Ελάχιστα χιλιόμετρα βόρεια του Αυλώνα υπάρχει ένας από τους σπουδαιότερους υδροβιότοπους των Βαλκανίων και της νότιας Ευρώπης.
Οι ποταμοί Αώος (Vjosa) και Δρίνος ( Drino) συναντούνται έξω από το Τεπελένι σε ένα μαγευτικό τοπίο και συνεχίζουν ανυποψίαστοι προς βορειοδυτικά για να εκβάλουν στην προστατευόμενη περιοχή Πισέ Πόρο–Νάρτα (Pishë Poro–Narta), η οποία αποτελεί τμήμα του οικοσυστήματος της λιμνοθάλασσας Νάρτα και του δέλτα του ποταμού Αώου/Βιόσα (Vjosa).
Εδώ ζουν εκατοντάδες είδη πουλιών μεταξύ των οποίων πελεκάνοι και φλαμίνγκο καθώς και καταφύγιο για τεράστιους πληθυσμούς ψαριών. Αυτή η περιοχή έχει γίνει το κέντρο της τουριστικής ανάπτυξης της νότιας Αλβανίας.
Εδώ βρίσκεται υπό ανέγερση το δεύτερο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της Αλβανίας και συνεχίζεται η κατασκευή του οδικού νότιου άξονα που συνδέει τον Αυλώνα με τους Άγιους Σαράντα μέσω της ακτογραμμής.
Ο δρόμος περνάει περιφερειακά της πόλης, διασχίζει μέσω τούνελ έξι χιλιομέτρων την βουνοκορφή Κέντρεβιτσα (Maja e Këndrevicës) και βγαίνει στο χωριό Δρυμάδες.
Πλήθος χωριών της ακτογραμμής (Δρυμάδες, Βουνό, Χειμάρα, Μπόρς, Λούκοβο κλπ.) θα παρακαμφτούν από έναν νέο παραλιακό δρόμο που έχει σχεδιαστεί και βρίσκεται υπό κατασκευή.
Μιλάμε για μια ραγδαία δημιουργία υποδομών για την τουριστική ανάπτυξη της Αλβανίας.
Η πολιτική της Αλβανικής κυβέρνησης συμπυκνώνεται στο δόγμα «Θα πουλήσουμε ακριβά την παρθενιά της Αλβανίας» όπως είχε δηλώσει παλαιότερα η Υπουργός Τουρισμού και Περιβάλλοντος κυρία Mirela Kumbaro Furxhi.
Πριν μερικές μέρες είχαμε διαδηλώσεις στην περιοχή Πισέ Πόρο–Νάρτα και συγκρούσεις διαδηλωτών όπου υπήρχαν και αρκετοί τραυματίες διαδηλωτές.
Τις αντιδράσεις προκάλεσαν τα έργα τα οποία έχουν ξεκινήσει για την τουριστική εκμετάλλευση της περιοχής με περιφράξεις και σκαπτικά μηχανήματα που έχουν ξεκινήσει να διαμορφώνουν μεγάλες εκτάσεις. Λίγες βδομάδες πριν είχαμε συγκρούσεις στα Τίρανα οργανωμένες από την αντιπολίτευση για ζητήματα αδιαφάνειας και διαφθοράς σχετικά με την κατασκευή του τούνελ.
Τι ακριβώς συμβαίνει όμως με τις αντιδράσεις και ποιοι είναι οι διαδηλωτές;
Σε σχέση με τον υδροβιότοπο οι διαδηλωτές είναι μια συμμαχία αποτελούμενη από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις της Αλβανίας (PPNEA, EcoAlbania κ.ά.) καθώς και οργανώσεις κάτοικων και τοπικές ομάδες που ισχυρίζονται ότι μέρος των εκτάσεων αφορά ιδιωτικές περιουσίες ή ότι δεν έχουν ξεκαθαριστεί πλήρως τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα πριν προχωρήσουν οι επενδύσεις.
Άρα, αν προσπαθήσουμε να περιγράψουμε την κατάσταση, οι διαδηλωτές δεν είναι μόνο περιβαλλοντικές οργανώσεις. Υπάρχουν τουλάχιστον τρεις ομάδες:
- Περιβαλλοντικοί ακτιβιστές που αντιδρούν στην επέμβαση στον υδροβιότοπο.
- Κάτοικοι που θεωρούν ότι θίγονται ιδιοκτησιακά τους δικαιώματα υποστηρίζουν ότι οι εκτάσεις ανήκαν στις οικογένειές τους και ότι απέκτησαν ή επανέκτησαν δικαιώματα μέσω του αλβανικού νόμου 7501 για τη διανομή γης μετά το 1991.
- Κάτοικοι της περιοχής Ζβέρνετς (Zvërnec) και Νάρτα, που αντιδρούν επειδή χάνουν πρόσβαση σε παραλίες και εκτάσεις που χρησιμοποιούσαν επί δεκαετίες.
Υπάρχουν δικαστικές διαμάχες που κρατούν πάνω από 20 χρόνια μεταξύ κατοίκων και άλλων διεκδικητών γης.
