Η Ανατολική Ευρώπη είχε μια ακμάζουσα ροκ κουλτούρα που περιελάμβανε εγχώριες ερμηνείες μπλουζ, πανκ, ραπ, ρέγκε, ποπ, ντίσκο και χέβι μέταλ, με πρωτότυπα τραγούδια γραμμένα στη μητρική γλώσσα των δημιουργών τους. Έτσι σε όλες τις χώρες η ροκ εξελίχθηκε ως ένα μείγμα αυθεντικότητας και μίμησης. Στα τέλη της δεκαετίας του ’50 και ως τις αρχές της δεκαετίας του ’60, όταν το ροκ θεωρούνταν νεανική διασκέδαση, δεν τίθεντο αυστηροί περιορισμοί. Η Ανατολική Γερμανία ήταν η πρώτη που στα μέσα του ’60 επιχείρησε κάτι τέτοιο και ακολούθησαν λίγο-πολύ και οι άλλες χώρες. Ορισμένες χρονιές η καταπίεση ήταν μεγαλύτερη, άλλες χαλάρωνε, η λογοκρισία όμως ποτέ δεν ήταν τόσο πλήρης όσο στην ΕΣΣΔ. (βλ. εδώ https://kommon.gr/politismos/item/28334-rok-sto-parapetasma-i-epirroi-tis-dytikis-mousikis-stin-sovietiki-enosi-tou-alex-kantzias-ronte). Αυτό εξαρτιόταν από μια μεγάλη ποικιλία παραγόντων: την πολιτική σκοπιμότητα, την πορεία της οικονομίας – και μια ομολογουμένως «αντισοσιαλιστική» – επιθυμία για κέρδος, ακόμη και τα προσωπικά γούστα των ηγεσιών.
Γιουγκοσλαβία
Η ροκ άρχισε να διαδίδεται στη Γιουγκοσλαβία τη δεκαετία του 1950, με τους σκακιστές και τους αθλητές όταν επέστρεφαν από αγώνες στο εξωτερικό να φέρνουν δίσκους των Πρίσλεϊ, Τσακ Μπέρι, Λιτλ Ρίτσαρντ, κ.α. Άλλα κανάλια διάδοσης της ήταν το Radio Luxembourg, και τα ιταλικά περιοδεύοντα πανηγύρια που συχνά έπαιζαν ροκ τραγούδια, όπως το Tutti Frutti. Η πρώτη δημόσια ροκ συναυλία πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι το 1957, ενώ μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’60, ο τύπος και το ραδιόφωνο κάλυπταν τις παγκόσμιες καινοτομίες του ροκ σε μεγάλη κλίμακα. Με την πρώτη του συμμετοχή σε ροκ συναυλία στις 24 Μαΐου 1966 και στο ροκ μιούζικαλ Hair στις 24 Μαΐου 1969 ο Πρόεδρος Τίτο νομιμοποίησε το συγκεκριμένο είδος. Ροκ συγκροτήματα έπαιζαν κάθε χρόνο την Ημέρα της Νεολαίας μπροστά του τις δικές τους εκδοχές επαναστατικών τραγουδιών. Η ροκ βοήθησε στην κατάρριψη των εθνοτικών και περιφερειακών διαφορών, καθώς συγκροτήματα από διαφορετικά μέρη εμφανίζονταν σε όλη τη χώρα, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός κοινού πολιτιστικού χώρου, υποκαθιστώντας και την απουσία πολιτικής και κοινωνικής κριτικής.
