Συμπλήρωσε, λοιπόν, μια δεκαετία στην ηγεσία της ΝΔ ο Κυριάκος Μητσοτάκης και το γιόρτασε με ένα βίντεο, αρκούντως αυτάρεσκο. Μια χαρά προσαρμόστηκε στο όλο κλίμα και η «θεά τύχη», φροντίζοντας να κερδίσει ο τιμώμενος αρχηγός και πρωθυπουργός το φλουρί στη γιορτή που έγινε στα κομματικά γραφεία, στην επέτειο (10 Ιανουαρίου) της εσωκομματικής νίκης του…
Ορισμένοι «κακεντρεχείς» μάλλον θα αμφισβητήσουν την αυθεντικότητα και το «αβίαστο» της προτίμησης, την οποία έδειξε η τύχη – με το φλουρί. Οι ακόμη πιο «κακεντρεχείς» ίσως παρατηρήσουν ότι αυτά τα χαριτωμένα δεν είναι τίποτα μπροστά στα αμφιλεγόμενα που περιέβαλαν, προ δεκαετίας, τη διαδικασία εκλογής του Κυριάκου Μητσοτάκη στην ηγεσία της ΝΔ (με αφετηρία την κατάρρευση του ηλεκτρονικού συστήματος, στην αναμέτρηση της 22ας Νοεμβρίου 2015). Όπως παρατήρησε (9/1/2026) σε άρθρο του στο Dnews ο γνωστός πολιτικός συντάκτης Βασίλης Σκουρής, εκείνες οι εσωκομματικές εκλογές «έχουν, βέβαια, πολλά ‘σκοτεινά’ σημεία, καθώς η πραγματική ιστορία τους θα επιχειρηθεί να γραφτεί στη ‘μετά Κυριάκου’ εποχή». Οψόμεθα…
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης (ΚΜ στη συνέχεια, για συντομία) κατέχει ένα ρεκόρ κι ένα «αργυρό μετάλλιο». Καθώς διανύει το έβδομο έτος στην πρωθυπουργία, είναι ήδη ο μακροβιότερος, στο εν λόγω αξίωμα, «νεοδημοκράτης» πολιτικός. Είναι και ο δεύτερος σε χρονική διάρκεια αρχηγός της ΝΔ, πίσω από τον Κώστα Καραμανλή (Μάρτιος 1997 έως τέλος Νοεμβρίου 2009).
Πρωθυπουργός του ενός πέμπτου – αλλά πρωθυπουργός…
Μιας και αναφερόμαστε σε στατιστικές, ρεκόρ και «πρωτιές», ας σημειωθεί το εξής: Ο ΚΜ είναι ο μόνος ως τώρα πολιτικός που κυβερνά αυτοδύναμα την Ελλάδα, έχοντας την έγκριση μόλις του 21,5% του εκλογικού σώματος. Λόγω της (ενδεικτικής για πολλά) τεράστιας αποχής, στις εκλογές του Ιουνίου 2023 οι 2.115.322 άνθρωποι που ψήφισαν τη ΝΔ αντιστοιχούσαν στο 40,56% όσων πήγαν στις κάλπες, μολονότι αντιπροσώπευαν λίγο παραπάνω από το ένα πέμπτο του εκλογικού σώματος.
Αυτό από μόνο του είναι ένα πολιτικό – στατιστικό «θαύμα» που θα απασχολήσει και στη συνέχεια, το παρόν σημείωμα. Μήπως όμως δεν διανθίζουν την επταετή πρωθυπουργία του ΚΜ και άλλα «θαύματα», που αντανακλώνται σε ποσοτικά μεγέθη;
Ας παρακάμψουμε προς στιγμή – για λόγους μεθοδολογικούς – τα Τέμπη, τις υποκλοπές, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και άλλους, πασίγνωστους και πολυσυζητημένους, «άθλους» του «επιτελικού κράτους». Ας κάνουμε κι ένα μικρό διάλειμμα στη συζήτηση για την εξωτερική πολιτική. Ας περιορίσουμε την αναζήτηση «θαυμάτων» σε εκείνα τα σημεία, στα οποία ορισμένα νευραλγικά ποσοτικά μεγέθη «συναντούν» τις υποσχέσεις της αλά ΚΜ εκδοχής του νεοφιλελευθερισμού για την «ευημερία» μας. Και από αυτά τα «θαύματα», ας ξεχωρίσουμε ένα «Top Five».
