Στα μέσα του Δεκέμβρη τέθηκε για συζήτηση και ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο έκθεση σχετικά με την «ψηφιοποίηση, τεχνητή νοημοσύνη και αλγοριθμική διαχείριση στον χώρο εργασίας». Αυτή η εξέλιξη είναι μια σημαντική τομή για το μέλλον της εργασίας αφού λογισμικά ΤΝ θα «διοικούν» ουσιαστικά τομείς μιας επιχείρησης όπως οι προσλήψεις, οι απολύσεις, τα ωράρια, το ύψος των μισθών και μια σειρά άλλων δραστηριοτήτων στους χώρους εργασίας. Όλα τα παραπάνω όταν εγκριθούν θα έχουν καθολική ισχύ για όλα τα κράτη μέλη.
Οι εργοδότες πια θα έχουν την δυνατότητα με τα λογισμικά αυτά να παρακολουθούν οθόνες, να καταγράφουν τα κτυπήματα στο πληκτρολόγιο, να αναλύουν τις εσωτερικές επικοινωνίες, ακόμη και να σαρώνουν τα πρόσωπα των εργαζομένων για σημάδια κόπωσης η δυσφορίας. Όλα αυτά έχουν ήδη εφαρμοστεί στις ΗΠΑ από την περίοδο της πανδημίας και σήμερα. Το 67% των εργοδοτών εφαρμόζει την βιομετρική επιτήρηση ενώ το 61% χρησιμοποιεί συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για την αξιολόγηση της απόδοσης των εργαζομένων.
Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπουν στους εργοδότες να συλλέγουν και να αναλύουν μεγάλες ποσότητες δεδομένων σχετικά με τη συμπεριφορά των εργαζομένων που περιλαμβάνουν:
Την δραστηριότητα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και μηνυμάτων: Την παρακολούθηση του όγκου, της συχνότητας των επικοινωνιών των εργαζομένων αλλά και του τρόπου που επικοινωνεί ο εργαζόμενος.
Την χρήση υπολογιστή: Την παρακολούθηση των εφαρμογών που χρησιμοποιούνται και για πόσο χρονικό διάστημα.
Τις μετρήσεις απόδοσης: Ανάλυση των ποσοστών ολοκλήρωσης εργασιών και της συμμετοχής στις συναντήσεις.
Την παρακολούθηση συναισθημάτων: Χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την αξιολόγηση του τόνου και του συναισθήματος των εργαζομένων σε email ή μηνύματα, αν είναι ευγενείς, κατατοπιστικοί κ.λπ.
Και το πιο ανατριχιαστικό, ορισμένα συστήματα ΤΝ για εργαζόμενους προχωρούν ακόμη περισσότερο διεξάγοντας ελέγχους ιστορικού σε δημόσια αρχεία, οικονομικά δεδομένα και δραστηριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όλα αυτά αξιολογούνται τόσο για την πρόσληψη εργαζομένων όσο και την αξιολόγηση τους στη εργασία. Αυτές οι αξιολογήσεις είναι συνήθως αυτοματοποιημένες και δεν αναθεωρούνται ακόμα και από τους διευθυντές. Ενώ κανείς δεν γνωρίζει τα δεδομένα που δόθηκαν στους προγραμματιστές που μπορεί να είναι πολιτικά, κοινωνικής και συνδικαλιστικής δράσης, ρατσιστικά, ομοφοβικά, κ.λπ. Επιπλέον, η παρακολούθηση δεν περιορίζεται πλέον στους παραδοσιακούς χώρους εργασίας. Πολλά από αυτά τα συστήματα επεκτείνονται στα σπίτια των εργαζομένων, στις προσωπικές συσκευές και στις ιδιωτικές επικοινωνίες ειδικά με την άνοδο της τηλεργασίας.
Amazon created an AI for resume sorting to make the process more efficient. It taught it to use past hiring practices as examples
The AI worked perfectly. It copied exactly the examples given. So it started descriminating against women.
Example @ 8:16https://t.co/eUPwmJMKCB
— AskAubry 🦋 🐆🦝 (@ask_aubry) February 15, 2023
Μαζί με την παρακολούθηση της παραγωγικότητας για την απόδοση του εργαζόμενου, η συναισθηματική παρακολούθηση για την εργοδοσία είναι ισάξιας σημασίας και λειτουργεί συμπληρωματικά στα λογισμικά ΤΝ. Αξιολογούν την διάθεση με βάση την έκφραση του προσώπου άλλα και με άλλα βιομετρικά στοιχεία, όπως ο καρδιακός ρυθμός.
