Η εξέγερση στην Πάτρα και η επίδραση της κατάληψης του Πολυτεχνείου στους έφηβους της εποχής
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου δεν συνετέλεσε μόνο στη δημιουργία μιας νέας ιστορικής φάσης της Ελλάδας, δεν όρισε μόνο έναν νέο ιστορικό χρόνο, αυτόν που γνωρίζουμε ως μεταπολίτευση, διαχωρίζοντας το πριν και το μετά. Δικτατορία και πιο πριν προδικτατορικό καθεστώς και μεταπολεμική ιστορική περίοδος, με ιστορικό όριο τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Άλλαξε και το πολιτιστικό πρόσωπό της.
Και το πολιτιστικό πρόσωπο μιας κοινωνίας το αλλάζουν, ως γνωστόν, οι νέοι.
Η Ελλάδα έως τότε βρισκόταν πολύ μακριά από τις Ευρωπαϊκές εξελίξεις, κυρίως τα κινήματα των νέων και ιδίως την εξέγερση του Μάη του 68 στο Παρίσι και την Ευρώπη αλλά και τα κινήματα στις ΗΠΑ κατά του πολέμου του Βιετνάμ, τη Λατινική Αμερική κλπ. Πολύ μακριά από τις καινούργιες μουσικές, τα αιτήματα για σεξουαλική απελευθέρωση, το φεμινιστικό κίνημα, τα νέα αντισυμβατικά κινήματα γενικότερα.
Μακριά από τη γηγενή δημιουργία μιας δικιάς μας νεανικής κουλτούρας, εφόσον η Χούντα του 1967, διέκοψε βίαια την Άνοιξη του 1965-1967, αυτήν την Χαμένη Άνοιξη του Στρατή Τσίρκα που μνημονεύουμε πάλι και πάλι.
Εμείς τα εφηβάκια της εποχής των γεγονότων του Νοέμβρη του 1973, εμείς που η Πρώτη μας Δημοτικού συνέπεσε με την κήρυξη του πραξικοπήματος και την εγκαθίδρυση της χούντας, αξεδιάλυτα συνδέσαμε τα γεγονότα αυτά με μια έκρηξη ελευθερίας.
Το Πατρίς – Θρησκεία – Οικογένεια, πατούσε πάνω στον νεοσυντηριτισμό της γκρίζας δεκαετίας του ‘50, πάνω στην ήττα του κινήματος του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ. Οι γυναίκες, μετά την έκρηξη της Αντίστασης που συμμετείχαν μαζικά, είχαν μαζευτεί πάλι στο σπίτι, τα κορίτσια της ηλικίας της μητέρας μας, ζούσαν πιο περιορισμένα από τις γιαγιάδες μας των χρόνων του πολέμου.
Ένα σκοτεινό πέπλο κάλυπτε τη μικροαστική μας πόλη των 100.000 κατοίκων, την Πάτρα με το νέο Πανεπιστήμιο (είχε ιδρυθεί μόλις το 1966) που γερνούσε πάνω σε παλιά μεγαλεία σταφιδεμπόρων και των παλιών σχέσεων με τη Δύση. Όσα παιδιά είχαν φύγει για σπουδές στην Ιταλία (συχνός προορισμός τότε) είχαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο εμπλακεί σε κάποια αντιδικτατορική ενέργεια και αργούσαν να τελειώσουν τις σπουδές τους, ή να υπηρετήσουν στο στρατό, για να μην γυρίσουν στην Ελλάδα.
Αν ήταν να περιγράψω την κατάσταση με δύο εικόνες, θα έλεγα ότι η κοινωνία της Πάτρας ήταν το 1973, σα να ζούσε σε μια ασπρόμαυρη ταινία, με κόκκους, κάπως θολή, όπως φαίνονται τα επίκαιρα ακόμα και η παρέλαση του καρνάβαλου στις παλιές ελληνικές ταινίες.
