«Οι αχθοφόροι» του Κωνσταντίνου Λίχνου: φωνή στους λαϊκούς, αθέατους ανθρώπους
Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το Σάββατο, 25 Απριλίου, η παρουσίαση της νέας συλλογής διηγημάτων του Κωνσταντίνου Λίχνου με τίτλο «Οι αχθοφόροι» (Εκδόσεις Υψικάμινος). Πλήθος αναγνωστών και φίλων του βιβλίου κατέκλυσαν τον φιλόξενο χώρο του Βιβλιοπωλείου «Ίστωρ», στο κέντρο της Αθήνας, για να μοιραστούν σκέψεις γύρω από το έργο, το οποίο μέσα από τις σελίδες του ξεδιπλώνει μια ζωντανή τοιχογραφία της νεότερης ελληνικής ιστορίας, ιδωμένης αυστηρά «από τα κάτω».
Οι «Αχθοφόροι» δίνουν φωνή στους αθέατους, λαϊκούς ανθρώπους που σήκωσαν διαχρονικά στις πλάτες τους το βάρος της κοινωνικής εξέλιξης. Το συνολικό χρονικό πλαίσιο των διηγημάτων εκτείνεται από το 1924 έως το 2021, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα ιστορικών συνθηκών: από τις μαζικές απεργίες και τις αιματηρές κινητοποιήσεις έως τις πολιτικές διώξεις, τα χρόνια της Κατοχής και της Δικτατορίας, την ανάπτυξη της βιομηχανίας, το προσφυγικό ζήτημα, τη σύσταση της πρώτης λαϊκής αγοράς και τη νομοθετική κατοχύρωση της γυναικείας ψήφου.
Το βιβλίο ανατέμνει τις κοινωνικές συγκρούσεις του τελευταίου αιώνα, με τον συγγραφέα να αξιοποιεί το ιστορικό ντοκουμέντο όχι ως στείρα παρελθοντολογία, αλλά ως μέσο ανάδειξης της συνέχειας των κοινωνικών και ταξικών αγώνων. Ο λογοτεχνικός ρεαλισμός καθίσταται εδώ ένα αιχμηρό εργαλείο σύνδεσης του χθες με τις σύγχρονες πολιτικές και κοινωνικές κρίσεις.
Την εκδήλωση συντόνισε ο Χρήστος Μιάμης (Πολιτικός Επιστήμονας & Συγγραφέας), ο οποίος στην εναρκτήρια τοποθέτησή του σημείωσε: «Η νέα συλλογή διηγημάτων του Κώστα Λίχνου δεν είναι απλώς ένα λογοτεχνικό γεγονός. Αποτελεί, ταυτόχρονα, μια πολιτική πρόκληση και μια κριτική απόπειρα κατανόησης της Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας. Η σπουδαιότητά της έγκειται στην ικανότητά της να πλέκει τη μεγάλη εθνική Ιστορία με την προσωπική μοίρα των απλών ανθρώπων […] καταδεικνύοντας ότι οι μεγάλοι ιστορικοί σταθμοί είχαν ως πρωταρχικό θύμα, αλλά και πρωταγωνιστή, τον απλό άνθρωπο που σηκώνει το βάρος των εθνικών επιλογών. […] Ένα έργο απαραίτητο για όποιον επιθυμεί να κατανοήσει τον τρόπο που οι μεγάλες πολιτικές αποφάσεις καταλήγουν να διαμορφώνουν την καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων».
Για το βιβλίο μίλησαν καταξιωμένοι ομιλητές και ομιλήτριες, φωτίζοντας διαφορετικές πτυχές του έργου:
Η Ελένη Καρασαββίδου (Διδάσκουσα Πολιτισμικών Σπουδών Παν. Ιωαννίνων) χαρακτήρισε τη συλλογή ως «ένα από τα αξιολογότερα βιβλία αντεστραμμένου βλέμματος που έχει διαβάσει· ένα δείγμα εξαιρετικής λογοτεχνίας ιστορικού υποβάθρου που αποτυπώνει την ιστορία από τα μάτια των απλών, κατατρεγμένων ανθρώπων, τους οποίους η ιστορική ανάλυση συνήθως παραβλέπει».
