Πηγή: Jacobin

Το περιοδικό Jacobin δημοσίευσε, στις 24 Νοεμβρίου 2025, το άρθρο που μεταφράζουμε και παρουσιάζουμε, είκοσι ημέρες μετά τη μεγάλη νίκη του Ζόχραν Μαμντάνι, μέλους του κόμματος των Δημοκρατών Σοσιαλιστών Αμερικής (DSA), στο αξίωμα του Δημάρχου της Νέας Υόρκης.

Πρόκειται για μια ομιλία του Bhaskar Sunkara, στελέχους του προαναφερθέντος κόμματος και ιδρυτή του αριστερού μαρξιστικού περιοδικού Jacobin (περισσότερες πληροφορίες για τον Sunkara, βλ. https://en.wikipedia.org/wiki/Bhaskar_Sunkara). Η ομιλία αυτή αποτέλεσε το κεντρικό άνοιγμα της συζήτησης στο εξαμηνιαίο οργανωτικό συνέδριο των Δημοκρατών Σοσιαλιστών Αμερικής της Νέας Υόρκης, στο Μπρούκλιν, στις 22 Νοεμβρίου 2025. Η εισήγηση του Sunkara είχε σαν βασικό θέμα της «το γιατί η Αριστερά πρέπει να αγωνίζεται για πραγματικές κατακτήσεις σήμερα — αλλά και να συνεχίσει να αγωνίζεται για μια σοσιαλιστική κοινωνία πέρα από αυτές», όπως σημειώνει εισαγωγικά η συντακτική επιτροπή του Jacobin.

Η ομιλία αυτή είναι ενδεικτική, αφενός για τα επιτεύγματα της αμερικανικής Αριστεράς, τις μεθόδους δράσης της και αφετέρου, για τις προκλήσεις, τα διλήμματα, τις αντιφάσεις, τις δυσκολίες, αλλά και για το βάθος μιας συλλογικής σκέψης που έχει κατακτήσει μέσα σε λιγότερο από δυο δεκαετίες. Είναι επίσης ενδεικτική για τις μετατοπίσεις του συγγραφέα από καθαρά ρεφορμιστικές θέσεις που εξέφρασε στο.κυριο έργο του, το Σοσιαλιστικό Μανιφέστο (The Socialist Manifesto, εκδ. Verso Books, 2019), σε θέσεις επαναστατικού προσανατολισμού. Σε κάθε περίπτωση, ρητής απόρριψης του ρεφορμισμού. Γεγονός που απηχεί την ριζοσπαστικοποίηση τμημάτων του αμερικανικού εργατικού και λαϊκού κινήματος, κάτω από τις εμπειρίες της σκληρής αντιπαράθεσης με τον τραμπισμό.

Σε αυτή την ομιλία, διακρίνεται η ίδια διαπάλη που υπάρχει μέσα στην ελληνική Αριστερά, με τη διαφορά ότι στο DSA και γενικότερα στις ΗΠΑ, εξελίσσεται μέσα από τις εμπειρίες πραγματικά μαζικών κινημάτων. Το DSA έχει βουλευτές στο Κογκρέσο, συνεργαζόμενους στη Γερουσία, εκατοντάδες εκλεγμένους σε Πολιτειακό επίπεδο, σε Δήμους και Κομητείες. Ξεκίνησε με 5.000 μέλη πριν το 2010 για να φτάσει σε πάνω από 100.000 σήμερα. Το δε Jacobin επισκέπρονται πάνω από 1,5 εκατομμύριο αναγνώστες σε όλο τον κόσμο

Το κυριότερο είναι ότι το DSA έχει αποκτήσει μια αρκετά σημαντική βάση και έχει στηρίξει ή  παίξει σημαντικό ή και καθοδηγητικό ρόλο σε μεγάλα συνδικάτα, ακόμη και σε μεγάλες εργατικές απεργίες, όπως στην Amazon, στα Starbucks, στην αυτοκινητοβιομηχανία, σε νοσοκομεία και στην εκπαίδευση.

Ταυτόχρονα, έχει αναπτύξει μια σπουδαία παρέμβαση στη θεωρητική αναζήτηση, μέσω των περιοδικών Jacobin και The Catalyst, με διεθνή επίδραση. Τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά του DSA είναι ένα αντιφατικό αλλά συνεκτικό μείγμα μαχόμενου ρεφορμισμού, που κυριαρχεί στο κόμμα, μαζι με επαναστατικές αναζητήσεις. Παρά το γεγονός ότι το όνομά του παραπέμπει στην σοσιαλδημοκρατία, δεν έχει καμία σχέση με τη σημερινή εκφυλισμένη μορφή της. Έχει σαφή προσανατολισμό και αναφορά στην εργατική τάξη, στην εργασιακή θεωρία και τον μαρξισμό. Δεν έχει.ομως έναν προγραμματικό επαναστατικό προσανατολισμό.

