Εξελίξεις παγκόσμιου ενδιαφέροντος
Οι πολιτικές εξελίξεις στη Βραζιλία- εξελίξεις παγκόσμιου ενδιαφέροντος – θέτουν ενώπιον μας, εκεί στο πεδίο των κοινωνικών αναμετρήσεων, ένα από τα πλέον ουσιαστικά ζητήματα της πολιτικής: Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην εκλογική τακτική, την τακτική γενικότερα και την αυτοτέλεια και τον στρατηγικό στόχο της μεγάλης αναμέτρησης και του σοσιαλισμού. Και πώς εκδηλώνεται πολιτικά αυτή η σχέση;
Ας δούμε λοιπόν στάσεις και πολιτικές συμπεριφορές.
Από τα έντεκα κόμματα που υποστήριξαν τον Λούλα στις εκλογές, τα εφτά τον υποστήριξαν από την αρχή, ανάμεσα τους και το Κομμουνιστικό Κόμμα της Βραζιλίας (PCdoB) και τέσσερα, μεταξύ των οποίων και το Βραζιλιάνικο Κομμουνιστικό Κόμμα (PCB), στο δεύτερο γύρο.[1]
Το Βραζιλιάνικο Κομμουνιστικό Κόμμα (PCB) κατέβασε ως αυτόνομο υποψήφιο στον πρώτο γύρο τον Εντμίλσον Κόστα (Edmilson Costa), ο οποίος στους 125,2 εκατομμύρια ψηφίσαντες, έλαβε 22.693 ψήφους ή ποσοστό 0,02%.
Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Βραζιλίας (PCdoB) – κυβερνητικός πλέον εταίρος- σημείωσε την καλύτερη εκλογική του επίδοση των τελευταίων ετών εκλέγοντας 11 βουλευτές στη Βουλή των Αντιπροσώπων και συγκεντρώνοντας 1.306.368 ψήφους, ποσοστό 1,16%.
Η διαφορετική στάση των δυο ΚΚ (αλλά και του ΚΚΕ), δεν μπορεί να αξιολογηθεί αποκλειστικά και μόνο με την αντιπαραβολή εκλογικών επιλογών.
Το δεδομένο φυσικά είναι πως η κριτική υποστήριξη στον Λούλα από το PCB και το PSTU δεν σήμαινε συνολική αποδοχή της κυβερνητικής του πολιτικής. Ήταν μια συγκεκριμένη εκλογική επιλογή, με διατήρηση των προγραμματικών τους διαφορών, ήταν μια επιλογή απέναντι όχι γενικά σε μια νεοφιλελεύθερη πολιτική αλλά ειδικά στη φασιστική εναλλακτική του Φλάβιο Μπολσονάρου (υιού του πρώην προέδρου Μπολσονάρου).
Το ουσιαστικό και πολιτικά «ωφέλιμο» ερώτημα είναι κατά πόσο μια εκλογική συνεργασία συμβάλλει στην ανάπτυξη της πάλης απέναντι στον ιμπεριαλισμό και πρώτα απ’ όλα στον αμερικάνικο, καθώς και στην ενίσχυση της αυτοτελούς ταξικής οργάνωσης των εργαζομένων ή δημιουργεί νέες αδιέξοδες μορφές πολιτικής εξάρτησης Εδώ βρίσκεται το πραγματικό πεδίο της γόνιμης, Μαρξικής αντιπαράθεσης. Όχι στο ποιος «καταλαβαίνει» περισσότερο, αλλά στο ποια στρατηγική και τακτική επιβεβαιώνεται από την ιστορική πράξη.
Γι’ αυτό χρειάζεται εξέταση των συγκεκριμένων συνεπειών κάθε τακτικής στη βάση φυσικά των υπαρχουσών. Αλλά ας επιστρέψουμε στη μεγάλη εικόνα, στη στάση των διαφόρων κομμουνιστικών κομμάτων ανά τον κόσμο.
