Τόσο η Λωρίδα της Γάζας όσο και η Δυτική Όχθη αντιμετωπίζουν σοβαρές ανθρωπιστικές, οικονομικές και πολιτικές προκλήσεις.
Παρά την εύθραυστη εκεχειρία που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2025, οι εχθροπραξίες από το Ισραήλ τον Φεβρουάριο του 2026, παραμένουν ενεργές τόσο στη Λωρίδα της Γάζας και στη Δυτική Όχθη. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ως «εξαιρετικά εύθραυστη» από τον ΟΗΕ.
Έτσι Στη λωρίδα της Γάζας Παρά την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός που ισχύει από τον Οκτώβριο του 2025, οι συνθήκες διαβίωσης είναι τραγικές.
Από την έναρξη της εκεχειρίας (10 Οκτωβρίου 2025) έχουν σκοτωθεί πάνω από 550 άνθρωποι στη Γάζα λόγω συνεχών παραβιάσεων της συμφωνίας. Ο απολογισμός των θυμάτων από τον Οκτώβριο του 2023 έχει ξεπεράσει τους 71.800 νεκρούς και τους 171.000 τραυματίες.
Στις 4 Φεβρουαρίου 2026, ισραηλινά αεροπορικά πλήγματα σκότωσαν τουλάχιστον 21 Παλαιστίνιους σε όλη τη Γάζα, ανάμεσά τους και παιδιά. Οι επιθέσεις αυτές θεωρούνται από τις πιο πολύνεκρες από την έναρξη της ονομαστικής εκεχειρίας. Ο ισραηλινός στρατός δήλωσε ότι οι βομβαρδισμοί ήταν απάντηση σε πυρά μαχητών που τραυμάτισαν σοβαρά έναν Ισραηλινό αξιωματικό.
Πείνα, αυτοσχέδια στέγαση, έλλειψη κοινωνικών υποδομών: Περίπου ένα στα τέσσερα νοικοκυριά καταναλώνει μόνο ένα γεύμα την ημέρα. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν επείγουσα ανάγκη για στέγαση, ενώ ο χειμώνας έχει προκαλέσει θανάτους παιδιών από πείνα και υποθερμία σε αυτοσχέδιες σκηνές. Το 90% των υποδομών στη Γάζα έχει καταστραφεί. Παράλληλα, λοιμώδεις ασθένειες από την έλλειψη υποδομών αποχέτευσης και έλλειψη ιατρικών υποδομών, νοσηλευτικού, ιατρικού προσωπικού, εξοπλισμού και φαρμάκων μαστίζουν τον ευάλωτο πληθυσμό.
Πέρασμα της Ράφα: Την 1η Φεβρουαρίου 2026, το πέρασμα της Ράφα άνοιξε ξανά μετά από σχεδόν δύο χρόνια που παρέμενε κλειστό λόγω του ελέγχου της παλαιστινιακής πλευράς από τον ισραηλινό στρατό. Ωστόσο, η λειτουργία του παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.
Η διέλευση επιτρέπεται μόνο σε πεζούς. Σύμφωνα με αναφορές, επιτρέπεται η έξοδος σε μόλις 150 άτομα την ημέρα και η είσοδος σε 50 άτομα.
Το πέρασμα χρησιμοποιείται κυρίως για ιατρικές εκκενώσεις τραυματιών και βαριά ασθενών, καθώς και για την επιστροφή Παλαιστινίων που είχαν εγκλωβιστεί στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Παρά το άνοιγμα, η διαδικασία είναι αργή. Στις 4 Φεβρουαρίου, οι ισραηλινές αρχές ακύρωσαν προσωρινά τη μεταφορά μιας ομάδας ασθενών, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από ανθρωπιστικές οργανώσεις.
Η επαναλειτουργία αποτελεί μέρος της δεύτερης φάσης του ειρηνευτικού σχεδίου που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ (Σχέδιο Τραμπ). Θεωρείται κρίσιμο βήμα για την ανθρωπιστική ανακούφιση, καθώς περίπου 20.000 ασθενείς στη Γάζα περιμένουν στη λίστα για να μεταφερθούν στο εξωτερικό για θεραπεία.
