσο και από σοσιαλφιλελεύθερες κυβερνήσεις.
Υπάρχει, όμως, μια ποιοτική διαφορά: Ο τραμπισμός πέρασε σε ένα νέο, ακόμη πιο ανατριχιαστικό στάδιο. Η πολιτική τρομοκρατία, ειδικά στη Μινεάπολη, στράφηκε κατά όλων των οργανώσεων της εργατικής τάξης, του λαού και της Αριστεράς, μέσω μιας κυνικής αντιστροφής των εννοιών, των λέξεων και της πραγματικότητας, που προσιδιάζει σε κάθε ολοκληρωτικό καθεστώς, όπως έδειξε ο Τζορτζ Όργουελ: οποιαδήποτε λαϊκή αντίσταση στην τραμπική τρομοκρατία χαρακτηρίζεται ως «εγχώρια τρομοκρατία».
Απόδειξη τα παρακάτω: Η προαναφερόμενη επικεφαλής του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας, Κρίστι Νόεμ, κατηγόρησε δημόσια την άοπλη Ρενέ Γκουντ για «πράξη εγχώριας τρομοκρατίας», αμέσως μετά τη δολοφονία της. Το ίδιο και για τον Άλεξ Πρέτι, λίγες ώρες μετά το θάνατό του.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, εξέφρασε την άποψη ότι οι διαδηλωτές και οι «ομάδες υποστήριξης της γειτονιάς» συμμετείχαν σε «τακτικές εγχώριας τρομοκρατίας».
Το ακροδεξιό τηλεοπτικό δίκτυο Foxnews αναμετέδωσε τα παρακάτω σε τίτλους ειδήσεων: «Το ακροαριστερό δίκτυο που βοήθησε τον Άλεξ Πρέτι να τεθεί σε κίνδυνο και στη συνέχεια τον έκανε μάρτυρα. Κρυπτογραφημένα μηνύματα Signal δείχνουν ότι οι ομάδες ’’ταχείας αντίδρασης’’ κινητοποίησαν διαδηλωτές για να παρενοχλήσουν ομοσπονδιακούς πράκτορες και στη συνέχεια, σοσιαλιστικές ομάδες εκμεταλλεύτηκαν τις δολοφονίες για να υποκινήσουν διαμαρτυρίες»
Οι «ομάδες υποστήριξης της γειτονιάς», οι «ομάδες ταχείας αντίδρασης» και οι «σοσιαλιστικές ομάδες» δεν είναι τίποτε άλλο από μαζικές λαϊκές οργανώσεις του κινήματος υποστήριξης των διωκόμενων μεταναστών και αντιμετώπισης των πρακτόρων της ICE. Είναι ο εχθρός–λαός.
Η νέα στρατηγική Εσωτερικής Ασφάλειας
Οι κυνικές αυτές δηλώσεις που μετατρέπουν τα θύματα της κρατικής τρομοκρατίας της ICE σε θύτες της «εγχώριας τρομοκρατίας» δεν αποτελούν αντιδράσεις της στιγμής αλλά εντάσσονται σε μια απολύτως συγκροτημένη στρατηγική.
Εντάσσονται στη νέα στρατηγική Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, που πήρε σάρκα και οστά στις 25 Σεπτεμβρίου 2025, όταν ο Λευκός Οίκος εξέδωσε το Προεδρικό Υπόμνημα (Presidential Memorandum) – κάτι παρόμοιο με Διάταγμα και εκτελεστέα ισχύ νόμου - με τίτλο «Καταπολέμηση της Εγχώριας Τρομοκρατίας και της Οργανωμένης Πολιτικής Βίας» Πρόκειται για κάτι αντίστοιχο με τη «Νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας» της κυβέρνησης Τραμπ, που αφορά την εξωτερική πολιτική. Δυστυχώς, δεν πήρε την ίδια δημοσιότητα.
Σταχυολογούμε από το Προεδρικό Υπόμνημα ορισμένες ενδεικτικές παραγράφους για να κάνουμε ένα ακόμη βήμα στην κατανόηση του τραμπισμού:
Σύμφωνα με το διάταγμα, «το μοτίβο βίαιων και τρομοκρατικών δραστηριοτήτων κάτω από την ομπρέλα του αυτοαποκαλούμενου ’’αντιφασισμού’’ […] απεικονίζει τις θεμελιώδεις αμερικανικές αρχές […] ως ’’φασιστικές’’΄ για να δικαιολογήσουν και να ενθαρρύνουν πράξεις βίαιης επανάστασης».