Η επανεκλογή του Λούλα ντα Σίλβα στην προεδρία της Βραζιλίας χαιρετίστηκε ως ένα ελπιδοφόρο γεγονός από την πλειονότητα των κομμουνιστικών και αριστερών κομμάτων παγκοσμίως, τα οποία είδαν τη νίκη του ως ένα καίριο πλήγμα ενάντια στην ακροδεξιά και τις ιμπεριαλιστικές πιέσεις στη Λατινική Αμερική.
Η ηγεσία της Κούβας αντέδρασε άμεσα και με θερμό τρόπο στην εκλογική επικράτηση του Λούλα. Ο Πρώτος Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κούβας και Πρόεδρος της χώρας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, έστειλε συγχαρητήριο μήνυμα χαρακτηρίζοντας τον Λούλα «αγαπημένο αδελφό».
Στη δήλωσή του τόνισε: «Σε συγχαίρω εξ ονόματος της κυβέρνησης και του λαού της Κούβας, οι οποίοι γιορτάζουν τη μεγάλη σου νίκη υπέρ της ενότητας, της ειρήνης και της ενσωμάτωσης της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής. Να υπολογίζεις πάντα στην Κούβα».
Ο Κουβανός ηγέτης επεσήμανε ότι οι πολιτικοί αντίπαλοι του Λούλα προσπάθησαν να καθυστερήσουν και να εμποδίσουν τη νίκη του χρησιμοποιώντας «απεχθείς μεθόδους», ωστόσο δεν κατάφεραν να κάμψουν τη βούληση του λαού, προσθέτοντας ότι με την εκλογή του επιστρέφει η κοινωνική δικαιοσύνη στη Βραζιλία.
Ο Κουβανός Υπουργός Εξωτερικών, Μπρούνο Ροντρίγκες, έκανε λόγο για μια «νίκη ενάντια στις αδικίες, υπέρ της ειρήνης και της ενότητας».
Η κεντρική εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κούβας, Granma, κάλυψε εκτενώς το γεγονός, αναδεικνύοντας τη σημασία της διατήρησης της αριστερής προεδρίας για τη γεωπολιτική ισορροπία και τη συνεργασία των χωρών του Παγκόσμιου Νότου.
Δηλώσεις άλλων Κομμουνιστικών Κομμάτων
Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Μεγάλης Βρετανίας (CPB) σε επίσημη ανακοίνωση της Εκτελεστικής του Επιτροπής που δημοσιεύτηκε στο Solidnet, χαρακτήρισε τη νίκη του Λούλα ως «νίκη της λαϊκής εξουσίας» ενάντια στην ακροδεξιά και τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό κατηγορώντας τους τεχνολογικούς κολοσσούς των ΗΠΑ για ωμή παρέμβαση στις εκλογικές διαδικασίες της Λατινικής Αμερικής.
Το Κομμουνιστικό Κόμμα Νότιας Αφρικής (SACP) εξέδωσε κείμενο συγχαρητηρίων, τονίζοντας ότι η επικράτηση αυτή ανατρέπει το δόγμα της εξάρτησης της περιοχής από τις ΗΠΑ και ενισχύει το μέτωπο των αναπτυσσόμενων χωρών (BRICS).
Η γενικότερη τάση των κομμουνιστικών κομμάτων διεθνώς είναι να βλέπουν την επανεκλογή του Λούλα ως μια ανάσα –τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο- για τα κοινωνικά κινήματα της Λατινικής Αμερικής, ακόμη και αν αναγνωρίζουν τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες και τους συμβιβασμούς που αναγκάζεται να κάνει η κυβέρνησή του.