Η λειτουργία γίνεται υπό την επίβλεψη της ευρωπαϊκής αποστολής EUBAM Rafah και Παλαιστίνιων συνοριοφυλάκων που υπάγονται στη νέα τεχνοκρατική παλαιστινιακή διοίκηση (NCAG), αν και το Ισραήλ διατηρεί τον τελικό έλεγχο ασφαλείας μέσω αυστηρών ελέγχων και ταυτοποίησης.
Η UNRWA αναφέρει ότι οι ισραηλινές αρχές εξακολουθούν να εμποδίζουν την άμεση είσοδο ανθρωπιστικού προσωπικού και προμηθειών από ορισμένα σημεία, αφήνοντας μεγάλες ποσότητες βοήθειας στάσιμες στην Αίγυπτο και την Ιορδανία.
Τον Φεβρουάριο του 2026, εκτός από το πέρασμα της Ράφα, υπάρχουν ορισμένα άλλα σημεία εισόδου και εξόδου που είναι ενεργά, κυρίως για τη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας και, σε εξαιρετικά περιορισμένο βαθμό, για τη μετακίνηση ανθρώπων.
Λωρίδα της Γάζας
Πέρασμα Kerem Shalom (Karem Abu Salem): Είναι το κύριο σημείο εισόδου για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπιστικής βοήθειας (τρόφιμα, καύσιμα, ιατρικά εφόδια). Τον Φεβρουάριο του 2026, αναφέρεται ότι ορισμένες ομάδες ασθενών και συνοδών προωθούνται μέσω αυτού του περάσματος προς την Αίγυπτο ή την Ιορδανία όταν το πέρασμα της Ράφα αντιμετωπίζει καθυστερήσεις.
Πέρασμα Zikim (Δυτική Γάζα): Παραμένει ενεργό κυρίως για την εισαγωγή ανθρωπιστικού φορτίου. Από την έναρξη της εκεχειρίας τον Οκτώβριο του 2025 έως τα τέλη Ιανουαρίου 2026, χιλιάδες παλέτες βοήθειας εισήλθαν στη Γάζα μέσω αυτού του σημείου.
Πέρασμα Erez (Beit Hanoun): Παραμένει υπό τον έλεγχο του ισραηλινού στρατού και η λειτουργία του για Παλαιστίνιους πολίτες είναι εξαιρετικά περιορισμένη ή ανενεργή για το ευρύ κοινό, καθώς η Ράφα θεωρείται πλέον η κύρια οδός εξόδου βάσει της νέας συμφωνίας.
Δυτική Όχθη
Γέφυρα Allenby (King Hussein Bridge): Παραμένει η μοναδική πύλη εξόδου των Παλαιστινίων της Δυτικής Όχθης προς την Ιορδανία και τον υπόλοιπο κόσμο.
Σημεία Ελέγχου (Checkpoints): Στο εσωτερικό της Δυτικής Όχθης, τα περάσματα προς το Ισραήλ παραμένουν υπό αυστηρούς περιορισμούς λόγω της επιχείρησης «Σιδερένιο Τείχος», με την πρόσβαση να επιτρέπεται μόνο σε όσους διαθέτουν ειδικές στρατιωτικές άδειες.
Διαχωρισμός Εμπορίου-Ανθρώπων: Ενώ η Ράφα λειτουργεί πλέον για ανθρώπους (ιατρικές αποστολές), τα εμπορεύματα και η βοήθεια εξακολουθούν να δρομολογούνται κυρίως μέσω του «Κερέμ Σαλόμ» («Kerem Shalom») για να υποβάλλονται σε ισραηλινό έλεγχο ασφαλείας.
Αποκλεισμός UNRWA: Οι ισραηλινές αρχές εξακολουθούν να εμποδίζουν το διεθνές προσωπικό της να χρησιμοποιεί αυτά τα περάσματα για την είσοδο στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.
Συγκεκριμένες Προκλήσεις της UNRWA
Η υπηρεσία αντιμετωπίζει αυτό που ο επικεφαλής της, Φιλίπ Λαζαρίνι (Philippe Lazzarini), περιγράφει ως “υπαρξιακή απειλή” λόγω ενός συνδυασμού οικονομικών και επιχειρησιακών εμποδίων:
Οικονομικό χάσμα: Η UNRWA αντιμετωπίζει άμεσο έλλειμμα 220 εκατομμυρίων δολαρίων στον προϋπολογισμό του 2026. Αυτό την ανάγκασε να μειώσει τον όγκο των υπηρεσιών της κατά 20%, περιορίζοντας τις ώρες λειτουργίας των κλινικών και τις ημέρες σχολικής φοίτησης.