Και παρακάτω: «Κοινά θέματα που εμπνέουν αυτή τη βίαιη συμπεριφορά περιλαμβάνουν τον αντιαμερικανισμό, τον αντικαπιταλισμό και τον αντιχριστιανισμό, την υποστήριξη για την ανατροπή της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών, τον εξτρεμισμό σε θέματα μετανάστευσης, φυλής και φύλου, και την εχθρότητα απέναντι σε όσους έχουν παραδοσιακές αμερικανικές απόψεις για την οικογένεια, τη θρησκεία και την ηθική».
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πολιτική κατεύθυνση για τα μέτρα αντιμετώπισης των «εγκληματικών και τρομοκρατικών συνομωσιών», αλλά και η γλώσσα που χρησιμοποιείται:
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες απαιτούν μια εθνική στρατηγική […] ώστε οι αρχές επιβολής του νόμου να μπορούν να παρεμβαίνουν σε εγκληματικές συνωμοσίες προτού αυτές οδηγήσουν σε βίαιες πολιτικές πράξεις. […] Μέσω αυτής της ολοκληρωμένης στρατηγικής, οι αρχές επιβολής του νόμου θα διαλύσουν και θα ξεριζώσουν δίκτυα, οντότητες και οργανισμούς που προωθούν την οργανωμένη βία, το βίαιο εκφοβισμό, τις συνωμοσίες κατά των δικαιωμάτων και άλλες προσπάθειες για τη διατάραξη της λειτουργίας μιας δημοκρατικής κοινωνίας» (οι υπογραμμίσεις, δικές μας).
Ο Τραμπισμός δεν μένει στα λόγια: «[Δημιουργείται] Η Εθνική Κοινή Ομάδα Καταπολέμησης της Τρομοκρατίας και τα τοπικά γραφεία της. Η εφαρμογή του Προεδρικού Υπομνήματος ανατίθεται στο Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS)». Μέρος της εφαρμογής αυτού του φασιστικής λογικής σχεδίου, ανατέθηκε στην ICE.
Είναι ή δεν είναι ναζισμός ο τραμπισμός;
Η σύγκριση του τραμπισμού με το ναζισμό και τον φασισμό είναι αναπόφευκτη. Ωστόσο, ο τραμπισμός είναι ένα πρωτόγνωρο φαινόμενο, προϊόν της εποχής μας, όπως ο ιταλικός φασισμός και ο γερμανικός ναζισμός ήταν προϊόντα της εποχής τους, μιας εποχής που πέρασε ανεπιστρεπτί. Από αυτή τη σκοπιά, όσο σημαντική είναι η γνώση της ιστορίας, άλλο τόσο μπορεί να μας αποκοιμίζει, εάν περιμένουμε να εμφανιστεί ο σύγχρονος φασισμός–ναζισμός με τα ίδια ρούχα, το ίδιο όνομα και το ίδιο περιεχόμενο.
Για παράδειγμα, υπάρχει μια φανερή διαφορά: Ο φασισμός και ο ναζισμός ήταν κινήματα μαζικού χαρακτήρα, με οργανωμένα κόμματα και χιλιάδες μέλη, ενώ ο τραμπισμός συνδέεται απλά με ένα χαλαρό και με εσωτερικές αντιθέσεις, κόμμα, το Ρεπουμπλικανικό. Οι εξωτερικές συγκρίσεις όμως μπορεί να παγιδεύσουν.
Γιατί ο τραμπισμός αποτελεί ένα μαζικό κίνημα, ιδιόμορφο και αμερικανικού τύπου, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εποχής μας. Διαθέτει εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες μικρές και μεγάλες, ένοπλες συνωμοτικές παραστρατιωτικές οργανώσεις. Για όποιον και όποια έχει αμφιβολίες, ας αναλογιστεί την ανταπόκριση δεκάδων χιλιάδων φανατικών οπαδών του στη συγκέντρωση του Τραμπ και την εισβολή των οπλισμένων παραστρατιωτικών ομάδων στο Καπιτώλιο, στις 6 Ιανουαρίου 2021, σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση.