Η στάση της Κίνας (μέσω του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας και της κρατικής της ηγεσίας) απέναντι στην επανεκλογή του Λούλα ντα Σίλβα ήταν άμεση, θετική και στρατηγικά στοχευμένη. Για το Πεκίνο, η νίκη του Λούλα έναντι του ακροδεξιού αντιπάλου του, Φλάβιο Μπολσονάρου, αποτελεί μια σημαντική «ανακούφιση», καθώς διασφαλίζει τη σταθερότητα στις σχέσεις με τον μεγαλύτερο εμπορικό του εταίρο στη Λατινική Αμερική και ενισχύει το κοινό μέτωπο του Παγκόσμιου Νότου.
Ο Πρόεδρος της Κίνας και Γενικός Γραμματέας του ΚΚΚ, Σι Τζινπίνγκ, απέστειλε επίσημο συγχαρητήριο μήνυμα στον Λούλα. Σε αυτό τόνισε ότι οι διμερείς σχέσεις Κίνας-Βραζιλίας αποτελούν «πρότυπο αλληλεγγύης και συνεργασίας μεταξύ των χωρών του Παγκόσμιου Νότου». Δήλωσε έτοιμος να εργαστεί μαζί του για να οδηγήσουν τη στρατηγική τους συνεργασία σε «νέα ύψη».
Στις δηλώσεις του, το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών (μέσω του εκπροσώπου Γκουό Τζιακούν) επανέλαβε τη βασική ιδεολογική και διπλωματική γραμμή του Πεκίνου, εκφράζοντας την ετοιμότητα της Κίνας να προωθήσει την οικοδόμηση μιας «κινεζο-βραζιλιάνικης κοινότητας με κοινό μέλλον για έναν πιο δίκαιο κόσμο και έναν πιο βιώσιμο πλανήτη».
Σε αντίθεση με την Κούβα, της οποίας το μήνυμα είχε έντονο συναισθηματικό και ιδεολογικό χαρακτήρα («αγαπημένε αδελφέ»), η Κίνα προσεγγίζει την εκλογή μέσα από το πρίσμα της ρεαλιστικής γεωπολιτικής και των τεράστιων οικονομικών συμφερόντων: Η Βραζιλία του Λούλα αποτελεί βασικό πυλώνα της στρατηγικής της Κίνας (Συμμαχία BRICS) για την αποδολαριοποίηση και τη δημιουργία ενός πολυπολικού κόσμου που αμφισβητεί την ηγεμονία των ΗΠΑ.
Η επανεκλογή του Λούλα διασφαλίζει ότι η Βραζιλία δεν θα ευθυγραμμιστεί με τις προστατευτικές ή αντι-κινεζικές πολιτικές που θα μπορούσε να υιοθετήσει μια κυβέρνηση υπό την επιρροή της Ουάσιγκτον.
Συνολικά, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας βλέπει στον Λούλα έναν αξιόπιστο και σταθερό εταίρο για την προώθηση των συμφερόντων των αναπτυσσόμενων χωρών στη διεθνή σκηνή.
Σε πλήρη αντίθεση, ο Αμερικανός πρόεδρος, στενός πολιτικός σύμμαχος της οικογένειας του ηττημένου υποψηφίου, Φλάβιο Μπολσονάρου, χαρακτήρισε τις εκλογές στη Βραζιλία «στημένες».
Είναι αδύνατο να εξάγει κανείς από τις παραπάνω δηλώσεις το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν άρθρα στον Ριζοσπάστη (και χαρακτηρίζουν την ηγεσία του ΚΚΕ) πως κάποιο από τα παραπάνω κόμματα «καλλιεργεί αυταπάτες».
Επαναφορά του δόγματος Μονρόε
Η λέξη αυταπάτη αναφέρεται στην κατάσταση όπου ένας άνθρωπος παραπλανά τον ίδιο του τον εαυτό, αποδεχόμενος ως αληθινό κάτι που στην πραγματικότητα είναι ψευδές, συνήθως επειδή δεν θέλει ή δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα. Η συλλογικότητα ή το άτομο «βαυκαλίζεται» με ελπίδες ή πεποιθήσεις για να αποφύγει, μάταια τελικά, μια δυσάρεστη αλήθεια
Αλλά για τη Βραζιλία τα διλλήματα είναι αμείλικτα: Στην Λατινική Αμερική είμαστε, μη ξεχνιόμαστε!