Ήδη από το 2019, πάνω από τους μισούς μεγάλους εργοδότες στις ΗΠΑ έχουν υιοθετήσει κάποια μορφή συναισθηματικής Τεχνητής Νοημοσύνης στον χώρο εργασίας, από bots εξυπηρέτησης πελατών εκπαιδευμένα να ανιχνεύουν την απογοήτευση από τον τόνο της φωνής τους στην εξυπηρέτηση από εργαζόμενο ενώ άλλα λογισμικά ανάλυσης εκφράσεων προσώπου χρησιμοποιούνται στις συνεντεύξεις για προσλήψεις. Αυτά που προηγουμένως βασιζόταν στην κρίση του όποιου Διευθυντή που είχε κάποια συγκεκριμένα κριτήρια και λογική σχετικά με την πρόσληψη, τις προαγωγές και τις απολύσεις, τώρα εκχωρούνται στην ΤΝ σε αυτοματοποιημένες κρίσεις, χωρίς να γνωρίζουν τα κριτήρια και τα δεδομένα που έχουν δοθεί και χωρίς καμιά δυνατότητα αμφισβήτησης.
Στις ΗΠΑ που αυτά τα συστήματα εφαρμοστήκαν αμέσως μετά την πανδημία έχουν μελετηθεί οι ψυχολογικές, κοινωνικές, και πολιτισμικές επιπτώσεις της επιτήρησης των εργαζόμενων με τα λογισμικά ΤΝ. Αυτό που προκύπτει είναι ότι το ατομικό άγχος διαμορφώνει μια διαφορετική πραγματικότητα στους χώρους εργασίας με εργαζόμενους που «πάνε με τα νερά» του μηχανικού ή διευθυντή. Αυτό έχει ως συνέπεια όπως αναφέρουν μελετητές το «φαινόμενο ανατριχίλας», το οποίο αφορά την απροθυμία συμμετοχής σε διάλογο ή διαφωνία από τον φόβο των επιπτώσεων.
Σε εργασιακούς χώρους όπου κάθε πάτημα πλήκτρου ή έκφραση προσώπου μπορεί να παρακολουθείται, οι εργαζόμενοι είναι τελείως απίθανο να αμφισβητήσουν αποφάσεις, να προτείνουν άλλες ιδέες ή να διαμαρτυρηθούν για οτιδήποτε. Ο φόβος ότι οποιαδήποτε απόκλιση από την θέλησή του ψηφιακού διευθυντή θα αφήσει ψηφιακό ίχνος που θα τον αμφισβητεί, οδηγεί σε αυτολογοκρισία αποξενώνοντας ακόμα περισσότερο τους εργαζομένους και την συλλογική τους παρέμβαση οδηγώντας έτσι στην πλήρη εξατομίκευση και δουλική υποταγή.
Σε υπηρεσίες ντελίβερι, αποθήκευσης και συσκευασίας και γενικά οι εργαζόμενοι με χαμηλούς μισθούς υπόκεινται περισσότερο σε επιτήρηση μέσω Τ.Ν. Έχει παρατηρηθεί ότι τα λογισμικά είναι προγραμματισμένα να θέτουν μη ρεαλιστικούς στόχους παραγωγικότητας έτσι που ποτέ ο εργαζόμενος να μην πιάνει τους στόχους και αυτό έχει επιπτώσεις στον μισθό του, στις βάρδιες ακόμη και το αν θα απολυθεί δημιουργώντας ένα συνεχές αίσθημα ανασφάλειας.
Αυτές οι πρακτικές δεν περιορίζονται μόνο στους εργασιακούς χώρους έχουν την ίδια ακόμα και μεγαλύτερη διείσδυση στα πανεπιστήμια. Το 60% των φοιτητών αναφέρουν ότι δεν αισθάνονται άνετα να εκφράσουν τις αληθινές σκέψεις και τα συναισθήματά τους στο διαδίκτυο όταν γνωρίζουν ότι η δραστηριότητά τους παρακολουθείται.
