«Η ιστορία μας διδάσκει ότι κάθε λαϊκός ηγέτης που ανατρέπεται με πραξικόπημα, εάν δεν σκοτωθεί και έχει το λαό στο πλευρό του, αργά η γρήγορα επιστρέψει στην εξουσία»
«– Στις 11 Απριλίου του 2002 έγινε πραξικόπημα εναντίον του Τσάβες στο Καράκας. Παρακολουθήσατε τα γεγονότα;
– Όταν μάθαμε ότι η διαδήλωση της αντιπολίτευσης είχε αλλάξει κατεύθυνση και πλησίαζε το Μιραφλόρες, τηλεφώνησα στον Τσάβες επειδή ήξερα ότι ήταν ανυπεράσπιστος και του είπα “Μην αυτοκτονήσεις, Ούγκο! Μην κάνεις όπως ο Αλιέντε! Ο Αλιέντε ήταν μόνος του, δεν είχε ούτε έναν στρατιώτη στο πλευρό του. Έχετε ένα μεγάλο μέρος του στρατού. Μην τα παρατάς! Μην παραιτηθείς!”
– Τον ενθαρρύνατε να αντισταθεί με ένα όπλο στο χέρι;
– Όχι, το αντίθετο. Αυτό έκανε ο Αλιέντε και το πλήρωσε ηρωικά με τη ζωή του. Ο Τσάβες είχε τρεις εναλλακτικές: Να κρυφτεί στο Μιραφλόρες και να αντισταθεί μέχρι θανάτου· να καλέσει τον λαό να επαναστατήσει και να εξαπολύσει εμφύλιο πόλεμο· ή να παραδοθεί χωρίς να παραιτηθεί, χωρίς να τα παρατήσει. Εμείς προτείναμε την τρίτη επιλογή, την οποία και ο ίδιος είχε αποφασίσει να κάνει. Επειδή η ιστορία μας διδάσκει ότι κάθε λαϊκός ηγέτης που ανατρέπεται υπό αυτές τις συνθήκες, αν δεν σκοτωθεί, και έχει το λαό στο πλευρό του, αργά ή γρήγορα επιστρέφει στην εξουσία»
Απόσπασμα από το βιβλίο του Ιγκνάσιο Ραμονέ «Fidel Castro, a two–voiced biography».
H παραπάνω τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ του Φιντέλ Κάστρο και του Τσάβες έγινε λίγες ώρες πριν την σύλληψη του Τσάβες, από τους πραξικοπηματίες, στις 11 Απριλίου του 2022.
Μόλις 48 ώρες μετά από το πραξικόπημα και τη σύλληψη του, η κυβέρνηση του επιχειρηματία Πέδρο Καρμόνα κατέρρευσε. O Τσάβες επέστρεψε στην εξουσία μέσα από μαζικές λαϊκές κινητοποιήσεις και τη στήριξη ενός μεγάλου κομματιού του στρατού. Οι πανηγυρισμοί του κόσμου στις φαβέλες, που φώναζαν από χαρά «είναι πίσω», αποτυπώνουν με τον καλύτερο τρόπο την λαϊκή υποστήριξη που υπήρχε στη Μπολιβαριανή Δημοκρατία (μπορείτε να δείτε αποσπάσματα στο ντοκιμαντέρ «The revolution will not be televised»).
Σήμερα, 24 χρόνια μετά, η σύλληψη από τις ΗΠΑ του νόμιμα εκλεγμένου προέδρου της Βενεζουέλας Νικόλας Μαδούρο μας υπενθυμίζουν τα λόγια του Φιντέλ Κάστρο. Η περίοδος είναι διαφορετική, οι συγκρίσεις επικίνδυνες και σίγουρο κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα που θα κινηθεί η Βενεζουέλα την επόμενη περίοδο.
Παρόλα αυτά, είναι χρήσιμο να θέσουμε στη συζήτηση έξι σημεία, τα οποία δεν χρήζουν αμφισβήτησης.