Πρώτο: Την ώρα που ο ΚΜ γιορτάζει τα δεκάχρονά του, ξέρουμε (με «σφραγίδα» Eurostat) ότι σε όρους αγοραστικής δύναμης των μισθών η ελληνική κοινωνία κατατάσσεται 26η στην ΕΈ των «27», «ανταγωνιζόμενη» με τη Βουλγαρία για την απόλυτη εσχατιά.
Ευκαιρία να θυμηθούμε: «Σε κάποιους τομείς έχουμε γίνει Βουλγαρία», είχε πει το 2014 ο τότε πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς στην καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ, προσπαθώντας να «κερδίσει» ψήγματα επιείκειας στους όρους εφαρμογής του δεύτερου Μνημονίου. Είδατε; Ξεκινώντας από «κάποιους τομείς», η μετατροπή μας σε Βουλγαρία έφθασε στην καρδιά του κοινωνικού ζητήματος: Στο γενικό βιοτικό επίπεδο. Και αυτό μάλιστα συντελείται στα χρόνια της υποτιθέμενης επανόδου στην «κανονικότητα», αλλά και της έπαρσης (του ΚΜ, του επιτελείου και των επικοινωνιακών ερεισμάτων του) για την ανάταση της ελληνικής οικονομίας. Μέγα «θαύμα», αυτό…
Δεύτερο: Την ώρα που ο ΚΜ γιορτάζει τα δεκάχρονά του, γνωρίζουμε (επίσης με «σφραγίδα» Eurostat – στοιχεία για το 2024) ότι η Ελλάδα παρουσιάζει το υψηλότερο – στην ΕΕ – ποσοστό νοικοκυριών που ξοδεύουν για στέγαση το 40% ή και παραπάνω του διαθέσιμου εισοδήματός τους. Ποσοστό 28,9%. Είναι 3,5 φορές υψηλότερο (!) από τον μέσο όρο στην ΕΕ.
Όταν… συμφέρει ο καλπασμός της ακρίβειας και των έμμεσων φόρων
Τρίτο: Ο ΚΜ γιορτάζει τα δεκάχρονά του, εν μέσω κομπασμών – του ίδιου και των υμνητών του – για την «καλή πορεία της οικονομίας», έτσι όπως αυτή φαίνεται στην αύξηση του ΑΕΠ και στα πρωτογενή πλεονάσματα. Έλα όμως που ακόμη και συντηρητικοί αναλυτές δυσκολεύονται πολύ (ή και αρνούνται καθαρά) να συμμεριστούν μια τέτοια επίπλαστη ευφορία, διότι η πραγματικότητα δεν κρύβεται. Εν προκειμένω, το «θαύμα» έγκειται στην αδιανόητη απόσταση ανάμεσα στα βιώματα της κοινωνίας και στην κυβερνητική οίηση.
Κάθε νουνεχής άνθρωπος αντιλαμβάνεται ότι αυτά, για τα οποία η κυβέρνηση καμαρώνει, οφείλονται στη συνάρτηση της εφιαλτικής ακρίβειας με το μεγάλο ειδικό βάρος που έχουν στην Ελλάδα οι – κατ’ εξοχήν κοινωνικά άδικοι – έμμεσοι φόροι, ως πηγή τροφοδότησης των δημοσίων εσόδων, αλλά και ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση παρουσιάζει ως επιτυχία το… επικό ξεζούμισμά μας μέσω του ΦΠΑ, των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και λοιπών έμμεσων επιβαρύνσεων. Και μάλιστα εμφανίζει ως «παροχή» τα «δύο δισ. ευρώ που θα δοθούν στην κοινωνία» (με τα πρόσφατα μέτρα στήριξης), ωσάν να μην είναι αυτά μια υποδιαίρεση όσων είχε αποσπάσει από όλους μας η ισοπεδωτική έμμεση φορολογία.