Και ξαφνικά, τόνοι χρωμάτων, χιλιάδες ουράνια τόξα, σα να έπεσαν στην πόλη και την έβαψαν. Το φιλμ έγινε έγχρωμο και η ταινία τεχνοκολόρ.
Έτσι μου φαίνονταν τα παιδιά με τα μακριά μαλλιά και τ’ αμπέχονα, τα κορίτσια με τα μπλου τζιν ή τις πολύχρωμες μακριές φούστες και τα ταγάρια. Σα ζωγράφοι, που ‘ριχναν τα χρώματα κι έκαναν τον ουρανό και τη θάλασσα λαμπερά μπλε του κοβαλτίου και τα λεμονοπορτόκαλα από τους κήπους της γειτονιάς, πράσινα με χρυσά τα φρούτα τους και τα λουλούδια πολύχρωμα, να ευωδιάζουν.
Η γενιά μου λοιπόν, η γενιά της μεταπολίτευσης, μεγάλωσε απότομα σε λίγες μέρες. «Και περάσανε μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα», που έλεγε κι ο ποιητής. Όσο κράτησε η κατάληψη του Παραρτήματος στην Κορίνθου. Κι εμείς, μαθήτριες της 1ης, 2ας, 3ης κ.λπ. του Β’ Γυμνασίου της Πάτρας, απέναντι σχεδόν από το παράρτημα του Πανεπιστημίου, που πηγαίναμε πρωί – απόγευμα εναλλάξ με τ αγόρια, χωρίς κανένας από το σπίτι να μας εξηγεί τί γίνεται ακριβώς, με το φόβο των γονιών στα πρόσωπά τους, να ξεφεύγουμε από την επιτήρηση και γυρνώντας απ’ τα αγγλικά ή τα γαλλικά, να καθυστερούμε λίγο στο πεζοδρόμιο, απέναντι από το Παράρτημα, που τελούσε υπό την κατάληψη των φοιτητών, για ν’ ακούσουμε από τη βραχνή κασέτα των μεγαφώνων, τα απαγορευμένα τραγούδια του Θεοδωράκη με τη φωνή της Φαραντούρη, όπου δεν ξεδιάλυνες καλά – καλά τα λόγια.
Σφίγγοντας τα βιβλία υπό μάλης, ζούσαμε με μια κρυφή ηδονή τα γεγονότα. Κάπου μέσα μας νιώθαμε πως οι στιγμές ήταν ιστορικές.
Όταν την τρίτη μέρα το πρωί, περνώντας από κει είδαμε πως ήταν ζωσμένο το Παράρτημα από αστυνομικούς και γεμάτα τα πεζοδρόμια από ασφαλίτες, σφίχτηκε η καρδιά μας. Τόσο λίγο κράτησε;
Έκτοτε τα γεγονότα έως τον Ιούλιο του 1974 εξελίχτηκαν ως γνωστόν ραγδαία και άλλαξαν το πολιτικό τοπίο στην Ελλάδα για πάντα. Μαζί κι εμάς.
Η γενιά μου, τουλάχιστον όσες και όσοι νιώθαμε τις αλλαγές και τις επιθυμούσαμε, όσες και όσοι θέλαμε να αλλάξουμε κοινωνική θέση, όχι αναγκαστικά ταξική αλλά βαθιά, σχεδόν υπαρξιακά, να μην είμαστε δηλαδή αντικείμενα της ιστορίας αλλά με κάποιον τρόπο να τη σημαδέψουμε και όχι μόνο να σημαδευτούμε από αυτήν, δεν πολιτικοποιήθηκε απλώς μέσα από αυτές τις αλλαγές και τα γεγονότα, αλλά ολόκληρη η ζωή μας πήρε άλλο νόημα και περιεχόμενο, πήρε συγκεκριμένη θέση από αυτήν την πλευρά της ιστορίας.
Έτσι μας έπεσαν βαριά και τα γεγονότα της δεκαετίας του ‘90 και οι πτώσεις που τη συνόδεψαν. Η γενιά μου έζησε στα άκρα αυτήν την αντίφαση, τα μεγαλειώδη γεγονότα και τα όνειρα για το μέλλον που τα συνόδευαν και τα οποία βάλτωσαν κάπου εκεί στο τέλος της δεκαετίας του ’90.