Πανκ συγκροτήματα υπήρχαν στη Γιουγκοσλαβία ήδη από το 1977, τη χρονιά που οι Clash κυκλοφόρησαν το πρώτο τους άλμπουμ. Η πρώτη μεγάλη πανκ συναυλία, έλαβε χώρα στην Πούλα στις κροατικές ακτές στις 22 Μαρτίου 1978. Λίγο αργότερα, κυκλοφόρησαν οι πρώτοι δίσκοι LP από συγκροτήματα όπως οι Pankrti μέσω κρατικών δισκογραφικών εταιρειών. Κατά το καθεστώς αυτές οι μπάντες είχαν εξαιρετικά προβληματικούς στίχους, που επιτίθονταν στην αστυνομία, τις αρχές και την κομμουνιστική ιδεολογία. Αλλά παρόλα αυτά δημοσιεύονταν σχεδόν χωρίς καμία παρέμβαση, μόνο ο Τίτο ήταν υπεράνω κριτικής. Κυριαρχούσε η άποψη πως είναι λιγότερο επικίνδυνο κάτι να υπάρχει στις βιτρίνες των δισκοπωλείων και στις σκηνές των «οίκων πολιτισμού» που χρηματοδοτούντο από το Κόμμα, παρά να ζει υπόγεια, συνωμοτώντας ενάντια στο σύστημα. Επιπλέον, οι νέοι Γιουγκοσλάβοι είχαν την δυνατότητα να πηγαίνουν στην ιταλική συνοριακή πόλη της Τεργέστης. στη Βιέννη ή ακόμα και στο Λονδίνο για να παρακολουθήσουν τις νέες υποκουλτούρες και να αγοράσουν δίσκους.
Στη δεκαετία του 1980 εμφανίστηκε το streetpunk και το Oi!, και αργότερα το σκληροπυρηνικό πανκ και άλλα υποείδη. Πολλά ξένα πανκ συγκροτήματα (The Ruts, Siouxsie and the Banshees, UK Subs, The Exploited, Charged GBH, Discharge, Youth Brigade και Amebix) έρχονταν από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 να δώσουν συναυλίες. Το 1983 οι Anti-Nowhere League κυκλοφόρησαν το άλμπουμ «Live in Yugoslavia», το ίδιο θα κάνουν και οι «Angelic Upstarts» το 1985. Υπήρχαν επίσης αναρχοπανκ και Straight Edge συγκροτήματα, ενώ ορισμένα ήταν καθαρά μηδενιστικά. Οι στίχοι τους συχνά περιλάμβαναν κοινωνική και πολιτική κριτική, αντιπολεμικά, αντισοβινιστικά, αντιφασιστικά, αντιεξουσιαστικά και αναρχικά μηνύματα, κάτι που αντικατοπτριζόταν στα ονόματα τους: Vrisak Hirošime (Η Κραυγή της Χιροσίμα), Apatridi (Απάτριδες), The Dissidents (Αντιφρονούντες), Patareni (Παταρένες), Marselyeza (Η Μασαλιώτιδα), Stres Državnega Aparata (Το Στρες του Κρατικού Μηχανισμού), Sistem Organizirane Represije (Σύστημα Οργανωμένης Καταστολής) κ.λπ.
Υπήρχαν όμως και πολλά απολιτικά συγκροτήματα, των οποίων τα τραγούδια είχαν να κάνουν με προσωπικά θέματα, χιούμορ, κατάχρηση ουσιών, σεξ. Η μουσική σκηνή της Γιουγκοσλαβίας σύντομα έγινε αντικείμενο ζήλιας για όλους στο Ανατολικό μπλοκ και πολλοί μουσικόφιλοι στη Δύση άρχισαν επίσης να ακολουθούν συγκροτήματα όπως οι Pankrti και οι Laibach. Οι τελευταίοι «πήραν τον σοσιαλισμό στα σοβαρά». Σηκώνοντας έναν καθρέφτη στην εξουσία του κόμματος δεν είπαν, «Δεν μας αρέσει αυτή η ιδεολογία», είπαν «Θα εφαρμόσουμε σοβαρά αυτή την ιδεολογία στη μουσική». Και αυτό ήταν που τους έκανε ανατρεπτικούς. Τελικά όμως η ιδεολογία του γιουγκοσλαβικού πανκ κατέληγε στον αντικομμουνισμό, συνειδητό ή ασυνείδητοi.