Ορισμένες αποφάσεις δικαστηρίων δικαίωσαν κατοίκους, άλλες ανατράπηκαν σε ανώτερα δικαστήρια, και αρκετές υποθέσεις παραμένουν ακόμη ανοιχτές.
Οι κάτοικοι καταγγέλλουν ότι περιφράχθηκαν πολύ μεγάλες εκτάσεις πριν λυθούν οριστικά οι διαφορές και ότι έχασαν την πρόσβαση τόσο σε παραλίες όσο και σε γη που θεωρούν κληρονομική.
Σε πρόσφατες διαμαρτυρίες, οι τοπικές αρχές άσκησαν διώξεις σε διαδηλωτές που, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, προέβαλαν ακριβώς τέτοιους ισχυρισμούς περί ιδιοκτησίας.
Από την άλλη πλευρά:
Η εταιρεία που κατασκευάζει το έργο δηλώνει ότι η γη είναι ιδιωτική περιουσία της που αγοράστηκε νόμιμα από τους νόμιμους ιδιοκτήτες, με συμβόλαια και τραπεζικές συναλλαγές, και ότι η περίφραξη έγινε σύμφωνα με την αλβανική νομοθεσία.
Η κυβέρνηση Ράμα έχει επίσης υποστηρίξει δημόσια ότι η επένδυση γίνεται σε ιδιωτική γη και ότι τα ιδιοκτησιακά ζητήματα πρέπει να λυθούν από τα δικαστήρια.
Όσο για τη σύνδεση με τον γνωστό πολυεκατομμυριούχο και γαμπρό του Τραμπ Jared Kushner, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι το σχέδιο στο Ζβέρνετς συνδέεται με το ευρύτερο επενδυτικό πρόγραμμα που ανακοινώθηκε το 2024 για πολυτελή τουριστική ανάπτυξη στην περιοχή Ζβέρνετς–Νάρτα και στο νησί Σάσων που βρίσκεται μπροστά από τον Αυλώνα.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ελληνικού ΥΠΕΞ μετά τα επεισόδια στο Ζβέρνετς, οι διαμαρτυρίες συνδέονται ρητά με «δικαιώματα ιδιοκτησίας» κατοίκων της περιοχής, ενώ έγινε αναφορά και στην ανάγκη προστασίας των περιουσιών της ελληνικής εθνικής μειονότητας.
Ο δε Μπελέρης έκανε δήλωση για «αυθαίρετη απόφαση της αλβανικής κυβέρνησης για τουριστική ανάπτυξη χωρίς να λαμβάνει υπ, όψιν τους κατοίκους της περιοχής και χωρίς να έχει λυθεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς».
Οι διαδηλωτές καταγγέλλουν ότι:
- Έχουν εισέλθει μπουλντόζες και βαριά μηχανήματα σε προστατευόμενη περιοχή.
- Έχουν καταστραφεί αμμοθίνες και τμήματα πευκοδάσους.
- Έχει επηρεαστεί η σύνδεση μεταξύ της λιμνοθάλασσας και της θάλασσας.
- Οι εργασίες προχωρούν χωρίς επαρκή διαφάνεια για το ποιος κατασκευάζει, τι ακριβώς κατασκευάζεται και με ποιες περιβαλλοντικές άδειες.
Τα βασικά αιτήματά τους είναι:
- Να σταματήσουν άμεσα οι εργασίες στην προστατευόμενη περιοχή.
- Να δημοσιοποιηθούν τα σχέδια, οι άδειες και οι υπεύθυνοι του έργου.
- Να παρέμβουν οι αρμόδιες κρατικές αρχές και το υπουργείο Περιβάλλοντος.
- Να διασφαλιστεί η πλήρης προστασία του οικοσυστήματος Βιόσα–Νάρτα.
Η Κυβέρνηση Έντυ Ράμα αντιπαραθέτει συνολικά μια δήθεν «συγκροτημένη» τουριστική ανάπτυξη «υψηλού επιπέδου» σε μια «άναρχη» τουριστική ανάπτυξη μικρομεσαίου επιπέδου και χαμηλής οικονομικής απόδοσης.
Έχουν επιλέξει την «σωστή πλευρά της ιστορίας» και οδηγούν την Αλβανία ξανά σε μια ακόμα περιπέτεια.
Την στιγμή που η προστασία του περιβάλλοντος γίνεται πρώτη προτεραιότητα στον πλανήτη με επικεφαλής την ΛΔ της Κίνας, η κυβέρνηση της Αλβανίας επιλέγει τον τρόπο με τον οποίο θα καταστρέψει μια από τις ομορφότερες χώρες της Ευρώπης.
Από την δοκιμασμένη (και αποτυχημένη) συνταγή του σοσιαλιστικού δόγματος «τα πάντα στο κράτος» στρέφονται στην άλλη δοκιμασμένη (και αποτυχημένη) συνταγή του δόγματος «τα πάντα στο κεφάλαιο».
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις της Αλβανίας είναι ο πιο υγιής παράγοντας σε αυτή την σύγκρουση.
Η Αλβανία μπορεί να προκόψει μόνον εφόσον δεν πουλήσει την παρθενιά της.
