Το ύφος ως άσκηση της πολιτικής κυριαρχίας δεν είναι μια αμελητέα έκφραση. Κατά την έννοια που η μορφή, στην τέχνη ή στην κοινωνία και αλλού, είναι ο τρόπος να εκδηλωθεί ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο, έτσι και το ύφος είναι πάντα συνάρτηση ενός περιεχομένου το οποίο εκφράζει και το οποίο, με τη σειρά του, το ύφος, καθορίζει.
Όπου δεν μπορεί να αλλάζει το περιεχόμενο και να παραμένουν ίδιες οι μορφές, ούτε το αντίστροφο, να αλλάζουν οι μορφές και να παραμένει ίδιο το περιεχόμενο. Επί του προκειμένου, αν δούμε την πολιτική του Τραμπ, η αλλαγή της μορφής έκφρασης σημαίνει την αλλαγή περιεχομένου και το αντίστροφο.
Η διαλεκτική σχέση κοντολογίς μεταξύ μορφής και περιεχομένου.
Εκείνοι που κατανοούν αυτή τη σχέση ως μονοσήμαντη, μπορούν να αναπαύονται στην ψευδή συνείδηση που θεωρεί πως, π.χ. ο Τραμπ και ο τρόπος, το ύφος άσκησης της εξουσίας είναι απλώς η συνήθης έκφραση του αστικού-καπιταλιστικού περιεχομένου των κοινωνικών σχέσεων. Και ξεμπερδεύουν. Όλα είναι καπιταλισμός, άρα οι διαφοροποιήσεις δεν έχουν σημασία.
Το επίκαιρο που τροφοδότησε αυτές τις …θεωρητικές ενατενίσεις, έχει να κάνει με τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η πολιτική από τη σημερινή ελληνική κυβέρνηση.
Προφανώς έχουμε όλοι παρατηρήσει πως υπάρχει μια αισθητή αλλαγή στον τρόπο έκφρασης του κυριαρχικού λόγου, το τελευταίο διάστημα.
Ως πριν λίγο καιρό μιλούσαμε για την αλαζονεία της κυβέρνησης, προεξάρχοντος του πρωθυπουργού και για τις αμετροέπειες έως γραφικότητες του υπουργού Υγείας. Όμως το τελευταίο διάστημα ένας ακόμη πιο επιθετικός και μισαλλόδοξος τόνος έχει γίνει κυρίαρχος σε όλο το κυβερνητικό επιτελείο και όσους το ακολουθούν μιμούμενοι, βουλευτές, παράγοντες, δημοσιογράφοι!
Αυτή η τροπή στο ύφος προετοιμάζει ή προαναγγέλλει ένα νέο περιεχόμενο, ή έστω μια τροπή του παλιού, δηλ. κάτι πολύ περισσότερο και χειρότερο από ακροδεξιά, σαν ένα βλέμμα προς τον νεοφασισμό. Παίρνοντας ή επιδιώκοντας να πάρουν σειρά και να συμπεριληφθούν στην πολιτική σκέπη του Τραμπ!
Σε αυτό το πλαίσιο δεν ακούγεται παράξενα «το τσάμπα πέθανε» της βουλευτίνας, αλλά και οι φονικές εξάρσεις του υπουργού της Μετανάστευσης, ούτε οι εξηγήσεις του αρμόδιου υπουργού Ναυτιλίας για τη «συνέπεια» του Λιμενικού. Και, προφανώς, η παραληρηματική εμφάνιση του κυβερνητικού εκπροσώπου καθ’ εκάστην.
