30 Απριλίου 1973. Την επόμενη ξημέρωνε Πρωτομαγιά. Το Π/Φ «Πελοπίδας» είχε λύσει κάβους από λιμάνι της Βενεζουέλας το πρωί, με κατεύθυνση την Ευρώπη.
Στη μηχανή ο τρίτος μηχανικός που έκανε βάρδια μαζί με τον δόκιμο και τον λιπαντή, «λαδάς» στη γλώσσα των ναυτικών, κάνει νόημα στον δόκιμο ότι πρέπει να ανέβει στα καζάνια να κάνει «εκκαπνισμό».
Αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να ανέβει τις κάθετες σκάλες, να φτάσει στην κορυφή των καζανιών της τουρμπίνας και να ανοίξει κάποιες βάνες για να γίνει καλύτερη καύση – με θερμοκρασίες να φτάνουν στους 50 βαθμούς γύρω από το καζάνι. Ο δόκιμος πήρε το γατζόκλειδο και άρχισε να ανεβαίνει.
Όταν κατέβηκε, με το πουκάμισο να στάζει από τον ιδρώτα και τα μούτρα μαύρα από την κάπνα, απέναντί του στεκόταν ο λαδάς, που του έδωσε μια βρεγμένη πετσέτα να σκουπιστεί και να δροσιστεί από τη φλόγα των 50 βαθμών, λέγοντας του χαμογελώντας : «Μην στεναχωριέσαι, δόκιμε. Κάποτε θα γίνεις τρίτος και τότε θα γλιτώσεις από τον εκκαπνισμό». Αν ήταν άλλος, ο δόκιμος θα του έφερνε το γατζόκλειδο στο κεφάλι.
Αλλά ήταν ο Καρίμ που μόνο από σαρκασμό και λοιδορία δεν το έλεγε.
Ο Καρίμ ήταν από τον Λίβανο. Στην εμφάνιση ήταν ό,τι λέμε αγαθός γίγαντας. Σήκωνε άξονες και βάνες για επισκευή με τις χερούκλες του, που όλοι οι υπόλοιποι σηκώναμε με τα παλάγκα. Πήγαινε πολλά χρόνια με ελληνικά καράβια και μιλούσε καλά ελληνικά. Αγαπητός από όλους μας. Μας έλεγε στην τραπεζαρία για τον Λίβανο, που τότε εμείς τον γνωρίζαμε σαν την «Ελβετία της Μέσης Ανατολής», ότι αυτό ήταν μια σαχλαμάρα, αφού η μεγάλη πλειοψηφία του λαού ήταν πάμφτωχη.
Εργάτης ο ίδιος, συμμετείχε σε συνδικαλιστικούς αγώνες, που του στοίχισαν απολύσεις, φυλακίσεις και διώξεις, και τον ανάγκασαν να μπαρκάρει. Πρέπει να ήταν και μέλος του ΚΚ Λιβάνου. Δεν μας το έλεγε, αλλά το άφηνε να εννοηθεί. Μιλούσε για τις κατακτήσεις του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, το πόσο καλά περνούσαν εκεί οι εργάτες, πράγμα που είχε δει ο ίδιος με τα μάτια του σε πολλά ταξίδια του με τα βαπόρια.
Στη διάρκεια της βάρδιας, πηγαίνοντας στο ψυγείο για νερό, ο Καρίμ κάνει νόημα στο δόκιμο ότι τον θέλει μετά τη βάρδια. Ανέβηκαν μαζί στην τραπεζαρία και άρχισαν να τρώνε αυτά που αφήνουν οι μάγειρες στο ψυγείο για τις βάρδιες, συνήθως κάτι κονσέρβες κορν μπιφ ανακατεμένες με αυγά.
Αφού τελείωσαν το φαγητό και άναψαν τσιγάρο, του λέει:
Ξέρεις τι είναι αύριο, δόκιμε;
Τι είναι, ρε Καρίμ;
Πρωτομαγιά. Και πρέπει να απεργήσουμε.
Έβαλε τα γέλια, αλλά αμέσως μαζεύτηκε από το βλέμμα που του έριξε.
Και πώς θα γίνει αυτό Καρίμ; Δεν γίνονται απεργίες μεσοπέλαγα.
Γίνονται. Δεν εννοώ τις βάρδιες στη μηχανή και τη γέφυρα, αλλά όλοι οι υπόλοιποι που πάμε για όβερ τάιμ (υπερωρίες που γίνονται μετά τις βάρδιες). Να μην κάνουμε και να μαζευτούμε στην τραπεζαρία να πούμε για αυτούς που έδωσαν τη ζωή τους ώστε να έχουμε εμείς οκτάωρο.