Ρουμανία
Στη Ρουμανία σε όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, τα ροκ συγκροτήματα μπορούσαν να τραγουδούν και σε ξένες γλώσσες, μάλιστα η κρατική δισκογραφική Electrecord ζητούσε διασκευές δυτικής μουσικής προκειμένου να αυξηθούν οι πωλήσεις της. Κάθε χρόνο παρήγαγε έναν σημαντικό αριθμό δίσκων με ρουμανική παραδοσιακή μουσική, που πουλούσαν εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα, συμβάλλοντας στην άνοδο του πατριωτικού και εθνικιστικού πνεύματος. Εκτός από τη λαϊκή μουσική, η Electrecord κυκλοφόρησε επίσης μια σημαντική ποσότητα τζαζ, ποπ, ντίσκο, ηλεκτρονικής, σύγχρονης και παραδοσιακής μουσικής των Ρομά. Τα πρώτα ποπ συγκροτήματα ήταν οι Uranus, Cometele, Sfinţii, Entuziaştii. Οι εθνο-ροκ Phoenix θεωρούνται ένα από τα επαναστατικά ροκ συγκροτήματα, και το άλμπουμ τους «Cantafabule», ένα από τα καλύτερα ρουμανικά ροκ άλμπουμ όλων των εποχών. Τα τραγούδια μιλούσαν για τον Μεσαίωνα και για φανταστικά θηρία, και η μουσική τους, ταυτόχρονα ενδιαφέρουσα και εκλεπτυσμένη, ήταν ένα εντελώς νέο είδος, με το πρώτο τους άλμπουμ να πουλά 120.000 δίσκους το 1968. Οι στίχοι εξέφραζαν κρυμμένα μηνύματα, γνωστά μόνο σε μερικούς. Το μεγαλύτερο σύμβολο της ανατρεπτικής ροκ στη δεκαετία του 1980 ήταν οι Iris, ειδικά με το τραγούδι τους «The train without conductor».
Αυτό που κάνει τη Ρουμανία να ξεχωρίζει είναι η ηλεκτρονική της μουσική. Το πρώτο στούντιο ιδρύθηκε γύρω στο 1965, από συνεργασία της Κρατικής Επιτροπής Πολιτισμού και Τέχνης με το Εθνικό Πανεπιστήμιο Μουσικής στο Βουκουρέστι. Οι φοιτητές ενθαρρύνθηκαν να εξερευνήσουν ηλεκτρονικούς ήχους και τεχνικές, και πολλοί από αυτούς συνέχισαν να δημιουργούν καινοτόμα έργα. Αναδύθηκε μια μοναδική μορφή φασματισμούii, εν μέρει εμπνευσμένη από την τοπική λαϊκή μουσική. Μεγάλο μέρος της παρήχθη σε κινηματογραφικά στούντιο για να χρωματίσει μουσικά ταινίες επιστημονικής φαντασίας και κινουμένων σχεδίων., που απαιτούσαν «περίεργες», εξωτικές και χωρικές ηχητικές παλέτες. Δεδομένου ότι δεν είχε στίχους, ήταν πιο δύσκολο να λογοκριθεί. Οι καλλιτέχνες συνήθιζαν να συγκεντρώνονται σε μικρούς underground κύκλους και μουσικές σκηνές. Παρ’ όλα αυτά, όλοι οι μουσικοί από όλα τα είδη τελούσαν υπό αυστηρή κρατική εποπτεία. Το 1971, ο Πρόεδρος Νικολάε Τσαουσέσκου παρουσίασε τις λεγόμενες «Θέσεις του Ιουλίου», ορισμένοι από τους στόχους των οποίων απαιτούσαν τον αναπροσανατολισμό προς τις εθνικές αξίες. Η ερμηνεία τραγουδιιών σε ξένες γλώσσες περιοριζόταν πλέον σε άλλες λατινοαμερικάνικες γλώσσες, όπως τα γαλλικά και τα ιταλικά, ή τις γλώσσες του σοσιαλιστικού μπλοκ. Ως αντίδραση στο κατεστημένο η αντικουλτούρα θα αποκτήσει έτσι κυρίως μυστικιστικές και εθνικιστικές διαστάσεις.