Το 2020, όταν ο ΚΜ «έκλεινε» το πρώτο του έτος ως πρωθυπουργός, τα έσοδα από έμμεσους φόρους στην Ελλάδα ήταν 24,2 δισ. ευρώ (εδώ). Για το 2025, το αντίστοιχο ποσό υπερβαίνει τα 38 δισεκατομμύρια.
Βάσει μελέτης του ΟΟΣΑ, κατά το 2024 τα φορολογικά έσοδα της Ελλάδας αντιστοιχούσαν στο 39,8% του ΑΕΠ (το 2023 ήταν 38,9% ). Ο αντίστοιχος μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ ήταν 34,1%. Αισθητά μεγαλύτερη, όμως, ήταν η απόκλιση ως προς τους φόρους κατανάλωσης. Στον ΟΟΣΑ, κατά μέσο όρο οι φόροι αυτοί αντιπροσώπευαν το 31,3% των φορολογικών εσόδων. Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 40,7% (22,5% από ΦΠΑ και 18,2% από ΕΦΚ).
Αλλά το «40% και κάτι» είναι ήδη μια… καλή ανάμνηση. Στο πρώτο τετράμηνο του 2025 οι έμμεσοι φόροι έφθασαν στο 56,3% του συνόλου των εσόδων και στον κρατικό προϋπολογισμό του 2026 ορίστηκαν στο 62,3%.
Κατά τα άλλα, τα κυβερνητικά στελέχη έχουν το θράσος να ισχυρίζονται ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα δεν προκύπτουν από μεγάλη φορολογική αφαίμαξη… Το επιχείρημά τους: «Τα παραπάνω φορολογικά έσοδα δεν σημαίνουν νέους ή αυξημένους φόρους».
Πολύ παρήγορο, όντως… Να μπαίνεις σε ένα σούπερ μάρκετ ή σε κάποιο άλλο κατάστημα, να βλέπεις ακόμη πιο υψηλές τιμές και να σκέφτεσαι: «ΟΚ, αφού θα μου φάει τα λεφτά ο γνωστός μου ήδη ΦΠΑ και όχι κάποιος νέος φόρος, όλα καλά, δεν τρέχει τίποτα…».
Η … ωραία κυβίστηση κι η πλημμυρίδα των απ’ ευθείας αναθέσεων
Τέταρτο: Αν και έχουν πάψει – εδώ και πολλές δεκαετίες – να εκπλήσσουν τα «είπα ξείπα» της αστικής πολιτικής, αξίζει να σταθούμε στην οβιδιακή μεταμόρφωση των πρωτογενών πλεονασμάτων, στις τοποθετήσεις του ΚΜ. Από «βαρίδια» για την οικονομία και την κοινωνία, τα υψηλά πλεονάσματα μετατράπηκαν σε… ευλογία.
Στη ΔΕΘ του 2016, όταν διένυε το πρώτο έτος του στην αρχηγία της ΝΔ, ο ΚΜ είχε ζητήσει μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων. Ανανέωσε την υποκριτική «πίστη» του σε αυτή τη θέση, κατά την προεκλογική περίοδο του 2019. Τόνιζε τότε, μεταξύ άλλων, ότι χαμηλότερα πλεονάσματα θα σήμαιναν «πιο αποτελεσματικό και ουσιαστικό κοινωνικό κράτος», με «προσλήψεις εκεί που έχουμε ανάγκη, στα νοσοκομεία μας και την Παιδεία μας…» (βίντεο, εδώ).
Τόνισε κάποια στιγμή ο ΚΜ ότι τα πλεονάσματα δεν θα έπρεπε να υπερβαίνουν το 1,5%, ώστε να μην ασφυκτιά η οικονομία. Το 2025 το πλεόνασμα έφθασε στο 4,5% και όλα είναι… λαμπρά. Και λόγος να… δοξάζουμε τον ΚΜ.
