Ανέλπιστο δώρο είναι για τον αμερικανικό καπιταλισμό ο πόλεμος του Τραμπ στο Ιράν! Προφανώς όχι για όλες τις μεγάλες επιχειρήσεις ούτε και για όλους τους κλάδους. Αλλά έτσι δεν συνέβαινε πάντα;
Η απληστία του αμερικανικού κεφαλαίου είναι τέτοια ώστε έχει ήδη σπεύσει να κεφαλαιοποιήσει τα κέρδη από την απρόκλητη αμερικανο-ισραηλινή επίθεση στο Ιράν. Οι επινίκιες ζητωκραυγές φιλοξενούνται ήδη στην ιστοσελίδα του αμερικανικού υπουργείου Εσωτερικών, με τίτλο «Η διοίκηση Τραμπ ανακοινώνει συμφωνίες ύψους 56 δις. δολ. στην διάρκεια του Ινδο-Ειρηνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Ασφάλειας». Στην σύνοδο συμμετείχαν 17 χώρες της περιοχής και οι συμφωνίες που υπογράφτηκαν αφορούσαν κυρίως την εξαγωγή αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), την χρηματοδότηση ενεργειακών επενδύσεων στις ΗΠΑ από τους Ασιάτες, την κατασκευή μικρών σταθμών παραγωγής ατομικής ενέργειας στις χώρες τους κ.α. Η ανάρτηση αναφέρει ότι επενδύσεις ύψους 56 δισ. δολ. «θα εξασφαλίσουν κρίσιμες αλυσίδες ενεργειακού εφοδιασμού. Οι μετασχηματιστικές επενδύσεις σε σχέδια των ΗΠΑ υποστηρίζουν την ευρύτερη ατζέντα του προέδρου Τραμπ για ενεργειακή κυριαρχία που έχει μετατρέψει τις ΗΠΑ σε παγκόσμια ενεργειακή υπερδύναμη χωρίς ανταγωνισμό – επιβεβαιώνοντας ότι όλοι οι Αμερικανοί έχουν πρόσβαση σε προσιτή, αξιόπιστη και ασφαλή ενέργεια».
Τιμές κανονικής βενζίνης, δολάρια ανά γαλόνι
Σε ό,τι αφορά την τιμή των καυσίμων που πληρώνουν οι Αμερικάνοι καταναλωτές είναι όλα ψέματα. Όπως φαίνεται στο παραπάνω διάγραμμα, αμέσως μετά την αδικαιολόγητη επίθεση στο Ιράν οι τιμές αυξήθηκαν τουλάχιστον κατά ένα τρίτο στο εσωτερικό των ΗΠΑ και το επόμενο διάστημα θα αυξηθούν κι άλλο, φτωχαίνοντας περαιτέρω τους ήδη φτωχούς Αμερικανούς. Πλήττοντας επίσης ενεργοβόρους κλάδους και βιομηχανίες που ήδη έχουν επιβαρυνθεί σημαντικά από τους δασμούς.
Σε ό,τι αφορά όμως τα οφέλη των ΗΠΑ από την μετατροπή τους σε παγκόσμια ενεργειακή υπερδύναμη είναι όλα αλήθεια! Κι εδώ όταν λέμε ΗΠΑ εννοούμε τον κλάδο της ενέργειας κι ειδικότερα τις εταιρείες εξόρυξης σχιστολιθικού φυσικού αερίου και ακόμη πιο συγκεκριμένα τις εταιρείες Cheniere και Venture Global, που είδαν τις μετοχές τους να εκρήγνυνται μαζί με τις εγκαταστάσεις του γιγαντιαίου κόμβου εξαγωγής φυσικού αερίου Ρας Λαφάν στο Κατάρ. Οι μετοχές των δύο αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών ωστόσο είχαν το προνόμιο να απολαμβάνουν εκ του μακρόθεν τα οφέλη από την επίθεση στο Ιράν, αντίθετα με τους συμμάχους των ΗΠΑ στο πεδίο, εκεί που χτίζεται η αμερικανική ενεργειακή πρωτοκαθεδρία, που απολάμβαναν εκ του σύνεγγυς τις ζημιές…
«Χρειάζεται να πουλήσουμε ενέργεια στους φίλους και συμμάχους μας έτσι ώστε να μην πρέπει να την αγοράσουν από τους ανταγωνιστές, έτσι ώστε να μην πρέπει να εξαρτώνται από πηγές ενέργειας που μπορούν να ελεγχθούν» ήταν τα λόγια του Αμερικανού υπουργού που παραβρέθηκε και μίλησε στην σύνοδο των Ασιατικών κρατών», στο Τόκιο, στις 22 Μαρτίου 2026.