Η ριζοσπαστική, αντικαπιταλιστική και επαναστατική Αριστερά της χώρας μας έχει πολλά να μάθει από το αμερικανικό αριστερό και εργατικό κίνημα. Ας κρατήσουμε τον πυρήνα της ομιλίας του Sunkara: «Θα πρέπει να αποφεύγουμε τον ρεφορμισμό και να θυμόμαστε τον στόχο της ρήξης με τον καπιταλισμό, επειδή αυτός ο στόχος μπορεί να προσφέρει ένα συναρπαστικό όραμα για τον κόσμο σε αυτούς που προσπαθούμε να προσεγγίσουμε»

Ακολουθεί η ομιλία του Bhaskar Sunkara (μετάφραση – επιμέλεια, Κώστας Μάρκου).

Η ομιλία του Μπασκάρ Σουνκάρα

Είμαι τόσο ενθουσιασμένος που βρίσκομαι εδώ μαζί σας. Νιώθω ότι αυτή είναι η πολιτική στιγμή που τόσο πολλοί από εμάς περιμέναμε και εργαζόμασταν για να χτίσουμε εδώ και χρόνια.

Είμαστε ένα μήνα μακριά από το να γίνει ένας από τους συντρόφους μας δήμαρχος. Έχουμε χτίσει ένα δίκτυο σοσιαλιστών αιρετών αξιωματούχων, έχουμε μια πραγματική οργάνωση που αποκαλούμε σπίτι μας και υπάρχει μια αυξανόμενη βάση υποστήριξης σε αυτήν την πόλη στο άμεσο αίτημά μας για φορολόγηση των πλουσίων για την επέκταση των δημόσιων αγαθών.

Αυτή η στιγμή εκτείνεται πέρα από τη Νέα Υόρκη — έχουμε ένα τεράστιο πολιτικό άνοιγμα σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά γνωρίζουμε ότι έχουμε αυτή την ευκαιρία επειδή εκατομμύρια άνθρωποι ζουν δύσκολες στιγμές. Έχουμε έναν ασταθή και αυταρχικό πρόεδρο, έχουμε μια κρίση ακρίβειας, με εκατομμύρια να αγωνίζονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους και να ζήσουν μια ζωή όπου θα τους φέρονται με αξιοπρέπεια και σεβασμό. Έχουμε δει την επιστροφή μορφών εθνικισμού και ρατσισμού που θα έπρεπε να έχουν εξαλειφθεί προ πολλού.

Και σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, τα πράγματα μπορεί να χειροτερέψουν πολύ σύντομα.

Η χώρα — όχι μόνο αυτή η πόλη — κραυγάζει για μια πολιτική ηγεσία με αρχές. Όχι απλώς ένα είδος λαϊκιστικής ηγεσίας μέσω σπουδαίων προσωπικοτήτων, αν και είμαι ευγνώμων που έχουμε μια από τις σπουδαιότερες προσωπικότητες στο πλευρό μας. Εννοώ, μια ταξική ηγεσία μέσω μιας οργάνωσης.

Μια ηγεσία που θα λέει ότι οι ανισότητες που βλέπουμε στη χώρα μας και στον κόσμο δεν είναι οι φυσικοί νόμοι του Θεού, αλλά το αποτέλεσμα ενός κόσμου που έχουν δημιουργήσει οι άνθρωποι. Μια ηγεσία που θα λέει ότι τα συμφέροντα της πλειοψηφίας της εργατικής τάξης είναι ξεχωριστά από τα συμφέροντα των καπιταλιστικών ελίτ και ότι πρέπει να οργανωθούμε γύρω από αυτά τα συμφέροντα για να κερδίσουμε, όχι μόνο μια καλύτερη κατανομή του πλούτου, εντός του καπιταλισμού, αλλά και ένα διαφορετικό είδος κοινωνίας συνολικά.

