ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ Β. Ι. ΛΕΝΙΝ ΣΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
H Ομάδα Μελέτης Σραφφαϊανών Οικονομικών/Study Group on Sraffian Economics (Ο.Μ.Σ.Ο.) του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης (Τ.Δ.Δ.) του Παντείου Πανεπιστημίου σας προσκαλεί στην εκδήλωση με θέμα:
Η Συμβολή του Β. Ι. Λένιν στο Ζήτημα της Ανάπτυξης του Κεφαλαιοκρατικού Τρόπου Παραγωγής
η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Πάντειον Πανεπιστήμιο, Αμφιθέατρο Σάκη Καράγιωργα ΙΙ, την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026, ώρα 18:30.
Η εκδήλωση οργανώνεται με αφορμή το γεγονός ότι συμπληρώνονται περί τα 130 χρόνια από τότε που ο Βλαντίμιρ Ιλίτς Λένιν πρωτοστάτησε στην ίδρυση (1895) της «Ένωσης Αγώνα για την Απελευθέρωση της Εργατικής Τάξης» και άρχισε να γράφει (1896), στις φυλακές της Πετρούπολης, το θεμελιώδες έργο του «Η Ανάπτυξη του Καπιταλισμού στη Ρωσία». Σκοπός της εκδήλωσης είναι η ανάδειξη της ιδιαίτερης συμβολής του Λένιν στο επίκαιρο ζήτημα της ανάπτυξης του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής σε εθνική και διεθνική κλίμακα, ζήτημα το οποίο πραγματεύτηκε σε διάφορες συγκυρίες, έως το τέλος, ουσιαστικά, της ζωής του, και σε οργανική σύνδεση με όλες τις άλλες πτυχές του έργου του.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ
ΠΡΩΤΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ
Εισηγητής: Δημήτρης Τζικάκης, Lotta Comunista και Εκδόσεις Διεθνισμός.
Βιογραφικό Εισηγητή: Είναι τεταρτοετής φοιτητής στη Σχολή Μεταλλειολόγων Μεταλλουργών Μηχανικών του ΕΜΠ, και Ακτιβιστής του Διεθνισμού. Υπήρξε Ομιλητής στην «Ημέρα της Διεθνιστικής Νεολαίας», τον Μάρτιο του 2025 στο Μιλάνο.
Τίτλος Εισήγησης: Η Λενινιστική Ανάλυση της Καπιταλιστικής Ανάπτυξης, οι Συνακόλουθες Στρατηγικές Επιλογές και το Ασιατικό Ζήτημα.
Περίληψη Εισήγησης: Επιχειρείται να διερευνηθεί κατά πόσο τα αποτελέσματα της μελέτης του Β.Ι. Λένιν για την ανάπτυξη του καπιταλισμού στη Ρωσία στα τέλη του 19ου αιώνα μεταφράστηκαν σε πολιτικές και στρατηγικές επιλογές για το κόμμα των μπολσεβίκων κατά τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Επιλογές που δεν αφορούσαν αποκλειστικά τη ρωσική, αλλά την ευρωπαϊκή και ασιατική περιοχή. Επίσης, κατά πόσο οι θέσεις του Ρώσου μαρξιστή επαναστάτη επαληθεύτηκαν με την επακόλουθη οικονομική, συνεπώς κοινωνική και πολιτική ανάπτυξη της ασιατικής περιοχής.
ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ
Εισηγητής: Θεόδωρος Μαριόλης, Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης, Πάντειον Πανεπιστήμιο.
Βιογραφικό Εισηγητή: Είναι πτυχιούχος της Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ, Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης, Διευθυντής της «Ομάδας Μελέτης Σραφφαϊανών Οικονομικών», και Ιδρυτικό Μέλος και Προέδρος (κατά την περίοδο 2015–2019) του «Ινστιτούτου Κοινωνικών Ερευνών Δημήτρης Μπάτσης».
Τίτλος Εισήγησης: Η Συμβολή του Λένιν στα Μαρξικά Υποδείγματα Αναπαραγωγής και το λεγόμενο Ζήτημα των Αγορών.