Δεκαεπτά χρονών, πρωτόμπαρκος, ο δόκιμος θυμόταν από την τεχνική σχολή «Πυθαγόρας» που σπούδαζε πως κάποτε είχε πέσει στα χέρια του μια προκήρυξη για την Πρωτομαγιά, ημέρα της εργατικής τάξης. Μέχρι τότε την γνώριζε σαν γιορτή των λουλουδιών.
Και οι άλλοι, Καρίμ, θα θέλουν να χάσουν το όβερ τάιμ; Ξέρεις, τώρα οι ναύτες παίρνουν πολύ λιγότερα από εμάς. Ένα όβερ τάιμ περιμένουν για να στείλουν πέντε-δέκα λίρες παραπάνω να τη βγάλουν οι οικογένειές τους.
Θα τους μιλήσουμε. Θα βοηθήσει και ο Μανώλης, που ήταν στην ΟΕΝΟ. Εσύ πιάσε τον τρίτο, που είστε φίλοι. Φαίνεται τίμιο παιδί. Έμαθα ότι ο πατέρας του είναι εξόριστος.
Ο καπετάνιος στο πρώτο λιμάνι θα μας στείλει πίσω πακέτο, του λέει.
Γιατί; Είναι υποχρεωτικό να κάνουμε όβερ τάιμ;
Όχι, αλλά αν μάθει ότι δεν δουλεύουμε για την Πρωτομαγιά, θα μας καρφώσει στην εταιρία .
Δεν θα βγάλουμε καμιά ανακοίνωση, ρε δόκιμε. Άστον να νομίζει ό,τι θέλει. Ούτε θα πάμε στους ρουφιάνους του να τους το πούμε. Θα μαζευτούμε στην τραπεζαρία και θα πούμε δυο λόγια για το τι έγινε την 1η Μαΐου στο Σικάγο.
Την άλλη μέρα, μετά τη νυχτερινή βάρδια 4-8 , στην τραπεζαρία άρχισαν να έρχονται σιγά σιγά τέσσερις-πέντε ναύτες, δύο-τρεις από τη μηχανή και το καμαροτάκι, μεταξύ αυτών και ο Τάσος, ο τρίτος που κάνανε μαζί βάρδια. Κάθισαν κοντά ο ένας στον άλλον, σαν μια παρέα που πίνει τον καφέ της, συζητώντας για τα βάσανα και τις δυσκολίες της ζωής του ναυτικού, κοιτάζοντας τριγύρω μην εμφανιστεί κανένας ρουφιάνος ή κάποιος από τους καπεταναίους.
Τότε ο Καρίμ άρχισε να μιλά χαμηλόφωνα για την Πρωτομαγιά, για το χρέος των εργατών όλου του κόσμου απέναντι στους πρώτους εργάτες που θυσιάστηκαν για την τάξη τους. Ότι η ιστορία τελικά θα τους δικαιώσει και η εργατική τάξη θα απελευθερωθεί μέσα από μια κόκκινη παγκόσμια επανάσταση.
Πριν πει την τελευταία του κουβέντα, μπαίνει μέσα ο δεύτερος καπετάνιος, που είχε ξεμείνει από χέρια, φωνάζοντας: Τι κάνετε εδώ, ρε μαλάκες; Πάρτε τώρα τα ματσακόνια και πάτε στην κουβέρτα
Παγωμένοι κοιτούσαν τον Καρίμ. Εκείνος χωρίς να σηκώσει καν τα μάτια άρχισε με βροντερή φωνή να τραγουδά στα αραβικά τη «Διεθνή». Κοιτάζω δίπλα μου τον Μανώλη να έχει δακρύσει, ενώ ο Τάσος, με τον εξόριστο πατέρα, να κοιτάζει ανήσυχος γύρω του. Οι υπόλοιποι δεν είχαμε καταλάβει τι ακριβώς τραγουδούσε ο Καρίμ, που προκάλεσε τη συγκίνηση του Μανώλη και την ταραχή του Τάσου.
Αφού τελείωσε τον ύμνο ο Δεύτερος λέει:
Ωραία το είπατε το τραγούδι σας, πάρτε τα ματσακόνια και τα πόδια σας και ελάτε για δουλειά
Αφού δεν έπαιρνε απάντηση, άρχισε να ρωτά έναν-έναν. Όλοι του απάντησαν ότι σήμερα δεν θα κάνουν όβερ τάιμ. Έφυγε απειλώντας ότι θα ενημερώσει το «γραφείο».