Η ισραηλινο-αμερικανική επίθεση στο Ιράν αποτέλεσε μια πρώτης τάξης ευκαιρία ώστε οι αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες να εντάξουν στο πελατολόγιό τους τις ασιατικές χώρες, που εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο ποσοστό από τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ. Σε παγκόσμιο επίπεδο το 20% της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας διέρχεται από τον Περσικό. Αν αυτό το ποσοστό ήταν αναλογικά κατανεμημένο σε κάθε χώρα του κόσμου το κακό θα ήταν μικρό και οι επιπτώσεις από τον πόλεμο σχετικά εύκολα χειρίσιμες.
Προς μεγάλη χαρά όμως των Αμερικανών, από τον Περσικό περνάει το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών εισαγωγών πολλών χωρών της Ασίας. Όπως αποκάλυψαν οι New York Times στις 23 Μαρτίου, από τον Κόλπο το 2024 διερχόταν το 81% των εισαγωγών του Πακιστάν (σε ένα σύνολο ενεργειακών εισαγωγών 17 δισ. δολ.), το 57% της Ιαπωνίας (σύνολο 139 δισ. δολ.), το 56% της Ταϊλάνδης (43 δισ. δολ.), το 55% της Νότιας Κορέας (144 δισ. δολ.), το 50% της Ινδίας (180 δισ. δολ.), το 40% της Ταϊβάν (47 δισ. δολ.), το 33% της Σρι Λάνκα (4 δισ. δολ.), το 29% της Μαλαισίας (44 δισ. δολ. κοκ.), το 27% της Σιγκαπούρης (86 δισ. δολ.) κοκ. Οι διακοπές των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο έχουν οδηγήσει άλλες χώρες της Ασίας να επιβάλουν 4ήμερη εργάσιμη εβδομάδα για να αποφεύγονται οι μετακινήσεις (Φιλιππίνες), άλλες να κλείσουν τα σχολεία (Πακιστάν), άλλες να ανακοινώσουν διακοπές στην παροχή ρεύματος (Μπαγκλαντές), άλλες να επιβάλουν περιορισμούς στην κυκλοφορία οχημάτων (Μιανμάρ) και πτήσεων (Βιετνάμ), άλλες να εισάγουν δελτία στην κατανάλωση βενζίνης και πετρελαίου (Σρι Λάνκα) και τις περισσότερες να διαπιστώσουν ότι τα πραγματικά αποθέματα τους είναι πολύ χαμηλότερα απ’ όσα νόμιζαν ότι έχουν κοκ.
Πού ταξιδεύουν τα δεξαμενόπλοια από τα Στενά του Ορμούζ
Αυτήν ακριβώς την (εύκολα προβλέψιμη) κατάσταση από τη στιγμή που ΗΠΑ – Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν έσπευσαν να εκμεταλλευθούν οι αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες επεκτείνοντας τα δίκτυα πωλήσεων τους στις ασιατικές χώρες. Υπ’ αυτό το πρίσμα, ο Τραμπ επανέλαβε στο Ιράν ότι ακριβώς έκανε ο Μπάιντεν στην Ουκρανία: Ο προηγούμενος πρόεδρος των ΗΠΑ πρώτα προκάλεσε την κρίση με την Ουκρανία και μετά επέβαλε στις ευρωπαϊκές χώρες να διακόψουν τις εισαγωγές φυσικού αερίου, πετρελαίου κι άλλων ενεργειακών αγαθών από την Ρωσία στο πλαίσιο των τιμωρητικών κυρώσεων. Εμφάνισε έτσι τις εισαγωγές από τις ΗΠΑ ως σωτήριες προκειμένου να απεξαρτηθούν οι ευρωπαϊκές χώρες από τις (επιζήμιες υποτίθεται) ρωσικές εξαγωγές.
