Του Μάρτιν Κρίμπι
17 ταυτότητες μιας γυναίκας της Άννας, της Αννούλας, της Άννιας
Ουσιαστικά όμως πρόκειται για 17 απόπειρες να αποκωδικοποιήσει ο συγγραφέας το τέλος του 20ου αι. Ονομάζει το έργο του «Δεκαεπτά σενάρια για το θέατρο». Παιδί αυτός του πλούσιου σε εμπειρίες, σκοτάδια, ελπίδες, πολέμους αλλά και επαναστάσεις σε όλους τους τομείς 20ου αι. (γεννημένος το 1956), γράφει το έργο το 1997, ενώ ακόμα δεν έχει πέσει ο κουρνιαχτός της πτώσης του τείχους αλλά και ο απόηχος της διάψευσης του «ονείρου», για μια κοινωνία σοσιαλιστική, ελεύθερη, όπου θα είχαν υλοποιηθεί οι στόχοι τα ειρηνευτικών κινημάτων, όπως είχε δείξει ο τερματισμός του πολέμου στο Βιετνάμ. Δηλαδή η ελπίδα ότι μια νέα κοινωνία ισότητας, ελευθερίας, ανεξαρτησίας από δεσμεύσεις, συμβατικότητες και κοινωνικών στερεοτύπων, παράλληλα με μια νέα οικολογική συνείδηση, θα είχε ήδη αναδυθεί μετά το Μάη του ‘68.
Ο Μάρτιν Κριμπ μοιάζει να κατανοεί πλήρως την κοινωνία του θεάματος και το σύστημα που τη στηρίζει και την δημιουργεί.
30 χρόνια πριν από τον σημερινό κόσμο του ολοκληρωτικού καπιταλισμού, των νέων πολέμων και της οικολογικής καταστροφής, της κυριαρχίας της ΑΙ, των reels και των κοινωνικών δικτύων, ο συγγραφέας θεωρεί πως ο κόσμος έχει πιάσει πάτο, ενώ σήμερα όλοι γνωρίζουμε πως το βαρέλι δεν διαθέτει κάτι τέτοιο, αν δεν το βάλει κανείς και ο ίδιος μοιάζει εντελώς προφητικός. Η κυριαρχία της εικονικής πραγματικότητας και του θεάματος ισοπεδώνει την ίδια την έννοια του πένθους.
Ο κόσμος που προβάλλει μετά την πτώση των καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού», μοιάζει αλλοπαρμένος, χαοτικός, παραζαλισμένος, με αποσπασματική αντίληψη της ιστορίας, μικρής ή μεγάλης. Δεν ψάχνει ακόμα ένα καινούργιο συνολικό νόημα. Καθότι δεν έχει συνειδητοποιήσει ότι με το τέλος των συνολικών και συλλογικών αφηγήσεων του 20ου αι. δεν θα προκύψει από μόνη της μια νέα μεγάλη αφήγηση εάν οι «από κάτω» δεν την δημιουργήσουν εκ νέου.
Έως τότε οι νικητές θα χορεύουν πάνω στα συντρίμμια των κατακτήσεων των εργαζομένων, πάνω στα σμπαράλια της ζωής των ανθρώπων που έως τότε ζούσαν στις χώρες του μεγάλου πειράματος που προέκυψε με τη νίκη κατά των Ναζί στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Κριμπ μοιάζει με έναν πρώιμο Ρομέο Καστελούτσι* που παρομοιάζει το σώμα του Χριστού με το σώμα του πάσχοντος ανθρώπου, όπως και η καλλιτέχνης Άννα ως μια νέα Αμπράμοβιτς, προσφέρεται ως σώμα, «προς θεία κοινωνία με το κοινό», ως έσχατη θυσία και είναι φανερό πως η Σάρα Κέιν εμπνέεται από αυτόν στην σύντομη καλλιτεχνική και βιωματική ιστορία.
Ο συγγραφέας είναι φανερό πως αντιπαραθέτει τον βρετανικό φιλελευθερισμό με τον γερμανικό Λουθηρανισμό, που οδήγησε στο ναζισμό.
Όταν μιλάει για έναν κόσμο που το Θέατρο έχει πεθάνει (το συμβατικό, ρεαλιστικό, ψυχολογικό, θεαματικά ολιστικό) προσφέρει ως αντίβαρο μια «θεατρική εγκατάσταση», μια installation oπου οι μορφές της Άννας που δεν βλέπουμε ποτέ, ούτε ακούμε τη δική της εκδοχή, αντιστοιχούν στις σύγχρονες ταυτότητες μιας γυναίκας αλλά και τις παθολογίες των καιρών μας.