Νομικοί και επιχειρησιακοί περιορισμοί: Η εφαρμογή ισραηλινών νόμων από τις αρχές του 2025 απαγορεύει τις δραστηριότητες της UNRWA σε περιοχές που το Ισραήλ θεωρεί κυριαρχία του, όπως η Ανατολική Ιερουσαλήμ. Τον Φεβρουάριο του 2026, αναφέρθηκαν διακοπές νερού και ηλεκτρικού ρεύματος σε εγκαταστάσεις της, κατασχέσεις γης και κατεδάφιση του κεντρικού κτιρίου της στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η κατεδάφιση ξεκίνησε στις 20 Ιανουαρίου 2026, με τις ισραηλινές δυνάμεις να χρησιμοποιούν μπουλντόζες για να καταστρέψουν γραφεία και αποθήκες της υπηρεσίας. Πριν από την κατεδάφιση, οι αρχές είχαν δώσει εντολή εκκένωσης του προσωπικού, κατέσχεσαν εξοπλισμό και αντικατέστησαν τη σημαία του ΟΗΕ με την ισραηλινή σημαία. Η κίνηση αυτή ακολούθησε την εφαρμογή ισραηλινών νόμων (που ψηφίστηκαν το 2024 και ενισχύθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025) οι οποίοι απαγορεύουν τις δραστηριότητες της UNRWA σε περιοχές υπό ισραηλινή κυριαρχία και αφαιρούν τη διπλωματική ασυλία του οργανισμού.
Αναφορές δείχνουν ότι στη θέση του κατεδαφισμένου κτιρίου σχεδιάζεται η κατασκευή παράνομου ισραηλινού οικισμού. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, καταδίκασε την κατεδάφιση με τον πιο έντονο τρόπο, χαρακτηρίζοντάς την «απαράδεκτη κλιμάκωση» και παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Στις αρχές Φεβρουαρίου 2026, οι ισραηλινές αρχές προχώρησαν και σε διακοπή της υδροδότησης και ηλεκτροδότησης σε άλλες εγκαταστάσεις της UNRWA στην περιοχή.
Απώλειες Προσωπικού: Από την έναρξη του πολέμου έχουν σκοτωθεί 309 μόνιμοι υπάλληλοι της υπηρεσίας στη Γάζα.
Πρόσβαση: Το διεθνές προσωπικό της «ΟΥΝΡΑ» εξακολουθεί να μην λαμβάνει βίζες εισόδου στα κατεχόμενα εδάφη από τον Ιανουάριο του 2025, δυσχεραίνοντας τον έλεγχο και τη διανομή της βοήθειας.
Σxέδιο «Νέα Γάζα»
Το κόστος της ανοικοδόμησης μόνο για τη Γάζα εκτιμάται πλέον στα 53 έως 70 δισεκατομμύρια δολάρια. Το σχέδιο «Νέα Γάζα» αποτελεί το κεντρικό πλαίσιο συζήτησης για την επόμενη ημέρα, με τις διεθνείς διαβουλεύσεις τον Φεβρουάριο του 2026 να επικεντρώνονται στη δημιουργία μιας αποστρατικοποιημένης ζώνης υπό διεθνή εποπτεία.
Το σχέδιο δεν αφορά μόνο την ανοικοδόμηση κτιρίων, αλλά τον ριζικό επανασχεδιασμό της Λωρίδας:
Διεθνής Διοίκηση: Προβλέπεται μια μεταβατική περίοδος όπου τη διοίκηση θα αναλάβει μια επιτροπή τεχνοκρατών με την υποστήριξη αραβικών κρατών (όπως τα ΗΑΕ και η Ιορδανία) και της ΕΕ, παρακάμπτοντας την προηγούμενη δομή εξουσίας της Χαμάς.