Η κυβέρνηση του Τραμπ επαναφέρει και εκσυγχρονίζει το Δόγμα Μονρόε του 1823, θέτοντας ως βασικό στόχο την αποκλειστική επιρροή και τον έλεγχο των Ηνωμένων Πολιτειών στο Δυτικό Ημισφαίριο (Λατινική Αμερική), με πρόσχημα την ανάσχεση της επιρροής της Κίνας.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει μετατοπίσει οικονομικούς και στρατιωτικούς πόρους (όπως περικοπή 52 εκατ. δολαρίων από βοήθεια προς Ευρώπη και Μέση Ανατολή) για να στηρίξει φιλοαμερικανικές κυβερνήσεις στην αμερικανική ήπειρο.
Εντάσσει ζητήματα, όπως τα δίκτυα διακίνησης ναρκωτικών, στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων (π.χ. περίπτωση Βενεζουέλας), δικαιολογώντας πρωτοφανείς επιθετικές παρεμβάσεις.
Μια νεοφιλελεύθερη ή μια φασιστική χούντα υποκινούμενη από τις ΗΠΑ, είναι εξαιρετικά επικίνδυνη.
Φυσικά μια σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση δεν περιμένει κανείς να φέρει ολοκληρωτικές ανατροπές ή να διαρκέσει στο χρόνια. Αλλά κάτω από αυτές τις συνθήκες μπορούν τα κινήματα να «αναπνεύσουν» και ο λαός να αποφύγει δυσάρεστες και εξαιρετικά επικίνδυνες καταστάσεις.
Η ιστορία της Λατινικής Αμερικής είναι μια διαρκής πάλη ενάντια στην αποικιοκρατία και νεοαποικιοκρατία κυρίως των ΗΠΑ. Και οι λαοί έχουν πείρα. Γι’ αυτό εξάλλου και οι χιλιάδες ινδιάνοι του Αμαζονίου κατέβηκαν με οποιοδήποτε μέσο να ψηφίσουν Λούλα και να σώσουν το δάσος τους και καλά έκαναν.
Και στο κάτω κάτω καμία ταμπέλα τελικά δεν καθορίζει το πόσο αριστερή ή επαναστατική είναι μια κυβέρνηση. Εκείνο που την καθορίζει είναι οι εξαγγελίες της – σε πρώτο πλάνο – και πάνω απ’ όλα η πρακτική και η στρατηγική της.
Σε αυτή τη διαδρομή της πράξης η συγκρότηση και παρουσία μιας διακριτής και αυτόνομης οργανωτικά και πολιτικά σύγχρονης επαναστατικής Αριστεράς που θα πατά γερά στα πόδια της στο έδαφος του λαού, είναι επί ποινή θανάτου αναγκαία.
[1] Υποστήριξαν τον Λούλα τα εξής κόμματα:
PT — Κόμμα των Εργαζομένων, το δικό του κόμμα.
PSB — Βραζιλιάνικο Σοσιαλιστικό Κόμμα.
PCdoB — Κομμουνιστικό Κόμμα της Βραζιλίας.
PV — Πράσινο Κόμμα.
PDT — Δημοκρατικό Εργατικό Κόμμα.
PSOL — Κόμμα Σοσιαλισμού και Ελευθερίας.
REDE — Δίκτυο Αειφορίας.
PSTU — Ενωμένο Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα.
PCB — Βραζιλιάνικο Κομμουνιστικό Κόμμα.
UP — Λαϊκή Ενότητα.
Agir — μικρότερο πολιτικό κόμμα.
