Το θεωρητικό πλαίσιο της κυβέρνησης Τραμπ ξεκινά με μια κατηγορηματική απόρριψη των προηγούμενων στρατηγικών της μεταψυχροπολεμικής περιόδου (Al Jazeera)
Η νέα Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας (NSS) των ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε από την κυβέρνηση Τραμπ στις 4 Δεκεμβρίου 2025, σηματοδοτεί μια συνολική ριζική στροφή προς το δόγμα «Πρώτα η Αμερική» (America First), θέτοντας ως απόλυτη προτεραιότητα την άμυνα της πατρίδας και την οικονομική ισχύ.
Στην αμερικανική πραγματικότητα, η παρούσα Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας (NSS) δεν είναι ένα τυπικό κείμενο όπως αυτές του παρελθόντος, αλλά κατέχει μιαν αποφασιστική θέση, και μάλιστα στην κορυφή της ιεραρχίας των καθοριστικών αμερικάνικων δογμάτων: Καθορίζει με άλλα λόγια τη στρατηγική στάση που θα υιοθετήσουν οι διάφοροι φορείς και μέσα του κράτους, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό των ΗΠΑ, κατά πρώτο λόγο οι στρατιωτικοί και λοιποί ένστολοι φορείς και μέσα.
Κομματική, πολιτισμική μάχη εντός των ΗΠΑ
Η NSS στοχεύει πρώτα τους πολιτικούς αντιπάλους του σημερινού προέδρου, επιδιώκοντας ιδίως την εκδίκηση κατά της κυβέρνησης Μπάιντεν, και τις μέχρι τώρα πολιτικές, διοικητικές, κοινωνικές ελίτ της χώρας.
Εμπεριέχει κατά βάση τα θέματα της προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ και τα εντάσσει στο πεδίο της εθνικής ασφάλειας («όλες οι επιλογές μας καθοδηγούνται από ένα όραμα: America First»). H NSS γίνεται έτσι το όχημα μιας κομματικής, και σχεδόν πολιτισμικής, μάχης που διεξάγεται στον αμερικανικό πολιτικό χώρο.
Με αυτόν τον τρόπο, μετατρέπει ένα στρατηγικό έγγραφο σε ένα πολιτικό έγγραφο με την πιο στενή έννοια του όρου.
Πρόκειται, λοιπόν κατ’ ουσία, παρά τις αντιφάσεις της, για μια διάταξη εννοιών, για μια ελεύθερη σύνδεση πολιτικών συναισθημάτων και όχι πολιτικών αρχών κάτι που, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι είναι λιγότερο ισχυρά από την άποψη της κινητοποίησης. Της κινητοποίησης των πιο αντιδραστικών δυνάμεων της αμερικανικής κοινωνίας.
Πέρα από την ιδεολογικοποίηση της εθνικής ασφάλειας, το τόσο αξιοσημείωτο στοιχείο αυτής της NSS είναι η ακραία προσωποποίηση του περιεχομένου της. Συνήθως, ο πρόεδρος δεν αναφέρεται στην NSS που υπογράφει. Εδώ, όμως, με αρκετά εκπληκτικό τρόπο, ο Τραμπ αναφέρεται 27 φορές σε ένα έγγραφο 29 σελίδων. Είναι αποκαρδιωτικό να διαβάζει κανείς , αυτή την περιττή και επαναλαμβανόμενη κολακεία[1]…
Ακόμα υποκρύπτει, όχι και πολύ αφανώς, την αδιαφορία του αμερικανικού κράτους απέναντι στην παραγωγική και κοινωνική βάση της χώρας του και την αμέριστη χρήση βίας προς αυτή και όλες τις συναλλασσόμενες χώρες . Δεν τις λαμβάνει καθόλου υπόψη παρά μόνο ως αντικείμενα προς εκμετάλλευση και δυνάστευση.
Κεντρικοί πυλώνες της στρατηγικής 2025-2026
- Κορωνίδα της Νέας Στρατηγικής Ασφάλειας αποτελεί το «Πρώτα η Αμερική» (America first).
- Το «πόρισμα Τραμπ» στο Δόγμα Μονρόε: Η στρατηγική αναδεικνύει το Δυτικό Ημισφαίριο ως την κορυφαία γεωγραφική προτεραιότητα. Στοχεύει στην αποκατάσταση της αμερικανικής κυριαρχίας στην περιοχή αδιαφορώντας για την ανεξαρτησία και κυριαρχία των χωρών αυτών –όπως εξ άλλου και από παλιότερα, και δημιουργεί ιδεολογικά κατασκευάσματα – μυθεύματα– όπως την καταπολέμηση των «καρτέλ ναρκωτικών» (ναρκοτρομοκρατία)- εκφράζοντας σαρκαστικά την επιθυμία της για τον ορυκτό πλούτο της και τον περιορισμό της κινεζικής και ρωσικής επιρροής.
- Προστασία της πατρίδας: Δίνεται έμφαση στον έλεγχο των συνόρων, ο οποίος θεωρείται πλέον θεμελιώδες στοιχείο της εθνικής ασφάλειας. Ο κύριος στόχος είναι οι μετανάστες-πρόσφυγες που αναγορεύονται στους «κύριους εχθρούς της πατρίδας». Περιλαμβάνει την ανάπτυξη του συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας «Golden Dome» (Χρυσός Θόλος) για την προστασία των αμερικανικών πόλεων.