Πρώτο, ο ίδιος ο Τραμπ, λίγες ώρες μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, δήλωσε ότι η Ματσάδο, βασική πολίτικη αντίπαλος του Μαδούρου, δεν αποτελεί επιλογή για τη διακυβέρνηση της χώρας καθώς δεν διαθέτει ούτε τη στήριξη ούτε το σεβασμό του Βενεζολάνικου λαού. Μια σημαντική παραδοχή από τον πρόεδρο των ΗΠΑ που φανερώνει την πολιτική κατάσταση της Βενεζουέλας.
Δεύτερο, οι ΗΠΑ δεν επιλέγουν το δρόμο των εκλογών. Είναι κάτι το οποίο ξεκαθάρισε εξαρχής και ο Τραμπ. Η συγκεκριμένη επιλογή των ΗΠΑ δείχνει με το πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι η δεξιά αντιπολίτευση στη Βενεζουέλα δεν είναι ικανή να διεκδικήσει τη νίκη σε μια πιθανή εκλογική αναμέτρηση.
Τρίτο, βεβαίως ούτε λόγος για χερσαία στρατιωτική εισβολή. Οι ΗΠΑ είχαν συγκεντρώσει μεγάλο αριθμό ενόπλων δυνάμεων γύρω από τη Βενεζουέλα και ο αρχικός τους στόχος ήταν η αλλαγή καθεστώτος της Βενεζουέλας μέσω της εισβολής. Παρόλ’ αυτά κάτι τέτοιο δεν έγινε και οι ιστορίες που θα έχουν να λένε, οι πεζοναύτες των αεροπλανοφόρων, θα περιορίζονται σε «ηρωικές» βυθίσεις ψαρόβαρκων.
Τέταρτο, δεν γνωρίζουμε τι στάση θα κρατήσει στο μέλλον η υπηρεσιακή πρόεδρος της χώρας Ντέλτσι Ροντρίγκες, η δε συνάντησή της με τον επικεφαλής της CIA στο Καράκας ενέτεινε τις ανησυχίες μήπως τελικά συνεργαστεί με τους ιμπεριαλιστές. Αυτό όμως που γνωρίζουμε με βεβαιότητα είναι ότι η κυβέρνηση της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας δεν έχει καταρρεύσει. Την ίδια στιγμή, όλα τα κυβερνητικά στελέχη αναγνωρίζουν ότι ο Μαδούρο είναι ο μόνος πρόεδρος της χώρας.
Πέμπτο, τα λόγια αλλά και η εικόνα της Ροντρίγκες (ενώ δίπλα της είχε μια τεράστια φωτογραφία του Ν. Μαδούρο με τη γυναίκα του βουλεύτρια Σίλια Φλόρες), κατά την ετήσια ομιλία της προς το Εθνος στις 15/01/2026, είναι χαρακτηριστικά: «Αν χρειαστεί να πάω στην Ουάσιγκτον θα πάω όρθια, όχι σέρνοντας, θα το κάνω με την τρίχρωμη σημαία, θα το κάνω με τη δόξα του γενναίου λαού να σηματοδοτεί τον ρυθμό της καρδιάς μου».
Έκτο, όλες οι αναλύσεις για τη Βενεζουέλα είναι κενές περιεχομένου, εάν δεν τεθεί στο κάδρο ο λαϊκός παράγοντας. Όλα θα ήταν πολύ πιο εύκολα για τις ΗΠΑ και τον Τραμπ, αν ο λαός της Βενεζουέλας αποδεχόταν σιωπηρά τις τελευταίες εξελίξεις.
Κάτι τέτοιο όμως δεν επιβεβαιώνεται από τις ειδήσεις που έρχονται από τη Λατινική Αμερική. Μετά τη σύλληψη του Μαδούρο διοργανώθηκαν μαζικές κινητοποιήσεις τόσο στο Καράκας όσο και σε άλλες πόλεις της Βενεζουέλας. Είναι χαρακτηριστικό ότι η εταιρία δημοσκοπήσεων Hinterlaces, στις 13/01/206, δημοσίευσε αποτελέσματα δημοσκόπησης, τα οποία δείχνουν ότι το 94% του πληθυσμού της Βενεζουέλας διαφωνεί με τη σύλληψη του Μαδούρο.