Οικονομικές Ζώνες: Σχεδιάζεται η δημιουργία βιομηχανικών πάρκων στα σύνορα με την Αίγυπτο και το Ισραήλ για την τόνωση της απασχόλησης και την αποτροπή της εξάρτησης από τη διεθνή βοήθεια
Υποδομές «Έξυπνης Πόλης»: Λόγω της ολοκληρωτικής καταστροφής, προτείνεται η ανοικοδόμηση με σύγχρονες προδιαγραφές (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αφαλάτωση) υπό την επίβλεψη της Παγκόσμιας Τράπεζας. Οι δωρητές (κυρίως ΕΕ, ΗΠΑ και κράτη του Κόλπου) έχουν θέσει αυστηρούς όρους για να εκταμιεύσουν τα δισεκατομμύρια που απαιτούνται:
Πολιτική Μεταρρύθμιση: Η Παλαιστινιακή Αρχή πρέπει να επιδείξει ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις κατά της διαφθοράς και να εγγυηθεί ότι τα κεφάλαια δεν θα καταλήξουν σε ένοπλες οργανώσεις.
Μηχανισμός Ελέγχου: Απαιτείται η εγκατάσταση ενός αυστηρού συστήματος παρακολούθησης των υλικών (τσιμέντο, χάλυβας) ώστε να διασφαλιστεί ότι θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για πολιτικές υποδομές και όχι για σήραγγες.
Εγγυήσεις Ασφαλείας: Το Ισραήλ απαιτεί τον πλήρη έλεγχο των συνόρων και των θαλάσσιων οδών, ενώ οι δωρητές ζητούν εγγυήσεις ότι οι νέες υποδομές δεν θα καταστραφούν σε μελλοντικές συγκρούσεις.
Συμμετοχή του Ιδιωτικού Τομέα: Οι δωρητές απαιτούν τη δημιουργία ενός νομικού πλαισίου που θα επιτρέπει σε ξένες εταιρείες να επενδύσουν με ασφάλεια στη Γάζα, μειώνοντας το ρίσκο απώλειας κεφαλαίων.
Παρά τον σχεδιασμό, η πρόοδος είναι αργή. Η UNRWA προειδοποιεί ότι χωρίς άμεση χρηματοδότηση για τις βασικές υπηρεσίες (νερό, τρόφιμα), το σχέδιο «Νέα Γάζα» θα παραμείνει θεωρητικό, καθώς ο πληθυσμός βρίσκεται σε κατάσταση επιβίωσης και όχι ανάπτυξης.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Έχει δεσμεύσει 5 δισεκατομμύρια ευρώ για έργα ανοικοδόμησης που προγραμματίζεται να ξεκινήσουν εντός του 2026. Επιπλέον, ανακοίνωσε ανθρωπιστικό προϋπολογισμό ύψους 448 εκατομμυρίων ευρώ για τη Μέση Ανατολή (κυρίως τη Γάζα) για το τρέχον έτος.
Ηνωμένα Έθνη: Η UNRWA έχει εκδώσει « Επείγουσα Έκκληση» για το 2026 ζητώντας 1,26 δισεκατομμύρια δολάρια για επείγουσα ανθρωπιστική δράση και σταθεροποίηση της κατάστασης.
Ηνωμένο Βασίλειο: Έχει δεσμεύσει 129 εκατομμύρια λίρες για το οικονομικό έτος 2024/25, με μέρος αυτών να προορίζεται για τη Γάζα μετά την κατάπαυση του πυρός.
Εμπόδια στη Χρηματοδότηση: Πολλοί δωρητές (ΗΠΑ, Καναδάς, Ευρωπαίοι) παραμένουν διστακτικοί να εκταμιεύσουν μεγάλα ποσά για την πλήρη ανοικοδόμηση, απαιτώντας εγγυήσεις ότι τα κεφάλαια θα διαχειρίζονται από τα Ηνωμένα Έθνη και όχι από τοπικές ένοπλες οργανώσεις, και ότι οι περιοχές θα παραμείνουν αποστρατικοποιημένες.