Βουλγαρία
Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 οι οικονομικές δυσκολίες οδήγησαν στην υπογραφή ορισμένων σημαντικών εμπορικών συμφωνιών με χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Η κυβέρνηση επένδυσε ιδιαίτερα στον τουρισμό, χτίζοντας ξενοδοχεία κατά μήκος των ακτών της Μαύρης Θάλασσας. Αυτό προσέλκυσε πολλούς τουρίστες, κυρίως από χώρες του Ανατολικού Μπλοκ, αλλά και τη Γερμανία, τη Βρετανία και τη Γαλλία. Όλο και περισσότεροι Βούλγαροι έρχονταν έτσι σε επαφή με ξένους και δυτικά καταναλωτικά αγαθά άρχισαν να εμφανίζονται, κυρίως σε ειδικά καταστήματα που δέχονταν μόνο σκληρό νόμισμα και ήταν κλειστά για τους Βούλγαρους. Οι τελευταίοι, ωστόσο, συχνά κατάφερναν να βρουν κάποιον παράκαμψη, συνήθως μέσω ανταλλαγής για να τα αποκτήσουν. Η πρώτη μεγαλύτερης κλίμακας ροκ συναυλία έγινε από τους Σουηδούς «Northern Tigers» το 1964. Το 1966 η τηλεόραση θα δείξει για πρώτη φορά βρετανικά συγκροτήματα, αν και κανένα από αυτά δεν ήταν ιδιαίτερα διάσημο. Την ίδια χρονιά, ωστόσο, το «I Can’t Get No (Satisfaction)» των Rolling Stones θα παιχτεί μια μοναδική φορά από το Radio Sofia. Το 1967 η Jackie Weldge, περιόδευσε στη χώρα, βγάζοντας και ένα single με την Balkanton. Στο Ένατο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας στη Σόφια μεταξύ 28 Ιουλίου και 6 Αυγούστου 1968 συμμετείχαν περίπου 20.000 νέοι από όλο τον κόσμο. Τα επόμενα χρόνια όλο και περισσότερη ροκ μεταδίδεται από τα ΜΜΕ. Μεταξύ 1968 και 1986 απαγορευόταν στους ροκάδες να τραγουδούν στα αγγλικά, κάτι που όμως παραβιαζόταν συστηματικά. Οι στίχοι έπρεπε να εγκριθούν από επιτροπή και να είναι «αισθητικά σωστοί», δηλαδή προικισμένοι με κλασικά ποιητικά χαρακτηριστικά όπως μέτρο, ομοιοκαταληξία ή εμφανείς μεταφορές και, συχνά, γραμμένοι από έναν εξουσιοδοτημένο ποιητή, μέλος της Ένωσης Βουλγάρων Συγγραφέων. Οι ίδιες οι λέξεις είχαν μικρότερη σημασία, αλλά έπρεπε να αρθρώνονται με πολύ σαφή τρόπο ώστε να διευκολύνουν την κατανόηση
Τσεχοσλοβακία
Η ροκ μουσική εισήλθε στην Τσεχοσλοβακία τη δεκαετία του 1950 και αρχικά οι μουσικοί δεν είχαν σαν στόχο να σχολιάσουν την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα. Βασικό κέντρο ήταν το κλαμπ Reduta στην Πράγα, όπου το συγκρότημα «The Accord Club» έπαιξε για πρώτη φορά την τσέχικη εκδοχή του «Rock Around the Clock» του Haley το 1956. Εκείνη την εποχή συγκροτήματα όπως οι Comets, οι Olympic, οι Mefisto, κέρδισαν ευρεία αναγνώριση. Η Beatlemania έπληξε την χώρα το 1964, γεγονός που ενέπνευσε τους Olympic, ένα συγκρότημα διασκευών, να υιοθετήσουν παρόμοιο στυλ και να γράψουν τραγούδια στα τσεχικά, όπως και οι Mefisto. Από το 1967 και μετά άρχισαν να ακμάζουν πιο πειραματικά συγκροτήματα, όπως οι Urfaust και οι Aktual. Οι Primitives έπαιζαν διασκευές με ψυχεδελικές ενορχηστρώσεις και συγκλονιστικές σκηνικές εμφανίσεις, που περιελάβαναν μάσκες, εκρήξεις φωτιάς και ιπτάμενα αντικείμενα όπως φτερά, ψάρια και κουβάδες με νερό. Εμπνέονταν από τα βρετανικά συγκροτήματα freakout όπως οι Count Five ή οι Pretty Things.