Την ίδια στιγμή, το γύρο του διαδικτύου, κάνουν φωτογραφίες ένοπλων Τσαβίστας (Colectivos) οι οποίοι κάνουν περιπολίες και σαρωτικούς ελέγχους στους δρόμους του Καράκας. Χαρακτηριστικό είναι ότι έχουν στηθεί μπλόκα σε βασικά σημεία των οδικών αρτηριών όπου ελέγχονται τα αυτοκίνητα, οι επιβαίνοντες καθώς και τα κινητά τους τηλέφωνα, σε αναζήτηση υποστηρικτών του Τραμπ.
Οι «μεγάλοι» των Αμερικάνικων πετρελαϊκών εταιριών δεν φαίνονται πρόθυμοι να επενδύσουν, φοβούμενοι τους Βενεζολάνους ενώ το State Department εξέδωσε ταξιδιωτική οδηγία προς όλους τους Αμερικάνους, εφιστώντας τους την προσοχή για τους ένοπλους Colectivos.
Μπορεί ο Τραμπ να δηλώνει ότι είναι αυτός που κυβερνάει και αποφασίζει για τη Βενεζουέλα, αλλά μέχρι στιγμής φαίνεται ότι δεν μπορεί να ελέγξει τον απλό κόσμο της χώρας. Είναι φανερό, και αυτό τους τρομάζει, ότι ο Τσαβισμός ακόμα και σήμερα, έχει μαζική λαϊκή βάση. Αναρωτιούνται πως είναι άραγε δυνατόν, παρά τις καταστροφικές οικονομικές κυρώσεις των ΗΠΑ και τη ραγδαία αύξηση της φτώχειας στη Βενεζουέλα, να εξακολουθεί ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού να στηρίζει το καθεστώς;
Η απάντηση μπορεί να αναζητηθεί μόνο στη κοινωνική πολιτική που ασκήθηκε στα χρόνια της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας. Ο Τσάβες κατάφερε να βελτιώσει τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. Τα λόγια και οι υποσχέσεις που έδινε ο ίδιος ο Ούγκο Τσάβες έγιναν πράξη. Οι δεσμοί που φτιάχτηκαν με το λαό της Βενεζουέλας είναι δύσκολο να διαρρηχθούν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Και αυτοί οι δεσμοί θα κρίνουν κατά πολύ το μέλλον της χώρας.
Η πολιτική που εφάρμοσε ο Τσάβες, είχε στη προμετωπίδα της, τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων των φτωχογειτονιών. Η περίοδος διακυβέρνησης του Νικόλα Μαρούδου, και ειδικότερα τα αίτια επιδείνωσης του βιοτικού επιπέδου των Βενεζολάνων, αποτελούν αντικείμενο ξεχωριστής αναφοράς.
«Να σπείρουμε το πετρέλαιο» Αρτούρο Ουσλάρ Πιέτρι
Μέσα από μια σειρά από γενναίες πρωτοβουλίες, όπως την αναδιανομή των εσόδων από το πετρέλαιο, ο Τσάβες κατάφερε σημαντικές βελτιώσεις στην οικονομία της χώρας.
Στα χρόνια της διακυβέρνησης του Ούγκο Τσάβες επιτεύχθηκε αύξηση του ΑΕΠ κατά 300%. Από 85,68 δισ.$ το 1997 – μια χρονιά πριν αναλάβει τη διακυβέρνηση ο Τσάβες – σε 372,9 δισ. το 20121.
Επιτεύχθηκε αύξηση του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (GNI per capita US $) κατά 250%. Από 3.430 $ το 1997 σε 12.480 $ το 2012.
Επιτεύχθηκε αύξηση του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (GNI per capita US $) κατά 250%. Από 3.430 $ το 1997 σε 12.480 $ το 20122.
Η ανεργία μειώθηκε κατά 5%. Από 11,16% το 1997 σε 6,6% το 20123.
Ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας ήταν η μείωση του ποσοστού των πολιτών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας κατά 20%. Από 51,7% το 2002 μειώθηκε σε 29% το 2012.
Το ποσοστό των νοικοκυριών που ζουν κάτω από το όριο της ακραίας φτώχειας μειώθηκε παραπάνω από 50%4.
Μεταξύ το 1999 και του 2012 η Βενεζουέλα είχε επενδύσει ποσό ρεκόρ σε κοινωνικά προγράμματα. Οι επενδύσεις αυξήθηκαν από 12.465.054$ σε 393.478.011$5.
«Η εκπαίδευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα και θεμελιώδες κοινωνικό χρέος. Είναι δημοκρατική, υποχρεωτική και δωρεάν».
Άρθρο 102 του Συντάγματος της Βενεζουέλας
Το 2002 η κυβέρνηση ίδρυσε το Υπουργείο Ανώτατης Εκπαίδευσης γνωστό και ως Υπουργείο Λαϊκής Εξουσίας για την Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση6.
Η κυβέρνηση του Τσάβες διπλασίασε τη χρηματοδότηση για την εκπαίδευση. Το 1999 η χρηματοδότηση επί του ΑΕΠ αντιπροσώπευε λιγότερο από το 3% του ΑΕΠ, ενώ το 2011 ανερχόταν σε περισσότερο από 6,1%7.
Μέχρι το 2010, δημιουργήθηκαν 4.500 νέα εκπαιδευτικά ιδρύματα και επισκευάστηκαν 2.400 εκπαιδευτικά κέντρα με τη συμμετοχή οργανωμένων κοινοτήτων γονέων και κοινοτικών συμβουλίων8.
Το 2015 τα επίπεδα αλφαβητισμού στη Βενεζουέλα ανέρχονταν στο 97% του ενήλικου πληθυσμού, γεγονός που την καθιστά μία από τις πρώτες χώρες στον κόσμο χωρίς αναλφαβητισμό. Σημειώνεται ότι το 1981 το ποσοστό αναλφαβητισμού στη χώρα ήταν 81%9!
Στα χρόνια του Τσαβισμού επιτεύχθηκε αύξηση 30% των ανθρώπων που είχαν πρόσβαση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Από 53,4% το 1990 σε 83,8% το 2012.
Μέσω του εκπαιδευτικού προγράμματος Canaima, 743.000 υπολογιστές διανεμήθηκαν σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία. Αποτέλεσμα ήταν να αντιμετωπιστεί ο τεχνολογικός εξοπλισμός για 6 εκατομμύρια μαθητές.
Το 2003 ξεκίνησε το πρόγραμμα που αφορούσε τη τριτοβάθμια εκπαίδευση Misión Sucre. Στόχος ήταν η τριτοβάθμια εκπαίδευση να είναι προσβάσιμη σε όλους τους Βενεζολάνους και κυρίως στις φτωχές κοινότητες. Μέσω του προγράμματος, 2 εκατομμύρια νέοι έλαβαν δωρεάν πανεπιστημιακή εκπαίδευση.
Το 2009 τέθηκε σε ισχύ το πρόγραμμα Misión Alma Mater. Το πρόγραμμα αφορούσε μια πολιτική για την επέκταση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στη περιφέρεια. Περιελάβανε τη δημιουργία νέων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και τη μετεγκάστασταση κάποιων υπαρχόντων. Στόχος ήταν η ύπαρξη πανεπιστημίων σε μικρές πόλεις και σε κοινότητες που είχαν αποκλειστεί ιστορικά από το παραδοσιακό πανεπιστημιακό σύστημα, όπως για παράδειγμα οι φαβέλες.