Δυτική Όχθη
Αν και υπάρχει επίσημα μια «εκεχειρία», οι κάτοικοι περιγράφουν την κατάσταση ως «ούτε πόλεμο ούτε ειρήνη», καθώς οι βομβαρδισμοί και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται σχεδόν καθημερινά. Στις 5 Φεβρουαρίου 2026, ο ισραηλινός στρατός πραγματοποίησε ευρείας κλίμακας επιδρομές και συλλήψεις σε πόλεις όπως η Τζενίν, η Ναμπλούς, η Καλκίλια και η Ιεριχώ.
Στα πλαίσια της επιχείρησης «Σιδηρούν Τείχος», οι ισραηλινές δυνάμεις παρατείναν τις εντολές αποκλεισμού και τις επιχειρήσεις στο βόρειο τμήμα της Δυτικής Όχθης (Τζενίν, Τουλκάρμ) τουλάχιστον έως τις 31 Μαρτίου 2026. Παράλληλα αναφέρονται επιθέσεις από ένοπλους εποίκους κατά Παλαιστινίων και κατεδαφίσεις σπιτιών και σχολείων από τον στρατό. Μόνο στις 4 Φεβρουαρίου, ένας 24χρονος Παλαιστίνιος έπεσε νεκρός από ισραηλινά πυρά στην Ιεριχώ.
Η επιχείρηση «Σιδηρένιο Τείχος» αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ στη Δυτική Όχθη – που υπάρχει βέβαια εδώ και δεκαετίες-, η οποία τον Φεβρουάριο του 2026 συμπλήρωσε πλέον έναν χρόνο συνεχούς δράσης.
Τι περιλαμβάνει η επιχείρηση «Σιδηρένιο Τείχος» σήμερα:
Παράταση Αποκλεισμού: Την 1η Φεβρουαρίου 2026, οι ισραηλινές δυνάμεις παρατείναν τις στρατιωτικές εντολές αποκλεισμού στο βόρειο τμήμα της Δυτικής Όχθης τουλάχιστον έως τις 31 Μαρτίου 2026.
Περιοχές Στόχοι: Η επιχείρηση επικεντρώνεται στους προσφυγικούς καταυλισμούς Τζενίν, Νουρ Σαμς και Τουλκάρμ, οι οποίοι έχουν πλέον σχεδόν αδειάσει από κατοίκους.
Εκτοπισμός: Περισσότεροι από 33.000 Παλαιστίνιοι πρόσφυγες παραμένουν βίαια εκτοπισμένοι λόγω της επιχείρησης, η οποία ξεκίνησε στις 21 Ιανουαρίου 2025.
Καταστροφή υποδομών: Ο ισραηλινός στρατός χρησιμοποιεί μπουλντόζες και αεροπορικά πλήγματα για την κατεδάφιση σπιτιών και υποδομών, με στόχο —όπως δηλώνει— την εξάρθρωση ένοπλων ομάδων και την πρόληψη επιθέσεων.
Στρατιωτικά Αποτελέσματα
Σύμφωνα με απολογισμό που εξέδωσε ο ισραηλινός στρατός τον Ιανουάριο του 2026 για τον πρώτο χρόνο της επιχείρησης: 240 μαχητές έχουν εξουδετερωθεί. Περίπου 3.500 άτομα έχουν συλληφθεί. Περισσότερα από 1.300 όπλα έχουν κατασχεθεί.
Ανθρωπιστική και Πολιτική Σημασία
Ο Επίτροπος της UNRWA, Φιλίπ Λαζαρίνι, χαρακτήρισε την κατάσταση στη Δυτική Όχθη ως έναν «σιωπηλό πόλεμο». Η επιχείρηση έχει οδηγήσει στον μεγαλύτερο εκτοπισμό Παλαιστινίων στην περιοχή από το 1967, ενώ η σταδιακή κατεδάφιση σπιτιών θεωρείται από διεθνείς αναλυτές ως μέσο παρεμπόδισης της επιστροφής των κατοίκων και κατά συνέπεια ως μέσο εκκένωσης της περιοχής από τους Παλαιστινίους.
Είναι γεγονός ότι η λεγόμενη εκεχειρία χρησιμεύει για προπέτασμα καπνού -μόνο στα λόγια- και στην ουσία η Παλαιστίνη βρίσκεται σε μια κατάσταση κυριαρχίας από στρατό κατοχής…
Πηγές: Διαδίκτυο Le MondeFr International. Al Jazeera, Reports of Unrwa.