Πέμπτο: Την ώρα που ο ΚΜ γιορτάζει τα δεκάχρονά του, πανηγυρίζουν μαζί του και άφθονοι κερδισμένοι, από ένα άλλο «ρεκόρ»: Οι απ’ ευθείας αναθέσεις έφθασαν ν’ αντιπροσωπεύουν το 81,5% του συνόλου των δημοσίων συμβάσεων. Κατά καιρούς το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει αναλύσει τις επί μέρους άφθονες παραβιάσεις κανόνων, αλλά και το πόσο επαχθής συνολικά – για τα δημόσια ταμεία- αποβαίνει ο «κατακλυσμός» των απ’ ευθείας συμβάσεων. Κατά τ’ άλλα ο νεοφιλελευθερισμός «πονάει» για τα «χρήματα των φορολογουμένων». Απλώς, αυτό το… ψυχικό άλγος του εμφανίζεται μόνον όταν πρόκειται να «αιτιολογηθούν» επιπρόσθετα πλήγματα στα υπολείμματα του κοινωνικού κράτους.
Αλίμονο αν η κυβέρνηση του ΚΜ έδειχνε τέτοιες «ευαισθησίες» για τις απ’ ευθείας αναθέσεις… Χάρη σε αυτές καθιστά «ημέτερη» μια «πυραμίδα» υλικών συμφερόντων. «Πυραμίδα» μεγάλη – αν δει κανείς τη διάχυση του προσδοκώμενου οφέλους στη βάση της. Αισθητά μεγαλύτερη από όσο υπολόγιζε πριν από λίγα χρόνια η κεντροαριστερά (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ), πιστεύοντας – αφελώς – πως μόνο «μια χούφτα οικογενειών» είχε λόγους συμφέροντος να επιθυμεί την παραμονή του ΚΜ στην εξουσία.
Ένας αλλόκοτος (ή μήπως όχι και τόσο;) «ιππόδρομος»…
Φαινομενικά, η ίδια η πολιτική ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει ως τώρα ο ΚΜ είναι ένα «θαύμα». Δεν υπάρχει δημοσκόπηση (ας πούμε της τελευταίας διετίας) που να μην καταγράφει έντονη κοινωνική δυσφορία και απαισιοδοξία, για το εγγύς μέλλον. Σε κάθε άτομο επωφελούμενο από το «μοίρασμα» προμηθειών και πάσης φύσεως εργολαβιών (είπαμε, δεν είναι μικρή η «πυραμίδα»), αντιστοιχούν αρκετοί άνθρωποι που εντάσσονται στην κατηγορία, την οποία προσδιορίζει η σκωπτική φράση: «Έχει μείνει πολύς μήνας στο τέλος του μισθού».
