Κοιτάξτε το νερό στη Χίο. Η επιφάνεια είναι ήσυχη τώρα, αθώα. Όμως στην άκρη του κύματος, εκεί που τελειώνει η θάλασσα και αρχίζει η βαρβαρότητα, δεκαπέντε σώματα έχουν πλέον περισυλλεγεί. Ανάμεσά τους έγκυες γυναίκες και παιδιά που δεν πρόλαβαν να συλλαβίσουν τη λέξη «σύνορο».
Όχι, δεν τους σκότωσε η θάλασσα. Τους σκότωσε μια πολιτική απόφαση. Και αμέσως μετά, ήρθε η λέξη-κλειδί για να σφραγίσει το φέρετρο: «Ατύχημα». Εδώ ακριβώς συντελείται το τέλειο έγκλημα: όταν το κράτος βαφτίζει την επαναπροώθηση «φύλαξη» και τον εμβολισμό «αποτροπή», η γλώσσα μετατρέπεται σε φονικό όπλο, εξίσου θανατηφόρο με την πλώρη του λιμενικού. Η λέξη «ατύχημα» δεν περιγράφει το συμβάν· το ξεπλένει.
Η μηχανή της συγκάλυψης δουλεύει άψογα γιατί είναι συστημική και καλοκουρδισμένη, όχι ευκαιριακή. Σε πρώτη φάση, ο ένστολος εκτελεί την εντολή της «αποτροπής» – μια εντολή που εξ ορισμού εμπεριέχει τον θάνατο ως «αποδεκτό ρίσκο». Τη σκυτάλη παίρνει η πολιτική ηγεσία. Ο Υπουργός, με το ύφος του τεχνοκράτη, κουνά το δάχτυλο στους «διακινητές». Είναι η κλασική τακτική μετάθεσης ευθυνών, όπου ο θεσμικός αυτουργός κατηγορεί τον παρασιτικό κρίκο της αλυσίδας για να κρύψει τη δική του ενοχή. Και στο τέλος, έρχονται οι «έγκριτοι» δημοσιογράφοι. Δεν είναι απλώς παπαγάλοι· είναι οι αρχιτέκτονες της κοινωνικής συναίνεσης στη βαρβαρότητα. Επικαλούνται την «εθνική ασφάλεια» πάνω από τα πτώματα βρεφών και αρνούνται να θέσουν το αυτονόητο ερώτημα: «Γιατί δεν λειτούργησαν οι κάμερες;». Η απάντηση είναι απλή και τρομακτική: Γιατί το έγκλημα απαιτεί σκοτάδι.
Μέσα σε αυτόν τον ηθικό ζόφο, η στάση της Καρυστιανού αντηχεί ως η πιο τραγική παραφωνία. Η γυναίκα που έγινε σύμβολο του αγώνα για τα Τέμπη, που ένωσε τμήματα της κοινωνίας ζητώντας Δικαιοσύνη απέναντι στην κρατική συγκάλυψη, επέλεξε να υιοθετήσει την ορολογία του θύτη, μιλώντας για «παράνομους εισβολείς».
Δεν μπορείς όμως να πολεμάς το «τέρας» της κρατικής αυθαιρεσίας στα Τέμπη και ταυτόχρονα να το ταΐζεις στη Χίο. Το κράτος που βαφτίζει «θυσία» τους νεκρούς των τρένων είναι το ίδιο κράτος που βαφτίζει «εισβολείς» τους πνιγμένους του Αιγαίου. Αν αποδέχεσαι ότι υπάρχουν «αναλώσιμες ζωές» στα σύνορα, νομιμοποιείς τη λογική που θεώρησε αναλώσιμα τα παιδιά στα Τέμπη στο όνομα του κέρδους και της αδιαφορίας.
Αυτή η ρητορική είναι που οπλίζει τα «υπόγεια» του διαδικτύου. Τα χιλιάδες σχόλια τύπου «καλά τους έκαναν» δεν είναι απλώς εκτόνωση μίσους. Είναι η απόδειξη της επιτυχίας της προπαγάνδας. Άνθρωποι της διπλανής πόρτας, «νοικοκυραίοι» που τρομάζουν με τη βία, μεταμορφώνονται σε κανίβαλους. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι «ο άνθρωπος είναι λύκος για τον άνθρωπο», αλλά ότι ο φόβος είναι το πιο ισχυρό εργαλείο διακυβέρνησης. Ο φασισμός δεν έρχεται πια μόνο με σβάστικες. Έρχεται με την κανονικοποίηση του θανάτου. Έρχεται όταν πείθεσαι ότι ο εχθρός σου είναι ο ξεριζωμένος και πως έχεις δικαίωμα να κάνεις τα πάντα για να απαλλαγείς από αυτόν.
Ας το πούμε λοιπόν καθαρά: Δεν υπάρχουν λαθραίοι άνθρωποι. Υπάρχουν λαθραία κέρδη, λαθραίοι πόλεμοι και εξουσίες που συντηρούνται σπέρνοντας τον τρόμο. Η Μεσόγειος έχει μετατραπεί σε υγρό νεκροταφείο για να μπορεί η Ευρώπη-Φρούριο να κοιμάται ήσυχη, νομίζοντας ότι είναι ασφαλής.
Αλλά ας μην αυταπατώμαστε. Όσο ανεχόμαστε το «σφαγείο» στα σύνορα, προετοιμάζουμε το έδαφος για την επόμενη κρατική αυθαιρεσία που θα χτυπήσει τη δική μας πόρτα. Η σιωπή για τη Χίο δεν είναι απλώς συνενοχή. Είναι αυτοκτονία. Και όσοι επικαλούνται την «εθνική ασφάλεια» πάνω από πνιγμένα παιδιά, έχουν ήδη απωλέσει την ηθική τους πυξίδα -έχουν χάσει δηλαδή αυτό ακριβώς που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από το κτήνος.