Οι υπαρκτές διαφορές μεταξύ ναζισμού και τραμπισμού εξηγούνται από το γεγονός ότι ζούμε σε μια ποιοτικά διαφορετική εποχή ή στάδιο ή φάση του καπιταλισμού. Όπως και να την ονομάσει κανείς, σε αυτή τη νέα βαθμίδα, οι βιομηχανίες, οι υπηρεσίες και η αντίστοιχη εργατική τάξη, ενώ ενώνονται δια μέσου των πολυεθνικών πολυκλαδικών ομίλων και των αλυσίδων παραγωγής αξίας, είναι χωρικά κατακερματισμένες σε σχετικά μικρές και διάσπαρτες μονάδες. Δεύτερο, ο τραμπισμός πηγάζει από μια κοινωνία όπου έχει βαθύνει απροσμέτρητα ο ατομισμός, με την αντίστοιχη ατομικιστική συνείδηση και πολιτισμό. Τρίτο, γεννήθηκε στις ΗΠΑ, σε μια χώρα χωρίς ιστορική παράδοση μαζικών κομμάτων. Τέταρτο, ο τραμπισμός αναπτύσσεται στην εποχή της εικονικής πραγματικότητας, της τεχνητής νοημοσύνης, των σόσιαλ μίντια. Η θεατρικότητα που χαρακτηρίζει από κοινού τούς Χίτλερ και Τραμπ δεν μπορεί να είναι ίδια. Ο πρώτος ζούσε στην εποχή της κινηματογραφίστριας Λένι Ρίφενσταλ και ο δεύτερος στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ένας μέγιστος κίνδυνος για την ανθρωπότητα
Τα μέλη της αστικής τάξης των ΗΠΑ, βιώνουν τον υπαρξιακό φόβο που φέρει η αίσθηση της παρακμής. Γνωρίζουν από την ιστορία, το τέλος που περιμένει όλες τις αυτοκρατορίες και ιμπεριαλισμούς. Η υπόσχεση του Τραμπ για ένα νέο Χρυσό Αιώνα της Αμερικής, «με τη βοήθεια του Θεού», κεντρίζει το φαντασιακό τους, ηλεκτρίζει τους γόνους τους, δίνει την αναγκαία αίσθηση αυτοπεποίθησης και ιστορικής αποστολής για έναν άγριο, «νυν υπέρ πάντων» αγώνα.
Η αμερικανική αστική τάξη, μέσα από την πολυμορφία και τις ιδιαιτερότητες των διαφόρων μερίδων και των ανταγωνιζόμενων θελήσεών τους, έχει ανάγκη τον τραμπισμό ως ενοποιητική πολιτική και κρατική δύναμη πειθάρχησης αυτών των ανταγωνισμών. Ως εκφραστή του συλλογικού καπιταλιστή, απέναντι στο συλλογικό εργάτη και στους συλλογικούς καπιταλιστές της Κίνας, της Ρωσίας και των άλλων εξωτερικών ανταγωνιστών.
Υπάρχει όμως μια ακόμη, ιδιαίτερα σημαντική, έως και καθοριστική διαφορά του κλασικού ναζισμού–φασισμού με τον τραμπισμό: η κατάργηση του κοινοβουλίου. Πρόκειται για ένα ποιοτικό άλμα.
Όμως, γνωρίζουμε ότι αυτό δεν έγινε ευθύς εξαρχής. Απαιτήθηκε κάποιος χρόνος και πραγματοποιήθηκε μετά την αναρρίχηση του Χίτλερ και του Μουσολίνι στην εξουσία, όταν αισθάνθηκαν αρκετά δυνατοί και αφού εξασφάλισαν ή απέσπασαν την πλήρη στήριξη της ολιγαρχίας.
Η τάση του τραμπισμού, γενικότερα, του καπιταλισμού και του ιμπεριαλισμού της εποχής μας, είναι ολοφάνερα ο ολοκληρωτισμός, η απογύμνωση της αστικής δημοκρατίας και του διεθνούς δικαίου από τα νομικά
«βαρίδια», όπως αυτοί τα βλέπουν. Το ενδεχόμενο να περάσει ο τραμπισμός στην ανοιχτή δικτατορία είναι πραγματικό, υλικό. Δεν κινείται στη σφαίρα της φαντασίας. Το αν θα πραγματοποιηθεί το ποιοτικό αυτό άλμα, δεν εξαρτάται μόνον από τις τάσεις του τραμπισμού ή από τις θελήσεις των προσώπων–φορέων του, αλλά από πολλούς, σύνθετους και αστάθμητους παράγοντες.
Ο τραμπισμός είναι γεμάτος από αντιφάσεις που δεν ήταν παρούσες στον κλασικό ναζισμό. Υπερασπίζεται παγκόσμιες πολυεθνικές και ταυτόχρονα υπόσχεται εθνική παραγωγική ανασυγκρότηση. Στηρίζει την ηγεμονία του δολαρίου ενώ κλιμακώνει εμπορικούς πολέμους που τη διαταράσσουν. Προσφέρει φορολογικά δώρα στο κεφάλαιο ενώ απευθύνεται στους πληγέντες της αποβιομηχάνισης. Αυτές οι αντιφάσεις δεν είναι ζήτημα ασυνέπειας, αλλά έκφραση οικονομικών και κοινωνικών αντιθέσεων που δεν επιλύονται από την πολιτική του (πιο αναλυτικά, βλ. Trump’s Chaotic Imperialism: Economic Warfare Geopolitical Truculence and Domestic Authoritarianism, Costas Lapavitsas and Raven Hart, υπό έκδοση στο Socialist Registers, 2026)
Όταν ποινικοποιείται ο «αντικαπιταλισμός», όταν διευρύνεται η έννοια της «εγχώριας τρομοκρατίας», δεν πρόκειται απλώς για αυταρχισμό. Είναι το αστικό κράτος που προετοιμάζεται για κοινωνικές συγκρούσεις τις οποίες αναμένει, επειδή γνωρίζει ότι δεν μπορεί να αποκαταστήσει τις υλικές συνθήκες ζωής που υπόσχεται. Εκεί βρίσκεται η βαθύτερη λογική της σκλήρυνσης εκ μέρους της αστικής τάξης.