- Συναλλακτικές συμμαχίες: Η στρατηγική απαιτεί από τους συμμάχους αυξημένη «κατανομή βαρών» (burden-sharing). Για το ΝΑΤΟ, έχει τεθεί στόχος αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ (3,5% για στρατιωτικές δαπάνες και 1,5% για ασφάλεια). Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν πλέον τις συμμαχίες ξεδιάντροπα βάσει οικείων συμφερόντων και όχι κοινών αξιών.
- Ειρήνη μέσω ισχύος: Η στρατηγική επιδιώκει τον τερματισμό των «αιώνιων πολέμων» -που στην πλειονότητα η ίδια είχε προκαλέσει- και την επίτευξη ειρηνευτικών συμφωνιών μέσω στρατιωτικής υπεροχής. Η Εθνική Αμυντική Στρατηγική (NDS) του 2026 μεταφράζει αυτό το όραμα σε στρατιωτικούς όρους πάντα, εστιάζοντας στην αποτρεπτική ισχύ έναντι της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό.
- Ρεαλισμός και δύναμη: Αντικαθιστά τον «ουτοπικό ιδεαλισμό» με τον «σκληρό ρεαλισμό», εστιάζοντας στην οικοδόμηση στρατιωτικής δύναμης (“ειρήνη μέσω δύναμης”) και στην αποτροπή, με στόχο τη γρήγορη και αποφασιστική νίκη σε περίπτωση σύγκρουσης.
- Οικονομική ασφάλεια: Η οικονομική ισχύς θεωρείται η βάση της εθνικής ασφάλειας. Η στρατηγική προωθεί την επαναβιομηχάνιση των ΗΠΑ, την ενεργειακή κυριαρχία και την προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων μέσω δασμών και εμπορικών πιέσεων. Οι όποιες σχετικές τους προσπάθειες πέφτουν κατά πλειονότητα στο κενό.
- Σχέσεις με τις ξένες χώρες
8.1.Κυριαρχία και μη παρέμβαση: Υποστηρίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα των εθνών και τάσσεται κατά της παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των συμμάχων. (Παρόλο που ήδη έχει δώσει αντίθετα δείγματα γραφής στη Λατινική Αμερική, τη Γροιλανδία, τον Παναμά).
8.2. Επικρίσεις για τους συμμάχους: Η στρατηγική ασκεί κριτική σε διεθνείς οργανισμούς, απαξιώνει τον ΟΗΕ και συναφείς οργανισμούς και απαιτεί από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να αναλάβουν το βάρος της δικής τους άμυνας, με τον Τραμπ να υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ πλήρωναν «σχεδόν το 100%» του ΝΑΤΟ.
- Σχέσεις με μεγάλες δυνάμεις
9.1 Κίνα: Αντιμετωπίζεται κυρίως ως οικονομικός ανταγωνιστής. Η NSS επιδιώκει μια «αμοιβαία επωφελή οικονομική σχέση», ενώ στρατιωτικά στοχεύει στην αποτροπή σύγκρουσης στην Ταϊβάν μέσω «άρνησης πρόσβασης» (denial defense) στην Πρώτη Νησιωτική Αλυσίδα.
9.2 Ρωσία: Χαρακτηρίζεται ως «επίμονη αλλά διαχειρίσιμη απειλή». Η στρατηγική δίνει προτεραιότητα στην αποκατάσταση της στρατηγικής σταθερότητας και στην ταχεία παύση των εχθροπραξιών στην Ουκρανία.
9.3 Ευρώπη: Η NSS 2025 ασκεί έντονη κριτική στους Ευρωπαίους συμμάχους για τη «διάβρωση της πολιτισμικής τους ταυτότητας» και τους καλεί να αναλάβουν την κύρια ευθύνη για τη συμβατική άμυνα της ηπείρου.
Εν είδει συμπεράσματος
Κατά συνέπεια η Νέα Στρατηγική Πολιτική είναι ένα κείμενο προκλητικό που θέλει να επιβάλλει με σαρκασμό, ένα και μόνο δόγμα στις σχέσεις κρατών και κοινωνιών : το νεοφιλελεύθερο, νεοφασιστικό και αντιανθρώπινο δόγμα της επιβολής ισχύος- χωρίς κανένα όριο και όρο – στις ζωές των λιγότερο ισχυρών και ευάλωτων ανθρώπων και κρατών.
Πηγές: 2025-National-Security-Strategy.pdf, AL JAZEERA, LEMONDE INTERNATIΟNAL.
[1] Για τον ίδιο σκοπό, η NSS προσπαθεί αδέξια να εντάξει τη δράση του Τραμπ σε μια κολακευτική συνέχεια, επαναλαμβάνοντας τυχαία ορισμένους σημαντικούς όρους της αμερικανικής ιστορίας. Έτσι, αναφέρονται άμεσα ο Αλεξάντερ Χάμιλτον (σ. 13), το Δόγμα Μονρόε (σ. 15) και έμμεσα ο Ρέιγκαν (μέσω του προεκλογικού του σλόγκαν «Peace through strength», «ειρήνη μέσω της δύναμης», που αποτέλεσε τον πυρήνα της εξωτερικής πολιτικής του), ο Θεόδωρος Ρούσβελτ (ο πρώτος που πρόσθεσε ένα συμπλήρωμα στο δόγμα Μονρόε) και ο Τζον Φόστερ Ντάλλες (υπουργός Εξωτερικών του Αϊζενχάουερ και πατέρας της στρατηγικής έννοιας «rollback», ή «ανατροπή», την οποία η NSS εφαρμόζει πλέον -σ. 18- στο δυτικό ημισφαίριο).