Το σενάριο ήταν τόσο επιτυχημένο που επαναλήφθηκε και στο Ιράν, παρότι το Ιράν δεν είναι κράτος υποτελές και εξαρτημένο από τις ΗΠΑ. Η αντίδραση του Ιράν, το οπλοστάσιο και η αποφασιστικότητά του να υπερασπιστεί τόσο έξυπνα και γενναία την ύπαρξή του προφανώς δεν ήταν γνωστά ούτε στους Ισραηλινούς, ούτε στους Αμερικάνους. Κάθε λεπτομέρεια που βγαίνει στην δημοσιότητα προκαλεί έκπληξη σε εχθρούς και φίλους. Ωστόσο, η αντίδραση του Ιράν, όπως για παράδειγμα ότι θα έκλεινε τα στενά του Ορμούζ ήταν απόλυτα προβλέψιμη κι εντελώς απευκταία όχι μόνο για τους Ασιάτες.
Εξίσου αποτρόπαια ήταν επίσης και για τους Ευρωπαίους λόγω των εισαγωγών τους από τον Κόλπο. Η Ελλάδα εισάγει το μεγαλύτερο ποσοστό, 36%, από οποιαδήποτε άλλη χώρα κι ακολουθούν Λιθουανία 32%, Πολωνία 30%, Σερβία 29%, Βουλγαρία 23%, Ιταλία 22% κοκ. Εξίσου απευκταίο ήταν το κλείσιμο του Ορμούζ και για τους Αφρικανούς: οι Σεϋχέλλες εισάγουν το 98% των ενεργειακών τους αναγκών από τον Κόλπο, η Μαυριτανία 76%, η Ουγκάντα 67%, Μαυρίκιος 56%, Κένυα 55%, Αίγυπτος και Ζάμπια 45% κοκ. Οδηγώντας οι ΗΠΑ και το Ισραήλ το Ιράν να κλείσει τον Κόλπο εξασφάλισαν το ίδιο αποτέλεσμα που είχαν πετύχει στην Ευρωπαϊκή ήπειρο με την ανατίναξη του υποθαλάσσιου αγωγού Νορντ Στριμ και τις κυρώσεις της ΕΕ: Για τις χώρες που επιλέγουν να παραμένουν στην τροχιά των ΗΠΑ, όλοι οι δρόμοι του φυσικού αερίου να οδηγούν στον κόλπο του Μεξικού.
Νέο καθεστώς διοίκησης στα Στενά του Ορμούζ
Υπάρχει ωστόσο μια τεράστια διαφορά. Το Ιράν, αντίθετα με την Ουκρανία, εξέρχεται της κρίσης κερδισμένο. Ήδη επαναλαμβάνει σε κάθε τόνο ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι κλειστά, απλώς άλλαξε το καθεστώς που διέπει την διέλευσή τους. Το νέο καθεστώς συνοψίζεται σε τέσσερις αυστηρούς όρους:
Πρώτο, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά για τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τους συμμάχους του που συμμετέχουν στην επίθεση.
Δεύτερο, ανοικτά για τις φιλικές της χώρες, όπως Κίνα, Ρωσία, Ινδία, Ιράκ, Ισπανία (διότι αναγνώρισε το κράτος της Παλαιστίνης), Ιαπωνία (διότι είχε βοηθήσει το Ιράν στην διάρκεια της επίθεσης από το Ιράκ επί Σαντάμ Χουσεΐν) κ.α.
Τρίτο, διέλευση έναντι αντιτίμου (όπως συμβαίνει σε Παναμά, Σουέζ, Δαρδανέλια κ.α.) ισότιμου με 2 εκατ. δολ. ανά δεξαμενόπλοιο που επιμεριζόμενο στο φορτίο των 2 εκατ. βαρελιών το οποίο μεταφέρουν τα VLCC σημαίνει πώς θα επιβαρύνει με 1 δολ. επιπλέον το κάθε βαρέλι – άρα απορροφήσιμο, και,
Τέταρτο, καταβολή του αντιτίμου διέλευσης σε κινέζικο νόμισμα γουάν που ισοδυναμεί με βόμβα στα θεμέλια του πετροδολάριου – νομισματική έκφραση της υποταγής των αραβικών αστικών τάξεων στις ΗΠΑ και ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της πλανητικής κυριαρχίας του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Οι τέσσερις αυτοί όροι ως γενική αρχή θα ισχύουν στο διηνεκές. Δεν αποτελούν μέσο πίεσης για να τελειώσει ο πόλεμος μια ώρα αρχύτερα ή αντικείμενο διαπραγμάτευσης για την Ισλαμική Δημοκρατία. Κατά συνέπεια, ανεξαρτήτως των θυσιών που θα υποστεί το Ιράν για να αποκρούσει την επίθεση, η επόμενη ημέρα θα το