Βλέπετε αυτή η γενιά με τις παραφυάδες της έζησε, μεγάλωσε, γεννήθηκε και γέρασε στη σκιά των ηρώων… Δεν ανήκε η ίδια στους ήρωες. Ούτε έπαιξε ιδιαίτερο πολιτικό ή κοινωνικό ρόλο η ίδια. Δεν θα την βρείτε στα πρώτα ονόματα. Πώς να δεχτεί τη ματαίωση των ιδανικών της στο τέλος του προηγούμενου αιώνα;
Όμως η σκευή της, όλα αυτά που εισέπνευσε κατοικώντας γύρω από τον «Μύθο» του Πολυτεχνείου και τους ήρωές του, δηλαδή, όλα τα υλικά με τα οποία έφτιαξε τη ζωή της έπαιξαν το ρόλο τους. Τα ποιήματα και τα τραγούδια, η ιστορία που διάβασε και έμαθε όχι κατ’ ανάγκη από τα σχολικά βιβλία, η αγωνιστική παράδοση του τόπου που γνώρισε μέσα ακριβώς από τη συμμετοχή της στους κοινωνικούς αγώνες της περιόδου αλλά και η τέχνη και οι άνθρωποί της, οι οποίοι ενέπνευσαν τους νεαρούς καταληψίες του Πολυτεχνείου, μας γέμισαν με ένα τέτοιο φορτίο ζωής, που θεωρώ πως αυτό ακριβώς μας έκανε ανθεκτικούς και ανθεκτικές. Τόσο ώστε να μπορέσουμε εμείς οι ανώνυμοι της γενιάς μου, να κρατήσουμε την κοινωνία όρθια, πληγωμένη αλλά όρθια, σε όλα αυτά που μας βρήκαν τα 53 χρόνια (μισό αιώνα και βάλε δηλαδή) που πέρασαν από τότε που 500 φοιτητές της Πάτρας έως και 1500 που έφτασαν κάποια στιγμή, κράτησαν την αξιοπρέπεια ενός λαού όρθια. Mαθητές και μαθήτριες, φοιτητές και φοιτήτριες, εργαζόμενες και εργαζόμενοι, καθηγητές, καθηγήτριες, δάσκαλοι και δασκάλες, γιατροί, θεραπευτές, νοσοκόμοι, εργάτες καθαριότητας των δήμων, παιδιά και νέοι σε πολιτιστικούς συλλόγους και επιτροπές αλληλεγγύης, δικηγόροι έξω από τη ΓΑΔΑ κ.λπ., κ.λπ. είναι όλοι αυτοί που μεγάλωσαν παιδιά και συμπαραστάθηκαν σε γέρους γονείς, που έφτιαξαν ένα κοινωνικό δίκτυο απαντοχής και επιβίωσης, ενώσω μια αδηφάγα αστική τάξη έριχνε τη χώρα στα βράχια. Είναι η γενιά μας που γέμιζε τους δρόμους επί μισό αιώνα σε διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες. Είναι η γενιά που κατάργησε με κείνες τις εμβληματικές καταλήψεις του 1979-1980, έναν τερατώδη αυταρχικό νόμο για την Ανώτατη Εκπαίδευση, το νόμο 815 του Καραμανλή!
Και η πηγή βρισκόταν σε κείνες τις τρεις μέρες του Νοέμβρη. Έτσι έγιναν εκείνες οι μέρες, μια σημαδεμένη ημερομηνία στα βιβλία της Ιστορίας που καμία αναθεώρηση, κανένας ακροδεξιός, φασίστας ή ακροκεντρώος, μπορεί να αμαυρώσει, πολύ δε περισσότερο να σβήσει.

