Σε περιόδους κρίσης πολύ περισσότερο σε εμπόλεμες ή προετοιμαζόμενες εμπόλεμες συνθήκες νομιμοποιείται μια οργάνωση κοινωνική και εθνική που να βασίζεται στη ‘’θυσία’’ καθώς και στην ανάγκη για απόλυτη ταύτιση με το δοσμένο ηγέτη.
Σε τέτοιες περιόδους η ‘’αναγέννηση μύθων’’, το ανακάλεμα παλαιών κραταιών ηγητόρων αποτελεί για την καθεστηκυία τάξη αδήριτη ανάγκη.
Η ταινία του Γ. Σμαραγδή ‘’Καποδίστριας’’ δεν είναι ανεξάρτητη παραγωγή. Στηρίχτηκε από ισχυρά οικονομικά κέντρα (π.χ. όμιλος Βαρδινογιάννη, ΒΙΟΧΑΛΚΟ κ.α.) και της επιφυλάχτηκε θερμή υποδοχή από τα ακροδεξιά εξαπτέρυγα της κυβέρνησης (λ.χ. Άδωνις και άλλοι).
Αυτός ο ‘’Καποδίστριας’’ της οθόνης δεν είναι ο ιστορικός Καποδίστριας, αλλά ένα πρότυπο κηδεμόνα που προσιδιάζει στον αστικό νέο-συντηρητισμό με την προβολή της ‘’εθνικής σωτηρίας’’ από έναν πεφωτισμένο σωτήρα σαν απάντηση και λύση σε υπαρκτές κοινωνικές και ταξικές διαφορές.
Ο κινηματογραφικός ΄΄Καποδίστριας΄΄ αποτελεί μια απo-ιστορικοποιημένη κατασκευή που υπηρετεί σημερινή ιδεολογική ανάγκη και προτεραιότητα.
Ποια είναι αυτή; Η αρχή της ισχυρής συγκεντρωτικής εξουσίας απέναντι στο δήθεν ‘’πολιτικό χάος’’. Και τα 700.000 και βάλε εισιτήρια μέχρι το τέλος του Γενάρη αυτό ακριβώς επιβεβαιώνουν, ότι η ταινία πετυχαίνει τους ιδεολογικούς της σκοπούς.
Η ταινία κινηματογραφικά δεν είναι καλή, διαχέεται από μια αφελή λαϊκότητα. Αλλά αυτή η ‘’αφέλεια’’ που τη χαρακτηρίζει είναι που κερδίζει και ομογενοποιεί τη μαζική ψυχολογία. Μια μαζική αποδοχή σε αντιδιαστολή με την αισθητική της ανεπάρκεια.
Τίποτα δε γεννιέται σε ιστορικό και ιδεολογικό κενό. Σ’ ένα κόσμο που μεταβάλλεται ραγδαία ταυτόχρονα εντός του αγκυροβολούν οι ‘’παραδοσιακές’’ οι ‘’σταθερές’’ αξίες. Οι κρίκοι από τους οποίους προσπαθούν να κρατηθούν οι καθημαγμένοι.
Η μαζική αποδοχή του κοινού έχει ανάλογα προηγούμενα. Πχ. Η τηλεοπτική σειρά ‘’Ο Άνθρωπος του θεού’’ που έχει σπάσει κάθε προηγούμενο.
Η ταινία του Σμαραγδή κατατάσσεται στο νεο-συντηρητικό σκέλος της σημερινής κοινωνικοπολιτικής πραγματικότητας.
Σ’ ένα κόσμο που οδεύει στα χαρακώματα έρχεται ο ‘’Καποδίστριας’’ του Σμαραγδή να μας πει, όπως στο κατηχητικό, πως οι κοινωνικές αντιθέσεις και αντιφάσεις λύνονται από πεφωτισμένες ηγεσίες από μεσσίες με στιβαρά χέρια.
Πως μας χρειάζεται ένας ‘’ηγέτης-πατριώτης’’ σαν εχέγγυο για την ‘’εθνική ενότητα’’ και την ‘’εθνική’’ πειθάρχηση. Ένα μάθημα κατηχητικού για τις ‘’αιώνιες αξίες’’ για τη θρησκεία το έθνος και την παράδοση. Ένα κατηχητικό που ολοένα και εισβάλλει στα λαϊκά στρώματα που δεν έχουν αλλού αποκούμπι.
Απ’ αυτή την άποψη η ταινία πετυχαίνει διάνα ιδεολογικά, παρά την προβληματική της αισθητική, παρά την οξύτατη αρνητική κριτική από την πλειοψηφία των κριτικών.
Από κατασκευαστική και δομική πλευρά προσεγγίζει στο πρότυπο της βιογραφίας αλλά με τρόπο προβληματικό. Ούτε σαν ‘’δράμα εποχής’’ μπορεί να εκληφθεί καθώς απουσιάζει κάθε εσωτερική σύγκρουση.
Μια μονοδιάστατη αναπαράσταση χωρίς δεύτερα και τρίτα επίπεδα που την υπηρετεί η σκηνοθεσία όπως και οι αποδόσεις των ερμηνευτών. Με εμφανή τα δραματουργικά κενά που προσπαθούν να τα γεμίσουν μακρόσυρτες επεξηγήσεις.
Ο ‘’Καποδίστριας’’ του Σμαραγδή δεν είναι ο ‘’ιστορικός’’ Καποδίστριας. Είναι ο ‘’Καποδίστριας’’ που χρειάζεται η σημερινή συντηρητική συνθήκη. Και ως προς αυτό έχει πετύχει απόλυτα. Ένας ‘’μεσσίας’’ βγαλμένος από παιδικά παραμύθια.