Τα παιδιά του Θεού μπορούν να κυβερνήσουν

Εντάχθηκα στους Δημοκράτες Σοσιαλιστές της Αμερικής όταν ήμουν δεκαεπτά χρονών. Δεν χρειάζεται να σας πω τι ήταν οι Δημοκράτες Σοσιαλιστές της Αμερικής στη Νέα Υόρκη το 2007. Μερικοί από εσάς εδώ θα το θυμάστε. Έκανα τόσους πολλούς καλούς φίλους, αλλά ήμασταν τυχεροί αν εμφανίζονταν καμιά ντουζίνα άτομα σε μια συνεδρίαση.

Σημειώσαμε πρόοδο χάρη στην υπομονετική, σταθερή δουλειά και στην αφοσίωση αυτών των ανθρώπων και των πολλών άλλων που προσχώρησαν αργότερα. Ήμασταν οι μαραθωνοδρόμοι του σοσιαλισμού.

Αυτή, ωστόσο, [η εκλογή Μαμντάνι] είναι μια στιγμή για σπριντ. Αυτό είναι το μεγαλύτερο άνοιγμα που είχε το κίνημά μας εδώ και δεκαετίες. Ο χρόνος που θα αφιερώσουμε στην πολιτική δουλειά τους επόμενους μήνες και χρόνια θα έχει τεράστιο αντίκτυπο στην πόλη και τη χώρα μας — προς το παρόν και για τις επόμενες γενιές.

Αλλά τι ακριβώς πρέπει να κάνουμε και πώς πρέπει να σχετιζόμαστε τόσο με τη διοίκηση του νέου δημάρχου όσο και με τους άλλους συντρόφους μας σε αιρετά αξιώματα; Κατά τη γνώμη μου, τα καθήκοντά μας, ως οργανωμένοι σοσιαλιστές εκτός διακυβέρνησης, είναι, ταυτόχρονα, διαφορετικά και, σε μεγάλο βαθμό, συμβατά με τα δικά τους.

Οι βασικές απαιτήσεις της εποχής μας αφορούν την ακρίβεια. Ο εκλεγμένος δήμαρχός μας θα ηγηθεί μιας προσπάθειας για την άντληση εσόδων για τη χρηματοδότηση κοινωνικών προγραμμάτων και την ενδυνάμωση της εργατικής τάξης της πόλης. Εάν ο Ζόχραν [Μαμντάνι], οι άλλοι εκλεγμένοι μας και το λαϊκό κίνημα γύρω τους, επιφέρουν θετικές αλλαγές στη ζωή των ανθρώπων, θα οικοδομήσουμε μια βαθύτερη κοινωνική βάση για την Αριστερά.

Αυτή τη στιγμή, η εκλογική μας δύναμη έχει ξεπεράσει κατά πολύ τη βάση μας. Αλλά ο κόσμος είναι έτοιμος για το μήνυμά μας και έτοιμος για αποτελέσματα.

Αλλά ουσιαστικά, υπάρχουν περιορισμοί σε κάθε είδους σοσιαλιστική δημοκρατική διακυβέρνηση. Όπως πάντα στον καπιταλισμό, οι εργαζόμενοι εξαρτώνται από την ύπαρξη κερδοφόρων επιχειρήσεων για θέσεις εργασίας. Οι πόλεις εξαρτώνται από τις μεγάλες εταιρείες και τους πλούσιους ανθρώπους για φορολογικά έσοδα.

Ο Ζόχραν χρειάζεται να διαπεράσει αυτούς τους περιορισμούς. Δεν μπορεί να υπονομεύσει το παλιό καθεστώς συσσώρευσης και αναδιανομής χωρίς να έχει μια αντιπρόταση σε αυτό και, σίγουρα, δεν μπορεί να υπάρξει μια πλήρης αντικατάσταση σε μια πόλη.

Αυτές οι ανησυχίες δεν είναι καινούργιες. Αυτό είναι το δίλημμα της σοσιαλιστικής δημοκρατίας. Αυτή είναι η ένταση μεταξύ των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων στόχων μας που υπάρχει στο σοσιαλιστικό κίνημα εδώ και 150 χρόνια.

Οι αιρετοί αξιωματούχοι μας στο εγγύς μέλλον πρέπει να διαχειριστούν τον καπιταλισμό προς το συμφέρον των εργατών κι εργατριών, ενώ το κίνημά μας έχει επίσης έναν μακροπρόθεσμο στόχο, να οικοδομήσει ένα νέο σύστημα μέσω της αυτοχειραφέτησης αυτών των εργατών.