Ελάχιστοι – όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις – θεωρούν στοιχειωδώς επαρκή τα εκάστοτε «μέτρα στήριξης». Στη δε οικονομική ελίτ έχουν πληθύνει οι ισχυροί που θεωρούν πλέον τον ΚΜ «βαρίδι», ανίκανο να εξασφαλίσει για πολύ κάποια ευστάθεια του συστήματος. «Δελφίνοι» ετοιμάζονται ήδη – περισσότερο ή λιγότερο… διακριτικά- για τη μάχη της διαδοχής. Κι όμως…
Κι όμως οι υμνητές (επαγγελματίες ή μη) του ΚΜ διατηρούν ακόμη το τυπικό δικαίωμα να τον καμαρώνουν ως «κυρίαρχο του πολιτικού παιχνιδιού». Οι σφυγμομετρήσεις εμφανίζουν τη ΝΔ του ΚΜ φθαρμένη και πληγωμένη μεν, ξεκάθαρα πρώτο κόμμα δε. Και με διαφορά. Το κουρασμένο άλογο μπορεί να θεωρείται κυρίαρχο σε μία ιπποδρομιακή κούρσα, όταν τα άλλα είναι κουτσά. Αλλά τι σόι ιππόδρομος είναι τούτος;
Ας το σκεφτούν αυτό οι επιτελείς ή πρώην αρχηγοί (Αλέξης Τσίπρας) όσων κομμάτων ενίσχυσαν – καθένα με τον τρόπο του – το «There Is No Alternative» (ΤΙΝΑ), είτε ως κυβερνώντα είτε ως αντιπολιτευόμενα με μια κεντρώα, ξέπνοη αντιπολιτευτική ρότα, που αδυνατούσε – και αδυνατεί – να δώσει ελπίδα στην κοινωνία. Ρότα που χαράχτηκε πάνω σε εσφαλμένες (αν όχι ανύπαρκτες) αναλύσεις για την ίδια τη διαστρωμάτωση της ελληνικής κοινωνίας, έπειτα από το 2010. Ρότα που δείχνει «κολλημένη» σε πυξίδες της περιόδου 1995 – 2007, δηλαδή της εποχής του ανοδικού κύκλου του ελληνικού καπιταλισμού και της ισχυρής μεσαίας τάξης, η οποία αναζητούσε τη διατήρηση ή επαύξηση των κεκτημένων της, μέσω πολιτικών του «μεσαίου χώρου». Ρότα, τέλος, που καθορίζεται από την απλουστευτική, ρηχή αντίληψη: «Αφού όλα κινούνται προς τα δεξιά, θα πάμε κι εμείς προς το κέντρο, για να μην φοβίσουμε την κοινωνία…». Αυτή ακριβώς η αντίληψη οδήγησε τον ΣΥΡΙΖΑ στην εκλογική συντριβή του 2023.
Οι συσχετισμοί της δήθεν «κανονικότητας»
Σε κάθε περίπτωση, η αποχή που είδαμε στις τελευταίες εκλογές και οι τωρινοί εκλογικοί στόχοι της ΝΔ αντανακλούν καλά αφενός το – κυρίαρχο στην κοινωνία – κράμα απογοήτευσης και έλλειψης εμπιστοσύνης και αφετέρου τον κατακερματισμό στην πολιτική σκηνή. Ο ΚΜ θα είναι τρισευτυχισμένος εάν, πρώτον, παραμείνει αρχηγός του κόμματος και δεύτερον, το οδηγήσει σε νέα εκλογική νίκη, με επίδοση που θα πλησιάζει το 30%.
Μια και μόνη φορά στα μεταπολιτευτικά χρονικά έγινε πρωθυπουργός κάποιος πολιτικός αρχηγός, με εκλογικό ποσοστό κάτω του 30%. Ο Αντώνης Σαμαράς, τον Ιούνιο του 2012. Τότε βιώναμε τις τρομακτικές αλλαγές που επέφεραν τα Μνημόνια στις ζωές μας και στο πολιτικό σύστημα. Τώρα υποτίθεται ότι ζούμε, εδώ και επτά – οκτώ χρόνια, σε εποχές «κανονικότητας», αλλά τι είδους «κανονικότητα» είναι αυτή που συντηρεί τέτοια απογοήτευση;
Η απάντηση είναι απλή: Είναι η ίδια κατ’ ευφημισμόν «κανονικότητα» που φέρνει ταχυπαλμία σε όσους βλέπουν τον λογαριασμό ρεύματος ή τις εκάστοτε νέες τιμές στα μαγαζιά. Είναι η «κανονικότητα» που συντηρεί το «brain drain», έστω και με ρυθμούς χαμηλότερους από εκείνους των «σκληρών μνημονιακών» ετών. Στην τετραετία 2019 – 2022 εγκατέλειψαν τη χώρα κι αναζήτησαν αλλού καλύτερη ζωή 283.801 άνθρωποι που ανήκουν στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό (οι περισσότεροι εξ αυτών, το 56,7%, σε ηλικία 25 – 44 ετών). Και εθελοτυφλεί όποιος δεν βλέπει ότι σήμερα η φυγή στο εξωτερικό έχει αναχθεί σε άτυπο όραμα, στους κόλπους εφήβων και νέων ανθρώπων.