Το 2010, ο Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό (UNESCO) ανέφερε ότι η Βενεζουέλα ήταν η χώρα με το 5ο ψηλότερο ποσοστό εγγραφών σε πανεπιστήμια στον κόσμο (85%) και το δεύτερο υψηλότερο στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. (6)
«Η υγεία αποτελεί θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα, υποχρέωση του κράτους, το οποίο το εγγυάται ως μέρος του δικαιώματος στη ζωή»
Άρθρο 83 του Συντάγματος της Βενεζουέλας
Το 2003 τέθηκε σε ισχύ το πρόγραμμα υγείας Barrio Adentro (Μέσα στη γειτονιά). Σκοπός ήταν να καλύψει τις ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης του πληθυσμού σε εργατικές γειτονιές και δυσπρόσιτες αγροτικές περιοχές. H συνεισφορά των Κουβανών γιατρών στην οικοδόμηση του συστήματος ήταν συγκινητική. Παραπάνω από 50.000 κουβανοί γιατροί μετεγκαταστάθηκαν στη Βενεζουέλα για να βοηθήσουν τη Μπολιβαριανή Δημοκρατία10.
Το Barrio Adentro I (2003) περιελάβανε τη δημιουργία εκατοντάδων πρωτοβάθμιων κέντρων υγείας σε φαβέλες, συνοικίες και στην ενδοχώρα της Βενεζουέλας με δωρεάν ιατρική φροντίδα και παροχή βασικών ιατρικών εξετάσεων.
Το Barrio Adentro II (2005) αφορούσε τη δευτεροβάθμια φροντίδα. Περιλάμβανε δωρεάν υπηρεσίες σε όλους τους πολίτες μέσω ολοκληρωμένων διαγνωστικών κέντρων υψηλής τεχνολογίας.
Το Barrio Adentro III (2006) είχε ως στόχο των εκσυγχρονισμό των νοσοκομείων της χώρας, την αύξηση των κλινών και την δημιουργία νέων νοσοκομείων σε απομακρυσμένες περιοχές.
Το Barrio Adentro IV (2006) είχε ως κύριο στόχο την κατασκευή κέντρων υγειονομικής περίθαλψης για εξειδικευμένους τομείς φροντίδας όπως για παράδειγμα καρδιολογικά κέντρα. Φωτεινό παράδειγμα το άνοιγμα του Παιδοκαρδιολογικού Νοσοκομείου Gilberto Rodríguez Ochoa. Η συνεισφορά του συγκεκριμένου κέντρου ήταν σημαντική και την περίοδο της πανδημίας.
Τα στοιχεία σχετικά με τις βελτιώσεις που επιτεύχθηκαν στο σύστημα υγείας είναι εντυπωσιακά. Από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ξεχωρίζουν τα παρακάτω:
Επιτεύχθηκε αύξηση 156% στα κέντρα υγείας (πρωτοβάθμια φροντίδα). Το 1998 η Βενεζουέλα είχε 5.360 κέντρα υγείας, χωρίς καμία οφθαλμολογική ή οδοντιατρική υπηρεσία. Το 2012 τα κέντρα υγείας ανέρχονταν σε 13.731.
Συγκεκριμένα, έγιναν 500 εκατομμύρια δωρεάν ιατρικές συνεδρίες και δημιουργήθηκαν 492 οπτικά κέντρα και 3.500 οδοντιατρικές μονάδες. Σημειώνεται ότι πολλά από αυτά κατασκευάστηκαν μέσα στις φαβέλες του Καράκας.
Το 2011 το 80% του πληθυσμού, έλαβε δωρεάν περίθαλψη σε 13.731 δημόσια κέντρα υγείας.
Στη δευτεροβάθμια φροντίδα, το 2012 υπήρχαν 1.939 ολοκληρωμένα διαγνωστικά κέντρα που λειτουργούσαν σε όλη τη χώρα, αντιμετωπίζοντας 59 εκατομμύρια επείγοντα περιστατικά, 500.000 εισαγωγές σε μονάδες εντατικής θεραπείας και 927.751 χειρουργικές επεμβάσεις.
Το 2012 είχαν κατασκευαστεί 26 νέα νοσοκομεία. Η αύξηση στις νοσοκομειακές κλίνες ήταν πάνω από 50%, από 17.822 το 1998, οι κλίνες έγιναν 27.260 το 2012.