Πρέπει να δούμε τους περιορισμούς που θα αντιμετωπίσει ο Ζόχραν με βάση αυτούς τους δομικούς και όχι με ηθικούς όρους. Αλλά το να έχουμε υπομονή και να τον υποστηρίζουμε δεν απαντά στο πώς συμφιλιώνουμε το άμεσο και το μακροπρόθεσμο – τη σοσιαλιστική δημοκρατία και τον σοσιαλισμό.

Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να θυμόμαστε τον τελικό στόχο. Ο μεγάλος θεωρητικός του ρεφορμισμού, ο Έντουαρντ Μπερνστάιν, είπε κάποτε ότι «ο στόχος δεν είναι τίποτα, το κίνημα είναι τα πάντα». Νομίζω ότι αυτό δεν είναι απολύτως σωστό. Αν δεν μιλήσουμε εμείς για τον σοσιαλισμό μετά τον καπιταλισμό, κανείς άλλος δεν θα μιλήσει. Το ιστορικό όνειρο του κινήματός μας, ένας κόσμος χωρίς εκμετάλλευση ή καταπίεση, θα χαθεί.

Δεν πρέπει όμως να αποφεύγουμε τον ρεφορμισμό, απλώς και μόνο, επειδή θέλουμε να νιώθουμε αγνοί ως «αληθινοί σοσιαλιστές» ή ως πνευματική επιδίωξη. Θα πρέπει να αποφεύγουμε τον ρεφορμισμό και να θυμόμαστε τον στόχο της ρήξης με τον καπιταλισμό, επειδή αυτός ο στόχος μπορεί να προσφέρει ένα συναρπαστικό όραμα για τον κόσμο σε αυτούς που προσπαθούμε να προσεγγίσουμε.

Ο σοσιαλισμός δεν είναι «Σουηδία» όπως λέει μερικές φορές ο Μπέρνι [Σάντερς]. Ο σοσιαλισμός δεν είναι καν απλώς , όπως είπε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ και όπως όμορφα επικαλέστηκε ο Ζόχραν, «μια καλύτερη κατανομή του πλούτου για όλα τα παιδιά του Θεού».

Σοσιαλισμός σημαίνει καλύτερη κατανομή, αλλά και δημοκρατικό έλεγχο πάνω στα πράγματα από τα οποία εξαρτόμαστε όλοι — [σοσιαλισμός σημαίνει] εργάτες κι εργάτριες που κατέχουν τους μοχλούς παραγωγής και επενδύσεων και κράτος που εγγυάται τα βασικά της ζωής ως κοινωνικά δικαιώματα.

Σοσιαλισμός σημαίνει ότι δεν ικετεύουμε πλέον τις εταιρείες να επενδύουν στις κοινότητές μας ή τους πλούσιους να μη φύγουν και να πληρώνουν τους φόρους τους.

Σοσιαλισμός σημαίνει υπέρβαση της διαλεκτικής εργασίας-κεφαλαίου μέσω του θριάμβου της ίδιας της εργασίας, όχι ενός πιο ευνοϊκού ταξικού συμβιβασμού.

Σοσιαλισμός σημαίνει ότι οι άνθρωποι που έχουν κρατήσει ζωντανό αυτόν τον κόσμο – οι νοσηλεύτριες, οι οδηγοί, οι μηχανικοί, οι αγρότες, οι καθαρίστριες – παύουν να είναι ένα αόρατο φόντο και γίνονται οι δημιουργοί του μέλλοντός τους.

Σοσιαλισμός σημαίνει μια κοινωνία όπου όσοι πάντα έδιναν, χωρίς να έχουν κανέναν λόγο, δείχνουν τελικά τις πραγματικές τους ικανότητες. Όπου, όπως είπε ο C. L. R. James , κάθε μάγειρας και μαγείρισσα μπορεί να κυβερνήσει.

Σοσιαλισμός σημαίνει αντικατάσταση μιας οικονομίας που βασίζεται στην ιεραρχία και τον αποκλεισμό, με μια οικονομία που βασίζεται στην ευφυΐα και τη δημιουργικότητα των ίδιων των εργατών κι εργατριών.

Αυτός είναι ο στόχος που κρατάμε ζωντανό. Όχι επειδή είναι ουτοπικός, αλλά επειδή είναι ο μόνος ορίζοντας που ταιριάζει με την αξιοπρέπεια και τις δυνατότητες των απλών ανθρώπων.