Μια ερωτική ιστορία, με φόντο τα αναγενησιακά παλάτια, τα καλντερίμια και τα παλιά ξενοδοχεία με τις αντίκες – αντικείμενα και τη θέα της ευρωπαϊκής ιστορίας και ένα φάντασμα που πλανάται πάνω από τις κεραμιδί στέγες των μεγάλων πόλεων, της Όπερας και της Βιεννέζικης Ρινγκστράσσε. Το φάντασμα του Αδόλφου Χίτλερ που πολύ εντυπωσιάστηκε ένα πρωινό χαζεύοντας την ομορφιά. Με μόνο μια φράση ο συγγραφέας μας λέει πως όλη η ευρωπαϊκή παράδοση μολύνθηκε τελικά από τη ναζιστική κυριαρχία. Μήπως κάτι τέτοιο δε ζούμε στις μέρες μας;
Κι ας θεωρεί ακόμα τότε, στα μέσα του ‘90, ο Κριμπ, ότι οι Εβραίοι βρίσκονται από την αδύναμη πλευρά της Ιστορίας!
Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη, το φάντασμα του φασισμού όταν μιλάει ότι επίκειται η αναβίωση της ιδέας μιας Entartete kunst, της Ναζιστικής φαεινής ιδέας… της απαγόρευσης της «εκφυλισμένης τέχνης»!
Όταν γράφει απαντώντας στην παρατήρηση της κλασσικής φιλοτέχνου, ότι όλα αυτά έχουν ξαναγίνει τη δεκαετία του ‘60-‘70:
«Μπορεί, όντως, να τα έχουμε ξαναδεί. Όχι όμως πρόσφατα, όχι στο πλαίσιο ενός μετα-ριζοσπαστικού κινήματα, ενός μετα-ανθρώπινου κόσμου όπου οι ριζοσπαστικές πράξεις αποκτούν καινούργιο νόημα σε μια κοινωνία όπου μια ριζοσπαστική πράξη μετατρέπεται σε μια άλλη απλή φόρμα ψυχαγωγίας, σε ένα ακόμα προϊόν – στην προκειμένη περίπτωση σε έργο τέχνης – έτοιμο προς κατανάλωση» ορίζει ακριβώς και τη διαφορά!
Στο σύγχρονο κόσμο έχει χαθεί η ελπίδα της αλλαγής.
Η πτώση του δυτικού πολιτισμού, του ευρωπαϊκού ειδικότερα πολιτισμού, έχει ήδη συμβεί!
Η θεατρική δομή που στήνει το έργο του, ανήκει σ’ αυτό που γενικά λέμε αφηγηματικό θέατρο, ιδεολογικά μετα–μεταμοντέρνο, χωρισμένο σε σκηνές, όπου τα θέματα αναδύονται και περιγράφονται και η ανείπωτη βία ουδέποτε αναπαρίσταται επί σκηνής, αλλά σαν τον βοσκό ή τον αγγελιαφόρο της αρχαίας τραγωδίας, αναγγέλλονται, περιγράφονται.
Όμως όλα τα καταπίνει η χοάνη των ΜΜΕ, της κάμερας και σήμερα των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης.
Έτσι η διαφήμιση του αυτοκινήτου μάρκας Άνυ, συγχέεται με τις απόπειρες αυτοκτονίας και την εικαστική παρέμβαση της καλλιτέχνιδος Άννας αλλά και της τρομοκράτισσας μικρής Άνυ, που ξεκίνησε τις τρομοκρατικές πράξεις ετών 16, του κακοποιημένου μικρού κοριτσιού, της βιασμένης μικρής Αννούλας που από τις κούκλες, μετακόμισε στον αστερισμό της επαναστατικής βίας. Και από την καλλιτέχνιδα, επαναστάτρια, τρομοκράτισσα, πορνοστάρ ή απλό κοριτσάκι ή απλή γυναίκα που έχει υποστεί κακοποίηση ή είναι θύμα γυναικοκτρονίας, ή την απλή ξεναγό Άννα, στην φωτορεπόρτερ Άννα που υποστηρίζει τους πρόσφυγες και τους μετανάστες και ταξιδεύει όλον τον κόσμο για να βρεθεί δίπλα στους ετοιμοθάνατους ανθρώπους των εμπόλεμων ζωνών ή δίπλα στους δισεκατομυριούχους φίλους.
Και όμως η ριζοσπαστική της πράξη, είτε ως εικαστική παράσταση, είτε ως θεατρική installation, μετατρέπεται σε άλλη μία άλλη φόρμα ψυχαγωγίας προς κατανάλωση. Αυτή είναι η επικράτηση της κοινωνίας του θεάματος.
Η παράσταση αποσκοπεί ακριβώς σε αυτό. Να καταδείξει πόσο συγκεχυμένα είναι τα όρια της πληροφορίας, της υπερπληροφόρησης και της πραγματικότητας. Ποια υπήρξε η ιστορία του 20ου αι. και ότι εμείς είμαστε τα θύματά της.
Με οξύ, σκληρό χιούμορ δομεί και αποδομεί τα σενάριά του ο συγγραφέας, ανατρέπει τους ίδιους του τους κώδικες, πειραματίζεται μήπως και διακρίνει μια κάποια συμμετοχή, ή έστω και διέγερση του θεατή. Πασχίζει δηλαδή να μην μετατραπεί και η δική του πράξη σε άλλη μία απλή ψυχαγωγία.