Mετά την επέμβαση των Σοβιετικών το καλοκαίρι του 1968 κάθε εναλλακτική μουσική κατεστάλη, και οι καλλιτέχνες αναμενόταν να τραγουδούν εγκεκριμένα χαρούμενα τραγούδια, κάτι που ανάγκασε πολλούς μουσικούς να μεταναστεύσουν. Απαγορευόταν επίσης στα συγκροτήματα να τραγουδούν στα αγγλικά, να έχουν μακριά μαλλιά και να οργανώνουν απροειδοποίητες συναυλίες. Ορισμένα συγκροτήματα τραγούδησαν σκόπιμα πολιτικά, χλευάζοντας ή επικρίνοντας το καθεστώς, αν και συχνά με κρυπτικό τρόπο. Η πανκ ροκ και η μέταλ θα ήταν τα κύρια είδη σε αυτό το underground κίνημα, με τις δικές τους παράνομες συναυλίες, περιοδικά και ηχογραφήσειςiii, με επίκεντρο το συγκρότημα «The Plastic People of The Universe» – τα μέλη του οποίου φυλακίστηκαν και έχασαν τις δουλειές τους επειδή αρνήθηκαν να κόψουν τα μαλλιά ή να αλλάξουν τους στίχους τους – και άλλες λιγότερο γνωστές μπάντες (DG 307, Umělá Hmota κ.λπ.)iv. Η μόνη επίσημη συναυλία δυτικής πανκ μπάντας έλαβε χώρα τον Σεπτέμβριο του 1987, όταν οι Δυτικογερμανοί «Die Toten Hosen» έπαιξαν σε ένα φεστιβάλ για την ειρήνη και τον πυρηνικό αφοπλισμό στην πόλη Πλζεν, που έληξε με μπάχαλα(!).
Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας
Σχεδόν όλες οι δυτικές τάσεις βρήκαν το αντίστοιχο τους στην ΛΔΓ, αν και με χρονική υστέρηση. Η τάση των αρχών να βλέπουν πολιτικά νοήματα ακόμα και στα πιο αβλαβή ποπ τραγούδια επηρέασε το κοινό, το οποίο άρχισε και αυτό να δίνει πολιτικές διαστάσεις σε τραγούδια των οποίων οι δημιουργοί δεν είχαν τέτοια πρόθεση: η ίδια η απουσία πολιτικής δήλωσης βέβαια μπορεί να θεωρηθεί πολιτική. Ο Αμερικανός Dean Cyri Reed (1938 – 1986), επιλέγοντας να εγκατασταθεί στο Ανατολικό Βερολίνο από όπου συνέχισε να γράφει, να διευθύνει και να παίζει σε ταινίες, θα γίνει με το παρατσούκλι «Κόκκινος Έλβις» ο πιο επιτυχημένος δυτικός καλλιτέχνης στις σοσιαλιστικές χώρες, πουλώντας εκατομμύρια δίσκους, κυρίως με την σοβιετική Melodiyav. Η παγκόσμια επιτυχία των Beatles από το 1964 και μετά οδήγησε και στη ΛΔΓ στη δημιουργία εκατοντάδων ερασιτεχνικών συγκροτημάτων. Οτιδήποτε θεωρούνταν πολύ πειραματικό ή ανατρεπτικό «σπρωχνόταν» στο περιθώριο ή την αγκάλη των εκκλησιαστικών (προτεσταντικών) ιδρυμάτων (για όποιον/α θέλει να μάθει περισσότερα για το πανκ στη ΛΔΓ κλικ εδώ https://kommon.gr/politismos/item/3329-ypervolika-poly-mellon-pank-stin-laokratiki-dimokratia-tis-germanias-tou-aleks-kantzias-ronte) Οι Blueser αποτέλεσαν την σημαντικότερη και μακροβιότερη εναλλακτική νεανική κουλτούρα κατά τις δεκαετίες του ’70 