Δυο Μητσοτάκηδες, δύο στάδια «εφαρμοσμένου» νεοφιλελευθερισμού
Στην Ελλάδα, το «Μητσοτακέικο» συνδέεται άρρηκτα με τoν εφαρμοσμένο, ανόθευτο, απροσχημάτιστο νεοφιλελευθερισμό. Κωνσταντίνος Μητσοτάκης από τον Απρίλιο του 1990 ως τον Οκτώβριο του 1993. Κυριάκος Μητσοτάκης από τον Ιούνιο του 2019 μέχρι σήμερα. Είναι σίγουρα αξιοσημείωτο ότι ο υιός έχει ήδη συμπληρώσει στην πρωθυπουργία διπλάσιο χρόνο από όσο (τότε) ο πατέρας του. Ιδίως αν λάβουμε υπόψη την πολιτική εμβέλεια, εμπειρία και ελικτική ικανότητα καθενός εκ των δυο. «Άλλες εποχές» θα πει κανείς – κι αυτό, μέσα στην γενικότητά του, είναι σωστό.
Ο πατέρας Μητσοτάκης αναρριχήθηκε στην εξουσία όταν ο νεοφιλελευθερισμός φάνταζε – κι όχι μόνο στην Ελλάδα – ως μια πιθανή καλή λύση. Για πολλά και στο όνομα «των πολλών». Η αποκαθήλωση του Κων. Μητσοτάκη από την πρωθυπουργία οφείλεται στην οικτρή διάψευση των προσδοκιών. Ο ίδιος, φυσικά, επαναλάμβανε μέχρι το τέλος της ζωής του ένα διπλό παράπονο. Πρώτον, ότι «τον έριξαν» διαπλεκόμενα συμφέροντα. Δεύτερον, πως, αν είχε παραμείνει στην εξουσία, θα είχε «νοικοκυρέψει» τα οικονομικά της Ελλάδας.
Το πρώτο, που ίσως το εκστομίσει στο μέλλον κι ο Κυριάκος, «σηκώνει» έναν… μεγάλο αστερίσκο: Τον τελικό λόγο στην πτώση του Κων. Μητσοτάκη από την εξουσία την είχαν οι ψηφοφόροι. Όσο για το δεύτερο, τι να πει κανείς… Όχι μόνο με φιλολαϊκά, αλλά και με συστημικά – διαχειριστικά κριτήρια τα οικονομικά πεπραγμένα της διακυβέρνησης του πατρός Μητσοτάκη υπήρξαν «μαύρα κι άραχλα» (αναλυτικότερα εδώ ). Με τον τρόπο τους, αυτό το αναγνωρίζουν ακόμη και αναλυτές που προσυπογράφουν τα θέσφατα του «οικονομικού φιλελευθερισμού».
Χαρακτηριστικό δείγμα ο καθηγητής Πάνος Καζάκος, όταν έγραφε για την καθαρή αποτυχία του «προγράμματος σταθεροποίησης 1991 -1993» (στο πολύ γνωστό βιβλίο του «Ανάμεσα σε Κράτος και Αγορά»). Άλλο αν τα ΜΜΕ συντήρησαν τον μύθο που επιθυμούσε ο ίδιος ο Κων. Μητσοτάκης, ο μόνος πρωθυπουργός που παρέδωσε την οικονομία σε ύφεση στα χρόνια ανάμεσα στο 1987 (τότε που φάνηκαν οι συνέπειες του προγράμματος λιτότητας του 1985) και στο προ- μνημονιακό 2008…
Επανερχόμαστε στις ημέρες μας: Η μακροημέρευση του υιού Μητσοτάκη στην πρωθυπουργία δεν συμβολίζει τον πάλαι ποτέ πολλά υποσχόμενο νεοφιλελευθερισμό που δείχνει ως λύση, αλλά τον νεοφιλελευθερισμό (του δεύτερου σταδίου) που ποντάρει στην… παράλυση. Στην παράλυση κοινωνικών δυνάμεων, την οποία έχει επιφέρει η διεισδυτικότητα του ΤΙΝΑ. Και στην παράλυση των ανταγωνιστικών – ως προς τη διεκδίκηση της εξουσίας – πολιτικών δυνάμεων.