Με την ίδρυση νέων εξειδικευμένων κέντρων αυξήθηκε σημαντικά η ικανότητα της χώρας να αντιμετωπίζει καρδιολογικά περιστατικά παιδιών. Από 141 περιστατικά το 1998, το 2012 κατάφερε να αντιμετωπίσει 600 τέτοια περιστατικά.
Μόνο έτσι εξηγείται η εντυπωσιακή μείωση στη παιδική θνησιμότητα.
- Η θνησιμότητα στα παιδιά μικρότερα του ενός έτους μειώθηκε κατά 7%. Από 21,36 το 1998 σε 14,4 το 2009.
- Σε ηλικίες μικρότερες (κάτω των 5 ετών)η θνησιμότητα μειώθηκε παραπάνω από 5%. Από 20% το 1997, σε 15% το 2012.
Το ποσοστό θνησιμότητας από φυματίωση μειώθηκε από 3,35/100.000 πληθυσμού το 1998 σε 1,94/100.00 το 2009.
Το 2002, 7.170 ασθενείς λάμβαναν δωρεάν θεραπεία για HIV/AIDS, ενώ το 2009 ο αριθμός αυτός ανήλθε σε 32.302, σχεδόν στο σύνολο των ανθρώπων που είχαν μολυνθεί.
Το Κράτος εγγυάται στον πληθυσμό ασφαλή εφοδιασμό με τρόφιμα, που ορίζεται ως η επαρκής και σταθερή διαθεσιμότητα τροφίμων εντός της εθνικής σφαίρας και η έγκαιρη και αδιάλειπτη πρόσβαση των καταναλωτών σε αυτά
Άρθρο 305 του Συντάγματος της Βενεζουέλας
Σύμφωνα με έγγραφο του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, η Βενεζουέλα ήταν από τις πρώτες χώρες, το 2010, που εμπεριείχε στη νομοθεσία της, τη ρητή αναγνώριση ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα σε επαρκές φαγητό.
Ένας από τους στόχους της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας ήταν η καταπολέμηση της πείνας, που αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα για τον λαό της Βενεζουέλας. Από τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης του Τσάβες πάρθηκαν μια σειρά από πρωτοβουλίες. Από κοινωνικές κουζίνες στις φαβέλες και σχολικά γεύματα μέχρι την ίδρυση ενός κρατικού δικτύου σούπερ μάρκετ, το γνωστό Mission Mercal, με στόχο τον κρατικό έλεγχο στις τιμές των προϊόντων. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι τιμές ήταν 30% χαμηλότερες από την ιδιωτική αγορά, και πιθανές διαφορές στις τιμές καλύπτονταν από την κυβέρνηση.
Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) κατέταξε τη Βενεζουέλα δέκατη μεταξύ των χωρών με τον καλύτερο τρόπο διατροφής στο κόσμο.
Επί Τσάβες 5 εκατομμύρια πολίτες της Βενεζουέλας, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, ηλικιωμένων και αστέγων, είχαν πρόσβαση σε δωρεάν καθημερινή τροφή χάρη στο πρόγραμμα σχολικών γευμάτων, συσσιτίων και άλλων πρωτοβουλιών.
Η ημερήσια διαθεσιμότητα διατροφικής ενέργειας στη Βενεζουέλα αυξήθηκε από 2.127 θερμίδες ανά άτομο το 1999 σε 3.182 θερμίδες το 2011, υπερβαίνοντας το όριο των 2.720 θερμίδων ημερησίως που θεωρείται αναγκαίο για επαρκή διατροφική πρόσληψη (AVN, 2013). Την ίδια στιγμή ο βρεφικός υποσιτισμός μειώθηκε κατά 58%, από 7,7% το 1990 σε 3,2 το 2009.
Αυτά και πολλά αλλά κατάφερε ο «στρατιωτικός με το κόκκινο μπερέ». Ο Ούγκο Τσάβες κατάφερε να βελτιώσει τη ζωή εκατομμυρίων Βενεζολάνων. Έκανε το σοσιαλισμό μαζικό κίνημα, κίνημα των φτωχών και έδωσε ελπίδα σε ανθρώπους που ζούσαν στην αφάνεια. Κι αυτό η Αριστερά δεν πρέπει να το λησμονήσει. Οι αντιδράσεις στην τελετή της κηδείας του αποτυπώνουν με το πιο χαρακτηριστικό τρόπο τι σηματοδοτούσε ο Τσάβες για το λαό της Βενεζουέλας.