και του ’80. Φορούσαν τζιν παντελόνια και τζάκετ (συχνά Levi’s από τη Δύση), φανελένια πουκάμισα, πάρκα και στρατιωτικά χιτώνια. Προωθούσαν την ελευθεριότητα και τον αντικομφορμισμό, ερχόμενοι συχνά σε σύγκρουση με το κράτος, που τους θεωρούσε «παρακμιακά στοιχεία». Οι «χίπις» αυτοί σε αντίθεση με τη Δύση αποτελούνταν κυρίως από μαθητευόμενους και νέους βιομηχανικούς εργάτες. Δευτέρα με Παρασκευή υποτάσσονταν στο νομικά κατοχυρωμένο «καθήκον για εργασία», πριν δραπετεύσουν σε έναν παράλληλο, γεμάτο αλκοόλ, κόσμο τα Σαββατοκύριακα. Η διοργάνωση ενός Open-Air φεστιβάλ στο δυτικό Βερολίνο (David Bowie, Phil Collins, Eurythmics κ.α) οδήγησε σε εκτεταμένες συγκρούσεις στο ανατολικό τμήμα της πόλης, μεταξύ της αστυνομίας και νεολαίων που ήθελαν να προσεγγίσουν το Τείχος για να ακούσουν την συναυλία. Ως αντίδραση η ηγεσία της χώρας διοργάνωσε συναυλίες με τους Barclay Harvest και Bob Dylan. Την επόμενη χρονιά θα έρθουν οι Joe Cocker και Bruce Springsteen, στη συναυλία του οποίου το πλήθος συμμετείχε με ενθουσιασμό ενώ τραγουδούσε το «Born in the USA», με πολλούς να κρατούν μικρές ζωγραφισμένες αμερικανικές σημαίες.
Πολωνία
Στη Πολωνία οι διαμαρτυρίες και οι εργατικές εξεγέρσεις κράτησαν σε επιφυλακή τις αρχές αναγκάζοντας τες να παρέχουν μεγαλύτερη ανεξαρτησία στην πολιτιστική έκφραση από ό,τι αλλού στο Ανατολικό Μπλοκ. Το 1957 οι σταθμοί παρεμβολών διαλύθηκαν και το Radio Luxembourg, το BBC, η Φωνή της Αμερικής και το Radio Free Europe μπορούσαν να ακουστούν ελεύθερα σε όλη την χώρα. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας κλαμπ που διοικούνταν από πανεπιστήμια, θέατρα και κοινοτικά πολιτιστικά κέντρα διοργάνωναν τακτικά εκδηλώσεις τζαζ, ροκ και φολκ. Η πρώτη ροκ συναυλία δόθηκε στις 24 Μαρτίου 1959 στο κλαμπ Rudy Kot του Γκντανσκ από τους Rhythm and Blues και τα ροκ συγκροτήματα είχαν γενικά πρόσβαση σε κρατικές εγκαταστάσεις ηχογράφησης. Η διασκευή λαϊκών τραγουδιών έγινε ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του πολωνικού ροκ. Τον Απρίλιο του 1967 θα ξεσπάσουν ταραχές όταν αποδείχτηκε ότι πολλά από τα εισιτήρια για μια συναυλία των Rolling Stones στο Παλάτι του Πολιτισμού της Βαρσοβίας είχαν πάει σε αξιωματούχους και ότι εκατοντάδες νεαροί έμειναν απέξω. Αυτό δεν απέτρεψε τις αρχές από το να πιστεύουν ότι οι ροκ συναυλίες θα μπορούσαν να περιορίσουν την κοινωνική ένταση. Δυτικά συγκροτήματα συνέχιζαν να εμφανίζονται στη χώρα και τη δεκαετία του 1980 οι συναυλίες και τα φεστιβάλ γίνονταν όλο και πιο μεγαλοπρεπή.