Όλη την υπόλοιπη μέρα ο δόκιμος ήταν σε μεγάλη ένταση, περιμένοντας τη νυχτερινή βάρδια 4–8 για να του εξηγήσει ο Καρίμ τι στο διάολο ήταν αυτό το τραγούδι και γιατί το είπε.
Του το εξηγούσε για τους υπόλοιπους εφτά μήνες που έμεινε στο βαπόρι, στη βάρδια, αλλά και κοιτάζοντας το ανοιχτό πέλαγος, ακουμπισμένοι στα ρέλια.
Φτάνοντας κάποια στιγμή στο λιμάνι της Γένοβας, τον Νοέμβρη του 73, βρήκαμε τους Ιταλούς εργάτες να έχουν ξεκινήσει απεργία αρνούμενοι να ξεφορτώσουν το πλοίο μας, σε ένδειξη αλληλεγγύης στους φοιτητές που κατέλαβαν το Πολυτεχνείο. Μαζί με τους εκπροσώπους των ιταλικών συνδικάτων ανέβηκαν στο καράβι και Έλληνες φοιτητές, που μας ενημέρωσαν για την εξέγερση, έχοντας μαζί τους μαγνητοφωνημένα μηνύματα από τον ραδιοφωνικό σταθμό.
Το βράδυ μετά την βάρδια 12-4 ανεβαίνοντας στην τραπεζαρία για το γνωστό άθλιο κολατσιό της βάρδιας ο Καρίμ του λέει:
Είδες, δόκιμε; Όλα αυτά που λέμε εφτά μήνες τώρα, τα είδες μέσα σε δυο ώρες.
Γι’ αυτό η εργατική τάξη τελικά θα νικήσει μόνο αν οργανωθεί. Αυτό που κάναμε την Πρωτομαγιά ήταν ό,τι μπορούσαμε να κάνουμε, έστω εμείς οι λίγοι.
Μικρές σπίθες είμαστε, που κάποια στιγμή θα γίνουμε φλόγες. Όπως φλόγα έγινε η θυσία εκείνων των πρώτων εργατών στο Σικάγο, η πρώτη σπορά για τις επαναστάσεις του μέλλοντος. Αυτό έγινε και με τους φοιτητές, μικρές σπίθες ήταν και έγιναν φλόγα για να αλλάξει η κατάσταση στην πατρίδα σου.
Μετά από λίγους μήνες ο Δόκιμος ξεμπάρκαρε . Αν και είπαν ότι θα επικοινωνούν με αλληλογραφία, τελικά δεν κατάφερε ποτέ να του στείλει ένα γράμμα, είτε στο βαπόρι είτε στη διεύθυνσή του στον Λίβανο.
Κάποια στιγμή, κάπου το 78 ο Δόκιμος πέτυχε τον Μανώλη, που είχε πάρει πια σύνταξη, σε μια συγκέντρωση του σωματείου μετάλλου στο Πειραιά . Τον ρώτησε αν είχε κανένα νέο για τον Καρίμ. Δεν είχε. Αλλά κάπου είχε ακούσει ότι ο Καρίμ δεν ζούσε πια. Ότι είχε σκοτωθεί όταν εισέβαλε το Ισραήλ πολεμώντας από τις γραμμές του λιβανέζικου ΚΚ στο πλάι της PLO.
Αυτά σκεφτόταν ο αφηγητής, λίγες μέρες πριν, πηγαίνοντάς να πάρει το μετρό μετά από μια συζήτηση για το εργατικό κίνημα που όλοι, εισηγητής και όσοι πήραν τον λόγο διαπίστωναν τις μεγάλες δυσκολίες, τα αδιέξοδα και την οπισθοχώρηση του εργατικού κινήματος.
Φτάνοντας στο σπίτι του ήρθαν στο μυαλό οι μικρές φλογίτσες του Καρίμ που κάποιοι ομιλητές από δύσκολους χώρους δουλειάς του της υπενθύμισαν, περιγράφοντας αυτά τα ελάχιστα που κάνουν για να χτίσουν τις αντιστάσεις και την οργάνωση των εργαζομένων σε χώρους με τρομοκρατία κινδυνεύοντας να απολυθούν
Αλλάζουν οι καιροί, περνούν τα χρόνια λέει ο Γκάτσος, όμως όπως και να έχει πάντα θα υπάρχουν εκείνες οι μικρές φλογίτσες που κρατιούνται άσβηστες από τους λίγους και τις μεταδίδουν όπως τις μετέδωσε ο Καρίμ εκείνη την Πρωτομαγιά μεσοπέλαγα.