Από αυτή τη σκοπιά, ο τραμπισμός δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μια πολιτική κατεύθυνση “δημοκρατικού καπιταλισμού”.
Ταυτόχρονα, το εσωτερικό μέτωπο της ταξικής πάλης συνδέεται άρρηκτα με το εξωτερικό μέτωπο των διεθνών ανταγωνισμών και την προετοιμασία των πολέμων (βλ. Πέτρος Παπακωνσταντίνου, Ποιος θα τον σταματήσει;).
Με βάση όλα τα παραπάνω, η «μάχη της Μινεάπολης» μάς ανοίγει – πρέπει να μας ανοίξει – τα μάτια για το χαρακτήρα, τη δυναμική και τη βαθύτερη ουσία του τραμπισμού.
Ο τραμπισμός κινείται προς ένα ναζισμό της εποχής μας που για αυτό ακριβώς δεν μπορεί να επαναληφθεί σαν ένας κλασικός ναζισμός. Είναι ιδιαίτερο, πρωτόγνωρο, αμερικανικό φαινόμενο, με παγκόσμια επίδραση, που βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη. Η ολοκλήρωσή του ή όχι θα εξαρτηθεί από την πορεία της ταξικής, κοινωνικής και πολιτικής διαπάλης στο εσωτερικό των ΗΠΑ, αλλά και στη διεθνή σκηνή.
Η συζήτηση για το χαρακτήρα του τραμπισμού μεταξύ των μαρξιστικών και άλλων ριζοσπαστικών και δημοκρατικών ρευμάτων στις ΗΠΑ, αλλά και στις οργανώσεις της Αριστεράς, όπως είναι φυσικό, είναι έντονη και θα συνεχιστεί. Απαιτεί μια πολύμορφη επιστημονική εργασία με την ιδιαίτερη συνεισφορά της μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας και της πολιτικής θεωρίας.
Ο τραμπισμός έχει ήδη περάσει στην άλλη ακτή του Ατλαντικού. Είναι παρών στην Ευρώπη και στη χώρα μας. Με μια χρονική υστέρηση, με ιδιομορφίες και αντιθέσεις, που δίνουν κάποιο χρόνο και χώρο στο εργατικό, αριστερό και κομουνιστικό κίνημα να τον κατανοήσει καλύτερα και να προετοιμαστεί αναλόγως. Ωστόσο, αυτός ο χρόνος λιγοστεύει όλο και περισσότερο, όπως δείχνει η φασιστική πρακτική στελεχών του Λιμενικού στη Χίο, μα πάνω από όλα, η τραμπικού χαρακτήρα, επιθετική φρασεολογία μελών της ελληνικής κυβέρνησης,
Ένα είναι σίγουρο: ο τραμπισμός αποτελεί μέγιστο κίνδυνο και εχθρό για την εργατική τάξη, τον κόσμο της εργασίας, τους λαούς, τον πολιτισμό, τη φύση και την ανθρωπότητα, πολύ μεγαλύτερο από αυτόν του ναζισμού–φασισμού. Διότι κατέχει 5.550 πυρηνικές κεφαλές και γενικότερα, μια ασύγκριτα φονικότερη πολεμική και κρατική μηχανή.
Όταν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ αναρτά βίντεο που μεταμορφώνει το ζεύγος Ομπάμα σε πιθήκους, δεν επιτρέπεται να κλείνουμε τα μάτια για αυτό που έρχεται. Ζούμε μια ποιοτική μεταβολή, όχι μια συνηθισμένη ποσοτική αλλαγή. Και αυτό απαιτεί ποιοτικές μεταβολές στην πολιτική του λαϊκού κινήματος, της Αριστεράς και του κομμουνισμού της εποχής μας, που θα διδάσκεται, αλλά δεν θα αντιγράφει το παρελθόν. Απαιτεί έναν πρωτότυπο συνδυασμό μετωπικής τακτικής για τη συγκέντρωση δυνάμεων απέναντι στον κύριο αντίπαλο, με μια σύγχρονη επαναστατική στρατηγική ενάντια στον καπιταλισμό, αντίστοιχη με την εποχή μας.