Δεν μπορείς να κάνεις αξιολογήσεις του ακροδεξιού λόγου. Και το ποιος εκφράζεται πιο απροκάλυπτα. Αλλά σε κάθε περίπτωση η εμφάνιση του κυβερνητικού εκπροσώπου και οι ύβρεις και απειλές που εκσφενδόνισε εναντίον του Χρήστου Αβραμίδη στο πρες ρουμ κατά την ενημέρωση των δημοσιογράφων, είναι μια νέα ποιότητα στην πορεία προς τον τραμπισμό. Αλήθεια, αν το θρασύδειλος που απηύθυνε προς το δημοσιογράφο το έλεγε κάποιος για τον ίδιο, δεν θα θεωρούσε ότι συνιστά βρισιά και πιθανόν αξιόποινη; Και αλήθεια ποιος εμπίπτει στην εν λόγω κατηγορία; Ο δημοσιογράφος που με τις ερωτήσεις του και τη στάση του ευθέως και ευθαρσώς ζητάει εξηγήσεις και επιμένει να τις πάρει – χωρίς καμιά κάλυψη πλην της πιθανόν συνδικαλιστικής, η οποία και δεν έρχεται όπως αποδείχτηκε -, ή ο ιστάμενος στην προστατευόμενη ποικιλοτρόπως έδρα, ο οποίος αρνείται να απαντήσει και αντ’ αυτού εξαπολύει ύβρεις – καλυπτόμενος από την κυβέρνηση, τους υποστηρικτούς και χρηματοδοτούμενος μηχανισμούς και την ημιεπίσημη ομάδας αλήθειας που διευθύνει ο ίδιος;
Ξέροντας επίσης πως οι συνάδελφοι του υβριζόμενου και απειλούμενου, προς τους οποίους επίσης, μην πω κυρίως, απευθύνονται οι απειλές για δικαστικές διώξεις, δεν θα αντιδράσουν. Θα ακούσουν απαθώς ή έστω ελαφρώς συγκινημένοι και θα συνεχίσουν την «ενημέρωση» όπως την όρισε ο εκπρόσωπος. Χωρίς την παραμικρή ένσταση. Έτσι όμως δεν συμπεριφέρθηκαν οι αντίστοιχοι και τότε που ο Κασιδιάρης απαίτησε να σηκωθούν όρθιοι κατά την είσοδο του αρχηγού της Χρυσής Αυγής, μετά την εκλογή στη Βουλή το 2012;
Θυμήθηκα τώρα, περίεργους συνειρμούς που κάνει η μνήμη, πως σε κάποια καλλιστεία για την ανάδειξη της Μις Κόσμος, ένας από τους κριτές μίλησε προσβλητικά προς μια διαγωνιζόμενη. Κι εκείνη αποχώρησε τρακαρισμένη, αλλά μαζί της αποχώρησαν και οι άλλες, υποχρεώνοντας έτσι τον εν λόγω κριτή να ζητήσει συγγνώμη και να παραιτηθεί.
Αυτά βέβαια μπορεί να γίνουν στα καλλιστεία. Όχι ανάμεσα σε δημοσιογράφους!..
Υ.Γ.
Και μια και ο λόγος περί κοινωνικής ευθύνης. Λίγο πριν στείλω το άρθρο, όπως λέγανε παλιά επί του πιεστηρίου, διάβασα πως η Ινδή συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι ακύρωσε τη συμμετοχή της στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου λόγω των «εξωφρενικών δηλώσεων» του προέδρου της κριτικής επιτροπής σχετικά με τη Γάζα και τη στάση που οφείλουν, ή όχι, να τηρούν οι καλλιτέχνες απέναντι στην πολιτική.
Η Berlinale έχει δηλώσει την αλληλεγγύη προς τους Ουκρανούς και τους Ιρανούς, αλλά όχι προς τους Παλαιστινίους. Και σε σχετική ερώτηση ο επικεφαλής της επιτροπής απάντησε ότι οι κινηματογραφιστές «πρέπει να μείνουν εκτός πολιτικής, καθώς αποτελούν αντίβαρο σε αυτήν. Πρέπει να κάνουμε τη δουλειά του λαού, όχι των πολιτικών».
Η Αρουντάτι Ρόι απάντησε ότι «το να ακούς πως η τέχνη δεν πρέπει να είναι πολιτική είναι σοκαριστικό». Μια τέτοια θέση «καταπνίγει τη συζήτηση για ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, τη στιγμή που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας σε πραγματικό χρόνο, σε μια εποχή που καλλιτέχνες, συγγραφείς και κινηματογραφιστές θα έπρεπε να κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους για να το σταματήσουν».
«Αν οι μεγαλύτεροι σκηνοθέτες και καλλιτέχνες της εποχής μας δεν μπορούν να μιλήσουν, θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η Ιστορία θα τους κρίνει. Είμαι σοκαρισμένη και εξοργισμένη».