Ο σύγχρονος νεοφιλελευθερισμός μετατρέπει σε όπλο ακόμη και την παράλυση του κοινωνικού κράτους, την οποία ο ίδιος πέτυχε. Οξύμωρο; Ναι, αλλά υπαρκτό. Δεν μπορείς να εγχειριστείς εγκαίρως σε δημόσιο νοσοκομείο; Βρες λεφτά και τράβα σε ιδιωτικό. Δεν σου φθάνει ο μισθός; Να δουλέψεις 13 ώρες. Δεν επαρκεί η σύνταξή σου για να ζήσεις; Σου φτιάχνουμε πιο άρτιο δικαίωμα να εργάζεσαι και ως συνταξιούχος. Κι αν κάνεις σκληρή χειρονακτική δουλειά, κακό του κεφαλιού σου – εσύ την επέλεξες.
Αντί επιλόγου
Το 1989 – 90 ο πατέρας Μητσοτάκης ανέμιζε το λάβαρο των ιδιωτικοποιήσεων, κυρίως ζημιογόνων επιχειρήσεων. Και έβρισκε σημαντική απήχηση. Σήμερα, με τόσες καταγραμμένες – στη συλλογική κρίση – εμπειρίες, πόσοι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι ιδιωτικοποιήσεις φέρνουν (ή θα φέρουν) καλύτερες και φθηνότερες υπηρεσίες; Απείρως λιγότεροι, όχι μόνο σε σχέση με τη χαραυγή της δεκαετίας του 1990, αλλά και σε σύγκριση με όλο το χρονικό διάστημα από τότε και έως τις εκποιήσεις της εποχής των Μνημονίων.
Εύγλωττα ως προς αυτό είναι τα ευρήματα των ερευνών – σφυγμομετρήσεων που εξετάζουν τις απόψεις του κόσμου για τις ιδιωτικοποιήσεις. Όπως της Public Issue το 2022 (εδώ). Όπως της aboutpeople (για το Ινστιτούτο Eteron), το 2025. Στην οποία, μάλιστα, καταγράφηκε και η αρχή της απομυθοποίησης των ιδιωτικών πανεπιστημίων.
Ο Κυριάκος, λοιπόν, δεν μακροημερεύει στην εξουσία επειδή γοητεύει τα πλήθη η πεμπτουσία του νεοφιλελευθερισμού. Ούτε επειδή ο κόσμος δεν βλέπει τι ακριβώς σημαίνουν το «επιτελικό κράτος» και το «μεταρρυθμιστικό έργο». Ούτε επειδή κερδίζουν από το μοίρασμα της «πίτας» άνθρωποι περισσότεροι όσων ασφυκτιούν. Ούτε επειδή τα εγχειρήματα μαζικού εκμαυλισμού έχουν φθάσει σε τέτοιο σημείο, ώστε η μισή Ελλάδα να περιμένει ότι θα βρει τρόπο να «χωθεί» σε κόλπα αλά ΟΠΕΚΕΠΕ. Κανένα από τα παραπάνω «επειδή» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Ο Κυριάκος μακροημερεύει στην εξουσία διότι, τελικά, η νεοφιλελεύθερη αγριότητα που ποντάρει στην παράλυση αποδεικνύεται ισχυρότερη από την παλιά νεοφιλελεύθερη «φρεσκάδα», η οποία αναγορευόταν σε λύση.
Δύσκολο σκηνικό, για όσους οραματίζονται πραγματικά μια άλλη, ανθρώπινη κοινωνία. Αλλά και μεγάλη η πρόκληση, να μετατραπεί το «δεν πάει άλλο» σε «κι όμως, μπορεί να πάει αλλιώς»…