Σκέφτομαι τώρα λοιπόν, πώς καταφέρναμε, αμέσως μετά τη μεταπολίτευση, δεκαπεντάχρονα παιδιά, και φτιάχναμε διαμαθητικά συμβούλια. Πώς συνεδριάζαμε στο Παράρτημα παίζοντας τους φοιτητές, πώς κανονίζαμε διαδηλώσεις και πορείες, φτιάχναμε γιορτές για την εξέγερση μέσα στο σχολείο και εκτός αυτού (πρέπει να ήταν το 1977, όταν οργανώσαμε μεγάλη εκδήλωση για το Πολυτεχνείο στο Δημοτικό θέατρο), απαιτούσαμε εκλογές, πριν την μεταρρύθμιση του Ράλλη το 1976, τα βάζαμε με το Λυκειάρχη, διακινδυνεύαμε μια ωραιότατη ΚΟΣΜΙΑ ΔΙΑΓΩΓΗ, και αποβολές, οργανωνόμασταν στα μαθητικά τμήματα των πολιτικών νεολαιών (τη ΜΟΔΝΕ, την ΠΑΜΚ, τους μαθητές του Ρήγα Φεραίου, της ΟΜΛΕ, του ΚΚΕ-μλ,) συγκρουόμασταν με τη ΜΑΚΙ, τη νεολαία των δεξιών και ταυτόχρονα διαβάζαμε, διαβάζαμε πολύ τόσο εξωσχολικά βιβλία όσο και τα σχολικά μας, όντας οι περισσότεροι-ες παιδιά λαϊκών οικογενειών, προκειμένου να περάσουμε τις πανελλαδικές εξετάσεις και να μπούμε στο Πανεπιστήμιο, να ξεφύγουμε από την μετριότητα της κοινωνικής μας συνθήκης. Όλη αυτή η ενέργεια από κείνες τις μέρες ξεπήδαγε. Και σαν παιδιά, ταυτόχρονα ζηλεύαμε κι επιθυμούσαμε και διεκδικούσαμε την ελευθερία των φοιτητριών, τις μαζώξεις τους, τα τραγούδια τους, τις μπουάτ, που ξεπήδαγαν στην πόλη.
Μια πόλη που πια χόρευε στο ρυθμό της νεολαίας. Οι οικογένειες, ήταν φοβισμένες, προσπαθούσαν με απαγορεύσεις να μας ελέγξουν. Ας μην ξεχνάμε πως κυβερνούσε ακόμα η σκληρή Δεξιά και η χουντική αστυνομία. Οι δημόσιοι υπάλληλοι φοβόντουσαν την απόλυση. Και τότε ποιος θα τάιζε 5-6 στόματα που συνήθως αποτελούσε τη μέση οικογένεια; Ποιος θα φρόντιζε το σπίτι;
Από το 1973 έως και το τέλος της δεκαετίας του ΄70, η πόλη έζησε μια πρωτόγνωρη ελευθερία που την εκμαίευσαν με το έτσι θέλω οι νέοι της. Θεσμοί που τότε πρωτοϊδρύθηκαν, σε πολιτιστικό αλλά και κοινωνικό επίπεδο, επιβιώνουν ως σήμερα.
Τυχεροί που το ζήσαμε. Τυχεροί ακόμα και μέσα στις απώλειές μας. Γιατί χάσαμε πολλά και πολλούς στο δρόμο έως σήμερα.
Συντρόφους που μνημονεύουμε συχνά, που ζούμε μαζί τους, μέσα από τις κουβέντες, τις αναφορές, τις μνήμες.
Έτσι τα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα παίρνουν προσωπική υπόσταση, παύουν να είναι μόνο ημερομηνίες στα βιβλία, γίνονται βίωμα.