βρει με αυξημένη κυριαρχία και αυξημένα δημόσια έσοδα, πέραν του τεράστιου κύρους που θα απολαμβάνει για το κατόρθωμά του να νικήσει απέναντι στην υπερδύναμη των ΗΠΑ και το κράτος proxy του Ισραήλ. Το Ιράν ήδη εισπράττει αναπάντεχα γενναία δημόσια έσοδα από την πώληση πετρελαίου και φυσικού αερίου, λόγω της χαλάρωσης των κυρώσεων που ανακοίνωσε ο Τραμπ (waiver) για να μην φτάσει το πετρέλαιο στα 180 δολ. το βαρέλι. Εκτιμάται ότι το «παράθυρο» του Τραμπ για το Ιράν αφορούσε ποσότητα 140 εκατ. βαρελιών που ισοδυναμούσε με έκτακτα έσοδα ύψους 14 δισ. δολ. Όλη αυτή την περίοδο το Ιράν εξάγει κατά μέσο όρο 1,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα έναντι 120 δολ. το βαρέλι, όταν πριν την επίθεση, λόγω των κυρώσεων, εξήγαγε 1,1 εκατ. βαρέλια την ημέρα έναντι 47 δολ. το βαρέλι. Όχι κι άσχημα… Εξ ίσου αναπάντεχα και γενναία ωφελημένη εξήλθε και η Ρωσία της χαλάρωσης που ανακοίνωσε ο Τραμπ με ανεπίσημες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για κάλυψη ακόμη και όλων των ζημιών που έχει υποστεί από τις κυρώσεις ΕΕ, ΗΠΑ, G7, κ.λπ.
Το συμπέρασμα είναι πώς για το Ιράν το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αποδεικνύεται ιδανική ευκαιρία για να αλλάξει το καθεστώς διέλευσης και, το σημαντικότερο, να το καταστήσει κερδοφόρο. (Παρεμπιπτόντως, μόνο θαυμασμός αξίζει για τους Ιρανούς που κατάφεραν να εξουδετερώσουν το μοναδικό αντίβαρο το οποίο ανέκαθεν συνόδευε κάθε σχέδιο κλεισίματος των Στενών, ότι θα ήταν οι πρώτοι οι οποίοι θα ζημιώνονταν…).
Οι γείτονες του Ιράν όμως μοιάζουν με ποντίκια που πιάστηκαν στη φάκα καθώς μάλλον πρέπει να πάρουν απόφαση ότι οι ημέρες της ευημερίας τους ανήκουν στο παρελθόν. Αποδεικνύονται πιο χρήσιμοι ηλίθιοι ακόμη και από τους Ουκρανούς. Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (που διαδραμάτισαν ενεργό ρόλο όχι μόνο στην έναρξη της επίθεσης κατά του Ιράν αλλά ακόμη και σε επιχειρήσεις «ψευδούς σημαίας») και λοιπές πετρομοναρχίες έχουν ήδη την τύχη της Ουκρανίας μιας και υπέστησαν τεράστιες οικονομικές ζημιές στην ενεργειακή και τουριστική βιομηχανία λόγω της συμμαχίας τους με τις ΗΠΑ. Επιπλέον, το μέλλον τους δεν είναι καθόλου ρόδινο διότι οι αμερικανικές εταιρείες πώλησης φυσικού αερίου θα τους πάρουν σιγά – σιγά τα μερίδια πωλήσεων στην Ασία. Όπως ακριβώς οι αμερικανικές εταιρείες έδιωξαν τους Άραβες και από την Ευρώπη.
«Η Ταϊβάν εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από εισαγόμενα καύσιμα – περιλαμβανομένης και της έντασης εργασίας βιομηχανίας τεχνολογίας, που παράγει μαζικά πάνω από το 90% των ημιαγωγών παγκοσμίως. Έπαιρνε το ένα τρίτο του LNG της από το Κατάρ κι έχει τα χαμηλότερα αποθέματα αερίου στην Ανατολική Ασία. Ταϊβανέζοι αξιωματούχοι λένε ότι θα αυξήσουν τις εισαγωγές LNG από τις ΗΠΑ ξεκινώντας από τον Ιούνιο με συμβόλαιο που θα υπογράψουν με την Τεξανή Cheniere. Τα νέα συμβόλαια που θα υπογράψουν με τις ΗΠΑ θα υπερδιπλασιάσουν το μερίδιο των ΗΠΑ στις εισαγωγές LNG της Ταϊβάν από 10% σε 25% ως το 2029, δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών στην Βουλή», σύμφωνα με την Washington Post στις 23 Μαρτίου.