Και επειδή είναι συναρπαστικός. Δεν επιστρέφει απλώς στους εργαζόμενους ένα μέρος της υπεραξίας τους πίσω, σε αντάλλαγμα της ψήφου τους. Τους προσφέρει το μέλλον, μια κοινωνία η οποία τους ανήκει, μια ευκαιρία να πάρουν τη θέση που τους αξίζει ως παράγοντες της ιστορίας.

Κάτι τέτοιο είναι ο πραγματικός σοσιαλισμός. Δεν είναι μια ομάδα συμφερόντων ή μια ταμπέλα για να μας διακρίνει από άλλους προοδευτικούς. Είναι ένας θεμελιωδώς πιο ριζοσπαστικός στόχος από αυτούς των συμμάχων μας. Βασίζεται σε μια διαφορετική ανάλυση του κόσμου γύρω μας και του κόσμου που μπορεί να οικοδομηθεί.

Ίσως μπορούμε να σκεφτούμε τρόπους για να γεφυρώσουμε μέρος του χάσματος μεταξύ του άμεσου και του μακροπρόθεσμου, μέσω ενός συνόλου απαιτήσεων που τουλάχιστον εγείρουν άμεσα την έννοια της κοινωνικοποίησης. Ιδέες που προσφέρουν όχι μόνο περισσότερη κοινωνική πρόνοια, την οποία έχουμε απόλυτη ανάγκη, αλλά και μια γεύση ιδιοκτησίας και ελέγχου. Μια υπόδειξη για μια διαφορετική πολιτική οικονομία.

Ένα μόνο παράδειγμα: όταν μια επιχείρηση κλείνει ή οι ιδιοκτήτες της συνταξιοδοτούνται, οι εργάτες κι εργάτριες, υποστηριζόμενοι από ένα δημόσιο ταμείο, θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν την ευκαιρία για να τη σώσουν, μετατρέποντάς την σε μια επιχείρηση εργατικής-διαχείρισης. Σε επίπεδο πόλης, μπορούμε να έχουμε ένα δημοτικό γραφείο που θα βοηθά τους εργάτες κι εργάτριες να μετατρέψουν τα κλειστά καταστήματα σε συνεταιρισμούς, παρέχοντας τη ραχοκοκαλιά της νομικής και λογιστικής υποστήριξης και της ταχείας έκδοσης αδειών.

Έχουμε ήδη μιλήσει για τα παντοπωλεία που ανήκουν στην πόλη και την ανάγκη για κοινωνική στέγαση. Χρειαζόμαστε περισσότερες ιδέες σαν κι αυτή. Μεταρρυθμίσεις που εντάσσονται στο πλαίσιο της σοσιαλιστικής δημοκρατίας αλλά και που προχωρούν πέρα από αυτήν.

Ο Σοσιαλισμός στην Εποχή μας

Ήταν συναρπαστικό για μένα που γνώρισα άτομα που μόλις εντάχθηκαν στους DSA. Ήταν ωραίο να βλέπω και παλιούς φίλους. Παραπονιέμαι που έχασα το πρώτο ημίχρονο του αγώνα με τους Knicks, αλλά ούτε ο Jalen Brunson θα μπορούσε να με κρατήσει μακριά από εδώ.

Είμαι πραγματικά ενθουσιασμένος για όσα μπορούμε να κάνουμε τα επόμενα δύο χρόνια. Θα βελτιώσουμε τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Και θα αναπτύξουμε το κίνημά μας.

Αλλά εκτός από τον ενθουσιασμό, χρειαζόμαστε ειλικρίνεια σχετικά με το πόσο δρόμο έχουμε ακόμη να διανύσουμε για να εδραιωθούμε στις κοινότητες της εργατικής τάξης. Χρειαζόμαστε περισσότερη δύναμη όχι μόνο στις κάλπες αλλά και στα σημεία παραγωγής και ανταλλαγής. Και πρέπει να είμαστε ειλικρινείς σχετικά με τις μάχες και τους περιορισμούς που θα αντιμετωπίσει ο Ζόχραν και να είμαστε έτοιμοι να τον στηρίξουμε όταν οι καιροί γίνουν δύσκολοι.

Η δημαρχία του Ζόχραν θα είναι μια μάχη για ό,τι μπορεί να κερδηθεί αυτή τη στιγμή. Η δουλειά μας είναι να αφήσουμε αυτή τη μάχη να διευρύνει, όχι να περιορίσει, τον ορίζοντά μας — και να διατηρήσουμε ζωντανό τον στόχο του σοσιαλισμού στην εποχή μας.