Η Γιούλη Χρονοπούλου (Δρ Φιλολογίας & Συγγραφέας), μεταξύ άλλων, ανέφερε: «Ο Λίχνος γράφει καλή λογοτεχνία με τη λογική της μικροϊστορίας, φέρνοντας στο προσκήνιο αυτούς τους καθημερινούς ανθρώπους που κουβαλούν τα φορτία της ζωής, αλλά και το βίωμα της Ιστορίας που τους σφραγίζει. […] Ο συγγραφέας φωτίζει τη στενεμένη ζωή τους, τις εσωτερικές και εξωτερικές συγκρούσεις, τα ρήγματα και τις μετατοπίσεις τους, χτίζοντας ταυτόχρονα ενδιαφέροντες χαρακτήρες […] σε μια αμφίδρομη διαδρομή: από τη μια παρατηρούμε την απήχηση των μεγάλων γεγονότων στους απλούς ανθρώπους και από την άλλη, μέσα από τα βιώματά τους, αντιλαμβανόμαστε την Ιστορία. Στιγμές ιστορικές, στιγμές προσωπικές, ρωγμές του συλλογικού και του ατομικού χρόνου σχηματίζουν μιαν ολότητα […] και η γραφή του Λίχνου —και ιδιαίτερα η γλώσσα του— είναι αξιοπρόσεκτη, γλαφυρή και ρέουσα».
Ο Αντώνης Χαριστός (Φιλόλογος, Διευθυντής των Εκδόσεων Υψικάμινος), εστιάζοντας στη δομή του ρεαλισμού ως μέσο έκφρασης, σημείωσε: «Η συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Λίχνου συνιστά μία κατεξοχήν υπεύθυνη λογοτεχνική εργασία. Ο ρεαλισμός υιοθετείται ως πρόταγμα πολιτικής και κοινωνικής κριτικής, αναδεικνύοντας τις αιτίες που οδηγούν τους ήρωες στην αποκάλυψη του εσωτερικού τους κόσμου, ενώ παράλληλα διατηρεί άσβεστη την ελπίδα της κοινωνικής αλλαγής, εκκινώντας από το άτομο για να καταλήξει στο συλλογικό υποκείμενο».
Κλείνοντας την εκδήλωση, ο συγγραφέας ευχαρίστησε από καρδιάς το κοινό και τους ομιλητές που έκαναν τη μέρα πραγματικά ξεχωριστή. Απαντώντας, ουσιαστικά, στο γιατί επιστρέφουμε λογοτεχνικά στην Ιστορία, ο Κωνσταντίνος Λίχνος ανέφερε:
«Εκείνο που καθιστά τη σύζευξη Ιστορίας και Λογοτεχνίας επιτυχημένη είναι ο λογοτεχνικός ρεαλισμός, ο οποίος μπορεί να απογυμνώσει το παρελθόν από μύθους και να λειτουργήσει ως καθρέφτης της κοινωνίας — όπως ήταν κάποτε, αλλά και όπως είναι σήμερα. Άλλωστε, όταν κοιτάμε το παρελθόν, το κάνουμε αναπόφευκτα με τα μάτια του παρόντος· όχι απλώς για να μάθουμε τι συνέβη τότε, αλλά κυρίως για να κατανοήσουμε τι συμβαίνει τώρα. Αν η γραφή δεν στόχευε στο σήμερα, δεν θα υπήρχε λόγος να ασχοληθεί με το παρελθόν. Οι αγωνίες των χαρακτήρων μου, παρόλο που έζησαν πριν από δεκαετίες, παραμένουν τραγικά επίκαιρες, αποκαλύπτοντας την ιστορική συνέχεια των λαϊκών αγώνων. Αυτή ήταν και η βασική μου επιδίωξη: μια λογοτεχνική αναπαράσταση του χθες που ανοίγει έναν άμεσο διάλογο με το παρόν».