Υ.Γ1-Το άρθρο αποτελεί την ομιλία μου στην εκδήλωση που διοργάνωσαν παλιοί φοιτητές, μέλη του αντιδικτατορικού κινήματος της Πάτρας, στις 14/11/26, στην «Αγορά Αργύρη» της πόλης, με θέμα «Το φοιτητικό κίνημα της Πάτρας με τα μάτια των «απέξω»
ΥΓ.2- Ο τίτλος «Τότε που άλλαξαν όλα» αποτελεί τον υπότιτλο του βιβλίου του ιστορικού της τέχνης Ευγένιου Δ. Ματθιόπουλου, Εκδόσεις Ποταμός, 2026
Πλήρης Τίτλος. Κανείς πριν μπει στη μάχη δεν ξέρει ποιος είναι. Η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών στα δύσκολα χρόνια 1967-1975: Τότε που άλλαξαν όλα.
Υ.Γ. 3- Αντιδικτακτορικό κίνημα Πάτρας
Κείμενο: Γιώργος Βασιλακόπουλος (φυσικός, καθηγητής Μ.Ε.), Χρήστος Αλεξόπουλος (μαθηματικός, μέλος ΔΕΠ Πανεπιστημίου Πατρών), Τζόγια Καππάτου (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Πανεπιστημίου Πατρών, φοιτούσε στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας το 19730.
Το Αντιδικτατορικό Φοιτητικό Κίνημα (Α.Φ.Κ.) της Πάτρας διαμορφώθηκε μέσα σε ένα νέο Πανεπιστήμιο (που ιδρύθηκε το 1966), χωρίς καμία παράδοση ή εμπειρία προηγούμενων δημοκρατικών αγώνων και συνδικαλιστικής δράσης. Ήταν αυτόνομο, ακηδεμόνευτο και αναπτύχθηκε μέσα σε ένα ασφυκτικό λειτουργικό πλαίσιο αφού αντί για Πρυτανικές Αρχές είχε διορισμένη Διοικούσα Επιτροπή με πρόεδρο τον στρατηγό Τάγαρη που ήταν συγχρόνως και Κυβερνητικός Επίτροπος.
Βασικοί σταθμοί στην ανάπτυξη του Φοιτητικού Κινήματος στην Πάτρα ήταν:
- Οι νόθες φοιτητικές εκλογές τον Νοέμβρη του ’72. Η κυβέρνηση της Χούντας μπροστά στην αυξανόμενη λαϊκή πίεση και σε μια προσπάθεια να δείξει ένα στοιχειώδες δημοκρατικό προσωπείο, υποχρέωσε τους διορισμένους φοιτητικούς συλλόγους να προχωρήσουν στην διενέργεια φοιτητικών εκλογών. Σε αυτές τις εκλογές ασκήθηκε απροκάλυπτη βία και νοθεία έτσι ώστε να “επανεκλεγούν” τα χαϊδεμένα παιδιά της Απριλιανής Δικτατορίας. Στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας, επιχειρείται να γίνει στις 24 Οκτώβρη του 1972 Γενική Συνέλευση που εξελίσσεται σε φιάσκο, με το σύνολο σχεδόν των φοιτητών να αποχωρεί αφού δεν τηρήθηκαν οι στοιχειώδεις δημοκρατικές διαδικασίες από το διορισμένο φοιτητικό σύλλογο που ήλεγχε τη διαδικασία. Στις εκλογές που ακολούθησαν λίγες μέρες μετά (14 Νοέμβρη 1972), αποκαλύπτεται η νοθεία αφού βρέθηκαν από δημοκράτες φοιτητές το σχέδιο και τα σημαδεμένα ψηφοδέλτια στα καζανάκια των τουαλετών. Τελικά το εγχείρημα των ψευτοεκλογών έγινε μπούμερανγκ για το καθεστώς, αφού τα χουντικά φοιτητικά συμβούλια χάνουν κάθε έρεισμα στους φοιτητές και αποκαλύπτονται οι μεθοδεύσεις της δικτατορίας.