Υπήρχε λογοκρισία και μάλιστα γίνονταν συλλήψεις, αλλά όταν ένα τραγούδι κοβόταν επειδή ήταν πολύ επίκαιρο ή πολιτικό, αυτό σπάνια οδηγούσε στην πλήρη διάλυση ενός συγκροτήματος. Με εξαίρεση το πανκ η συγγραφή των στίχων ήταν υπόθεση αποκλειστικά των επαγγελματιών στιχουργών. Οι στίχοι των πολωνικών πανκ συγκροτημάτων στρέφονταν κατά της συμμόρφωσης, της μαζικής παραγωγής και κατανάλωσης, της ηλιθιότητας, της κοινωνικής ανισότητας, της υποκρισίας του κομμουνιστικού συστήματος. Έτσι το πολωνικό πανκ της δεκαετίας του 1980 ήταν ένα αντικομμουνιστικό κίνημα. Οι πολωνικές αρχές πίστευαν ότι όσο περισσότερο προσπαθούσαν να καταστείλουν ένα συγκρότημα, τόσο πιο δημοφιλές ήταν πιθανό να γίνει. Γενικά ο μηχανισμός ασφαλείας ήταν λιγότερο αποτελεσματικός και εκτεταμένος από τους αντίστοιχους στις γειτονικές χώρες. Τα πολωνικά συγκροτήματα είχαν ακόμη και τη δυνατότητα να διασχίσουν το Παραπέτασμα, ενώ ούτε ο στρατιωτικός νόμος που επιβλήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 εμπόδισε την διοργάνωση του θρυλικού πλέον φεστιβάλ στην πόλη Γιάροτσιν.
Ουγγαρία
Μετά το θάνατο του Στάλιν εισήχθησαν σταδιακές οικονομικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες επέφεραν το άνοιγμα της αγοράς, περισσότερα κοινωνικά δικαιώματα και χαλάρωση του δημιουργικού περιορισμού. Μέχρι το 1982 λόγω της ανάπτυξης της παροικονομίας περισσότερο από το 75% του πληθυσμού βασιζόταν στο επιπλέον εισόδημα που του παρείχε, συχνά υψηλότερο από το επίσημο, με αντάλλαγμα την παθητικότητα. Στους ροκ μουσικός κατά τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 επιτρεπόταν να περιοδεύουν όχι μόνο σε όλο το σοβιετικό μπλοκ, αλλά και σε άλλα μέρη της Ευρώπης και τις ΗΠΑ, εάν είχαν καθεστωτική χρηματοδότηση. Οι περιορισμοί ήταν λιγότερο αυστηροί και επισήμως δεν υπήρχε λογοκρισία. Η ουγγρική μορφή ελέγχου μέσω συμπερίληψης περιελάμβανε την τακτική της υπερέκθεσης των μουσικών, για να μειωθεί η πιθανή απειλή που συνιστούσαν. Υπήρχε μια χαλαρή κατηγοριοποίηση των συγκροτημάτων που ονομάζοταν «τα τρία Τ» (tu ̋rt, támogatott, tiltott – προωθώ, επιτρέπω, απαγορεύω). Ορισμένα συγκροτήματα, όπως η Omega, προωθούνταν, άλλα είχαν τη δυνατότητα να εμφανιστούν αλλά όχι να ηχογραφήσουν, και σε ορισμένα δεν επιτρεπόταν να παίξουν υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Η Ουγγαρία μαζί με την Πολωνία ήταν οι μόνες ανατολικοευρωπαϊκές χώρες με μεγάλα πανκ κινήματα, και πολλές χιλιάδες συγκροτήματα στην κάθε μια.
i Tο 1981 οι αρχές συνέλαβαν μια ναζιστική πανκ ομάδα σκίνχεντ στη Λιουμπλιάνα, τους «The Fourth Reich».
iiΤο κίνημα της φασματικής μουσικής, ξεκίνησε στη Γαλλία στις αρχές της δεκαετίας του ’70, Θεωρούνταν περισσότερο αισθητική παρά στυλ.
iiiΟι τσεχοσλοβακικές πανκ μπάντες δεν κυκλοφόρησαν σχεδόν καθόλου δίσκους πριν από το 1989.
iv Βλ. και Extempore (΄74-’81), Zikkurat (‘78–‘82), Energie G (‘79–‘81), Antitma 16 (‘78–‘79)
v Ο Reed, παρά το γεγονός ότι συχνά κατήγγειλε την πολιτική της κυβέρνησης των ΗΠΑ, δεν απαρνήθηκε ποτέ την αμερικανική του υπηκοότητα.