Η ομιλία του, στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών στην διάρκεια της ετήσιας συνέλευσης στις 20 Σεπτεμβρίου του 2006, αποτελεί ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο, επίκαιρο ακόμη και σήμερα. Παραθέτουμε ένα μικρό απόσπασμα από τα λόγια του ως ένδειξη του απέραντου σεβασμού μας.
«Ο Διάβολος ήρθε εδώ χθες, ακριβώς εδώ. Ακόμη μυρίζει θειάφι σήμερα. Χθες από αυτό το βήμα ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, στον οποίο αναφέρομαι ως Διάβολο, μίλησε σαν να κατείχε τον κόσμο. Θα ήταν σκόπιμο να αναλύσει ψυχίατρος την ομιλία του χθες. Ως εκπρόσωπος του ιμπεριαλισμού ήρθε να μοιραστεί τις συνταγές του για τη διατήρηση του υπάρχοντος προτύπου κυριαρχίας, εκμετάλλευσης και λεηλασίας των λαών του κόσμου. Ήταν σαν ταινία του Άλφρεντ Χίτσκοκ. Θα πρότεινα ακόμη και έναν τίτλο: “Η συνταγή του Διαβόλου”.
Η ομιλία του παγκόσμιου τυράννου, κυνική και γεμάτη υποκρισία, δείχνει την πρόθεση των ιμπεριαλιστών να ελέγχουν τα πάντα.
Λένε ότι θέλουν να επιβάλουν ένα δημοκρατικό μοντέλο, αλλά είναι το δημοκρατικό μοντέλο της δικής τους αντίληψης: η ψεύτικη δημοκρατία των ελίτ, και μάλιστα ένα αυθεντικό δημοκρατικό μοντέλο επιβαλλόμενο με βόμβες, βομβαρδισμούς και εισβολές. Τι παράξενη δημοκρατία! Θα έπρεπε να επανεξετάσουμε τις ιδέες του Αριστοτέλη και των άλλων ελλήνων πρωτοπόρων της δημοκρατίας μπροστά σε αυτό το μοντέλο, που επιβάλλεται με πεζοναύτες, εισβολές, επιθετικότητα και βόμβες.
Λέω στον παγκόσμιο δικτάτορα: “Έχω την αίσθηση ότι οι υπόλοιπες μέρες σου θα είναι ένας ζωντανός εφιάλτης, γιατί παντού θα μας βλέπεις να εξεγειρόμαστε ενάντια στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, απαιτώντας ελευθερία, ισότητα των λαών και σεβασμό στην κυριαρχία των εθνών”. Ναι, μπορεί να μας περιγράψουν ως εξτρεμιστές, αλλά εξεγειρόμαστε ενάντια στην αυτοκρατορία, ενάντια στο μοντέλο κυριαρχίας»11.
1 https://www.statista.com/statistics/370937/gross-domestic-product-gdp-in-venezuela/
2 https://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.PCAP.CD?locations=VE
3 https://www.statista.com/statistics/370935/unemployment-rate-in-venezuela/?utm_source=chatgpt.com
4 https://www.statista.com/statistics/1235189/household-poverty-rate-venezuela/
5 https://databank.worldbank.org/Venezuela/id/82d0813a?utm_source=chatgpt.com
6 United Nations, National report, Human Rights Council
Working Group on the Universal Periodic Review Twelfth session
Geneva, 3–14 October 2011
7 https://fr.theglobaleconomy.com/Venezuela/Education_spending/
8 https://statbase.org/data/ven–literacy–rate/?utm_source=chatgpt.com
9 Global Health Watch: The impact of health on social change (section E3)
10 Global Health Watch: e3 | cUBa’s inteRnational cooPeRation in health