- Η μεγαλειώδης φοιτητική συνέλευση τον Φλεβάρη του 73. Έπειτα από το φιάσκο των φοιτητικών εκλογών του 72, τέθηκε σαν κεντρικός στόχος από τους δημοκράτες φοιτητές η διενέργεια γνήσιας φοιτητικής συνέλευσης που θα αποφάσιζε για την πορεία του κινήματος. Ξεκίνησε η συλλογή υπογραφών σε ένα κλίμα αστυνομοκρατίας και συλλήψεων. Μάλιστα, ορισμένοι δημοκράτες φοιτητές που συνελήφθησαν σε μπλόκο της Αστυνομίας βρέθηκαν στην ανάγκη να “φάνε” τα χαρτιά με τις υπογραφές των συναδέλφων τους για να μην πέσουν στα χέρια της ασφάλειας. Μαζεύτηκαν τελικά 512 υπογραφές σε σύνολο 3000 φοιτητών που κατατέθηκαν στην διορισμένη διοίκηση του συλλόγου και στον πρόεδρο του Ιδρύματος. Έπειτα από συντονισμένες πιέσεις δόθηκε τελικά άδεια για την πραγματοποίηση της.
Η συνέλευση που έγινε στις 27 Φλεβάρη στο αμφιθέατρο του Παραρτήματος στο σημερινό 13ο Λύκειο, ήταν μια από τις μαζικότερες (1500 φοιτητές) και μεγαλύτερες σε διάρκεια (16-17 ώρες) συνελεύσεις που έγιναν ποτέ στο Πανεπιστήμιο Πατρών και εξελίχθηκε σε μια κορυφαία διαδικασία. Κάτω από την αυστηρή επιτήρηση της Αστυνομίας, ασφάλειας και του χουντικού συλλόγου που είχαν παραταχθεί στην οδό Κορίνθου, οι φοιτητές δίνουν μαθήματα δημοκρατίας αφού με άψογες διαδικασίες, γίνεται για πρώτη φορά ουσιαστική συζήτηση πάνω στα φοιτητικά αιτήματα. Ταυτόχρονα, κάνουν πολλά βήματα μπροστά στην πολιτικοποίηση τους και στη συνειδητοποίηση της ανελεύθερης πολιτικής κατάστασης στην οποία βρισκόταν η χώρα και τα Πανεπιστήμια, καθώς ενημερώνονται και ακούν τις καταγγελίες για απειλές, εκβιασμούς και συλλήψεις από τα όργανα της Χούντας. Η συνέλευση που τελείωσε με τον Εθνικό Ύμνο, αποφάσισε την αποχή από τα μαθήματα. Το γεγονός αυτό ήταν η αφετηρία μαζικών κινητοποιήσεων με αποκορύφωμα την εξέγερση του Νοέμβρη.
- Η κατάληψη της Φοιτητικής Λέσχης τον Μάρτη του 73. Η άρνηση της Διοίκησης να παραχωρήσει το αμφιθέατρο για την πραγματοποίηση Γενικής Συνέλευσης, οδήγησε τους φοιτητές να κάνουν πορεία στους δρόμους της πόλης με κατάληξη την Φοιτητική Λέσχη που ήταν στην γωνία Πατρέως και Δημητρίου Υψηλάντου. Ήταν η πρώτη μαζική πορεία στους δρόμους της Πάτρας όπου για πρώτη φορά ακούγονται συνθήματα κατά της Χούντας και κάλεσμα για συμπαράσταση από τους πολίτες. Οι φοιτητές τραγουδώντας το “Πότε θα κάνει ξαστεριά” κλείνονται τελικά στην Λέσχη και αρνούνται να αποχωρήσουν παρά τις απειλές και τα τελεσίγραφα της αστυνομίας. Στη βίαιη εκκένωση από την Ασφάλεια και την Αστυνομία που ακολούθησε γίνονται πολλοί ξυλοδαρμοί και συλλήψεις. Τελικά παραπέμπονται σε δίκη 8 φοιτητές.