Περίληψη Εισήγησης: Η εισήγηση εστιάζει στην κομβική εργασία του Λένιν με τίτλο «Σχετικά με το Λεγόμενο Ζήτημα των Αγορών», η οποία γράφτηκε το Φθινόπωρο του 1893, παρουσιάστηκε σε συνεδρίαση του Μαρξιστικού Ομίλου της Πετρούπολης, και αποτέλεσε μία πρωτοπόρα συμβολή στη μαρξική θεωρία της διευρυμένης αναπαραγωγής του κεφαλαιοκρατικού συστήματος. Ειδικότερα, η παρούσα εισήγηση, πρώτον, συνοψίζει τη μαρξική θεωρία της διευρυμένης αναπαραγωγής, όπως αυτή συγκροτείται στο 21ο κεφάλαιο του 2ου Τόμου του «Κεφαλαίου». Δεύτερον, πραγματεύεται τη συμβολή του Λένιν, η οποία συνίσταται στη συμπερίληψη της μαρξικής θεωρίας της τεχνολογικής μεταβολής του 1ου Τόμου του «Κεφαλαίου» στη θεωρία της διευρυμένης αναπαραγωγής. Τρίτον, συνδέει την ανάλυση του Λένιν με τον νόμο της πτωτικής τάσης του ποσοστού κέρδους, όπως αυτός εκτίθεται στον τότε (δηλαδή, το 1893) ακόμα αδημοσίευτο 3ο Τόμο του «Κεφαλαίου». Τέλος, τέταρτον, κωδικοποιεί και αξιολογεί τα πορίσματα, τις συνεπαγωγές και την οικονομική και πολιτική σημασία της εν λόγω συμβολής του Λένιν.
ΤΡΙΤΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ
Εισηγητής: Φοίβος Αδριανός, Μ–Λ ΚΚΕ.
Βιογραφικό Εισηγητή: Γεννήθηκε το 1995 και μεγάλωσε στην Αθήνα. Ολοκλήρωσε το Γυμνάσιο και Λύκειο στην κατεύθυνση Θεάτρου-Κινηματογράφου του Καλλιτεχνικού Σχολείου Γέρακα. Είναι φοιτητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Έχει διατελέσει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου Φοιτητών Παντείου με τη φοιτητική παράταξη Φοιτητική Πορεία. Έχει υπάρξει μέλος του Συνδικάτου Επισιτισμού-Τουρισμού Αττικής και τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιείται στο Συνδικάτο Οικοδόμων Αθήνας. Είναι μέλος του Μ–Λ ΚΚΕ και της αριστερής νεολαίας Πορεία. Αρθρογραφεί τακτικά στο περιοδικό «Πορεία», στην εφημερίδα «Λαϊκός Δρόμος», και κείμενά του φιλοξενούνται περιστασιακά στο περιοδικό «Αντιτετράδια της Εκπαίδευσης».
Τίτλος Εισήγησης: Ο «Ιμπεριαλισμός, Ανώτατο Στάδιο του Καπιταλισμού» από τον Λένιν στο Σήμερα: Επαναστατική Θεωρία και Πράξη.
Περίληψη Εισήγησης: Στα τέλη του 19ου αιώνα ο ελεύθερος ανταγωνισμός δίνει τη σκυτάλη στο μονοπωλιακό στάδιο του καπιταλιστικού συστήματος. Ο Λένιν στις αναλύσεις του συνθέτει το ψηφιδωτό μιας νέας οικονομικής και ιστορικής φάσης, που την χαρακτηρίζει ως ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού. Ερμηνεύει και προσδιορίζει τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη βάση των οικονομικών μεταβολών που φέρνει η εποχή του ιμπεριαλισμού, επικαιροποιεί και αναπτύσσει τη μαρξιστική θεωρία για το κράτος, χαράσσει τη στρατηγική και τακτική της ταξικής πάλης του προλεταριάτου στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού. Όπως αναφέρει ο ίδιος ο Λένιν, «Ιμπεριαλισμός σημαίνει μια προοδευτικά αυξανόμενη καταπίεση των εθνών του κόσμου από μια χούφτα μεγάλες Δυνάμεις, σημαίνει εποχή πολέμων ανάμεσα σ’ αυτές τις Δυνάμεις για την επέκταση και τη στερέωση της καταπίεσης των εθνών» («Το επαναστατικό προλεταριάτο και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών», Λένιν, 1915). Στόχος της εισήγησης είναι η ανάδειξη της αναντικατάστατης συμβολής του λενινισμού για την εξήγηση και την αντιμετώπιση των προκλήσεων του σημερινού κόσμου.
ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ
Εισηγητής: Μάνος Σκούφογλου, ΟΚΔΕ–Σπάρτακος.
Βιογραφικό Εισηγητή: Γεννήθηκε στον Βόλο το 1983. Σπούδασε Αρχιτεκτονική και Πολεοδομία-Χωροταξία στο ΕΜΠ, και έκανε το διδακτορικό του στην Αστική και Οικονομική Γεωγραφία στο πανεπιστήμιο Παρίσι 1, Πανθεόν-Σορβόννη. Είναι μέλος της ΟΚΔΕ–Σπάρτακος από το 2007 και της ΑΝΤΑΡΣΥΑ από την ίδρυσή της.
Τίτλος Εισήγησης: Ο «Ιμπεριαλισμός» του Λένιν Χωρίς Δογματισμό: Χθες και Σήμερα.
Περίληψη Εισήγησης: Η μπροσούρα του Λένιν για τον ιμπεριαλισμό αντιμετωπίζεται συχνά ως ενός είδους εγχειρίδιο για την κατάταξη των χωρών σε ιμπεριαλιστικές και εξαρτημένες. Οι χώρες ζυγίζονται με τα περίφημα πέντε (5) κριτήρια του ιμπεριαλισμού, που συνήθως κρίνεται ότι δεν εφαρμόζονται στην περίπτωση της Ελλάδας. Το σκεπτικό αυτό καταλήγει, έτσι, στην αναγκαιότητα ενός εργατικού ή λαϊκού πατριωτισμού. Η δογματική αυτή ανάγνωση του Λένιν, με διαδρομή δεκαετιών, αλλοιώνει τον σκοπό και, κυρίως, τη θεωρητική μέθοδο των γραπτών του Λένιν για τον ιμπεριαλισμό. Ο «Ιμπεριαλισμός» δεν είναι μια μπροσούρα για το εθνικό ή για το αποικιακό ζήτημα: είναι μια μικρή πραγματεία για το τρέχον (τότε) στάδιο του καπιταλισμού, κυρίαρχα οικονομική, αν και προσανατολισμένη σε πρακτικά πολιτικά συμπεράσματα. Τα χαρακτηριστικά του ιμπεριαλισμού προκύπτουν από τη φύση του καπιταλισμού και δεν χαρακτηρίζουν ειδικά κάποιες χώρες, παρότι σε κάποιες κυριαρχούν καθολικά. Ο Λένιν μπορεί να μιλά για την ίδια χώρα πότε ως μισοαποικία και πότε ως ιμπεριαλιστική δύναμη. Δεν πρόκειται για θεωρητική χαλαρότητα, αλλά για μια διαλεκτική λογική που εντυπωσιάζει και στα πρώτα του γραπτά, γύρω από την ανάπτυξη του (μειοψηφικού, αλλά ηγεμονικού) καπιταλισμού στη Ρωσία. Τηρουμένων των αναλογιών, η λογική αυτή θα επέτρεπε μια πιο διαλεκτική κατανόηση της θέσης του σύγχρονου ελληνικού καπιταλισμού στον ιμπεριαλιστικό κόσμο, όπου ανήκει.
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ
Παναγιώτης Βελτσίστας, Διδάκτορας του Τομέα Οικονομίας του Τ.Δ.Δ. & Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Ο.Μ.Σ.Ο.
Στυλιανός Δόμπρος, Προπτυχιακός Φοιτητής του Τ.Δ.Δ.
Δέσποινα Θεοδώρου, Προπτυχιακή Φοιτήτρια του Τ.Δ.Δ.
Γαρυφαλλιά Μαρή, Προπτυχιακή Φοιτήτρια του Τ.Δ.Δ.
Μιλτιάδης Παπαθεοδώρου, Προπτυχιακός Φοιτητής του Τ.Δ.Δ.
Δέσποινα Χατζηκωνσταντίνου, Προπτυχιακή Φοιτήτρια του Τ.Δ.Δ.
Η παρακολούθηση-συμμετοχή είναι ελεύθερη.
Η Επιστημονική Επιτροπή της Ο.Μ.Σ.Ο.
Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης, Πάντειον Πανεπιστήμιο
29.10.2026