Το κατάφερε;
Κάθε παράσταση είναι διαφορετική, άλλωστε ο καλλιτέχνης αυτό επιθυμεί. Δεν δίνει οδηγίες προς ναυτιλομένους. Τους καλεί στην ανοιχτή θάλασσα. Να κολυμπήσουν.
Το έργο παρουσιάστηκε στο Royal Court στο Λονδίνο το 1997 και χαρακτηρίστηκε ως το «έργο του 21ου αι.».
Στην Ελλάδα παρουσιάστηκε το 2006-2007 από τους τελειόφοιτους σπουδαστές του θεάτρου Τέχνης σε Μετάφραση και Σκηνοθεσία Αθανασίας Καραγιανοπούλου.
Στην παράσταση της ομάδας του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, δέκα γυναίκες – δικηγορίνες, που γνωρίζουν καλά και λόγω επαγγέλματος, όλα τα παραπάνω (μετανάστες, πνιγμοί προσφύγων, γυναικοκτονίες, μικρά κακοποιημένα παιδιά κλπ. και κυρίως την κοινωνική υποκρισία πέραν της συνενοχής της εξουσίας), αποφάσισαν να παραστήσουν στη σκηνή, μέσω του σώματός τους , δέκα από τα δεκαεπτά πρόσωπα της Άννας. Δέκα ταυτότητες θηλυκού γένους που αναμετρώνται με όλα.
Θα τα καταφέρουν;
-Θα φανεί στη σκηνή
-Θα φανεί στο χειροκρότημα
* Θεατρικός σκηνοθέτης αλλά και σκηνογράφος, φωτιστής και ενδυματολόγος, ο Ρομέο Καστελούτσι (γεννημένος στην Τσεζένα της Ιταλίας το 1960) έγινε παγκοσμίως γνωστός για τη δημιουργία ενός θεάτρου που βασίζεται στην ολότητα των τεχνών και στοχεύει στην ακεραιότητα της αντίληψης.
ΥΓ. 5,6 και 7 Ιουνίου / 20:30
Θέατρο Γηροκομείου Αθηνών (Ευσταθίου Λάμψα 14)
ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ τηλ: 6982962065 (17:00-21:00)
email: [email protected]
Τιμή εισιτηρίου: 10€ (δεν υπάρχει δυνατότητα ηλεκτρονικής πληρωμής)
Η Θεατρική ομάδα του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών παρουσιάζει το έργο «ΑΠΟΠΕΙΡΕΣ» του Martin Crimp.
«Οι άνθρωποι ερμηνεύουν μία πράξη και κάθε ερμηνεία είναι διαφορετική. Γιατί, με το να την αναλύουν ξανά και ξανά, οι άνθρωποι δεν αποκαλύπτουν την πράξη, αλλά τον εαυτό τους».
AKIRA KUROSAWA, Rashomon
Τι είναι η Άννα;
Δέκα αυτοτελείς σκηνές για μια γυναίκα.
Εκείνη δεν εμφανίζεται ποτέ.
Δεν έχει λόγο.
Δεν έχει φωνή.
Βλέπουμε κάθε πτυχή της ζωής της μέσα από τα μάτια των άλλων.
Το έργο διερευνά την προσπάθεια να φτάσουμε στην αλήθεια του άλλου, αλλά και στη δική μας.
Πόσος κόπος χρειάζεται για να γνωρίσουμε τον άλλον;
Εχουμε αυτήν την κατανόηση και ενσυναίσθηση σήμερα;
Ο Martin Crimp, στο έργο «Attempts on Her Life», δημιουργεί ένα θεατρικό παζλ για την ταυτότητα, την αλήθεια, τη βία, την τέχνη και την ανάγκη του ανθρώπου να ερμηνεύει τους άλλους αποκαλύπτοντας τελικά τον ίδιο του τον εαυτό.
Μετάφραση – Αθανασία Καραγιαννοπούλου
Σκηνοθεσία – Πέννυ Παπαδοπούλου
Βοηθός Σκηνοθέτη – Ζωη Βασιλογεώργη
Σχεδιασμός Φωτισμών – Πέννυ Παπαδοπούλου
Επιμέλεια Γραφικών/ Βίντεο – Πέννυ Παπαδοπούλου και Ζωή Βασιλογεώργη
Trailer/Βιντεοσκόπηση παράστασης – Κώστας Βενιώτης
Φωτογραφίες – Γιώργος Μαυρουδής
Αφίσα – Ζωή Βασιλογεώργη
Παραγωγή – Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών
Οργάνωση παραγωγής – Κατερίνα Τσιώνα
Διάρκεια : 90’
Στη σκηνή:
Κατερίνα Αργυρίου, Λυδία Γιαννοπούλου,Μαρία Γκατζόφιλια, Μαίρη Γραμματικογιάννη, Νατάσα Καρυώτου, Όλγα Μοσχοχωρίτου , Ζωή Μπέλα, Ειρήνη Πάνου, Ελεονώρα Φρατζεσκάκη, Λητώ Χρίστου.
Μουσικός επί σκηνής: Χάρης Μαθιόπουλος
18+|Η παράσταση απευθύνεται σε ενήλικο κοινό