- Η προσπάθεια καταστολής του Α.Φ.Κ. με πρωτοφανή και συντονισμένη τρομοκρατία. Η τρομοκρατία στην Πάτρα ήταν οργανωμένη και περιλάμβανε ξυλοδαρμούς φοιτητών στους χώρους συγκέντρωσής τους, προσαγωγές στην ασφάλεια για εκφοβισμό, συλλήψεις και βασανισμούς. Γονείς φοιτητών καλούνται στους τόπους παραμονής τους από την αστυνομία ή την χωροφυλακή και με απειλές καλούνται να ασκήσουν την επιρροή τους για να πείσουν τα παιδιά τους να απέχουν από τις δραστηριότητες του φοιτητικού κινήματος. Επιστολή ανάλογου περιεχομένου λαμβάνουν οι γονείς και από τον πρόεδρο του Πανεπιστημίου στρατηγό Αχ. Τάγαρη. Ο στρατηγός σε συνεργασία με την ασφάλεια συντάσσουν κατάλογο 176 φοιτητών και τους φακελώνουν με διαβάθμιση σε 3 κατηγορίες, ανάλογα με τον βαθμό επικινδυνότητας.
- Οι φοιτητικές διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις στους δρόμους της Πάτρας μέχρι τον Νοέμβρη. Μέσα σε αυτό το κλίμα της αστυνομοκρατίας το Πανεπιστήμιο ήταν ένα καζάνι που έβραζε. Οι φοιτητές δεν πτοούνται από τα μέτρα καταστολής και συνεχίζουν να διεκδικούν τα αιτήματα τους με καθιστικές διαμαρτυρίες και μαζικές διαδηλώσεις. Αξίζει να αναφερθεί η μαζικότερη μέχρι τότε διαδήλωση που έγινε στην πόλη, τον Απρίλη του 73. Με αφορμή την άρνηση των Αρχών του Πανεπιστημίου να τους παραχωρηθεί χώρος για συνέλευση, οι φοιτητές συγκεντρώνονται στην πλατεία Γεωργίου από όπου ξεκινά πορεία με αντιφασιστικά συνθήματα στους δρόμους της Πάτρας, μια πορεία ιδιαιτέρα μαζική και δυναμική που φτάνει στα Ψηλά Αλώνια και στην συνέχεια στην πλατεία των Τριών Συμμάχων.
Εντυπωσιακή ήταν επίσης και η πορεία που έγινε μέσα στο καλοκαίρι, στις 10 Αυγούστου 1973. Η διατεταγμένη τότε Δικαιοσύνη, είχε προσδιορίσει εκείνη την ημερομηνία για να δικάσει τους 8 φοιτητές που είχαν συλληφθεί για τα γεγονότα της Φοιτητικής Λέσχης. Ο λόγος που επελέγη η καλοκαιρινή περίοδος με κλειστό το Πανεπιστήμιο και απόντες τους φοιτητές ήταν προφανής. Όμως μια μεγάλη έκπληξη περίμενε τα όργανα της Χούντας. Εκατοντάδες φοιτητές ήλθαν στην πόλη και μαζί με Πατρινούς πολίτες οργάνωσαν μεγαλειώδη πορεία με συνθήματα κατά του καθεστώτος. Μετά το πέρας της πορείας έγιναν πολλές συλλήψεις από την αστυνομία. Μέσα σε αυτό το κλίμα η απόφαση του δικαστηρίου είναι αθωωτική για 4 κατηγορουμένους και ποινές με αναστολή για άλλους 4 φοιτητές.
Ο Νοέμβρης του 73 βρίσκει το Α.Φ.Κ. σε φάση ωρίμανσης και έντονης πολιτικοποίησης. Η εμπειρία που έχει ήδη αποκτηθεί την προηγούμενη χρονιά αλλά και οι γενικότερες πολιτικές εξελίξεις (το Κίνημα του Ναυτικού, το Δημοψήφισμα, το πείραμα Μαρκεζίνη κλπ) δημιουργούν και στους φοιτητές του Πανεπιστημίου Πατρών, μια διάθεση αντίστασης και κλιμάκωσης του αγώνα.
Το κείμενο αλιεύθηκε από την ψηφιακή συλλογή «Διογένεια»