Ετήσιες εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου σε μετρικούς τόνους της Ταϊβάν από ΗΠΑ και Κατάρ, 2008-2025
Οι αραβικές πετροφεουδαρχίες βγαίνουν χαμένες και λόγω της αλλαγής του status quo στον Κόλπο, που πλέον θα γίνει κι επί της ουσίας, όχι μόνο κατ’ όνομα, Περσικός. Η Σαουδική Αραβία όσο κι αν θέλει να αντιδράσει και να ταχθεί επίσημα με την μεριά των Αμερικανών (που πάσχιζαν στην πρώτη θητεία του Τραμπ να ονοματίσουν τον Κόλπο Αραβικό, και στην πράξη Αμερικάνικο) δεν μπορεί όσο τουλάχιστον οι Χούθι παραμένουν τυπικά αδρανείς, η Ερυθρά Θάλασσα ακόμη ελεύθερη και τα Στενά του Μπαντ αλ-Μαντάμπ παραδόξως ανοικτά.
Πασιφανώς, σε μια ασυνήθιστη αντιστροφή ρόλων, ο οίκος των Σαούντ τελεί εδώ και εβδομάδες με ένα πιστόλι στον κρόταφο, ξέροντας ότι η παραμικρή του κίνηση υπέρ των Αμερικανών και κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, θα κάνει τους Χούθι να πάρουν τ’ όπλο τους και τις σαουδαραβικές εξαγωγές μέσω του χερσαίου αγωγού Γιανμπού στα δυτικά της χώρας και την Ερυθρά Θάλασσα να παγώσουν, στην καλύτερη περίπτωση. Στην χειρότερη και πιο πιθανή περίπτωση ο αγωγός 1.200 χιλιομέτρων να έχει την τύχη των αμερικανικών βάσεων στην περιοχή και η Ερυθρά Θάλασσα να μην ξαναδεί δεξαμενόπλοιο…
Σημεία ναυτικού κορεσμού στην Αραβική χερσόνησο
Η ένταξη των ασιατικών οικονομιών στο βιβλίο παραγγελιών της Cheniere και της Venture Global (που ήταν από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες του Τραμπ στην προεκλογική του εκστρατεία) θα σημάνει την υποβάθμισή τους στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. «Καίτοι οι κόμβοι κατασκευής τεχνολογίας της Ταϊβάν, της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας έχουν δαπανήσει χρόνια προσπαθώντας να χαμηλώσουν την εξάρτησή τους από το αέριο της Μέσης Ανατολής, το LNG των ΗΠΑ συχνά χαρακτηριζόταν πολύ ακριβό, ενώ αποστελλόταν από πολύ μακριά για να είναι βιώσιμη εναλλακτική», έγραφε η Washinton Post στο άρθρο της με τίτλο «Αναδύεται τουλάχιστον ένας νικητής από τον πόλεμος το Ιράν: Οι Αμερικάνοι εξαγωγείς φυσικού αερίου». Λόγω του πολέμου, οι Αμερικάνοι θα εμφανίσουν τις δικές τους πηγές τροφοδοσίας ως μοναδική επιλογή, αφήνοντας στην άκρη τον υπολογισμό του κόστους. Ως αποτέλεσμα στο εξής οι ασιατικές οικονομίες θα παράγουν και τα νοικοκυριά θα επιβιώνουν με υψηλότερα κόστη παραγωγής και διαβίωσης. Την ίδια ώρα που η αμερικανική οικονομία θα απολαμβάνει συγκριτικά πολύ χαμηλότερες τιμές και κόστη παραγωγής…
Τα μυθικά κέρδη της αμερικανικής σχιστολιθικής βιομηχανίας από την επίθεση στο Ιράν δεν αναιρούν το γεγονός ότι η επίθεση στερούνταν εξ αρχής σαφών και αντικειμενικών στόχων, ότι έλειπε σχέδιο Β, ότι γύρισε μπούμερανγκ για τον Τραμπ λόγω της απώλειας των συμμάχων του στην περιοχή και της διαφωνίας των Αμερικανών πολιτών, ότι μακροπρόθεσμα επιταχύνουν την υποχώρηση της αμερικανικής ισχύος κ.λπ. Εξηγούν όμως, δεδομένων όλων αυτών των παραγόντων, γιατί εν τέλει διατάχτηκε και γιατί η κλιμάκωση είναι προ των πυλών…