Η Ευρωπαϊκή έκθεση παίρνοντας υπόψιν τις αντιδράσεις μεγάλων συνδικάτων σε ΗΠΑ και Ευρώπη όπου καταγγέλλουν ότι αυτές οι μέθοδοι παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα ή ότι καταργούν την προστασία των προσωπικών δεδομένων, προσπάθησε να βάλει κάποιους περιορισμούς οι οποίοι υποχρεώνουν υποτίθεται την εργοδοσία να ενημερώνει και να εξηγεί στους εργαζόμενους τους τρόπους που θα λειτουργεί το λογισμικό. Αυτού του είδους η ενημέρωση δεν έχει καμιά αξία αφού ο εργαζόμενος δεν μπορεί να απαιτήσει για να εξαιρεθεί κάποια πλευρά του λογισμικού. Πάντα τα δεδομένα θα τα βάζει η εργοδοσία χωρίς να τα συζητά με τους εργαζόμενους.
Επίσης, η διαβεβαίωση ότι θα υπάρχει ανθρώπινη εποπτεία που δεν θα είναι όμως υποχρεωτική αλλά απλώς θα «συστήνεται» όλοι καταλαβαίνουμε ότι οι συστάσεις θα καταλήξουν στα σκουπίδια αφού δεν δίνεται καμιά δυνατότητα σε εργαζόμενους και συνδικάτα να αρνηθούν τις αποφάσεις των αλγόριθμων πχ σε μια απόλυση. Ενώ είναι το λιγότερο εμπαιγμός η δήθεν «απαγόρευση» για απευθείας με αλγοριθμικές αποφάσεις προσλήψεις, ο προγραμματισμός του εργάσιμου χρόνου, η παρακολούθηση των εργαζομένων, ο καθορισμός της πληρωμής και η απόλυση. Λες και η εργοδοσία θα κοινοποιεί το ποιες αποφάσεις για τα παραπάνω είναι αποτέλεσμα του αλγόριθμου ή του διευθυντή.
Μια ακόμα «σύσταση» που περιέχει η έκθεση είναι αυτή της απαγόρευσης της επεξεργασία βιομετρικών, ψυχολογικών ή νευρολογικών δεδομένων, παρακολούθηση της ιδιωτικής επικοινωνίας και συλλογή προσωπικών δεδομένων. Άλλα και αυτή η απαγόρευση είναι για το …θεαθήναι αφού δεν θα έχει κανένα πρακτικό αποτέλεσμα όταν η εργοδοσία έχει στα χέρια της όλα τα διαθέσιμα μέσα να αποκρύπτει αυτές τις δραστηριότητες ενώ καμία πρόβλεψη δεν υπάρχει για το ποιοι θα πραγματοποιούν τους ελέγχους.
Η διαχείριση της εργασίας με Τ.Ν. είναι μια τομή που δίνει νέα πλεονεκτήματα στην εργοδοσία να παρακολουθεί με πιο αποτελεσματικό τρόπο την πορεία και την αποτελεσματικότητα των αντεργατικών νόμων για την ελαστικοποίηση του ωραρίου το 13ωρο, την εντατικοποίηση της εργασίας κλπ. Ήδη αυτές οι πρακτικές εφαρμόζονται στους εργαζόμενους στους διανομείς, όπου με αποστολή αυτόματων μηνυμάτων καταγράφεται καθυστέρηση ή μείωση της ταχύτητας της εργασίας, αλλά και η χρήση αισθητήρων που μετρούν τους χρόνους που κάνει ο εργαζόμενος πχ σε εταιρίες logistics για να ολοκληρώσει την εργασία του.
Τα συστήματα παρακολούθησης της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν παρατηρούν απλώς την εργασία, αλλά την αναδιαρθρώνουν αθόρυβα. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει έγκαιρα τα συνδικάτα να οργανώσουν την άμυνα τους. Την εργοδοσία δεν την ενδιαφέρει μόνο η καταγραφή στοιχείων αλλά το πώς αυτά οδηγούν σε ένα νέο μοντέλο εργαζόμενου, φιλτράροντας την ανθρώπινη συμπεριφορά μέσω μετρήσεων, αναζητώντας μια αυξημένη παραγωγικότητα και την απόσπαση ακόμα μεγαλύτερου ποσοστού υπεραξίας. Σε βάθος χρόνου τα λογισμικά ΤΝ θα αρχίσουν να διαμορφώνουν όχι μόνο τα το πώς θα αυξηθεί η παραγωγικότητα αλλά και πως μοιάζει ένας «καλός εργαζόμενος», αυτοματοποιώντας όχι μόνο την εποπτεία, αλλά και την υπακοή και την εξατομίκευση…
